Έκδοση: 2014
ISBN: 978-960-562-777-5
Σελίδες: 472
Συγγραφέας: Θ. Αντωνίου, Αικ. Ηλιάδου, Ελ. Θεοχαροπούλου, Μ. Μουστάκας, Ε. Πρεβεδούρου, Ι. Σαρμάς, Χ. Τσιλιώτης, Α. Τσιρωνάς, Γ. Γεραπετρίτης, Κ. Γώγος, Η. Μαυρομούστακου, Δ. Τσικρικάς
Διεύθυνση Σειράς: Θ. Αντωνίου
Επιμέλεια: Θ. Αντωνίου
Πρόλογος: Γ. Κασιμάτης

Το παρόν έργο «Γενικές Αρχές Δημοσίου Δικαίου» αποτελεί τον πρώτο τόμο της νέας σειράς της Νομικής Βιβλιοθήκης «Εγχειρίδια Δημοσίου και Ευρωπαϊκού Δημοσίου Δικαίου», η οποία φιλοδοξεί να μεταδώσει σύγχρονες απόψεις, θέσεις και μεθοδολογία για τους κλάδους του Δημοσίου και του Ευρωπαϊκού Δημοσίου Δικαίου. Η νέα σειρά στόχο έχει να συστηματοποιήσει και να καλύψει με επιμέρους μελέτες όλη την ύλη του Δημοσίου και του Ευρωπαϊκού Δημοσίου Δικαίου και κυρίως να εμβαθύνει σε αυτή ξεκινώντας από τις αρχές με τον παρόντα τόμο, περνώντας στα δικαιώματα και καταλήγοντας σε άλλα οργανωτικής και διαδικαστικής φύσεως θέματα που αφορούν το κράτος και τον οργανισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Συντάκτες του παρόντος τόμου που αφορά τις Γενικές Αρχές Δημοσίου Δικαίου αποτελούν Ακαδημαϊκοί, Ανώτατοι Δικαστές και καταξιωμένοι δικηγόροι. Το έργο έχει προλογίσει με τη βαθειά επιστημονική γνώση και εμπειρία που τον διακρίνουν ο Καθηγητής Γ. Κασιμάτης.

Ειδικότερα, στο πρώτο κεφάλαιο εξετάζεται η κορυφαία θεμελιώδης αρχή της πολιτικής κοινωνίας, η Δημοκρατική Αρχή. Μεταξύ άλλων αναλύεται η έννοια της αντιπροσώπευσης και της δημοκρατικής νομιμοποίησης, ενώ σε ξεχωριστή ενότητα προσεγγίζεται η δημοκρατική αρχή έξω από το πλαίσιο του Κράτους και σε περίοδο δημοσιονομικής κρίσης. Το δεύτερο κεφάλαιο αφορά τη διάκριση των εξουσιών. Ερευνάται ειδικότερα από τη συγγραφέα η αρχή της οργανικής διάκρισης των λειτουργιών στο ισχύον Σύνταγμα, οι «τρεις εξουσίες» στα ελληνικά Συντάγματα καθώς και η αντιμετώπιση της αρχής από τη νομολογία. Στο τρίτο κεφάλαιο ακολουθεί η ανάλυση της κοινοβουλευτικής αρχής και εξετάζονται θεσμοί όπως ο κοινοβουλευτισμός και η αρχή της δεδηλωμένης, ενώ παρουσιάζονται αναλυτικά οι επιμέρους εκφάνσεις της κοινοβουλευτικής αρχής. Αντικείμενο του τέταρτου κεφαλαίου είναι η σχέση του κυρίαρχου εθνικού κράτους και κατά συνέπεια του Συντάγματός του με τη διεθνή και υπερεθνική έννομη τάξη, όπου η τελευταία αποκτά ιδιαίτερη πρακτική σημασία με το παγκόσμιας σημασίας εγχείρημα της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης και ενοποίησης. Στο πέμπτο κεφάλαιο αναλύεται διεξοδικά η αρχή της νομιμότητας στο πλαίσιο της ελληνικής έννομης τάξης. Εξετάζονται διαδοχικά στις επιμέρους ενότητες οι πηγές του δικαίου που συγκροτούν το «πλέγμα της νομιμότητας», το περιεχόμενο της αρχής και ο έλεγχος της τήρησής της. Το έκτο κεφάλαιο αναφέρεται στην αρχή της αναλογικότητας η οποία αναλύεται σε επιμέρους κεφάλαια που αφορούν μεταξύ άλλων τη σύνδεση της αρχής με τον ορθολογισμό, την εξέτασή της ως τεχνική άρσης συγκρούσεων, την έκταση και τα όρια της εφαρμογής της καθώς και την έννοια της δίκαιης ισορροπίας στη νομολογία του ΕΔΔΑ. Στο έβδομο κεφάλαιο εξετάζεται η έννοια του οικολογικού κράτους και οι συνταγματικές αρχές που αφορούν την προστασία του περιβάλλοντος, ενώ στο όγδοο κεφάλαιο ακολουθεί μία αναλυτική παρουσίαση των αρχών της διοικητικής αποκέντρωσης και της τοπικής αυτοδιοίκησης η οποία επιχειρείται σε δύο ενότητες που αναφέρονται στη συνταγματική κατοχύρωση του αποκεντρωτικού διοικητικού συστήματος του Κράτους και την συνταγματική διευθέτηση του θεσμού της Τοπικής Αυτοδιοίκησης αντιστοίχως. Το ένατο κεφάλαιο αφορά το Δημοσιονομικό και το Οικονομικό Σύνταγμα και αποτελείται από δύο επιμέρους κεφάλαια. Στο πρώτο αναλύεται το Δημοσιονομικό Σύνταγμα, όπου γίνεται αρχικά η διάκριση των δημοσιονομικών αρχών συνταγματικού επιπέδου, μεταξύ αυτών που διέπουν την κατάρτιση, ψήφιση και εκτέλεση του νόμου του Κρατικού Προϋπολογισμού και των Προϋπολογισμών των ΟΤΑ και στη συνέχεια εκείνων που διέπουν τη θέσπιση και εκτέλεση των λοιπών δημοσιονομικών νομοθετημάτων, Τέλος, γίνεται ικανή αναφορά στη συνταγματική αρχή – ρήτρα του δημοσιονομικού συμφέροντος του Κράτους, ως την πλέον επίκαιρη και «κορυφαία» σήμερα συνταγματική αρχή που έχει δραματικά «προαχθεί» από τη νομολογία σε θέση γενικού δημοσίου συμφέροντος, χάριν της οποίας υποχωρούν, βάσει της νομολογίας, τα ατομικά και κοινωνικά δικαιώματα, λόγω της εθνικής δημοσιονομικής -οικονομικής κρίσης. Το δεύτερο μέρος του ένατου κεφαλαίου αφορά το Οικονομικό Σύνταγμα και εξετάζει σε δύο κεντρικές ενότητες αφενός τα οικονομικά δικαιώματα, η έκταση και το είδος των οποίων καθορίζουν τα βασικά χαρακτηριστικά του οικονομικού Συντάγματος, αφετέρου το ζήτημα του κρατικού παρεμβατισμού στην οικονομία και τη διάκριση των διαφόρων μορφών παρεμβατικής δράσης που το κράτος επιλέγει για να διεισδύσει στην οικονομική ζωή. Στο δέκατο κεφάλαιο το οποίο αφορά τη δίκαιη δίκη ως όχημα της ευρωπαϊκής δικαιοκρατίας ακολουθεί ευσύνοπτη ανάπτυξη της λειτουργίας του άρθρου 6 παρ. 1. Προηγείται ο προσδιορισμός του πεδίου εφαρμογής της διάταξης, ενώ το δεύτερο μέρος αφορά την έκταση της παρεχόμενης προστασίας, η οποία στο πλαίσιο της ανάλυσης κωδικοποιείται στις απαιτήσεις πραγματικής, ουσιαστικής και αποτελεσματικής δικαιοσύνης. Τα δικαιώματα δικαστικής προστασίας και δικαστικής ακροάσεως ερευνώνται στο ενδέκατο κεφάλαιο, όπου αναλύεται το περιεχόμενο και τα υποκείμενα του δικαιώματος δικαστικής προστασίας, ενώ σε επιμέρους ενότητα γίνεται ανάλυση της επίδρασης του δικαιώματος δικαστικής προστασίας κατά τη διαμόρφωση των επιμέρους σταδίων της πολιτικής δίκης.

Ο τόμος προσφέρεται στους αναγνώστες με τη φιλοδοξία να συνδράμει στη γονιμότερη ερμηνευτική επεξεργασία και εφαρμογή του δημοσίου δικαίου. Συμπληρώνεται από επιμέρους και ενιαίο αλφαβητικό ευρετήριο, προς διευκόλυνση των αναγνωστών.

  • [1] Η ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΚΗ ΑΡΧΗ1
  • I. Εισαγωγή4
  • II. Η δημοκρατία ουσία ή διαδικασία;5
  • III. Η έννοια της αντιπροσώπευσης10
  • IV. Δημοκρατία έξω από το πλαίσιο του κράτους13
  • 1. Δημοκρατία και Ευρωπαϊκή Ένωση14
  • 2. Δημοκρατία και παγκοσμιοποίηση19
  • V. Το δημοκρατικό πολίτευμα στο ελληνικό Σύνταγμα20
  • 1. Η έννοια της δημοκρατικής νομιμοποιήσεως23
  • 2. To Δημοψήφισμα28
  • 3. Το δικαίωμα στην αντίσταση (άρθρο 120 παρ. 4 Σ)30
  • 4. Η δημοκρατική αρχή σε περίοδο δημοσιονομικής κρίσης32
  • [2] Η ΔΙΑΚΡΙΣΗ ΤΩΝ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΩΝ35
  • I. Εισαγωγή36
  • ΙΙ. Η αρχή της οργανικής διάκρισης των λειτουργιών στο ισχύον Σύνταγμα39
  • ΙΙΙ. Οι τρεις «εξουσίες» στα ελληνικά Συντάγματα45
  • ΙV. Η αντιμετώπιση της αρχής από τη νομολογία52
  • V. Η αναπροσαρμογή της αρχής61
  • [3] ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΑΡΧΗ67
  • Ι. Περιεχόμενο και λειτουργία68
  • Α. Περιεχόμενο68
  • 1. Έννοια και κατοχύρωση68
  • 2. Αρχή της δεδηλωμένης70
  • 3. Κοινοβουλευτισμός70
  • 4. Κρίση κοινοβουλευτισμού71
  • Β. Λειτουργία72
  • 1. Καθορισμός συστήματος κυβέρνησης72
  • i. Διακρίσεις συστημάτων κυβέρνησης72
  • ii. Κατηγορίες κοινοβουλευτικών συστημάτων73
  • 2. Οδηγός ερμηνείας74
  • ΙΙ. Ιστορική εξέλιξη75
  • Α. Προέλευση75
  • Β. Ελληνικό Συνταγματικό Δίκαιο75
  • 1. Ατελής καθιέρωση76
  • 2. Ρητή κατοχύρωση77
  • i. Σ 1927 και 195277
  • ii. Σ 197578
  • iii. Αναθεώρηση 198678
  • Γ. Ευρωπαϊκό Δίκαιο80
  • ΙΙΙ. Επιμέρους εκφάνσεις80
  • Α. Διορισμός Κυβέρνησης και ψήφος εμπιστοσύνης80
  • 1. Διορισμός Κυβέρνησης81
  • i. Διαδικασία81
  • ii Πλειοψηφική εκδοχή82
  • iii. Μειοψηφική εκδοχή83
  • 2. Ψήφος εμπιστοσύνης85
  • Β. Απαλλαγή Κυβέρνησης από τα καθήκοντά της88
  • 1. Παραίτηση της κυβέρνησης88
  • 2. Άρση εμπιστοσύνης βουλής89
  • 3. Λήξη θητείας πρωθυπουργού ατομικά90
  • Γ. Διάλυση Βουλής91
  • 1. Διάλυση της Βουλής με πρωτοβουλία του Προέδρου της Δημοκρατίας91
  • 2. Διάλυση της Βουλής με πρωτοβουλία της Κυβέρνησης92
  • 3. Αδυναμία εκλογής Προέδρου της Δημοκρατίας93
  • Δ. Ευθύνη Υπουργών93
  • 1. Πολιτική ευθύνη93
  • i. Ήπιος κοινοβουλευτικός έλεγχος 93
  • ii. Πρόταση δυσπιστίας97
  • 2. Ποινική ευθύνη98
  • [4] ΤΟ ΥΠΕΡΕΘΝΙΚΟ ΚΡΑΤΟΣ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΝΤΑΓΜΑ101
  • Ι. Η έννοια του κυρίαρχου συνταγματικού Κράτους103
  • 1. Η έννοια του Κράτους κατά το Συνταγματικό Δίκαιο103
  • 2. Το συνταγματικό Κράτος κατά το Συνταγματικό Δίκαιο105
  • 3. Το κυρίαρχο Κράτος κατά το Δημόσιο Διεθνές Δίκαιο107
  • 4. Η έννοια του κυρίαρχου συνταγματικού Κράτους στο Σύνταγμα του 75, όπως ισχύει110
  • ΙΙ. Η επιλογή του συνταγματικού νομοθέτη για το άνοιγμα της ελληνικής έννομης τάξης στην διεθνή και υπερεθνική έννομη τάξη112
  • ΙΙΙ. Σύνταγμα και συμμετοχή της Ελλάδας στην ευρωπαϊκή ολοκλήρωση118
  • 1. Το νομικοπολιτικό φαινόμενο της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης118
  • 2. Η ένταξη της Ελλάδας στις τότε Ευρωπαϊκές Κοινότητες120
  • 3. Η συμμετοχή της χώρας μας στην Ευρωπαϊκή Ένωση – Ιδιαίτερα μετά την Μεταρρυθμιστική Συνθήκη της Λισαβώνας122
  • IV. Το σύγχρονο συνταγματικό κράτος ενώπιον των μεγάλων (ψευτο;)διλημμάτων: Ευρωπαϊκή ολοκλήρωση αντί της εθνικής κυριαρχίας ή υπερεθνικό κράτος αντί του κυρίαρχου κράτους;126
  • V. Επίλογος – Συμπεράσματα130
  • [5] Η ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΝΟΜΙΜΟΤΗΤΑΣ133
  • Εισαγωγή136
  • Ι. Το πλέγμα της νομιμότητας137
  • Α. Οι ενδοκρατικές πηγές139
  • 1. Το Σύνταγμα139
  • 2. Ο νόμος142
  • 3. Oι κανονιστικές πράξεις της Διοίκησης147
  • α. Κανονιστική αρμοδιότητα εκ του Συντάγματος147
  • β. Νομοθετική εξουσιοδότηση148
  • 4. Οι γενικές αρχές του δικαίου157
  • 5. Το έθιμο161
  • 6. Η νομολογία162
  • Β. Οι διακρατικές πηγές164
  • 1. Το διεθνές δίκαιο164
  • α. Οι γενικά παραδεδεγμένοι κανόνες του διεθνούς δικαίου164
  • β. Οι διεθνείς συμβάσεις165
  • 2. Το δίκαιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης167
  • α. Πρωτογενές και δευτερογενές ενωσιακό δίκαιο167
  • β. Σχέση συνταγματικού και ενωσιακού δικαίου171
  • γ. Η συνάρθρωση του ελέγχου συνταγματικότητας και συμβατότητας προς το δίκαιο της Ένωσης176
  • ΙΙ. Το περιεχόμενο της αρχής της νομιμότητας179
  • Α. Η έννοια της υποχρέωσης συμμόρφωσης179
  • 1. H δέσμια αρμοδιότητα179
  • 2. Η διακριτική ευχέρεια181
  • Β. Η άμβλυνση της νομιμότητας187
  • 1. Η σύγκρουση της αρχής της νομιμότητας με τις αρχές της ασφάλειας δικαίου και της προστασίας της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης188
  • 2. Η θεωρία των κυβερνητικών πράξεων190
  • ΙΙΙ. Ο έλεγχος τήρησης της αρχής της νομιμότητας193
  • Α. Είδη ελέγχου193
  • 1. Ο διοικητικός έλεγχος193
  • 2. Ο δικαστικός έλεγχος194
  • Β. Το περιεχόμενο του ελέγχου νομιμότητας (οι διάφορες μορφές παρανομίας) 195
  • 1. Η εξωτερική νομιμότητα196
  • α. Η αναρμοδιότητα196
  • β. Η παράβαση ουσιώδους τύπου197
  • 2. Η εσωτερική νομιμότητα200
  • α. Η παράβαση κατ’ουσία διατάξεων νόμου200
  • β. Κατάχρηση εξουσίας203
  • Γ. Οι συνέπειες της παρανομίας για την ισχύ της πράξης204
  • 1. Ακυρώσιμες ή ακυρωτέες πράξεις205
  • 2. Ανυπόστατες πράξεις206
  • 3. Άκυρες πράξεις208
  • [6] Η ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΑΝΑΛΟΓΙΚΟΤΗΤΑΣ211
  • Ι. Αναλογικότητα και ορθολογισμός212
  • ΙΙ. Συνάρτηση στόχων και μέσων στο δημοκρατικό Κράτος215
  • ΙΙΙ. Η αρχή της αναλογικότητας ως τεχνική άρσεως συγκρούσεων218
  • ΙV. Η δίκαιη ισορροπία στη νομολογία του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Δικαιωμάτων του Ανθρώπου223
  • V. Έκταση και όρια εφαρμογής της αρχής της αναλογικότητας227
  • VI. Αρχή της αναλογικότητας και δικαιοσύνη232
  • VII. Η σημασία της αποκεντρωμένης εφαρμογής της αρχής της αναλογικότητας235
  • VIΙΙ. Υπεροχή της δημοκρατικής μεθόδου κατά την αναζήτηση της δίκαιης αναλογίας238
  • IX. Το άρθρο 25, παράγραφος 1 του ισχύοντος ελληνικού Συντάγματος για την αρχή της αναλογικότητας240
  • [7] ΤΟ ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΟ ΚΡΑΤΟΣ243
  • I. Εισαγωγή: Το φυσικό περιβάλλον ως αυτοτελώς προστατευόμενο έννομο αγαθό244
  • II. Το οικολογικό κράτος: Ο προσανατολισμός της κρατικής εξουσίας στην προστασία του περιβάλλοντος - το περιβαλλοντικό κεκτημένο245
  • III. Το επιθυμητό επίπεδο περιβαλλοντικής προστασίας: Η αρχή της αειφόρου ή βιώσιμης ανάπτυξης249
  • IV. Συνταγματικές αρχές που διέπουν την προστασία του περιβάλλοντος251
  • 1. Η αρχή της πρόληψης251
  • 2. Η αρχή της προφύλαξης252
  • 3. Η αρχή της οικονομικής επιβάρυνσης του ρυπαντή253
  • V. Το πρόβλημα της σύγκρουσης μεταξύ προστασίας του περιβάλλοντος και της οικονομικής ανάπτυξης στο επίπεδο του συνταγματικού δικαίου255
  • VI. Η ειδική προστασία των δασών και των φυσικών οικοτόπων258
  • [8] ΟΙ ΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗΣ ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΣΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ263
  • Ι. Εισαγωγή264
  • ΙΙ. Η συνταγματική κατοχύρωση του αποκεντρωτικού διοικητικού συστήματος του Κράτους267
  • Α. Η έννοια της Διοικητικής Αποκέντρωσης του Κράτους267
  • Β. Η οργάνωση του αποκεντρωτικού διοικητικού συστήματος του Κράτους269
  • Γ. Η κατανομή των αρμοδιοτήτων μεταξύ των περιφερειακών και των κεντρικών κρατικών οργάνων277
  • ΙΙΙ. Η συνταγματική διευθέτηση του θεσμού της Τοπικής Αυτοδιοίκησης282
  • Α. Η πρόβλεψη ιδιαιτέρων Νομικών Προσώπων (ΟΤΑ) αρμοδίων επί ειδικής κατηγορίας υποθέσεων (τοπικές υποθέσεις)283
  • 1. Η θεσμοθέτηση ιδιαιτέρων Νομικών Προσώπων (ΟΤΑ) στην Τοπική Αυτοδιοίκηση283
  • 2. Οι ΟΤΑ αρμόδιοι επί ειδικής κατηγορίας υποθέσεων (τοπικές υποθέσεις)295
  • Β. Το αιρετό των οργάνων των ΟΤΑ302
  • Γ. Η διοικητική και οικονομική αυτοτέλεια των ΟΤΑ312
  • Δ. Η εποπτεία του Κράτους επί των ΟΤΑ315
  • IV. Συμπεράσματα319
  • [9] ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΟ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΣΥΝΤΑΓΜΑ323
  • Ι. ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΟ ΣΥΝΤΑΓΜΑ323
  • Α. Συνταγματικές αρχές του νόμου του Κρατικού Προϋπολογισμού και των Προϋπολογισμών των ΟΤΑ329
  • 1. Συνταγματικές αρχές του νόμου του Κρατικού Προϋπολογισμού329
  • i. Η αρχή της εθνικής δημοσιονομικής κυριαρχίας330
  • ii. Ο προέχων ρόλος της εκτελεστικής εξουσίας και η συνεργασία αυτής με τη Βουλή (άρθρο 79 παρ. 1 και 3 και 72 παρ. 1 του Συντάγματος)331
  • iii. Η αρχή του κοινοβουλευτικού ελέγχου των εσόδων και των δαπανών σε προληπτικό και κατασταλτικό επίπεδο333
  • α. Οι κοινοβουλευτικοί θεσμοί του Κρατικού Προϋπολογισμού και του Απολογισμού (άρθρο 79 του Συντάγματος)333
  • β. Η αρχή της διαφάνειας και οι συνιστώσες αυτής αρχές της ενότητας, της καθολικότητας και του ετήσιου του Κρατικού Προϋπολογισμού και η σύγχρονη αρχή της χρηστής δημοσιονομικής διαχείρισης (άρθρο 79 του Συντάγματος)334
  • 2. Συνταγματικές αρχές των προϋπολογισμών των ΟΤΑ335
  • i. Η αρχή κατάρτισης αυτοτελούς προϋπολογισμού336
  • ii. Η αρχή της αναλογίας και της αυτόματης συσχέτισης πόρων και αρμοδιοτήτων336
  • iii. H διενέργεια των δαπανών των ΟΤΑ και ο έλεγχος αυτών κατά τρόπο ανεξάρτητο από τα κρατικά όργανα337
  • 3. Ο δικαστικός έλεγχος εκτέλεσης των δημοσίων δαπανών από το Ελεγκτικό Συνέδριο (άρθρο 98 του Συντάγματος)337
  • i. Το Ελεγκτικό Συνέδριο ως Ανώτατο Δημοσιονομικό Δικαστήριο338
  • ii. Ο προληπτικός και κατασταλτικός έλεγχος νομιμότητας των δαπανών 339
  • Β. Συνταγματικές αρχές κατά τη θέσπιση και εκτέλεση των λοιπών δημοσιονομικών νομοθετημάτων341
  • 1. Η αρχή της νομιμότητας (άρθρα 78, 80, 73 παρ. 2 του Συντάγματος)341
  • i. Η αρχή της τυπικής νομιμότητας του φόρου και της απονομής συντάξεων (άρθρο 78 παρ. 1 και 4)341
  • ii. Η αρχή της νομιμότητας των εν γένει δαπανών του Κράτους (άρθρο 80)343
  • iii. Η αρχή της ειδικότητας των συνταξιοδοτικών νομοσχεδίων (άρθρο 73 παρ. 2 εδ. β)343
  • 2. H αρχή της δημοσιονομικής ισότητας (άρθρο 4 παρ. 1 και 5 του Συντάγματος)344
  • i. Η αρχή της ισότητας κατά τη διάθεση του δημοσίου χρήματος344
  • ii. Η αρχή της ισότητας ενώπιον των δημοσίων βαρών345
  • α. Η αρχή της ίσης θυσίας και οι αρχές της αναλογικής φορολογικής ισότητας και καθολικότητας του φόρου346
  • β. Η αρχή της ίσης θυσίας και ο κανόνας της αστικής ευθύνης του Κράτους από νόμιμες ενέργειες των οργάνων του347
  • 3. Συνταγματικοί χρονικοί περιορισμοί στη διάθεση του δημοσίου χρήματος και στην επιβολή των οικονομικών βαρών των πολιτών348
  • i. Συνταγματικοί χρονικοί περιορισμοί στη διάθεση του δημοσίου χρήματος348
  • ii. Χρονικοί περιορισμοί στην επιβολή οικονομικών βαρών (78 παρ. 2 του Συντάγματος)350
  • 4. Η αρχή ή το δικαίωμα της προηγούμενης ακρόασης του διοικουμένου στη δημοσιονομική - δημοσιολογιστική και φορολογική διαδικασία (άρθρο 20 παρ. 2 του Συντάγματος)353
  • i. Η αρχή της προηγούμενης ακρόασης στον καταλογισμό δημοσιονομικών ελλειμμάτων353
  • ii. Η αρχή της προηγούμενης ακρόασης στις πράξεις επιβολής φόρου354
  • iii. Η αρχή της προηγούμενης ακρόασης στις πράξεις επιβολής προστίμου355
  • Γ. Η συνταγματική αρχή του δημοσιονομικού συμφέροντος356
  • 1. Εννοιολογικά στοιχεία του δημοσιονομικού συμφέροντος του Κράτους – Πηγές – Διάκριση από άλλες έννοιες357
  • i. Βασικά εννοιολογικά στοιχεία357
  • ii. Πηγές358
  • iii. Διάκριση από άλλες έννοιες358
  • 2. Σύγχρονο περιεχόμενο – Ορολογία – Λειτουργίες359
  • i. Σύγχρονο περιεχόμενο της έννοιας - Ορολογία359
  • ii. Λειτουργίες360
  • 3. Δικαστικός έλεγχος του δημοσιονομικού συμφέροντος του Κράτους360
  • ΙΙ. ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΣΥΝΤΑΓΜΑ363
  • Α. Οικονομικά δικαιώματα365
  • 1. Οικονομική ελευθερία (άρθρο 5 παρ. 1 Συντ.)366
  • i. Έννοια367
  • ii. Μορφές367
  • α. Ελευθερία των συμβάσεων367
  • β. Επαγγελματική ελευθερία368
  • γ. Ελευθερία του ανταγωνισμού368
  • iii. Περιορισμοί369
  • α. Τα δικαιώματα των άλλων369
  • β. Το Σύνταγμα370
  • γ. Τα χρηστά ήθη370
  • 2. Ιδιωτική οικονομική πρωτοβουλία (άρθρο 106 παρ. 2 Συντ.)371
  • i. Έννοια371
  • ii. Μορφές372
  • α. Ελευθερία του εμπορίου και της βιομηχανίας372
  • β. Ελευθερία ίδρυσης κερδοσκοπικών ενώσεων372
  • γ. Ελευθερία του ανταγωνισμού373
  • iii. Περιορισμοί373
  • α. Η ελευθερία374
  • β. Η ανθρώπινη αξιοπρέπεια374
  • γ. Η εθνική οικονομία374
  • δ. Η κοινωνική ειρήνη και το γενικό συμφέρον375
  • 3. Προστασία της ατομικής ιδιοκτησίας (άρθρο 17 Συντ.)376
  • i. Έννοια και αντικείμενο προστασίας376
  • α. Η φύση της προστασίας376
  • β. Το αντικείμενο προστασίας377
  • ii. Περιορισμοί378
  • α. Γενικοί περιορισμοί378
  • β. Ειδικοί περιορισμοί379
  • Β. Κρατικός παρεμβατισμός στην οικονομία379
  • 1. Κρατική ρύθμιση και συμμετοχή στην οικονομία380
  • 2. Κοινωνικό κράτος δικαίου (άρθρο 25 παρ. 1 Συντ.)380
  • 3. Οικονομικό σύστημα και οικονομικό Σύνταγμα381
  • [10] Η ΔΙΚΑΙΗ ΔΙΚΗ ΩΣ ΟΧΗΜΑ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΔΙΚΑΙΟΚΡΑΤΙΑΣ385
  • Εισαγωγή387
  • 1. Πεδίο εφαρμογής389
  • 1.1 Ratione materiae389
  • 1.2 Ratione personae390
  • 1.3 Ratione temporis392
  • 1.4 Ratione loci393
  • 2. Η έκταση της παρεχόμενης προστασίας393
  • 2.1 Απαίτηση πραγματικής δικαιοσύνης393
  • 2.2 Απαίτηση ουσιαστικής δικαιοσύνης394
  • 2.3 Απαίτηση αποτελεσματικής δικαιοσύνης396
  • Αντί επιλόγου400
  • [11] ΔΙΚΑΙΩΜΑ ΔΙΚΑΣΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΚΑΙ ΔΙΚΑΙΩΜΑ ΔΙΚΑΣΤΙΚΗΣ ΑΚΡΟΑΣΕΩΣ Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΟΥ ΑΡΘΡΟΥ 20 § 1 Σ ΣΤΗΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΔΙΚΗ401
  • Ι. Εισαγωγικές παρατηρήσεις402
  • ΙΙ. Το δικαίωμα δικαστικής προστασίας405
  • 1. Περιεχόμενο του δικαιώματος405
  • 2. Υποκείμενα του δικαιώματος414
  • 3. Η επίδραση του δικαιώματος δικαστικής προστασίας κατά τη διαμόρφωση των επιμέρους σταδίων της πολιτικής δίκης416
  • ΙΙΙ. Το δικαίωμα δικαστικής ακροάσεως433
  • ΕΝΙΑΙΟ ΑΛΦΑΒΗΤΙΚΟ ΕΥΡΕΤΗΡΙΟ441