Έκδοση: 2014
ISBN: 978-960-562-825-3
Σελίδες: 368
Συγγραφέας: Κ. Σπινέλλη

Το παρόν έργο «Εγκληματολογία - Σύγχρονες και παλαιότερες κατευθύνσεις» αποτελεί μια πραγμάτευση του αντικειμένου της Εγκληματολογίας. Εκτός από τον προσδιορισμό του γνωστικού κλάδου της Εγκληματολογίας και της μεθοδολογίας της, είναι απαραίτητη η μελέτη του εγκλήματος, της εγκληματικότητας, του εγκληματία και του θύματος.

Στην αρχή του έργου, όπου η συγγραφέας ασχολείται με την επιστήμη της Εγκληματολογίας, παρουσιάζεται η σχέση αυτής με τις άλλες ποινικές επιστήμες, οι ειδικότεροι κλάδοι και οι διακρίσεις της, η ιστορική εξέλιξή της και οι σύγχρονες εγκληματολογικές κατευθύνσεις (συγκριτική εγκληματολογία, κριτική εγκληματολογία κ.λπ.). Στη συνέχεια αναλύονται οι τέσσερις πυλώνες της Εγκληματολογίας, ήτοι το έγκλημα (υπό νομική και εγκληματολογική άποψη), ο εγκληματίας (τυπολογίες εγκληματιών, φύλο, ηλικία, ημεδαπός και αλλοδαπός εγκληματίας), το θύμα και η αντίδραση στο έγκλημα.

Ακολούθως αναπτύσσεται η μεθοδολογία της Εγκληματολογίας με αναφορές στις έννοιες-κλειδιά για την κατανόηση εγκληματολογικών ερευνών, στις ερευνητικές δυσχέρειες, στις μεθοδολογικές κατευθύνσεις της Εγκληματολογίας (φιλοσοφική, θετικιστική, πειραματική κ.ά.), στα διάφορα είδη των ερευνών και στις έρευνες με βάση τις επίσημες εγκληματολογικές στατιστικές (π.χ. της ΕΛ.ΣΤΑΤ.). Το επόμενο κεφάλαιο είναι αφιερωμένο στην αναζήτηση των αιτίων ή των γενεσιουργών παραγόντων των εγκλημάτων, όπου παρουσιάζονται οι διάφορες σχολές αναφορικά με το θέμα, όπως η κλασική σχολή, η θετική σχολή, ο ψυχολογικός-ψυχιατρικός θετικισμός, οι μαρξιστικές θεωρήσεις, οι κοινωνιολογικές θεωρίες κ.ά., ενώ, τέλος, εξετάζονται η πρόκληση και οι προκλήσεις της Εγκληματολογίας.

Το έργο συμπληρώνεται με πλούσια βιβλιογραφία (ελληνική και ξενόγλωσση), χρήσιμες ηλεκτρονικές διευθύνσεις καθώς και αλφαβητικό ευρετήριο.

  • ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ1
  • 1. Η ΕΓΚΛΗΜΑΤΟΛΟΓΙΑ1
  • 1.1. Εισαγωγικές παρατηρήσεις1
  • 1.2. Ενα δράμα σε τρεις πράξεις2
  • 1.2.1 Η διαδικασία θεσμοθέτησης ποινικών διατάξεων2
  • 1.2.2. Η παράβαση των ποινικών διατάξεων3
  • 1.2.3. Η αντίδραση της κοινωνίας στις παραβάσεις ποινικών διατάξεων3
  • 1.3. Πώς ορίζεται η εγκληματολογία;4
  • 1.4. Η εγκληματολογία και οι άλλες ποινικές επιστήμες6
  • 1.5. Οι ειδικότεροι κλάδοι της εγκληματολογίας - Διακρίσεις της εγκληματολογίας8
  • 1.5.1. Το «σύστημα» ποινικής δικαιοσύνης (ΣΠΔ)11
  • 1.5.2. Η θυματολογία15
  • 1.5.3. Θεωρητική και εμπειρική εγκληματολογία17
  • 1.5.4. Γενική και ειδική εγκληματολογία19
  • 1.6. Η ιστορική εξέλιξη της εγκληματολογίας21
  • 1.6.1. Η εξέλιξη της εγκληματολογίας στην Ελλάδα29
  • 1.7. Σύγχρονες εγκληματολογικές κατευθύνσεις35
  • 1.7.1. Η συγκριτική εγκληματολογία36
  • 1.7.2. Η εγκληματολογία της σύγκρουσης και η εγκληματολογία της συναίνεσης37
  • 1.7.3. Η κριτική εγκληματολογία38
  • 1.7.4. Η πραγματιστική ή ρεαλιστική εγκληματολογία: δεξιός και αριστερός ρεαλισμός45
  • 1.7.5. Η διαχειριστική εγκληματολογία47
  • 1.7.6. Η περιβαλλοντική εγκληματολογία48
  • 1.7.7. Η φεμινιστική εγκληματολογία53
  • 1.7.8. Η ενοποιούσα εγκληματολογία55
  • 1.7.9. Η εξελικτική εγκληματολογία59
  • 1.7.10. Η συστατική εγκληματολογία60
  • 1.7.11. Η ειρηνοποιός εγκληματολογία62
  • 1.7.12. Άλλες σύγχρονες κατευθύνσεις65
  • 1.8. Ανακεφαλαίωση - Συμπεράσματα70
  • ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΔΕΥΤΕΡΟ72
  • 2. ΟΙ ΤΕΣΣΕΡΙΣ ΠΥΛΩΝΕΣ ΤΗΣ ΕΓΚΛΗΜΑΤΟΛΟΓΙΑΣ72
  • 2.1. Ο πρώτος πυλώνας: Το έγκλημα (υπό νομική και εγκληματολογική έποψη)72
  • 2.1.1. Η εγκληματικότητα77
  • 2.1.2. Η απόκλιση ή αποκλίνουσα συμπεριφορά78
  • 2.1.3. Εγκλήματα «λευκού περιλαιμίου»81
  • 2.1.4. Το οργανωμένο έγκλημα83
  • 2.1.5. Τα εγκλήματα μίσους86
  • 2.1.6. Τα εγκλήματα παραγωγής και διακίνησης πειρατικών και παραποιημένων προϊόντων89
  • 2.1.7. Τα εγκλήματα χωρίς θύματα92
  • 2.2. Ο δεύτερος πυλώνας: Ο εγκληματίας93
  • 2.2.1. Ποιος είναι εγκληματίας;93
  • 2.2.2. Τυπολογίες εγκληματιών94
  • 2.2.2.1. Τυπολογίες βάσει σωματικών/οργανικών κριτηρίων - Ο γεννημένος εγκληματίας95
  • 2.2.2.2. Τυπολογίες βάσει ψυχολογικών κριτηρίων97
  • 2.2.2.3. Οι ανθρωποκτόνοι100
  • 2.2.2.4. Ο εγκληματίας με ψυχοπαθητική προσωπικότητα101
  • 2.2.2.5. Ο εγκληματίας με νοητική υστέρηση103
  • 2.2.2.6. Η προσωπικότητα του εγκληματία – Η άποψη Pinatel107
  • 2.2.3. Το φύλο του εγκληματία108
  • 2.2.4. Η ηλικία του εγκληματία113
  • 2.2.5. Ο ημεδαπός και αλλοδαπός εγκληματίας – Ο μετανάστης116
  • 2.2.5.1. Η υπηκοότητα του εγκληματία.116
  • 2.2.5.2. Ο μετανάστης120
  • 2.2.6. Το κοινωνικο-οικονομικό επίπεδο του εγκληματία - φτώχια - οικονομική κρίση123
  • 2.3. Ο τρίτος πυλώνας: Το θύμα126
  • 2.4. Ο τέταρτος πυλώνας: Η αντίδραση στο έγκλημα129
  • ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΡΙΤΟ133
  • 3. Η ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΕΓΚΛΗΜΑΤΟΛΟΓΙΑΣ133
  • 3.1. Εισαγωγικές παρατηρήσεις - Ο λόγος για τη μέθοδο133
  • 3.2. Έννοιες–κλειδιά για την κατανόηση εγκληματολογικών ερευνών137
  • 3.3. Ερευνητικές δυσχέρειες και δεοντολογικά ζητήματα139
  • 3.4. Οι μεθοδολογικές κατευθύνσεις της εγκληματολογίας143
  • 3.4.1. Η φιλοσοφική και η αντιθετικιστική κατεύθυνση143
  • 3.4.2. Η θετικιστική κατεύθυνση146
  • 3.4.2.1. Διακρίσεις και είδη ερευνών148
  • 3.4.2.1.1. Έρευνες: διερευνητικές, περιγραφικές, επεξηγητικές και αξιολόγησης148
  • 3.4.2.2. Η μέθοδος της μετα-ανάλυσης153
  • 3.4.2.3. Έρευνες: (α) ποσοτικές και ποιοτικές και (β) με πρωτογενή και δευτερογενή δεδομένα155
  • 3.4.2.4. Ταξινόμηση των κυριότερων μεθόδων και τεχνικών ανάλογα με τις ιδιότητές τους158
  • 3.4.3. Η πειραματική μέθοδος και οι παραλλαγές της160
  • 3.4.3.1. Έρευνες επαναληπτικές161
  • 3.4.3.2. Έρευνες με ομάδες ελέγχου σε μία φάση164
  • 3.4.3.3. Οιονεί πειραματική μέθοδος167
  • 3.4.3.4. Κοινωνική έρευνα169
  • 3.4.3.4.1. Τεχνικές δειγματοληψίας170
  • 3.4.3.4.2. Το ερωτηματολόγιο - Η συνέντευξη170
  • 3.4.4. Έρευνες με παρατήρηση171
  • 3.4.5. Έρευνες με εγκληματία στο φυσικό του περιβάλλον171
  • 3.4.6. Έρευνες σε αρχεία, σε έγγραφα και σε άλλα κείμενα176
  • 3.4.7. Ανάλυση περιεχομένου177
  • 3.4.8. Έρευνες με βάση τις επίσημες εγκληματολογικές στατιστικές - Η εμφανής εγκληματικότητα178
  • 3.4.8.1. Ορισμός της εγκληματολογικής στατιστικής179
  • 3.4.8.2. Διακρίσεις της εγκληματολογικής στατιστικής179
  • 3.4.9. Η αφανής ή σκοτεινή περιοχή της εγκληματικότητας181
  • 3.4.9.1. Προσπάθειες προσδιορισμού της σκοτεινής περιοχής182
  • 3.4.9.2. Η εγκληματολογική στατιστική ως καταγραφή δραστηριότητας188
  • 3.4.9.3. Η ελληνική εγκληματολογική στατιστική189
  • 3.4.9.3.1. Εγκληματολογική στατιστική της ΕΛ.ΣΤΑΤ.190
  • 3.4.9.3.2. Eυρωπαϊκή εγκληματολογική στατιστική190
  • 3.4.9.3.3. Διεθνείς εγκληματολογικές στατιστικές:192
  • 3.4.9.3.4. Η εγκαιρότητα και η εγκυρότητα των εγκληματολογικών στατιστικών192
  • 3.4.10. Ανακεφαλαίωση της θετικιστικής κατεύθυνσης194
  • 3.5. Η συνθετική κατεύθυνση197
  • ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΕΤΑΡΤΟ199
  • 4. Η ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ ΤΩΝ ΑΙΤΙΩΝ Ή ΤΩΝ ΓΕΝΕΣΙΟΥΡΓΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ ΤΩΝ ΕΓΚΛΗΜΑΤΩΝ199
  • 4.1. Εισαγωγικές παρατηρήσεις - Τα ερωτήματα και η αξία τους199
  • 4.2. Η αιτιολογική προσέγγιση199
  • 4.3. Ορισμοί201
  • 4.3.1. Η αιτία, το αίτιο, οι παράγοντες201
  • 4.3.2. Οι θεωρίες203
  • 4.3.3. Το «παράδειγμα»204
  • 4.3.4. Οι Σχολές205
  • 4.4. Σχολές - θεωρίες - ρεύματα205
  • 4.5. Η κλασική σχολή και οι προεκτάσεις της205
  • 4.5.1 Οι πρωτοπόροι: Beccaria και Bentham205
  • 4.5.2. Η νεο-κλασική σχολή210
  • 4.5.3. Η θεωρία της ορθολογικής επιλογής210
  • 4.5.4. Η θεωρία της γενικής πρόληψης212
  • 4.5.5. Κριτική αποτίμηση213
  • 4.6. Η θετική σχολή213
  • 4.6.1. Lombroso - ο ένας από τους τρεις μεγάλους213
  • 4.6.2. Από το γεννημένο εγκληματία στην κληρονομική και οργανική κατωτερότητα216
  • 4.6.3. Οι μετα-λομπροζιανοί ερευνητές217
  • 4.6.3.1. Εισαγωγικά217
  • 4.6.3.2. Μελέτες γενεαλογικών δέντρων217
  • 4.6.3.3. Μελέτες σωματικών τύπων218
  • 4.6.3.4. Μελέτες διδύμων220
  • 4.6.3.5. Μελέτες συνδρόμου ΧΥΥ221
  • 4.6.3.6. Μελέτες υιοθεσιών222
  • 4.6.3.7. Κριτική αποτίμηση223
  • 4.7. Ο Ψυχολογικός / ψυχιατρικός θετικισμός224
  • 4.7.1. Εισαγωγικά224
  • 4.7.2. Η ψυχαναλυτική σχολή - Ο Freud226
  • 4.7.3. Οι συνεχιστές του Freud227
  • 4.7.4. Οι θεωρίες συμπεριφοράς - εκμάθησης – O Bandura228
  • 4.7.5. Κριτική αποτίμηση229
  • 4.8. Οι Μαρξιστικές Θεωρήσεις231
  • 4.8.1. Εισαγωγικά231
  • 4.8.2. Ο Marx και η μελέτη της εγκληματικότητας232
  • 4.8.3. Ο Bonger - ο Ολλανδός μαρξιστής εγκληματολόγος234
  • 4.8.4. Ο Darhendorf - ο πυλώνας της εγκληματολογίας της σύγκρουσης235
  • 4.8.5. Οι Αμερικανοί εγκληματολόγοι των μέσων του 20ου αιώνα235
  • 4.8.6. Οι εγκληματολόγοι στα (πρώην) σοσιαλιστικά κράτη - Άλλοτε και τώρα237
  • 4.8.7. Κριτική αποτίμηση239
  • 4.9. Οι κοινωνιολογικές θεωρίες240
  • 4.9.1. Εισαγωγικά: από τις δομικές θεωρίες στις θεωρίες κοινωνικών διαδικασιών240
  • 4.9.2. Θεωρίες κοινωνικής δομής240
  • 4.9.2.1. Ο Durkheim - ο πατέρας της εγκληματολογίας240
  • 4.9.2.2. Park, Burgess, Shaw, McKay και συνεργάτες - Η Οικολογική Σχολή του Σικάγου242
  • 4.9.2.3. Η εξέλιξη της Σχολής της Ανθρώπινης ή της Κοινωνικής Οικολογίας του Σικάγου245
  • 4.9.2.4. Ο Merton και η θεωρία της έντασης248
  • 4.9.2.5. Ο Cohen και η θεωρία του «παραβατικού υποπολιτισμού»251
  • 4.9.2.6. Ο Miller και τα «εστιακά ενδιαφέροντα»253
  • 4.9.2.7. Ο Clowαrd και ο Ohlin - η θεωρία της «διαφορικής ευκαιρίας»254
  • 4.9.2.8. Αντί συμπεράσματος: Οι επιδράσεις των δομικών θεωριών και ιδίως της θεωρίας της έντασης256
  • 4.9.3. Θεωρίες της κοινωνικής διαδικασίας261
  • 4.9.3.1. Ο Sutherland και η θεωρία της «διαφορικής συναναστροφής»261
  • 4.9.3.2. Ο Matza και ο Sykes - οι τεχνικές ή θεωρία της «εξουδετέρωσης»265
  • 4.9.3.3. Οι θεωρίες κοινωνικού ελέγχου - Ο Hirschi και άλλοι266
  • 4.9.3.4. Ο θεωρίες της (συμβολικής) αλληλενέργειας, της ετικέτας και της κοινωνικής αντίδρασης270
  • 4.9.3.5. Αντί συμπεράσματος: Οι επιδράσεις των θεωριών της κοινωνικής διαδικασίας273
  • 4.9.3.6. Κριτική αποτίμηση των κοινωνιολογικών θεωριών γενικά279
  • 4.10. Η πολυπαραγοντική «θεωρία»280
  • 4.11. Γενικό συμπέρασμα282
  • ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΕΜΠΤΟ285
  • 5. Η ΠΡΟΚΛΗΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΠΡΟΚΛΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΕΓΚΛΗΜΑΤΟΛΟΓΙΑΣ285
  • 5.1. Τα ερωτήματα285
  • 5.2. Η πρόκληση285
  • 5.3. Οι προκλήσεις286
  • 5.3.1. Η πορνεία287
  • 5.3.2. Η κατάργηση των ασύλων για τους ψυχικώς ασθενείς288
  • 5.3.3. Η ευθανασία289
  • 5.4. Οι ουσιαστικές προκλήσεις της εγκληματολογίας292
  • 5.5. Προς μία ολβιοποιό εγκληματολογία;295
  • 5.5.1. Εισαγωγικές παρατηρήσεις295
  • 5.5.2. Το «υποκειμενικό ευ ζην» και η εγκληματολογία στην ευρεία της έννοια297
  • ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ301
  • ΕΛΛΗΝΙΚΗ301
  • ΞΕΝΗ310
  • ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΕΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΕΙΣ327
  • ΕΥΡΕΤΗΡΙΟ ΥΛΗΣ331