Έκδοση: 2015
ISBN: 978-960-562-933-5
Σελίδες: 232
Συγγραφέας: Θ. Παπαθεοδώρου

Η τρίτη έκδοση της παρούσας μελέτης παρακολουθεί το εγχείρημα της κωδικοποίησης της μεταναστευτικής νομοθεσίας στην Ελλάδα και παράλληλα αναδεικνύει την ενοποίηση του ευρωπαϊκού νομοθετικού πλαισίου. Το Νομικό Καθεστώς Αλλοδαπών αποτελεί μία συστηματική καταγραφή του ελληνικού και ευρωπαϊκού θεσμικού πλαισίου σε ζητήματα διαμονής, εργασίας, εκπαίδευσης και συμμετοχής των μεταναστών στη χώρα μας.

Συγκεκριμένα, η παρούσα μελέτη εξετάζει τους αλλοδαπούς αρχικά σε αναφορά με το Ευρωπαϊκό Θεσμικό Πλαίσιο και την «κοινοτικοποίηση» που χαρακτηρίζει πλέον τη μεταναστευτική πολιτική. Κατά σειρά παρουσιάζονται η Συνθήκη του Άμστερνταμ, τα Συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου του Τάμπερε, ο Χάρτης Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, το Πρόγραμμα της Χάγης και η εφαρμογή του Προγράμματος αυτού. Στη συνέχεια, οι αλλοδαποί και το ευρωπαϊκό νομοθετικό πλαίσιο που τους διέπει εξειδικεύονται με την εξέταση σειράς κανόνων του δευτερογενούς κοινοτικού δικαίου όπως είναι Κανονισμοί, Οδηγίες και Αποφάσεις με κύριο ρυθμιστικό πεδίο τους αλλοδαπούς και τα ζητήματα που εγείρονται όσον αφορά στη μετακίνησή τους, τη διαμονή τους, την προστασία και τα δικαιώματά τους. Στην ενότητα αυτή αναλύεται και το κοινοτικό πλαίσιο πολιτικών για τη μετανάστευση με την παγίωση του νομικού πλαισίου για τους αλλοδαπούς, την αγορά εργασίας και τη μετανάστευση, την ανάπτυξη πολιτικών ένταξης και το συντονισμό δράσεων για τη μεταναστευτική πολιτική.

Στο επίπεδο της Ελληνικής νομοθεσίας δίδεται αρχικά η ιστορική εξέλιξη του κανονιστικού πλαισίου που σχετίζεται με τους αλλοδαπούς, καθώς επίσης αναλύονται οι άξονες και οι θεσμοί που συνδέονται με τη σύγχρονη εθνική μεταναστευτική πολιτική.

Στην ενότητα αυτή παρατίθεται το ισχύον πλέον νομοθετικό πλαίσιο για την είσοδο, διαμονή και κοινωνική ένταξη υπηκόων τρίτων χωρών στην Ελλάδα, όπως διαμορφώθηκε με τον Ν 4251/2014 (Κώδικας Μετανάστευσης και Κοινωνικής Ένταξης) και τροποποιήθηκε με τον πρόσφατο Ν 4332/2015. Ζητήματα αναφορικά με την είσοδο υπηκόων τρίτων χωρών στην Ελλάδα, αδειών διαμονής (χορήγηση, ανανέωση και είδη αδειών διαμονής), απέλασης, ανεπιθύμητων αλλοδαπών και δημόσιας τάξης αποτελούν πεδίο έρευνας και ανάλυσης του μέρους αυτού της έκδοσης.

Σε ξεχωριστά κεφάλαια περιλαμβάνεται η ανάλυση του πλαισίου για τους ομογενείς, την πολιτογράφηση ομογενών και αλλοδαπών και τέλος η συγκριτική επισκόπηση της νομοθεσίας κρατών – μελών της ΕΕ για την απέλαση των αλλοδαπών.

Την έκδοση πλαισιώνουν αναλυτική βιβλιογραφία και αλφαβητικό ευρετήριο των βασικότερων όρων που απαντώνται στην μελέτη.

  • ΕΙΣΑΓΩΓΗ1
  • Α. Δίκαιο και μετανάστευση1
  • Β. Ορισμοί και διακρίσεις6
  • Γ. Η αριθμητική της μετανάστευσης8
  • ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ι ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΘΕΣΜΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ15
  • Ι. Η «κοινοτικοποίηση» της μεταναστευτικής πολιτικής15
  • Α. Η Συνθήκη του Άμστερνταμ16
  • Β. Τα Συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου του Τάμπερε18
  • 1. Ανάπτυξη σχέσεων εταιρικότητας με τις χώρες καταγωγής των μεταναστών19
  • 2. Κοινό ευρωπαϊκό σύστημα χορήγησης ασύλου19
  • 3. Δίκαιη μεταχείριση των υπηκόων τρίτων χωρών20
  • 4. Διαχείριση των μεταναστευτικών ροών20
  • Γ. Ο Χάρτης Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης21
  • Δ. Το Πρόγραμμα της Χάγης22
  • Ε. Η εφαρμογή του Προγράμματος της Χάγης: Η περιεκτική πολιτική της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την μετανάστευση25
  • ΣΤ. Το Πρόγραμμα της Στοκχόλμης 28
  • 1. Η Ευρώπη των δικαιωμάτων29
  • 2. Η Ευρώπη της Δικαιοσύνης29
  • 3. Η Ευρώπη της προστασίας30
  • 4. Η πρόσβαση στην Ευρώπη30
  • 5. Η Ευρώπη της αλληλεγγύης31
  • 6. Η Ευρώπη σε μια παγκοσμιοποιημένη υφήλιο31
  • Ζ. Η Ευρωπαϊκή μεταναστευτική πολιτική σε κρίση 32
  • ΙΙ. Η ενοποίηση του ευρωπαϊκού νομοθετικού πλαισίου34
  • Α. Οδηγία 2001/40/ΕΚ σχετικά με την αμοιβαία αναγνώριση αποφάσεων απομάκρυνσης υπηκόων τρίτων χωρών35
  • Β. Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1030/2002, για την καθιέρωση αδειών διαμονής ενιαίου τύπου για τους υπηκόους τρίτων χωρών36
  • Γ. Απόφαση-πλαίσιο (2002/946/ΔΕΥ), για την ενίσχυση του ποινικού πλαισίου για την πρόληψη της υποβοήθησης της παράνομης εισόδου, διέλευσης και διαμονής36
  • Δ. Οδηγία 2003/86/ΕΚ, σχετικά με το δικαίωμα οικογενειακής επανένωσης37
  • Ε. Οδηγία 2003/109/ΕΚ, σχετικά με το καθεστώς των επί μακρόν διαμενόντων39
  • ΣΤ. Οδηγία 2004/81/ΕΚ, σχετικά με τον τίτλο παραμονής που χορηγείται στους υπηκόους τρίτων χωρών - θύματα εμπορίας ανθρώπων40
  • Ζ. Κοινοτικός Κώδικας, σχετικά με το καθεστώς διέλευσης προσώπων από τα σύνορα (Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 562/2006)42
  • Η. Οδηγία 2005/71/ΕΚ, σχετικά με την ειδική διαδικασία εισδοχής υπηκόων τρίτων χωρών για σκοπούς επιστημονικής έρευνας43
  • Θ. Οδηγία 2008/115/ΕΚ, σχετικά με τους κοινούς κανόνες και διαδικασίες στα κράτη μέλη για την επιστροφή των παρανόμως διαμενόντων υπηκόων τρίτων χωρών44
  • Ι. Οδηγία 2009/50/ΕΚ, σχετικά με τις προϋποθέσεις εισόδου και διαμονής υπηκόων τρίτων χωρών με σκοπό την απασχόληση υψηλής ειδίκευσης45
  • ΙΑ. Οδηγία 2014/36/EΚ σχετικά με τις προϋποθέσεις εισόδου και διαμονής υπηκόων τρίτων χωρών με σκοπό την εποχιακή εργασία47
  • ΙΙΙ. Το κοινοτικό πλαίσιο πολιτικών για τη μετανάστευση50
  • Α. Η παγίωση του νομικού πλαισίου για τους αλλοδαπούς50
  • Β. Η σύνδεση της μετανάστευσης με την αγορά εργασίας51
  • Γ. Η ανάπτυξη των πολιτικών ένταξης53
  • Δ. Ο συντονισμός των δράσεων μεταναστευτικής πολιτικής56
  • ΚΕΦΑΛΑΙΟ II ΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΘΕΣΜΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ59
  • Ι. Η ιστορική εξέλιξη του ελληνικού νομοθετικού πλαισίου59
  • II. Άξονες και θεσμοί της σύγχρονης εθνικής μεταναστευτικής πολιτικής66
  • Α. Οι άξονες της μεταναστευτικής πολιτικής66
  • Β. Ο συντονισμός της μεταναστευτικής πολιτικής68
  • ΙΙΙ. Το ισχύον νομοθετικό πλαίσιο για την είσοδο, διαμονή και κοινωνική ένταξη υπηκόων τρίτων χωρών στην ελληνική επικράτεια (N 4251/2014) 69
  • Α. Η είσοδος των υπηκόων τρίτων χωρών στην Ελλάδα69
  • 1. Η θεώρηση εισόδου (VISA)69
  • 2. Η διέλευση υπηκόων τρίτων χωρών72
  • Β. Η διαμονή των πολιτών τρίτων χωρών στην Ελλάδα72
  • 1. Προϋποθέσεις και διαδικασία χορήγησης ή ανανέωσης των αδειών διαμονής73
  • 2. Η τυπολογία των αδειών διαμονής75
  • 2.1. Οι άδειες διαμονής για εργασία και άσκηση επαγγελματικής δραστηριότητας75
  • 2.1.1. Η μετάκληση για εργασία υπηκόου τρίτης χώρας75
  • 2.1.2. Η άδεια διαμονής για εξαρτημένη εργασία77
  • 2.1.3. Η άδεια διαμονής για εποχική εργασία78
  • 2.1.4. Άδεια διαμονής για επενδυτική δραστηριότητα80
  • 2.1.5. Άδεια διαμονής ειδικού σκοπού81
  • 2.2. Άδεια για προσωρινή διαμονή - απασχόληση με εθνική θεώρηση εισόδου 83
  • 2.3. Άδεια διαμονής για ανθρωπιστικούς ή άλλους λόγους84
  • 2.3.1. Άδεια διαμονής για εξαιρετικούς και ανθρωπιστικούς λόγους84
  • 2.3.2. Άδεια διαμονής για άλλους λόγους87
  • 2.4. Άδειες διαμονής με σκοπό τις σπουδές, την εθελοντική υπηρεσία, την κατάρτιση87
  • 2.5. Άδεια διαμονής σε θύματα εμπορίας ανθρώπων και παράνομης διακίνησης μεταναστών88
  • 2.6. Άδεια διαμονής για οικογενειακή επανένωση90
  • 2.7. Δελτίο διαμονής πολιτών τρίτων χωρών που είναι μέλη οικογένειας Έλληνα 93
  • 2.8. Άδεια διαμονής δεκαετούς διάρκειας94
  • 2.9. Άδεια διαμονής δεύτερης γενιάς96
  • 3. Το καθεστώς των επί μακρόν διαμενόντων96
  • 4. Η κοινωνική ένταξη των υπηκόων τρίτων χωρών στην Ελλάδα99
  • 5. Δικαιώματα και υποχρεώσεις των υπηκόων τρίτων χωρών100
  • 5.1 Τα δικαιώματα των υπηκόων τρίτων χωρών101
  • 5.2 Το δικαίωμα στην εκπαίδευση104
  • 5.3 Οι υποχρεώσεις των υπηκόων τρίτων χωρών107
  • 6. Η απέλαση των υπηκόων τρίτων χωρών109
  • 6.1 Η διοικητική απέλαση109
  • 6.1.1 Το θεσμικό πλαίσιο109
  • 6.1.2 Ζητήματα και προβλήματα εφαρμογής111
  • 6.2. Η δικαστική απέλαση119
  • 6.2.1. Το θεσμικό πλαίσιο119
  • 6.2.2. Ζητήματα και προβλήματα εφαρμογής121
  • 7. Οι ανεπιθύμητοι αλλοδαποί125
  • 8. Αλλοδαποί και Δημόσια Τάξη126
  • 8.1. Το θεσμικό πλαίσιο128
  • 8.2. Αλλοδαποί και αντεγκληματική πολιτική135
  • 9. Η καταπολέμηση των διακρίσεων λόγω φυλετικής ή εθνοτικής καταγωγής141
  • ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΙΙΙ ΟΙ ΟΜΟΓΕΝΕΙΣ147
  • 1. Ορισμός147
  • 2. Το νομικό καθεστώς των ομογενών149
  • ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΙV Η ΠΟΛΙΤΟΓΡΑΦΗΣΗ ΤΩΝ ΟΜΟΓΕΝΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ157
  • Α. Η Πολιτογράφηση των ομογενών157
  • Β. Η Πολιτογράφηση των αλλοδαπών που διαμένουν νόμιμα στη χώρα159
  • 1. Το προϊσχύσαν θεσμικό πλαίσιο πολιτογράφησης161
  • 2. Ο N 3838/2010163
  • 3. Ο N 4332/2015170
  • ΚΕΦΑΛΑΙΟ V ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΤΗΣ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑΣ ΚΡΑΤΩΝ-ΜΕΛΩΝ ΤΗΣ ΕΕ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΕΛΑΣΗ ΤΩΝ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ173
  • 1. Η Γερμανική νομοθεσία173
  • 2. Η Βρετανική νομοθεσία176
  • 3. Η Ισπανική νομοθεσία179
  • 4. Η Ιταλική νομοθεσία181
  • 5. Η Γαλλική νομοθεσία183
  • ΕΠΙΛΟΓΟΣ191
  • ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ197
  • ΑΛΦΑΒΗΤΙΚΟ ΕΥΡΕΤΗΡΙΟ ΟΡΩΝ207