Έκδοση: 2014
ISBN: 978-960-562-805-5
Σελίδες: 254
Συγγραφέας: Α. Λιούρδη

Το έργο «Ιατρική ποινική ευθύνη» έρχεται να καλύψει στην ελληνική βιβλιογραφία την έλλειψη ενός Γενικού Μέρους του Ιατρικού Ποινικού Δικαίου. Επίσης για πρώτη φορά στη χώρα μας τίθεται σε μονογραφικό επίπεδο η προβληματική της Ιατρικής των Καταστροφών. Ως ιατρική των καταστροφών νοείται εκείνο το τμήμα της ιατρικής επιστήμης που ασχολείται με την αναγνώριση και την ιατρική αντιμετώπιση επειγόντων περιστατικών με πολυάριθμα θύματα μετά από φυσικές ή ανθρωπογενείς μαζικές καταστροφές.

Αντικείμενο του βιβλίου είναι η πραγμάτευση ορισμένων από τα πιο σημαντικά σύγχρονα προβλήματα της ιατρικής ποινικής ευθύνης. Στο πρώτο μέρος γίνεται μία ιστορική αναδρομή, αναλύονται οι βασικές έννοιες στο Ιατρικό Δίκαιο, καθώς και η ποινική αξιολόγηση της ιατρικής πράξης, η ποινική ευθύνη από αμέλεια στις ιατρικές επεμβάσεις και η ενημερωμένη συναίνεση του ασθενούς. Στο δεύτερο μέρος εξετάζονται η ποινική ευθύνη του ειδικευόμενου ιατρού, η ποινική ευθύνη ιατρών και οροθετικών ασθενών, η ιατρική ποινική ευθύνη στη γυναικολογία, τη μαιευτική και την επείγουσα ιατρική και εντατικολογία.

Η εξέταση των ανωτέρω θεμάτων γίνεται μεν από καθαρά ποινική σκοπιά, λαμβάνονται ωστόσο πάντοτε υπόψη οι σύγχρονες εξελίξεις στην ιατρική επιστήμη, στην ιατρική τεχνολογία, αλλά και η εμπειρία δεκάδων ιατρών, καθιστώντας το παρόν έργο απαραίτητο βοήθημα τόσο των νομικών όσο και των ιατρών.

  • ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ1
  • ΠΡΩΤΟ ΜΕΡΟΣ5
  • ΓΕΝΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ5
  • ΚΕΦΑΛΑΙΟ A΄7
  • Iατρική ποινική ευθύνη - Ιστορική αναδρομή7
  • I. Βαβυλωνιακός κώδικας7
  • II. Η βίβλος των Αιγυπτίων8
  • III. Αρχαίο ελληνικό δίκαιο9
  • IV. Ρωμαϊκό δίκαιο - Ελληνορωμαϊκή περίοδος11
  • V. Βυζαντινή περίοδος13
  • VI. Δυτική Ευρώπη16
  • VII. Συνοπτική αναφορά στις θέσεις της θεωρίας από τον 19ο αιώνα έως σήμερα18
  • VIIΙ. Η ιατρική ευθύνη στην Ελλάδα κατά τον 20ο αιώνα19
  • ΚΕΦΑΛΑΙΟ Β΄21
  • Οι βασικές έννοιες στο Ιατρικό Δίκαιο21
  • Ι. Ιατρική επιστήμη21
  • ΙI. Ιατρικό λειτούργημα21
  • ΙII. Ιατρική πράξη23
  • ΙII.1. ΄Εννοια της «ιατρικής πράξης» κατά τον ΚΙΔ23
  • ΙII.2. Διάκριση των «ιατρικών πράξεων»25
  • ΙII.2.1. Ιατρικές πράξεις stricto sensu25
  • IΙΙ.2.2. Ιατρικές πράξεις lato sensu26
  • IV. Ιατρικό σφάλμα στο στάδιο της διάγνωσης27
  • V. Ιατρικές αποφάσεις ως ιατρικές πράξεις29
  • VΙ. Ασθενής - Οικείοι αυτού30
  • VΙ.1. ΄Εννοια «ασθενούς»30
  • VΙ.2. ΄Εννοια «οικείων»31
  • ΚΕΦΑΛΑΙΟ Γ΄33
  • Ποινική αξιολόγηση της ιατρικής πράξης33
  • I. Εισαγωγικές παρατηρήσεις33
  • Ι.1. Oι υποστηριχθείσες θεωρίες33
  • Ι.2. Θεωρίες που στηρίζονται στους λόγους άρσης του άδικου χαρακτήρα της πράξης34
  • Ι.3. Θεωρίες που αποκλείουν την ειδική υπόσταση του εγκλήματος της σωματικής βλάβης36
  • Ι.3.1. Η θεωρία του αποτελέσματος37
  • Ι.3.2. Θεωρία lex artis39
  • Ι.3.2.1. Lex artis (σωματική - βιολογική θέση)40
  • Ι.3.2.2. Lex artis (θέση με έμφαση στην αυτονομία του ατόμου)40
  • Ι.3.3. Ενδιάμεσες θεωρίες41
  • Ι.3.3.1. Τροποποιημένη θεωρία του αποτελέσματος41
  • Ι.3.3.2. Η διδύναμη λύση [zweispurige Lösung]41
  • ΙΙ. Συνοπτική συγκριτική επισκόπηση42
  • ΙΙ.1. Γερμανία42
  • ΙΙ.2. Αυστρία42
  • ΙIΙ. Κρατούσα θεωρία για το ποινικά επιτρεπτό των ιατρικών πράξεων στην Ελλάδα43
  • ΚΕΦΑΛΑΙΟ Δ’47
  • Ποινική ευθύνη από αμέλεια στις ιατρικές επεμβάσεις47
  • Ι. Εισαγωγικές παρατηρήσεις47
  • ΙΙ. Κατηγορίες ιατρικών επεμβάσεων και ποινική ευθύνη του ιατρού47
  • ΙΙ.1. Κινδυνώδεις ιατροχειρουργικές επεμβάσεις ή «εγχειρήσεις των ποσοστών» ή «εγχειρήσεις των πιθανοτήτων»48
  • ΙΙ.2. Θεραπευτικές επεμβάσεις με δεδομένη την πρόκληση σωματικής βλάβης49
  • ΙΙ.3. Εξαιρετικές Ιατρικές Πράξεις («αυτογνώμονες ιατροχειρουργικές επεμβάσεις»)49
  • ΙΙ.4. Ανακουφιστική ιατρική51
  • ΙΙ.5. Αποτυχημένες ιατρικές πράξεις52
  • ΙΙI. Ειδικά η ποινική ευθύνη του χειρουργού στα επιμέρους στάδια της επέμβασης53
  • ΙΙI.1. Πριν την επέμβαση53
  • ΙΙI.2. Κατά την επέμβαση55
  • ΙΙI.3. Στο μετεγχειρητικό στάδιο56
  • ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ε’59
  • Η ενημερωμένη συναίνεση του ασθενούς59
  • Ι. Σχέση ιατρού - ασθενούς59
  • ΙΙ. Νομικές ρυθμίσεις60
  • ΙΙ.1. Συνταγματική κατοχύρωση60
  • ΙΙ.2. Νομοθετική κατοχύρωση61
  • ΙΙ.3. Κώδικας Ιατρικής Δεοντολογίας (Ν. 3418/2005)62
  • ΙΙ.3.1. Μέχρι ποιο σημείο δεσμεύεται ο ιατρός;62
  • ΙΙ.3.2. Βασικές κατευθυντήριες γραμμές του ΚΙΔ62
  • ΙII. Η συναίνεση του ασθενούς από πλευράς ποινικού δικαίου63
  • III.1. Δογματική αξιολόγηση της συναίνεσης63
  • ΙII.2. Προϋποθέσεις έγκυρης συναίνεσης65
  • ΙV. Εικαζόμενη συναίνεση71
  • V. Υποθετική συναίνεση (hypotetische Einwilligung)73
  • V.1. Η έννοια της υποθετικής συναίνεσης73
  • V.2. Σχέση εικαζόμενης και υποθετικής συναίνεσης74
  • V.3. Η νομολογιακή διάπλαση της έννοιας της υποθετικής συναίνεσης75
  • V.4. Η νομολογία του γερμανικού Ακυρωτικού επί της υποθετικής συναίνεσης ειδικότερα76
  • V.5. Δογματική ένταξη της υποθετικής συναίνεσης κατά τη θεωρία78
  • V.6. Κριτική - Συμπεράσματα84
  • VI. Τρόπος και είδος της ενημέρωσης86
  • VII. Ενημερωμένη συναίνεση του ασθενούς κατά τον ΚΙΔ και τον Ν. 3305/2005 «Εφαρμογή της Ιατρικώς Υποβοηθούμενης Αναπαραγωγής»88
  • VIII. Παραίτηση του ασθενούς από το δικαίωμα ενημέρωσης91
  • IX. Άρνηση ενημέρωσης και ταυτόχρονη άρνηση θεραπευτικής αγωγής92
  • X. Ειδικότερα για το «θεραπευτικό προνόμιο»93
  • XI. Πλημμελής ενημέρωση και ποινική ευθύνη του ιατρού94
  • ΔΕΥΤΕΡΟ ΜΕΡΟΣ99
  • ΕΙΔΙΚΑ ΖΗΤΗΜΑΤΑ99
  • ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΣΤ΄101
  • Ποινική ευθύνη του ειδικευόμενου ιατρού101
  • Ι. Εισαγωγικές παρατηρήσεις101
  • ΙΙ. Μορφές κατανομής ιατρικών αρμοδιοτήτων και σχετική ποινική ευθύνη102
  • ΙΙ.1. Οριζόντια κατανομή102
  • ΙΙ.2. Κάθετη κατανομή102
  • ΙΙΙ. Απόδοση ευθύνης στον ειδικευόμενο - Περιπτωσιολογία103
  • ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ζ΄105
  • Ποινική ευθύνη ιατρών και οροθετικών ασθενών105
  • Ι. Εισαγωγικές παρατηρήσεις105
  • IΙ. Ευθύνη του ιατρού απέναντι στους οροθετικούς ασθενείς106
  • ΙΙ.1. Καθήκον ενημέρωσης του οροθετικού ασθενούς από ιατρό107
  • ΙΙ.2. Άρνηση του ιατρού να παρέξει ιατρική συνδρομή σε οροθετικό ασθενή108
  • ΙΙ.3. Ευθύνη ιατρού στις περιπτώσεις που η επιμόλυνση με τον ιό HIV δεν είναι ακόμα ανιχνεύσιμη111
  • ΙΙ.4. Ποινική ευθύνη επί παραβιάσεως ιατρικού απορρήτου του οροθετικού ασθενούς111
  • ΙΙ.5. Ιατρική ευθύνη για αιματολογικές εξετάσεις που διενεργούνται προς ανίχνευση του ιού HIV εν αγνοία του ασθενούς115
  • ΙΙ.6. Σχετικά με την υποχρέωση να ενημερώνεται ο/η σύντροφος του οροθετικού ασθενούς για την ασθένειά του, παρά την επιθυμία του τελευταίου116
  • IΙ.7. Ποινική ευθύνη επί αρνήσεως διενέργειας πραγματογνωμοσύνης από αρμόδιο φορέα λόγω «αδυναμία[ς] προφυλάξεως των ασχολουμένων με τη σχετική εξέταση υπαλλήλων του από ενδεχόμενο κίνδυνο μεταδόσεως του ιού του AIDS σε αυτούς»117
  • ΙII. Ευθύνη του οροθετικού ασθενούς117
  • ΙII.1. Μετάδοση του ιού σε άλλον118
  • ΙII.1.1. Ευθύνη του οροθετικού ασθενούς ο οποίος, ενώ γνωρίζει ότι πάσχει από τον ιό, τον μεταδίδει σε άλλον που αγνοεί την υφιστάμενη κατάσταση118
  • ΙII.1.2. Ευθύνη του οροθετικού ασθενούς ο οποίος δεν γνωρίζει ότι είναι φορέας του ιού και τον μεταδίδει σε άλλον119
  • ΙII.1.3. Ευθύνη του οροθετικού ασθενούς που με απροφύλακτη σεξουαλική επαφή μεταδίδει τον ιό σε άλλον, ο οποίος γνωρίζει την οροθετικότητά του122
  • ΙII.1.4. Ευθύνη του οροθετικού ασθενούς ο οποίος κατά την ερωτική επαφή με άλλο πρόσωπο μεταδίδει τον ιό αν και είχε λάβει κάθε αναγκαίο μέτρο προφύλαξης123
  • III.2 Ειδικότερες περιπτώσεις ευθύνης οροθετικών ασθενών124
  • III.2.1. Ευθύνη της οροθετικής εγκύου απέναντι στο έμβρυο124
  • III.2.2. Ευθύνη αιμοδοτών - ευθύνη ιατρικού προσωπικού124
  • III.2.3. Ευθύνη του οροθετικού συζύγου έναντι του μη οροθετικού και πιθανή ευθύνη του ιατρού125
  • IV. Τελικές παρατηρήσεις126
  • ΚΕΦΑΛΑΙΟ H΄127
  • Ιατρική ποινική ευθύνη στη γυναικoλογία και μαιευτική127
  • Ι. Γενικές παρατηρήσεις127
  • IΙ. Νομικό status του εμβρύου κατά το ά. 304 ΠΚ127
  • IΙΙ. Η αξιολογική σχέση μεταξύ «εμβρύου» και «ανθρώπου» κατά τον Ποινικό Κώδικα129
  • IV. Η προστασία του εμβρύου υπό το φως του ά. 2 ΕΣΔΑ130
  • V. Αντιμετώπιση του εμβρύου ανάλογα με το τρίμηνο κύησης και το επιτρεπτό άμβλωσης131
  • V.1. Δικαιώματα γυναίκας και εμβρύου σε σύγκρουση131
  • V.2. Σχετικά με το κριτήριο βιωσιμότητας του εμβρύου132
  • V.3. Οι νομικά αρρύθμιστες περιπτώσεις133
  • V.4. Ο ρόλος του πατέρα του εμβρύου στην απόφαση της εγκύου να διακόψει την κύηση134
  • VΙ. Η νομική αξιολόγηση της καισαρικής τομής κατόπιν παραπλανήσεως της εγκύου135
  • VΙΙ. Ζητήματα σχετικά με την ιατρικώς υποβοηθούμενη αναπαραγωγή136
  • VΙΙ.1. Γενικές παρατηρήσεις136
  • VΙΙ.2. Έμβρυο in vitro: νομική φύση του γονιμοποιημένου ωαρίου136
  • VΙΙ.3. Τα πλεονάζοντα γονιμοποιημένα ωάρια ως αντικείμενο επιστημονικής έρευνας137
  • VΙΙ.4. Λήψη βλαστοκυττάρων139
  • VΙΙ.5. Χρήσεις βλαστοκυττάρων139
  • VΙΙ.6. Ελληνικό νομοθετικό πλαίσιο140
  • ΚΕΦΑΛΑΙΟ Θ΄145
  • Ιατρική των καταστροφών145
  • Ι. Εισαγωγικές παρατηρήσεις145
  • ΙΙ. Εννοιολογικοί προσδιορισμοί146
  • ΙΙ.1. Ιατρική των καταστροφών146
  • ΙΙ.1.1. Γενικότερα για το ζήτημα της αντιμετώπισης των καταστροφών147
  • ΙΙ.1.2. H ιατρική των καταστροφών στην Ελλάδα148
  • ΙΙ.2. Επείγουσα Ιατρική - Εντατικολογία150
  • ΙΙ.3. Ομοιότητες και διαφορές των παραπάνω ειδικοτήτων και εξειδικεύσεων στην αντιμετώπιση των ασθενών από ποινική σκοπιά150
  • ΙΙΙ. Το κριτήριο για τον «διαχωρισμό» (Triage)151
  • ΙΙΙ.1. Εισαγωγικές παρατηρήσεις151
  • ΙΙΙ.2. Βασικές υποχρεώσεις των ιατρών152
  • ΙΙΙ.3. «Διαχωρισμός» (Triage) - Έννοια - Ιστορική αναδρομή153
  • ΙΙΙ.3.1. ΄Εννοια153
  • ΙΙΙ.3.2. Ιστορική αναδρομή153
  • ΙΙΙ.3.3. Αρχές του «διαχωρισμού» (Triage)154
  • ΙV. Η διαδικασία του «διαχωρισμού» (Triage)156
  • ΙV.1. Εισαγωγικές παρατηρήσεις156
  • ΙV.2. «Τα χρώματα του πεπρωμένου»156
  • V. Τα δικαιικά κριτήρια του «διαχωρισμού» (Triage)158
  • V.1. Εισαγωγικές παρατηρήσεις158
  • V.2. Ο «Διαχωρισμός» (Triage) κατά το δίκαιο και την ηθική158
  • V.2.1. Απόψεις εναντίον της εφαρμογής του «διαχωρισμού» (Triage)158
  • V.2.2. Η θέση της ιατρικής επιστήμης για τον «διαχωρισμό» (Triage)159
  • V.2.3. Ποινική ευθύνη των ιατρών σε περιπτώσεις «διαχωρισμού» (Triage)160
  • V.2.4. Ειδικά κριτήρια σχετικά για την ιατρική επέμβαση εντός του αυτού επιπέδου («χρώματος»)160
  • VΙ. Η ρύθμιση στον ΚΙΔ και η διερεύνηση της ποινικής ευθύνης του ιατρού163
  • VΙ.1. Εισαγωγικές παρατηρήσεις163
  • VΙ.2. Το οφειλόμενο «καθήκον βοηθείας» του ιατρού και η σχετική «παράλειψη» σε συνθήκες έκτακτης ανάγκης ή μαζικής καταστροφής165
  • VΙΙ. Σύγκρουση καθηκόντων και μαζικές καταστροφές168
  • VΙΙ.1. Εισαγωγικές παρατηρήσεις168
  • VΙΙ.2. Ζητήματα ποινικής ευθύνης του ιατρού κατά τον «διαχωρισμό» (Triage) των ασθενών169
  • VΙΙ.3. Το πρόβλημα της σύγκρουσης ισοδυνάμων καθηκόντων170
  • VΙΙ.3.1. Ιατρικό «τραγικό ηθικό δίλημμα»171
  • VΙΙ.3.2. Η σύγκρουση ισοδυνάμων καθηκόντων σωτηρίας ως λόγος άρσης του αδίκου172
  • VΙΙ.3.3. Η σύγκρουση ισοδυνάμων καθηκόντων σωτηρίας ως λόγος άρσης του καταλογισμού178
  • VΙΙ.3.4. Η λύση του προβλήματος: Η θέση του Μυλωνόπουλου179
  • VΙΙ.3.4.1. Ιατρικές υπηρεσίες από μη ειδικό ιατρό στην ιατρική των καταστροφών181
  • VΙΙ.3.4.2. Υποχρεώσεις του ειδικευόμενου ιατρού στην ιατρική των καταστροφών181
  • VΙΙ.3.5. Το πρόβλημα της συναίνεσης του ασθενούς στην ιατρική των καταστροφών και γενικότερα στις κατεπείγουσες περιπτώσεις182
  • ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ183
  • KΩΔΙΚΑΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ - Ν. 3418/2005(ΦΕΚ Α΄ 287/28.11.2005)183
  • ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ213
  • ΑΛΦΑΒΗΤΙΚΟ ΕΥΡΕΤΗΡΙΟ229