Έκδοση: 2015
ISBN: 978-960-562-854-3
Σελίδες: 1032
Συγγραφέας: Λ. Μαργαρίτης
Συνεργασία: Κ. Χατζηιωάννου

Η παρούσα έκδοση αποτελεί τον τέταρτο τόμο του έργου «Ποινική Δικονομία - Ένδικα Μέσα» και έχει ως αντικείμενο το ένδικο μέσο της αναίρεσης κατά αποφάσεων. Στην αρχή του έργου ο συγγραφέας κάνει μια πρώτη προσέγγιση στο ένδικο μέσο της αναίρεσης κατά αποφάσεων, με ιστορικές και δικαιοσυγκριτικές επισημάνσεις και αναφορές στις προπαρασκευαστικές εργασίες καθιέρωσης του θεσμού. Στη συνέχεια, στο κεφάλαιο περί παραδεκτού της αναιρέσεως, εξετάζονται οι υποκείμενες σε αναίρεση αποφάσεις (τελειωτικές επί της κατηγορίας, κηρύττουσες καθʼ ύλη αναρμοδιότητα, προπαρασκευαστικές, παύουσες οριστικά ή κηρύττουσες απαράδεκτη την ποινική δίωξη κ.ά.), τα δικαιούμενα σε αναίρεση πρόσωπα (κατηγορούμενος, πολιτικώς ενάγων, αστικώς υπεύθυνος, εισαγγελείς πλημμελειοδικών και εφετών, μηνυτής-εγκαλών-τρίτος και εισαγγελέας Αρείου Πάγου), οι υπόλοιπες προϋποθέσεις παραδεκτού (έννομο συμφέρον, προθεσμία και διατυπώσεις άσκησης αναιρέσεως, παραίτηση από αναίρεση κ.ά.) και η κήρυξη του ενδίκου μέσου της αναιρέσεως ως απαραδέκτου.

Στη συνέχεια αναλύονται οι πρόσθετοι λόγοι αναιρέσεως και ειδικότερα η κυοφορία - εξέλιξη της διατάξεως του άρθρου 509 παρ. 2 ΚΠΔ, η λειτουργικότητα καθώς και οι προϋποθέσεις παραδεκτού των πρόσθετων λόγων. Ακολούθως αναπτύσσονται οι προτεινόμενοι κύριοι λόγοι αναιρέσεως του άρθρου 510 παρ. 1 ΚΠΔ και ειδικότερα η απόλυτη ακυρότητα, η σχετική ακυρότητα - έλλειψη ακροάσεως, η παράβαση διατάξεων αναφορικά με τη δημοσιότητα της διαδικασίας, η έλλειψη αιτιολογίας, η εσφαλμένη εφαρμογή ή ερμηνεία ουσιαστικής ποινικής διάταξης, η παραβίαση του δεδικασμένου, η καθʼ ύλην αναρμοδιότητα, η υπέρβαση εξουσίας και οι λόγοι αναιρέσεως της πολιτικής δικονομίας. Τέλος, ο συγγραφέας αναλύει τους αυτεπαγγέλτως ερευνώμενους λόγους αναιρέσεως, όπου εξετάζονται η φύση, οι προϋποθέσεις και η έκταση εφαρμογής του άρθρου 511 ΚΠΔ, ο αναιρετικός έλεγχος της παραγραφής, η αναιρετική εφαρμογή επιεικέστερου νόμου και η αναιρετική εκτίμηση του δεδικασμένου.

  • ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ1
  • Ι. Ιστορικές και δικαιοσυγκριτικές αναφορές της αναιρέσεως3
  • Α. Προεισαγωγικές επισημάνσεις3
  • Β. Γαλλικό δίκαιο4
  • Γ. Γερμανικό δίκαιο6
  • Δ. Ιταλικό δίκαιο8
  • Ε. Βελγικό-Αγγλικό δίκαιο9
  • ΣΤ. Καταλήξεις - Συμπεράσματα σε πρώτη φάση9
  • Ζ. Το πρόβλημα και οι διαστάσεις του11
  • ΙΙ. Η αναίρεση κατά αποφάσεως στο ελληνικό ποινικό δικονομικό δίκαιο13
  • ΜΕΡΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ ΠΑΡΑΔΕΚΤΟ ΑΝΑΙΡΕΣΕΩΣ25
  • I. Υποκείμενες σε αναίρεση αποφάσεις27
  • Α. Προϊσχύσαν δίκαιο - κυοφορία - εξέλιξη διατάξεως άρθρου 504 ΚΠΔ27
  • Β. Τελειωτικές επί της κατηγορίας αποφάσεις (: άρθρο 504 παρ. 1 ΚΠΔ)35
  • Γ. Κηρύττουσες καθ' ύλη αναρμοδιότητα αποφάσεις (: άρθρο 504 παρ. 2 ΚΠΔ)66
  • Δ. Το μέρος των αποφάσεων που αφορά απόδοση ή δήμευση (: άρθρο 504 παρ. 3 ΚΠΔ)76
  • Ε. Προπαρασκευαστικές αποφάσεις (: άρθρο 504 παρ. 4 ΚΠΔ)86
  • ΣΤ. Άλλες κατηγορίες αποφάσεων (αποφάσεις: παύουσες οριστικά ή κηρύσσουσες απαράδεκτη την ποινική δίωξη - δικαστηρίων ανηλίκων - πταισματοδικείων)89
  • ΙΙ. Δικαιούμενα σε αναίρεση πρόσωπα99
  • Α. Προϊσχύσαν δίκαιο - κυοφορία - εξέλιξη διατάξεων άρθρων 505 και 506 ΚΠΔ99
  • Β. Ο κατηγορούμενος108
  • Γ. Ο πολιτικώς ενάγων125
  • Δ. Ο αστικώς υπεύθυνος139
  • Ε. Οι εισαγγελείς πλημμελειοδικών και εφετών143
  • ΣΤ. Οι: μηνυτής-εγκαλών-τρίτος151
  • Ζ. Ο εισαγγελέας του Αρείου Πάγου: αναίρεση με αποτελέσματα152
  • Η. Ο εισαγγελέας του Αρείου Πάγου: αναίρεση υπέρ του νόμου176
  • ΙΙΙ. Οι υπόλοιπες προϋποθέσεις παραδεκτού212
  • Α. Εισαγωγικές παρατηρήσεις212
  • Β. Ύπαρξη εννόμου συμφέροντος212
  • Γ. Προθεσμία ασκήσεως αναιρέσεως221
  • 1. Η ειδική πρόβλεψη του άρθρου 507 ΚΠΔ221
  • 2. Η γενική πρόβλεψη του άρθρου 473 ΚΠΔ230
  • Δ. Διατυπώσεις ασκήσεως αναιρέσεως240
  • Ε. Παραίτηση265
  • ΣΤ. Δεύτερη αναίρεση κατά της ίδιας αποφάσεως269
  • IV. Κήρυξη του ενδίκου μέσου της αναιρέσεως ως απαραδέκτου279
  • ΜΕΡΟΣ ΤΡΙΤΟ ΠΡΟΣΘΕΤΟΙ ΛΟΓΟΙ ΑΝΑΙΡΕΣΕΩΣ293
  • Ι. Κυοφορία - εξέλιξη διατάξεως άρθρου 509 παρ. 2 ΚΠΔ295
  • ΙΙ. Λειτουργικότητα πρόσθετων λόγων αναιρέσεως303
  • III. Προϋποθέσεις παραδεκτού των πρόσθετων λόγων309
  • ΜΕΡΟΣ ΤΕΤΑΡΤΟΛΟΓΟΙ ΑΝΑΙΡΕΣΕΩΣ335
  • Ι. Οι (προτεινόμενοι κύριοι) λόγοι αναιρέσεως337
  • Α. Εισαγωγικές παρατηρήσεις346
  • B. Απόλυτη ακυρότητα (: άρθρο 510 παρ. 1 στοιχ. Α΄ ΚΠΔ)364
  • 1. Γενικές επισημάνσεις367
  • 2. Το προϊσχύσαν δίκαιο368
  • 3. Η κυοφορία της διατάξεως 370
  • 4. Το ορισμένο του αναιρετικού λόγου371
  • 5. Ενδεικτικές περιπτώσεις πρόκλησης απόλυτης ακυρότητας371
  • Γ. Σχετική ακυρότητα - Έλλειψη ακροάσεως (άρθρο 510 παρ. 1 στοιχ. Β΄ ΚΠΔ)487
  • 1. Γενικές επισημάνσεις488
  • 2. Το προϊσχύσαν δίκαιο489
  • 3. Η κυοφορία της διατάξεως493
  • 4. Ενδεικτικές περιπτώσεις σχετικών ακυροτήτων της κύριας και προπαρασκευαστικής διαδικασίας495
  • 5. Η έλλειψη ακροάσεως508
  • Δ. Παράβαση διατάξεων αναφορικά με τη δημοσιότητα της διαδικασίας (άρθρο 510 παρ. 1 στοιχ. Γ΄ ΚΠΔ)528
  • 1. Γενικές επισημάνσεις 529
  • 2. Δικαιολογητικός λόγος530
  • 3. Το προϊσχύσαν δίκαιο532
  • 4. Η κυοφορία της διατάξεως532
  • 5. Η δημοσιότητα της δίκης ως έκφανση της δίκαιης δίκης533
  • 6. Το ορισμένο του σχετικού λόγου αναιρέσεως533
  • 7. Κριτική της πάγιας νομολογίας για την αξιολόγηση της τήρησης της αρχής της δημοσιότητας της διαδικασίας αποκλειστικά βάσει των πρακτικών536
  • 8. Προσβολή της αρχής της δημοσιότητας όταν λαμβάνεται υπόψη έγγραφο που δεν αναγνώστηκε κατά τη συζήτηση της υποθέσεως στο ακροατήριο538
  • 9. H διεξαγωγή της δίκης σε άλλη αίθουσα540
  • 10. Η έμμεση δημοσιότητα540
  • 11. Περιπτώσεις όπου κρίθηκε ότι δεν υπήρξε παράβαση των διατάξεων περί δημοσιότητας, λόγω συνδρομής ειδικών λόγων που περιορίζουν επιτρεπτά τη δημοσιότητα της δίκης543
  • Ε. Έλλειψη αιτιολογίας (άρθρο 510 παρ. 1 στοιχ. Δ΄ ΚΠΔ)546
  • 1. Δικαιολογητικός λόγος548
  • 2. Το προϊσχύσαν δίκαιο552
  • 3. Η κυοφορία της διάταξης553
  • 4. To άρθρο 6 της ΕΣΔΑ και η απαίτηση για αιτιολογία των αποφάσεων555
  • 5. Το ορισμένο του λόγου αναιρέσεως για έλλειψη ειδικής και εμπεριστατωμένης αιτιολογίας560
  • 6. Οι αυτοτελείς ισχυρισμοί ως περιοριστικός της απαίτησης για ειδική και εμπεριστατωμένη αιτιολογία παράγοντας563
  • 7. Η ανάγκη αιτιολόγησης του δόλου599
  • 8. Η ανάγκη αιτιολόγησης της επιμέτρησης της ποινής605
  • 9. Η τυπική αιτιολογία και η παραπομπή του αιτιολογικού στο διατακτικό της αποφάσεως609
  • 10. Η αιτιολογία και η παράθεση μόνο των συμπερασμάτων του δικανικού συλλογισμού612
  • 11. Η αιτιολογία και η μειοψηφία της αποφάσεως614
  • 12. Η αιτιολογία των αθωωτικών αποφάσεων 617
  • 13. Η αιτιολογία των αποφάσεων και τα αποδεικτικά μέσα620
  • 14. Ενδεικτικές περιπτώσεις μη ειδικής και εμπεριστατωμένης αιτιολογίας στη νομολογία629
  • 15. Ζητήματα αιτιολογίας στους Ειδικούς Ποινικούς Νόμους643
  • 16. Λοιπά ζητήματα αιτιολογίας652
  • 17. H αντιφατική και ασαφής αιτιολογία657
  • 18. Λοιπές περιπτώσεις έλλειψης ειδικής και εμπεριστατωμένης αιτιολογίας659
  • ΣΤ. Εσφαλμένη εφαρμογή ή ερμηνεία ουσιαστικής ποινικής διάταξης (άρθρο 510 παρ. 1 στοιχ. Ε΄ ΚΠΔ)663
  • 1. Γενικές επισημάνσεις 663
  • 2. Το προϊσχύσαν δίκαιο666
  • 3. Η κυοφορία της διατάξεως669
  • 4. Το ορισμένο του αναιρετικού λόγου της εσφαλμένης ερμηνείας ή εφαρμογής ουσιαστικής ποινικής διατάξεως 670
  • 5. Η εφαρμογή διατάξεων που αντίκεινται στο Σύνταγμα ή στο Κοινοτικό Δίκαιο670
  • 6. Εφαρμογή αυστηρότερου νόμου675
  • 7. Η προϋπόθεση της «ουσιαστικής ποινικής διάταξης»677
  • 8. Μη δυνατότητα αναιρετικού ελέγχου εσφαλμένης ερμηνείας ή εφαρμογής δικονομικών διατάξεων679
  • 9. Εσφαλμένη ερμηνεία ή εφαρμογή διατάξεων άλλων κλάδων του δικαίου 681
  • 10. Εσφαλμένη ερμηνεία ή εφαρμογή αλλοδαπού ποινικού νόμου685
  • 11. Εσφαλμένη ερμηνεία ή εφαρμογή διεθνών διατάξεων 686
  • 12. H έλλειψη νόμιμης βάσεως686
  • 13. Ενδεικτικές παραδοχές της νομολογίας στο χώρο της έλλειψης νόμιμης βάσεως της αποφάσεως694
  • 14. Ο αναιρετικός έλεγχος των αόριστων νομικών εννοιών703
  • Ζ. Η παραβίαση του δεδικασμένου (: άρθρο 510 παρ. 1 στοιχ. ΣΤ΄ ΚΠΔ)712
  • Η. Καθ' ύλην αναρμοδιότητα (: άρθρο 510 παρ. 1 στοιχ. Ζ΄ ΚΠΔ)763
  • Θ. Υπέρβαση εξουσίας (: άρθρο 510 παρ. 1 στοιχ. Η΄ ΚΠΔ)791
  • Ι. Οι λόγοι αναιρέσεως της πολιτικής δικονομίας (: άρθρα 510 παρ. 2 ΚΠΔ και 559 ΚΠολΔ)832
  • II. Αυτεπαγγέλτως ερευνώμενοι λόγοι αναιρέσεως859
  • Α. Κυοφορία - Διαμόρφωση διατάξεως άρθρου 511 ΚΠΔ859
  • Β. Φύση - προϋποθέσεις - έκταση εφαρμογής άρθρου 511 ΚΠΔ865
  • Γ. Αναιρετικός έλεγχος της παραγραφής879
  • 1. Εισαγωγικές παρατηρήσεις879
  • 2. Προϊσχύσαν δίκαιο881
  • 3. Το κανονιστικό πλαίσιο στο διάστημα 1951-2003883
  • 4. Το κανονιστικό πλαίσιο στο διάστημα από 2003 έως σήμερα926
  • Δ. Αναιρετική εφαρμογή επιεικέστερου νόμου939
  • 1. Εισαγωγικές επισημάνσεις939
  • 2. Προϊσχύσαν δίκαιο939
  • 3. Προπαρασκευαστικές εργασίες συντάξεως ΠΚ και ΚΠΔ949
  • 4. Ισχύον δίκαιο953
  • 5. Ερμηνεία και εφαρμογή ισχύοντος δικαίου953
  • Ε. Δεδικασμένο και αναιρετική εκτίμησή του1008
  • ΑΛΦΑΒΗΤΙΚΟ ΕΥΡΕΤΗΡΙΟ1013