Έκδοση: 2014
ISBN: 978-960-562-784-3
Σελίδες: 336
Συγγραφέας: Λ. Μαργαρίτης, Ε. Συμεωνίδου-Καστανίδου
Διεύθυνση Σειράς: Λ. Μαργαρίτης

Το παρόν έργο έχει ως αντικείμενό την ανάλυση DNAστην ποινική δίκη. Ο χώρος των ανακριτικών πράξεων είναι, όχι λίγες φορές, ερμηνευτικά δυσπρόσιτος και εφαρμοστικά επώδυνος. Η ελλειπτικότητα του κανονιστικού πλαισίου δεν επιτρέπει ασφαλείς προσεγγίσεις και η διαδικασία αυτή καθεαυτή συνιστά προσβολή των εννόμων αγαθών του εμπλεκόμενου προσώπου. Σε μια τέτοια δικονομική περιοχή ανήκει και η ανάλυση DNA ως μορφή πραγματογνωμοσύνης. Η συγκεκριμένη μορφή πραγματογνωμοσύνης τοποθετείται εκεί ακριβώς όπου η σύγκρουση ανάμεσα στα δύο βασικά χαρακτηριστικά της ποινικής δίκης –την αποτελεσματικότητα και τη δικαιότητα– προσλαμβάνει οξεία έκφραση. Η αναζήτηση της χρυσής τομής και του (ευρύτερα αποδεκτού) μέτρου δεν αποτελεί εύκολη υπόθεση, αφού η ένταση της καταστολής μπορεί να ταυτιστεί με την πλήρη απο-νομιμοποίηση, αν παραγνωριστεί η νομιμότητα και η αναλογικότητα.

Στο πρώτο μέρος αναλύεται το ευρωπαϊκό θεσμικό πλαίσιο της ανάλυσης DNA στην ποινική δίκη και εξετάζεται η νομολογία του ΕΔΔΑ σχετικά με τη λήψη γενετικού υλικού και την τήρηση αρχείων DNA στο πλαίσιο της ποινικής διαδικασίας. Στο δεύτερο μέρος εξετάζεται το ελληνικό θεσμικό πλαίσιο της ανάλυσης DNA στην ποινική δίκη και ειδικότερα ζητήματα αναφορικά με την ανάλυση και τον εξαναγκασμό, τη χρήση βίας κατά τη λήψη υλικού καθώς και την αρχειοθέτηση των γενετικών αποτυπωμάτων.

Το έργο συμπληρώνεται με παράρτημα σχετικών αποφάσεων (ΕΔΔΑ, ΑΠΔΠΧ, Εθνική Επιτροπή Βιοηθικής κ.α.) και αλφαβητικό ευρετήριο.

  • ΠΡΩΤΟ ΜΕΡΟΣ1
  • ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΘΕΣΜΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΣΧΕΤΙΚΑΜΕ ΤΗΝ ΑΝΑΛΥΣΗ DNA ΣΤΗΝ ΠΟΙΝΙΚΗ ΔΙΚΗ1
  • I. Ανάλυση DNA και ποινική δίκη: το ευρωπαϊκό θεσμικό πλαίσιο3
  • 1. Εισαγωγή 3
  • 2. Το ευρωπαϊκό θεσμικό πλαίσιο5
  • 3. Τα προβλήματα του ευρωπαϊκού θεσμικού πλαισίου7
  • (α) Τα εγκλήματα για τα οποία επιτρέπεται η ανάλυση γενετικού υλικού7
  • (β) Τα άτομα σε βάρος των οποίων μπορεί να διαταχθεί ανάλυση γενετικού υλικού 8
  • (γ) Ο σκοπός για τον οποίο μπορεί να διαταχθεί ανάλυση γενετικού υλικού10
  • (δ) Οι εγγυήσεις υπό τις οποίες διατάσσεται η ανάλυση του γενετικού υλικού11
  • (ε) Ο τρόπος λήψης του γενετικού υλικού12
  • (στ) Τα αρχεία γενετικών αποτυπωμάτων ή προφίλ DNA15
  • (i) Αρχεία DNA ατόμων που έχουν αθωωθεί15
  • (ii) Αρχεία DNA ατόμων που συμφωνούν στη διατήρηση των γενετικών τους δεδομένων18
  • (iii) Αρχεία DNA ατόμων που έχουν καταδικασθεί19
  • (ζ) Η διαδικασία ενημέρωσης του προσώπου από το οποίο προέρχεται το γενετικό υλικό24
  • (η) Η επιτήρηση των αρχείων DNA25
  • 4. Συμπεράσματα - Προτάσεις26
  • II. Η νομολογία του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Δικαιωμάτων του Ανθρώπου σχετικά με τη λήψη γενετικού υλικού και την τήρηση αρχείων DNA στο πλαίσιο της ποινικής διαδικασίας29
  • 1. Εισαγωγή29
  • 2. Η σαφήνεια του νομοθετικού πλαισίου29
  • 3. Οι σκοποί για την εξυπηρέτηση των οποίων μπορεί να διαταχθεί ανάλυση γενετικού υλικού31
  • 4. Αναδρομική ισχύς των διατάξεων για την ανάλυση του γενετικού υλικού34
  • 5. Ο τρόπος λήψης του γενετικού υλικού36
  • 6. Βασικές προϋποθέσεις για την τήρηση αρχείων γενετικών δεδομένων38
  • (α) Η τήρηση του μέτρου της αναλογικότητας38
  • (β) Τήρηση αρχείου γενετικών δεδομένων ατόμων που έχουν αθωωθεί ή εναντίον των οποίων δεν ασκήθηκε δίωξη39
  • (γ) Χρόνος διατήρησης των γενετικών δεδομένων42
  • 7. Η διατήρηση του γενετικού υλικού και η τήρηση αρχείων με γενετικά αποτυπώματα ανήλικων ατόμων42
  • 8. Συμπέρασμα43
  • ΔΕΥΤΕΡΟ ΜΕΡΟΣ45
  • ΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΘΕΣΜΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΑΝΑΛΥΣΗ DNA ΣΤΗΝ ΠΟΙΝΙΚΗ ΔΙΚΗ45
  • I. Τα προβλήματα και οι διαστάσεις τους47
  • 1. Προπαρασκευαστικές εργασίες ψηφίσεως του Ν 2928/200147
  • 2. Τα δύο πρώτα Σχέδια Νόμου του Υπουργείου Δικαιοσύνης55
  • 3. Τελικό Σχέδιο - Εισηγητική Έκθεση - Ειδικές Εκθέσεις - Ν 2928/200159
  • 4. Οι τροποποιήσεις του άρθρου 200Α ΚΠΔ με τους Νόμους 3251/2004, 3728/2008 και 3783/200964
  • 5. Ισχύον σήμερα δίκαιο - Πρώτη επαφή μαζί του69
  • 6. Γενετικό Υλικό (= Κυτταρικό Δείγμα) - Γενετικό Αποτύπωμα (= Γενετικό Προφίλ = Προφίλ DNA) - Δακτυλικό Αποτύπωμα - Προσωπικό Δεδομένο80
  • 7. Προϋποθέσεις επεξεργασίας γενετικών αποτυπωμάτων με σκοπό τη διακρίβωση αξιόποινων πράξεων87
  • 8. Αξιολόγηση των προβλέψεων του άρθρου 200Α ΚΠΔ από την Αρχή Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα102
  • 9. Νομική φύση - Προϋποθέσεις διενέργειας αναλύσεως DNA110
  • 10. Νομολογιακές καταγραφές114
  • II. Ανάλυση και εξαναγκασμός119
  • 1. Εισαγωγικές παρατηρήσεις119
  • 2. Το πεδίο εφαρμογής της ρυθμίσεως124
  • 3. Εγγυήσεις γενετικής αναλύσεως133
  • 4. Η χρήση βίας κατά τη λήψη υλικού142
  • 5. Καταληκτική θέση173
  • III. Αρχειοθέτηση γενετικών αποτυπωμάτων175
  • 1. Οι σχετικές προβλέψεις των Σχεδίων του Ν 2928/2001175
  • 2. Η σχετική πρόβλεψη του άρθρου 200Α ΚΠΔ στην αρχική του μορφή177
  • 3. Η παρέμβαση του Ν 3727/2008181
  • 4. Η με το Ν 3783/2009 διαμόρφωση του ισχύοντος καθεστώτος182
  • 5. Αρχείο γενετικών αποτυπωμάτων: Τα προβλήματα και η υπέρβασή τους184
  • 6. Τελικές παρατηρήσεις199
  • ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ201
  • 1. Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου203
  • Υπόθεση S. and Marper κατά Ηνωμένου Βασιλείου, Απόφαση της 4.12.2008 (Προσφυγές 30562/2004 και 30566/2004)203
  • 2. Αρχή Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα245
  • (α) Γνωμοδότηση 15/2001 σχετικά με την ανάλυση γενετικού υλικού για σκοπούς εξιχνίασης εγκλημάτων και ποινικής δίωξης245
  • (β) Γνωμοδότηση 2/2009249
  • 3. Εθνική Επιτροπή Βιοηθικής281
  • Γνώμη για τη χρήση γενετικών αποτυπωμάτων στην ποινική διαδικασία (23.3.2001)281
  • 4. Εθνική Επιτροπή για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου285
  • Γνώμη: Η λειτουργία καμερών σε δημόσιους χώρους και η καταγραφήήχου ή εικόνας, η ανάλυση γενετικού υλικού στην ποινική διαδικασίακαι το αρχείο γενετικών αποτυπωμάτων (18.2.2010)285
  • 5. Εισαγγελία Αρείου Πάγου299
  • (α) ΓνωμΕισΑΠ 15/2011: Βίαιη απόσπαση γενετικού υλικού299
  • (β) ΓνωμΕισΑΠ 16/2011: Λήψη γενετικού υλικού από νεκρό309
  • 6. Εισαγγελία Εφετών Θεσσαλονίκης313
  • ΠορισμΑναφΕισΕφΘεσ της 14.10.2013: Προϋποθέσεις λήψης και εξέτασης γενετικού υλικού (DNA), Ευαίσθητα προσωπικά δεδομένα, Προστασία προσωπικότητας313
  • ΑΛΦΑΒΗΤΙΚΟ ΕΥΡΕΤΗΡΙΟ319