Έκδοση: 2015
ISBN: 978-960-562-896-3
Σελίδες: 104
Συγγραφέας: Β. Καραγιάννης
Πρόλογος: Κ. Στεφάνου

Στην παρούσα μονογραφία με τίτλο: «Κρατικά μέτρα νόθευσης του ανταγωνισμού» πυρήνα της έρευνας αποτελούν τα όρια και τα κριτήρια του επιτρεπτού της κρατικής αποδοχής, ενθάρρυνσης ή στήριξης περιοριστικών επιχειρηματικών πρακτικών.

Η θετική στάση της ενωσιακής διοίκησης απέναντι στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις μεταφράζεται στην εξαίρεσή τους από την απαγόρευση των συμπράξεων, εφόσον ο κύκλος εργασιών των συμπραττουσών επιχειρήσεων δεν υπερβαίνει το εκάστοτε οριζόμενο κατώφλι. Αυτό έχει ως συνέπεια την αποδέσμευση των εθνικών διοικήσεων από το ενωσιακό δίκαιο στην αντιμετώπιση των συμπράξεων μικρής εμβέλειας.

Ξεκινώντας ο συγγραφέας από τον προσδιορισμό της έννοιας της επιχείρησης στο ενωσιακό δίκαιο του ανταγωνισμού, επισημαίνει τα όρια «κατανόησης» των κρατικών επιλογών και πρακτικών αποδοχής, ενθάρρυνσης ή στήριξης των συμπράξεων που απορρέουν από το δίκαιο της ΕΕ. Στη συνέχεια ερευνά τις ιδιαιτερότητες των άρθρων 101 και 102 ΣΛΕΕ στις κρατικές οικονομικές παρεμβάσεις και τις δυσκολίες που μπορεί να προκύπτουν σε σχέση με την απαγόρευση κατάχρησης δεσπόζουσας θέσης που διαλαμβάνει το άρθρο 102 ΣΛΕΕ όταν κάτοχος αυτής της θέσης είναι δημόσια επιχείρηση ή επιχείρηση στην οποία έχουν ανατεθεί ειδικά καθήκοντα (δημόσια υπηρεσία κ.λπ.).

H μονογραφία του κ. Καραγιάννη μας οδηγεί σε ευρύτερους προβληματισμούς για τον τρόπο περιφρούρησης του ελεύθερου ανταγωνισμού σε περιόδους οικονομικής κρίσης. Κατά τεκμήριο, στις περιόδους αυτές οι επιχειρήσεις αγωνίζονται να επιβιώσουν και δεν παράγουν «υπερκέρδη». Το πρόβλημα όμως είναι ότι ενόψει της συρρίκνωσης της ζήτησης οι επιχειρήσεις αυτές συχνά συνάπτουν συμφωνίες ή εναρμονίζουν τη συμπεριφορά τους προκειμένου να διατηρήσουν τα μερίδιά τους και μην επιδοθούν σε εξοντωτικό ανταγωνισμό μεταξύ τους.

Η στάση του κράτους απέναντι σʼ αυτές τις συμπεριφορές μπορεί να συνίσταται στην παράλειψη κίνησης των διαδικασιών εφαρμογής των κανόνων ανταγωνισμού αλλά και στην υπόδειξη συγκεκριμένων συμπεριφορών, όπως η συντονισμένη μείωση των τιμών των αγαθών «πρώτης ανάγκης» κ.ά.

Η μελέτη του κ. Καραγιάννη μας θυμίζει ότι, μετά από μισό και πλέον αιώνα εφαρμογής του ευρωπαϊκού δικαίου του ανταγωνισμού, τα κράτη μέλη της Ένωσης έχουν περιορισμένες δυνατότητες παρέμβασης στη λειτουργία της αγοράς.

Το παρόν έργο στοχεύει να φανεί χρήσιμο και στον δικηγόρο της πράξης και σε όλους τους νομικούς, που αντικείμενο έρευνας και πρακτικής αποτελεί το δίκαιο του ανταγωνισμού.

Η μονογραφία ολοκληρώνεται με πλούσια αναφορά σε αποφάσεις σχετικές του ΔικΕΕ και του ΓενΔικ, με βιβλιογραφία (ελληνική και αλλοδαπή) , καθώς και αναλυτικό ευρετήριο λημμάτων.

  • ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ι1
  • Εισαγωγικές παρατηρήσεις – πεδίο εφαρμογής – έννοια της επιχειρήσεως στο ενωσιακό δίκαιο του ανταγωνισμού1
  • Ι.Α Ο περιορισμός του πεδίου εφαρμογής των άρθρων 101 και 102 ΣΛΕΕ στις επιχειρήσεις1
  • Ι.Α.1 Η έννοια της επιχείρησης στο ενωσιακό δίκαιο του ανταγωνισμού1
  • α. Λειτουργικό κριτήριο – διασταλτική ερμηνεία2
  • α.1 Δημόσια υπηρεσία με οργανική έννοια2
  • α.2 Άλλες νομικές οντότητες δημοσίου δικαίου.6
  • α.3 Συνεταιρισμοί6
  • α.4 Ελευθέρια επαγγέλματα7
  • β. Λειτουργικό κριτήριο – συσταλτική ερμηνεία7
  • β.1 Δραστηριότητα συμμετέχουσα αποκλειστικώς στην άσκηση δημόσιων προνομίων8
  • β.2 Οι απλές εταιρικές συμμετοχές8
  • β.3 Οι «αδρανείς» εταιρίες.9
  • Ι.Α.2 Η αρχή της εξομοίωσης (ο κανόνας της ισοδυναμίας) δημόσιων και ιδιωτικών επιχειρήσεων (άρθρο 106 παρ. 1 ΣΛΕΕ) και οι έννομες συνέπειες αυτής.12
  • Ι.Α.2.1 Επιχειρήσεις που απολαμβάνουν αποκλειστικών και ειδικών δικαιωμάτων – έννοια αυτών14
  • α. Αποκλειστικά δικαιώματα14
  • β. Ειδικά δικαιώματα16
  • Ι.Β Η «διεύρυνση» του πεδίου εφαρμογής των περί ανταγωνισμού διατάξεων μέσω της αρχής της καλόπιστης συνεργασίας (άρθρο 4 παρ. 3 ΣΕΕ), με στόχο τη διαφύλαξη της πρακτικής αποτελεσματικότητάς τους17
  • ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΙΙ20
  • Η εφαρμογή του άρθρου 101 ΣΛΕΕ στις κρατικές οικονομικές παρεμβάσεις20
  • ΙΙ.Α Μέτρα πολιτικής οικονομίας / οικονομικής πολιτικής. Το πεδίο ασυλίας των κρατικών οικονομικών μέτρων20
  • ΙΙ.Α.1 Κρατικές ρυθμίσεις που καθορίζουν απευθείας τις παραμέτρους του ανταγωνισμού20
  • α. Οι θέσεις της νομολογίας του Δικαστηρίου20
  • β. Επάλληλοι προβληματισμοί21
  • γ. «Κρατικά» ενωσιακά μέτρα23
  • ΙΙ.Α.2 Κρατικές ρυθμίσεις που εξανεμίζουν τη δυνατότητα αναπτύξεως ουσιαστικού ανταγωνισμού εκ μέρους των επιχειρήσεων24
  • ΙΙ.Β Οριοθέτηση της κρατικής ευθύνης24
  • ΙΙ.Β.1 Κρατικές ρυθμίσεις που εξωθούν στη μετέλευση αντιανταγωνιστικών συμπράξεων25
  • α. Η μορφή του κρατικού μέτρου25
  • β. Περιεχόμενο του κρατικού μέτρου27
  • ΙΙ.Β.2 Κρατικές ρυθμίσεις που ενισχύουν τα αποτελέσματα ιδιωτικών συμπράξεων28
  • ΙΙ.Β.2.1 «Κρατικοποίηση» ιδιωτικών συμπράξεων – υποχρεωτικότητα έναντι πάντων (erga omnes) – διασταλτική / συσταλτική θεώρηση28
  • α. Έννοια της σύμπραξης – διασταλτική θεώρηση29
  • β. Βαθμός αντιστοίχισης ιδιωτικής σύμπραξης – κρατικής πράξης – συσταλτική θεώρηση29
  • ΙΙ.Β.2.2 Μεταφορά αρμοδιοτήτων ρύθμισης σε ιδιωτικά όργανα («ιδιωτικοποίηση» της ρύθμισης)30
  • ΙΙ.Γ Κριτική θεώρηση32
  • ΙΙ.Γ.1 Η προϋπόθεση επάλληλης ιδιωτικής συμπεριφοράς γενικώς32
  • ΙΙ.Γ.2 Υψηλός βαθμός παραλληλισμού34
  • ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΙΙΙ36
  • Η εφαρμογή του άρθρου 102 ΣΛΕΕ στις κρατικές οικονομικές παρεμβάσεις36
  • ΙΙΙ.Α Η δημιουργία δεσπόζουσας θέσης με κρατική πράξη36
  • ΙΙΙ.Α.1 Η προβληματική της χορήγησης αποκλειστικών και ειδικών δικαιωμάτων36
  • ΙΙΙ.Α.2 Οι ποσοστώσεις παραγωγής38
  • ΙΙΙ.Β Η κρατική προτροπή δεσπόζουσας επιχείρησης στη μετέλευση καταχρηστικής συμπεριφοράς38
  • ΙΙΙ.Β.1 Ο βαθμός τυπικότητας της κρατικής συμπεριφοράς38
  • ΙΙΙ.Β.2 Per se παραβίαση39
  • α. Η θεωρία του αποτυχημένου μονοπωλίου.39
  • β. Δημιουργία κατάστασης συγκρούσεως συμφερόντων40
  • ΙΙΙ.Β.3 Ο βαθμός αμεσότητας – οι μεταστροφές της ενωσιακής νομολογίας42
  • ΙΙΙ.Β.3.1 Αιτιώδης συνάφεια42
  • ΙΙΙ.Β.3.2 Βαθμός αμεσότητας42
  • ΙΙΙ.Β.3.3 Η προσέγγιση της «διαρθρωτικής καταχρήσεως»43
  • α. Επέκταση σε γειτονική αγορά (leverage)44
  • ΑΛΦΑΒΗΤΙΚΟ ΕΥΡΕΤΗΡΙΟ81
  • β. Γενική κατάσταση ανισότητας ευκαιριών στις επηρεαζόμενες σχετικές αγορές – η νομολογιακή διαδρομή45
  • ΙΙΙ.Γ Κριτικές σκέψεις46
  • α. Αποκλειστικά – ειδικά δικαιώματα και σκοπός δημοσίου συμφέροντος46
  • β. Βαθμός αμεσότητας του αιτιώδους συνδέσμου47
  • γ. Αποδεικτική συγκεκριμενοποίηση της καταχρηστικής συμπεριφοράς47
  • ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΙV49
  • Η συντρέχουσα ευθύνη των επιχειρήσεων49
  • IV.A Η ύπαρξη καταμένοντος ανταγωνισμού ως προϋπόθεση της ιδιωτικής ευθύνης49
  • IV.A.1 Το περιεχόμενο του κρατικού μέτρου50
  • IV.A.2 Η υποχρεωτικότητα του κρατικού μέτρου51
  • IV.A.3 Κριτικές σκέψεις – η θεωρία της «αντίστασης»52
  • IV.Β Ex nunc και ex tunc ευθύνη. Τα πορίσματα της νομολογίας CIF53
  • IV.Β.1 Η νομολογία CIF53
  • IV.Β.2 Ανάγκη διασταλτικής εφαρμογής54
  • IV.Γ Απουσία ευθύνης55
  • IV.Γ.1 Η ιδιωτική συμπεριφορά ως προϋπόθεση της κρατικής ευθύνης55
  • IV.Γ.2 De lege ferenda προσεγγίσεις56
  • ΚΕΦΑΛΑΙΟ V59
  • Η εξαίρεση του άρθρου 106 παρ. 2 ΣΛΕΕ59
  • V.A Εξαιρετική διάταξη – περιοριστική προσέγγιση59
  • V.A.1 Περιεχόμενο των ΥΓΟΣ – ευχέρεια των κρατών μελών60
  • V.A.2 Έλεγχος αναλογικότητας62
  • V.A.2.1 Προσφορότητα του προτρεπτικού μέτρου – μη υπέρβαση του αναγκαίου62
  • V.A.2.2 Κανόνας εύλογης εφαρμογής (rule of reason) – η ιδιαίτερη αποστολή της επιχείρησης δεν είναι ανάγκη να ματαιώνεται ολοσχερώς64
  • V.A.2.3 Ο τρόπος ανάθεση της ΥΓΟΣ65
  • V.Β Άμεσο αποτέλεσμα του άρθρου 106 παρ. 2 ΣΛΕΕ66
  • ΚΕΦΑΛΑΙΟ VI67
  • Συμπεράσματα - Προς μια επαναθεώρηση της κρατικής ευθύνης για την διατήρηση του ανόθευτου ανταγωνισμού67
  • Χρονολογικός κατάλογος των μνημονευθεισών αποφάσεων του Δικαστηρίου της Ένωσης (ΔικΕΕ) και του Γενικού Δικαστηρίου της Ένωσης (ΓΔικΕΕ)69
  • Α. ΔικΕΕ69
  • Β. ΓΔικΕΕ75
  • ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ77
  • Α. Βιβλία77
  • Β. Άρθρα78
  • ΑΛΦΑΒΗΤΙΚΟ ΕΥΡΕΤΗΡΙΟ81