Έκδοση: 2015
ISBN: 978-960-562-894-9
Σελίδες: 216
Συγγραφέας: Γ. Κώτσηρας
Διεύθυνση Σειράς: Β. Χριστιανός
Πρόλογος: Β. Χριστιανός

Σκοπός της μελέτης με τίτλο «H ανάκτηση των κρατικών ενισχύσεων κατά το Ενωσιακό Δίκαιο και την Ελληνική έννομη τάξη» είναι να αναδειχθεί η αλληλεπίδραση μεταξύ της νομικής βάσεως για την ανάκτηση παρανόμων κατά το ενωσιακό δίκαιο κρατικών ενισχύσεων και της διαδικασίας ανάκτησης, που διέπεται από το εκάστοτε εσωτερικό δίκαιο, εν προκειμένω το ελληνικό.

Ο συγγραφέας επισημαίνει την επί πολλά έτη απουσία νομοθετικής πρόβλεψης για την ανάκτηση παράνομων κρατικών ενισχύσεων, η οποία τελικά θεσπίσθηκε με τον Κανονισμό 659/1999 και αναδεικνύει τη σημασία της νομολογίας του τότε ΔΕΚ (νυν ΔΕΕ) για την κάλυψη των κενών μέχρι τη θέσπιση του Κανονισμού. 

Αναλύεται κατόπιν στο πρώτο μέρος η διοικητική διαδικασία ανάκτησης και στο δεύτερο μέρος η δικαστική διαδικασία ανάκτησης. Συγκεκριμένα:

Στο πρώτο μέρος ο συγγραφέας αναλύει τα προσωρινά μέτρα που μπορεί να λάβει η Επιτροπή (διαταγή προσωρινής ανάκτησης, διαταγή παροχής πληροφοριών, διαταγή αναστολής), ενώ στο δεύτερο μέρος αναδεικνύει τη συμβολή του δικαιοπαραγωγικού έργου του ενωσιακού δικαστή αλλά και του εθνικού δικαστή, σκιαγραφεί τα ζητήματα της προσωρινής δικαστικής προστασίας, των ασφαλιστικών μέτρων και λοιπών ενδίκων βοηθημάτων ενώπιον του εθνικού διοικητικού δικαστή. Στο δεύτερο μέρος διαπιστώνονται όχι μόνο η συνεργασία μεταξύ ενωσιακού και εθνικού δικαστή, αλλά και τα σημεία τριβής. Διαπιστώνεται επίσης η ευρύτητα του ρόλου του εθνικού διοικητικού δικαστή, αλλά και η αναδυόμενη εμπλοκή του πολιτικού δικαστή.

Το έργο στοχεύει να φανεί χρήσιμο στους νομικούς (δικηγόρους, δικαστές) που ασχολούνται με υποθέσεις κρατικών ενισχύσεων σε εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο.

Η μονογραφία ολοκληρώνεται με πλούσια βιβλιογραφία, καθώς και ευρετήριο λημμάτων.

  • Εισαγωγικά1
  • Το ενωσιακό νομοθετικό πλαίσιο και οι βάσεις του δικαίου της ανάκτησηςτων κρατικών ενισχύσεων2
  • Α. Το πρωτογενές ενωσιακό δίκαιο2
  • Β. Το παράγωγο ενωσιακό δίκαιο5
  • Γ. Η οικονομική νομιμοποιητική βάση8
  • α) Η οικονομική προσέγγιση του δικαίου8
  • β) Η επαναφορά στο προϋφιστάμενο καθεστώς ως παράγων ενίσχυσης του ανταγωνισμού10
  • Δ. Τα μέσα επίτευξης του σκοπού του δικαίου της ανάκτησης ως οριοθέτηση του θέματος12
  • Μέρος Πρώτο16
  • Η διοικητική διαδικασία του δικαίου της ανάκτησηςτων κρατικών ενισχύσεων16
  • Κεφάλαιο Πρώτο15
  • Οι διαδικαστικοί όροι της ανάκτησης στην ιδιάζουσα διοικητική διαδικασία15
  • Α. Η τυπική-νομική νομιμοποιητική βάση16
  • α) Η διαδικασία ελέγχου ως νομικό προηγούμενο της ανάκτησης - Βασική σκιαγράφηση.17
  • β) Η διαδικασία ελέγχου των παράνομων ενισχύσεων21
  • γ) Οι περιπτώσεις προσωρινών μέτρων και η διαταγή προσωρινής ανάκτησης 23
  • δ) Η απόφαση ανάκτησης 25
  • Β. Η παθητική νομιμοποίηση27
  • α) Το κράτος-μέλος ως το κατεξοχήν υπεύθυνο μέρος27
  • β) Η έννοια των ωφεληθέντων νομικών προσώπων30
  • γ) Η επέκταση των υπόχρεων προς επιστροφή31
  • δ) Η περίπτωση των αφερέγγυων αποδεκτών37
  • Κεφάλαιο Δεύτερο40
  • Η συνύπαρξη και η αλληλουχία ενωσιακής και εθνικής έννομης τάξης40
  • Α. Η ενωσιακή ρύθμιση περί της αποτελεσματικότητας της διαδικασίας40
  • α) Η απαίτηση για ανάκτηση βάσει των εθνικών διαδικασιών και η ενδεχόμενη εφαρμογή γενικών αρχών του ενωσιακού δικαίου41
  • β) Η αρχή της καλή τη πίστει συνεργασίας και η ανάκτηση43
  • γ) Το χρονοδιάγραμμα εφαρμογής της απόφασης46
  • δ) Ο τρόπος ανάκτησης ως εξεταστέο στοιχείο48
  • ε) Η έλλειψη ενιαίας ενωσιακής ρύθμισης ως ενδεχόμενο αντικείμενο κριτικής51
  • Β. Η ελληνική διοικητική πρακτική ανάκτησης53
  • α) Η ισχύς του ΚΕΔΕ στο δίκαιο της ανάκτησης55
  • β) Η έννοια του απαιτούμενου «νόμιμου τίτλου»56
  • γ) Ο ρόλος της απόφασης της Επιτροπής στον προσδιορισμό του «νόμιμου τίτλου»58
  • δ) Η ειδική διάταξη του ν. 4002/2011 και τα νέα δεδομένα μετά το ν. 4152/201362
  • Συμπεράσματα Πρώτου Μέρους70
  • Μέρος Δεύτερο73
  • Η δικαστική διαδικασία του δικαίου της ανάκτησης των κρατικών ενισχύσεων και τα προκύπτοντα εμπόδια73
  • Κεφάλαιο Πρώτο75
  • Οι δικαστικές πτυχές της διαδικασίας ανάκτησης75
  • Ι. Ο σημαίνων ρόλος του ενωσιακού δικαστή75
  • Α. Η δικαιοπλαστική συμβολή του ενωσιακού δικαστή στη γένεση του δικαίου της ανάκτησης77
  • α) Το πρωτογενές δίκαιο της ανάκτησης ως εξειδίκευση της γενικότερης σχέσης ενωσιακού δικαστή και νομοθέτη79
  • β) Η παράγωγη ενωσιακή νομοθεσία περί ανάκτησης ως προϊόν νομολογίας82
  • Β. Ο ενωσιακός δικαστής στον πυρήνα των διαδικασιών ανάκτησης85
  • α) Η προσφυγή ακύρωσης του άρθρου 263 ΣΛΕΕ (πρώην άρθρου 230 Συνθ.ΕΚ)85
  • β) Η προσωρινή δικαστική προστασία92
  • γ) Η διαδικασία επί παραβάσει96
  • δ) Η νομολογία Deggendorf102
  • ΙΙ. Ο επικουρικός (;) ρόλος του εθνικού δικαστή-21
  • Α. Ο εθνικός δικαστής ως δικαστής της διαδικαστικής νομιμότητας105
  • α) Ο εθνικός δικαστής εν αναμονή της ενωσιακής απόφασης περί του χαρακτηρισμού μιας ενίσχυσης ως παράνομης.106
  • β) O εθνικός δικαστής μετά την ενωσιακή απόφαση διαταγής ανάκτησης112
  • γ) Η ενδεχόμενη ύπαρξη παράλληλης εθνικής δικαιοδοσίας για την επιβολή της ανάκτησης113
  • δ) Ο συνδυασμός της ex ante και ex post δικαιοδοσίας του εθνικού δικαστή και της δικαιοδοσίας του ενωσιακού δικαστή διά της νομολογίας116
  • Β. Ο ρόλος του διοικητικού δικαστή123
  • α) Τα ένδικα βοηθήματα στο πλαίσιο της διοικητικής δικονομίας125
  • β) Η προσωρινή δικαστική προστασία και η ενωσιακή εξάρτηση134
  • i) Η σκιαγράφηση της προσωρινής δικαστικής προστασίας134
  • ii) Το ανασταλτικό αποτέλεσμα των ενδίκων βοηθημάτων142
  • iii) Η περίπτωση της προσωρινής ανάκτησης143
  • γ) Η δημιουργία ενός de facto ιδιάζοντος δικονομικού καθεστώτος 145
  • Γ. Ο υποβόσκων ρόλος του πολιτικού δικαστή148
  • Δ. Οι περιπτώσεις των υποθέσεων «Ελληνικά Καζίνο» και «Αλουμίνιο της Ελλάδος» - Σύντομες παρατηρήσεις152
  • Κεφάλαιο Δεύτερο159
  • Τα εμπόδια κατά της ανάκτησης και η νομολογιακή τους αντιμετώπιση159
  • Ι. Τα νομοθετικής προελεύσεως εμπόδια159
  • Α. Τα νομικά επιχειρήματα160
  • α) Η προβλεπόμενη προθεσμία παραγραφής160
  • β) Οι γενικές αρχές του ενωσιακού δικαίου161
  • i) Η αρχή της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης161
  • ii) Η αρχή της αναλογικότητας164
  • iii) Η αρχή της ασφάλειας δικαίου165
  • ΙΙ. Τα νομολογιακής φύσεως εμπόδια166
  • α) Η απόλυτη αδυναμία εκτέλεσης της απόφασης ανάκτησης166
  • β) Η συσταλτική ερμηνεία του Δικαστηρίου 166
  • Συμπεράσματα Δεύτερου Μέρους170
  • ΓΕΝΙΚΑ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ173
  • Βιβλιογραφικές πηγές175
  • Ελληνική Βιβλιογραφία175
  • Ελληνική Αρθρογραφία177
  • Ξενόγλωσση Βιβλιογραφία178
  • Ξενόγλωσση Αρθρογραφία179
  • Γενικά Κείμενα182
  • Ενδεικτική Νομολογία182
  • ΑΛΦΑΒΗΤΙΚΟ ΕΥΡΕΤΗΡΙΟ189