Έκδοση: 2014
ISBN: 978-960-562-802-4
Σελίδες: 400
Συγγραφέας: Κ. Βαλεοντής, Π. Κριμπάς
Πρόλογος: Α. Σταυράκης

Το βιβλίο «Νομική Γλώσσα, Νομική Ορολογία» αποτελεί μια εύληπτη και περιεκτική εισαγωγή σε βασικά θεωρητικά και πρακτικά ζητήματα νεοελληνικής νομικής γλώσσας και νεοελληνικής νομικής ορολογίας. Αποσκοπεί να καλύψει τις ανάγκες όσων ασχολούνται στη θεωρία και στην πράξη με αυτά τα αντικείμενα (δικηγόρων, δικαστών, θεωρητικών και σπουδαστών της Νομικής Επιστήμης, στελεχών της δημόσιας διοίκησης, μεταφραστών, νομικών γλωσσολόγων, επιμελητών μεταφρασμένων νομικών κειμένων κ.ά.), εξοικειώνοντάς τους με τις θεμελιώδεις έννοιες και τις βασικές διαγλωσσικές αρχές της Ορολογίας και Ορογραφίας.

Βασικός στόχος του έργου είναι να συμπληρώσει τις γνώσεις των ελληνόφωνων νομικών και όσων ασχολούνται, για οποιονδήποτε λόγο, με τη νεοελληνική νομική ορολογία και νομική γλώσσα.

Με κύριο σκοπό να συμβάλει στην κατανόηση της νεοελληνικής νομικής γλώσσας και ορολογίας, το βιβλίο κινείται προς δύο κατευθύνσεις: αφενός της νομικής γλώσσας και ορολογίας και αφετέρου της νομικής μετάφρασης, προσεγγίζοντας τα ζητήματα αυτά τόσο από την πλευρά της σύγχρονης θεωρίας όσο και από την πλευρά της πράξης.

Το έργο συμπληρώνεται με πλούσιο αλφαβητικό ευρετήριο όρων και θεμάτων, με αλφαβητικό ευρετήριο συγγραφέων και με αλφαβητικό Ελληνο-αγγλο-γαλλικό, Αγγλο-ελληνο-γαλλικό και Γαλλο-ελληνο-αγγλικό γλωσσάριο.

  • 0 Εισαγωγή: επισκόπηση της ελληνικής βιβλιογραφίας περί νομικής γλώσσας και ορολογίας1
  • 1 Αντικείμενα: αντιληπτές ή συλληπτές οντότητες του κόσμου μας14
  • 1.1 Ορισμοί14
  • 1.2 Ερμηνεία του «αντικειμένου»15
  • 1.2.1 Παραδείγματα «αντικειμένων»16
  • 1.2.2 Παραδείγματα «θεματικών πεδίων»17
  • 1.3 Ερμηνεία της «ειδικής γλώσσας (ΕΓ)» ή «γλώσσας για ειδικούς σκοπούς (ΓΕΣ)» – Σχέση μεταξύ «νομικής γλώσσας (ΝΓ)» και «γενικής γλώσσας (ΓΓ)»17
  • 1.3.1 Παραδείγματα «είδιων γλωσσικών μέσων έκφρασης»19
  • 1.4 Η νομική γλώσσα (ΝΓ): μια γλώσσα για ειδικούς σκοπούς (ΓΕΣ)23
  • 1.4.1 Ορισμός και σκοποί της νομικής γλώσσας (ΝΓ) – Νομικά κείμενα41
  • 1.4.2 Ιδιαιτερότητες της νεοελληνικής νομικής γλώσσας (ΝΕΝΓ)44
  • 1.4.3 Πόση Καθαρεύουσα είναι αποδεκτή στη νεοελληνική νομική γλώσσα (ΝΕΝΓ);49
  • 1.4.4 Νομική γλώσσα και Ευρωπαϊκή Ένωση54
  • 2 Έννοιες: νοητικοί αντιπρόσωποι των αντικειμένων59
  • 2.1 Τα χαρακτηριστικά και η έννοια5959
  • 2.1.1 Ορισμοί59
  • 2.1.2 Ερμηνεία του «χαρακτηριστικού»59
  • 2.1.2.1 Παραδείγματα – «χαρακτηριστικά» αντικειμένων60
  • 2.1.2.2 Παραδείγματα – «χαρακτηριστικά» συνόλων αντικειμένων61
  • 2.1.3 Ερμηνεία της «έννοιας»61
  • 2.2 Πλάτος της έννοιας – Τύποι εννοιών63
  • 2.2.1 Ορισμοί63
  • 2.2.2 Ερμηνεία του «πλάτους» μιας έννοιας63
  • 2.2.2.1 Παραδείγματα «πλάτους»64
  • 2.2.3 Ερμηνεία των «ατομικών» και «γενικών» εννοιών65
  • 2.2.3.1 Παραδείγματα «ατομικών εννοιών» και «γενικών εννοιών»65
  • 2.3 Τύποι χαρακτηριστικού – Βάθος των εννοιών66
  • 2.3.1 Ορισμοί66
  • 2.3.2 Ερμηνεία του «τύπου χαρακτηριστικού»67
  • 2.3.2.1 Παραδείγματα «τύπων χαρακτηριστικού»67
  • 2.3.3 Ερμηνεία των «ουσιωδών» και των «διακριτικών» χαρακτηριστικών68
  • 2.3.3.1 Παραδείγματα «ουσιωδών χαρακτηριστικών»68
  • 2.3.4 Ερμηνεία του «βάθους» μιας έννοιας71
  • 2.3.5 Ιδιαιτερότητες των νομικών εννοιών72
  • 2.4 Σχέσεις μεταξύ των εννοιών74
  • 2.4.1 Ορισμοί77
  • 2.4.2 Ερμηνεία των «σχέσεων» μεταξύ δύο εννοιών78
  • 2.4.2.1 Ιεραρχικές σχέσεις78
  • 2.4.2.1.1 Ερμηνεία και παραδείγματα της ειδογονικής σχέσης78
  • 2.4.2.1.2 Ερμηνεία και παραδείγματα της μεριστικής σχέσης80
  • 2.4.2.2 Συσχετικές σχέσεις, πραγματολογικές σχέσεις81
  • 2.5 Συστήματα εννοιών82
  • 2.5.1 Ορισμοί82
  • 2.5.2 Ερμηνεία των «συστημάτων εννοιών»82
  • 2.5.3 Τύποι συστημάτων εννοιών84
  • 2.5.4 Ανάπτυξη συστημάτων εννοιών85
  • 2.5.5 Παράσταση των σχέσεων μεταξύ των εννοιών στα συστήματα εννοιών85
  • 2.5.6 Παραδείγματα συστημάτων εννοιών87
  • 2.5.6.1 Ειδογονικά συστήματα εννοιών87
  • 2.5.6.2 Μεριστικά συστήματα εννοιών89
  • 2.5.6.3 Συσχετικά συστήματα εννοιών91
  • 2.5.6.4 Μεικτά συστήματα εννοιών92
  • 3 Ορισμοί: παραστατικές περιγραφές των εννοιών95
  • 3.1 Φύση των ορισμών95
  • 3.1.1 Ορισμοί95
  • 3.2 Τύποι ορισμών96
  • 3.2.1 Ορισμοί96
  • 3.2.2 Εντατικοί ορισμοί97
  • 3.2.3 Εκτατικοί ορισμοί101
  • 3.3 Γραφή των ορισμών103
  • 3.3.1 Αρχές για τη γραφή των ορισμών103
  • 3.3.2 Η συστημική φύση των ορισμών105
  • 3.3.3 Η λακωνικότητα των ορισμών106
  • 3.3.4 Ένδειξη του θεματικού πεδίου107
  • 3.3.5 Αρχή της υποκατάστασης108
  • 3.4 Ελαττωματικοί ορισμοί110
  • 3.4.1 Κυκλικοί ορισμοί110
  • 3.4.2 Ελλιπείς ορισμοί113
  • 3.4.3 Αρνητικοί ορισμοί114
  • 3.5 Σημειώσεις117
  • 3.6 Γραφικές παραστάσεις117
  • 4 Κατασημάνσεις: παραστατικοί αντιπρόσωποι των εννοιών119
  • 4.1 Φύση και τύποι των κατασημάνσεων119
  • 4.1.1 Ορισμοί119
  • 4.1.2 Ερμηνεία της «κατασήμανσης»119
  • 4.1.3 Ανάλυση της «Ορολογίας»122
  • 4.1.3.1 «Σχολές» Ορολογίας: Η «Σχολή της Βιέννης» και η «Σχολή της Πράγας»123
  • 4.1.3.2 Ανάλυση της Νομικής Ορολογίας (ΝΟ)125
  • 4.1.3.3 Ιδιαιτερότητες της Νομικής Ορολογίας (ΝΟ) και της Νεοελληνικής Νομικής Ορολογίας (ΝΕΝΟ)128
  • 4.1.4 Η μετάδοση της γνώσης με όχημα τον όρο (και γενικότερα: την κατασήμανση)130
  • 4.1.4.1 Οι «πρωταγωνιστές της γνώσης»131
  • 4.2 Όροι139
  • 4.2.1 Ορισμοί139
  • 4.2.2 Ποια ανάγκη καλύπτει η χρήση συντομομορφών145
  • 4.2.3 Τα ελληνικά αρκτικόλεξα και ακρώνυμα147
  • 4.2.4 Σχέσεις όρων ή κατασημάνσεων και εννοιών151
  • 4.2.4.1 Ορισμοί151
  • 4.2.4.2 Εννοιοδιάγραμμα και παραδείγματα των σχέσεων μεταξύ κατασημάνσεων ή μεταξύ κατασημάνσεων και εννοιών153
  • 4.3 Τυποποίηση και σχηματισμός όρων – Επιτροπές και λοιποί φορείς που ασχολούνται με τη νομική Ορολογία – Αρχές σχηματισμού όρων158
  • 4.3.1 Παραδείγματα εφαρμογής των αρχών σχηματισμού όρων σε όρους θετικών επιστημών175
  • 4.3.1.1 Διαφάνεια175
  • 4.3.1.2 Συνέπεια175
  • 4.3.1.3 Γλωσσική καταλληλότητα176
  • 4.3.1.4 Γλωσσική οικονομία178
  • 4.3.1.5 Παραγωγικότητα και συνθετικότητα178
  • 4.3.1.6 Γλωσσική ορθότητα179
  • 4.3.1.7 Γλωσσική εντοπιότητα180
  • 4.3.2 Παραδείγματα εφαρμογής των αρχών σχηματισμού όρων σε νομικούς όρους180
  • 4.3.2.1 Διαφάνεια – Παραδείγματα181
  • 4.3.2.2 Συνέπεια – Παραδείγματα182
  • 4.3.2.3 Γλωσσική καταλληλότητα – Παραδείγματα183
  • 4.3.2.4 Γλωσσική οικονομία – Παραδείγματα184
  • 4.3.2.5 Παραγωγικότητα και συνθετικότητα – Παραδείγματα186
  • 4.3.2.6 Γλωσσική ορθότητα – Παραδείγματα187
  • 4.3.2.7 Γλωσσική εντοπιότητα – Παραδείγματα188
  • 4.4 Ονόματα188
  • 4.5 Σύμβολα189
  • 5 Ορολογική εργασία και ορολογικά προϊόντα191
  • 5.1 Ορολογική εργασία191
  • 5.1.1 Ορισμοί191
  • 5.2 Ορολογικά προϊόντα και ορολογικά δεδομένα194
  • 5.2.1 Ορισμοί194
  • 6 Τυποποίηση και ορολογία199
  • 6.1 Η σημασία των όρων στην τυποποίηση199
  • 6.2 Διαβάθμιση αποδεκτότητας όρων – Αποδοκιμασία των όρων201
  • 6.3 Εναρμόνιση εννοιών και όρων203
  • 6.4 Μεταγραφή και μεταγραμματισμός203
  • 7 Μηχανισμοί σχηματισμού όρων209
  • 7.1 Γενικά209
  • 7.2 Μηχανισμοί σχηματισμού ελληνικών όρων213
  • 7.2.1 Δημιουργία νέων μορφών (νεοόρων)213
  • 7.2.1.1 Παραγωγή213
  • 7.2.1.2 Σύνθεση214
  • 7.2.1.3 Συντόμευση216
  • 7.2.2 Χρήση υπαρχουσών μορφών219
  • 7.2.2.1 Μετατροπή220
  • 7.2.2.2 Οροποίηση220
  • 7.2.2.3 Διαθεματικός δανεισμός221
  • 7.2.2.4 Σημασιολογική μεταφορά στην ίδια ειδική γλώσσα222
  • 7.2.3 Διαγλωσσικός δανεισμός225
  • 7.2.3.1 Άμεσος δανεισμός225
  • 7.2.3.2 Μεταφραστικός δανεισμός227
  • 7.3 Η δημιουργία ιδιωνύμου229
  • 7.4 Ο «Αναλογικός Κανόνας» της oνοματοδοσίας230
  • 7.4.1 Παραδείγματα εφαρμογής του Αναλογικού Κανόνα σε όρους θετικών επιστημών234
  • 7.4.2 Παραδείγματα εφαρμογής του Αναλογικού Κανόνα σε νομικούς όρους239
  • 8 Η νομική μετάφραση (ΝΜ): μια ιδιαίτερη κατηγορία μετάφρασης;241
  • 9 Ανάλυση των όρων255
  • 9.1 Ορισμοί255
  • 9.1.1 Το εννοιοδιάγραμμα του οροστοιχείου και των ειδών του258
  • 9.2 Η θέση του όρου στις μονάδες του προφορικού και γραπτού λόγου259
  • 9.3 Φύλλο Ανάλυσης Όρου (ΦΑΟ)262
  • 10 Επίλογος265
  • 11 Ακρώνυμα, αρκτικόλεξα και λοιπές συντομομορφές267
  • 12 Πηγές271
  • Ελληνική νομοθεσία/νομολογία285
  • Ελληνικά και Διεθνή Πρότυπα286
  • Ιστότοποι και ιστοσελίδες286
  • Διεθνή Πρότυπα που έχουν εκπονηθεί από τις Υποεπιτροπές της Επιτροπής ISO/TC 37 «Terminology and other language and content resources»288
  • TC 37/SC 1 - Principles and methods288
  • TC 37/SC 2 - Terminographical and lexicographical working methods289
  • TC 37/SC 3 - Systems to manage terminology, knowledge and content290
  • TC 37/SC 4 - Language resource management290
  • TC 37/SC 5 - Translation, interpreting and related technology291
  • ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ A Αλφαβητικό ευρετήριο όρων και θεμάτων293
  • ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Β Αλφαβητικό ευρετήριο συγγραφέων355
  • ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Γ Αλφαβητικό Ελληνο-αγγλο-γαλλικό Γλωσσάριο357
  • ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Δ Αλφαβητικό Αγγλο-ελληνο-γαλλικό Γλωσσάριο365
  • ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ε Αλφαβητικό Γαλλο-ελληνο-αγγλικό Γλωσσάριο373