Έκδοση: 2016
ISBN: 978-960-622-049-4
Σελίδες: 558
Συγγραφέας: Π. Παπαρρηγοπούλου-Πεχλιβανίδη

H παρούσα 2η έκδοση του έργου «Δίκαιο Κοινωνικής Ασφάλισης» κρίθηκε επιβεβλημένη ενόψει της ψήφισης του πρόσφατου N 4387/2016 (Α΄ 85/12.5.2016) «Ενιαίο Σύστημα Κοινωνικής Ασφάλειας - Μεταρρύθμιση ασφαλιστικού - συνταξιοδοτικού συστήματος - Ρυθμίσεις φορολογίας εισοδήματος και τυχερών παιγνίων και άλλες διατάξεις». Από την αρχή της κρίσης μέχρι και το 2016 οι «ασφαλιστικές μεταρ­ρυθμίσεις» διαδέχονται η μια την άλλη, αλλά δεν έχουν επιτύχει να διασφαλίσουν τη βιωσιμότητα των ασφαλιστικών οργανισμών και την επάρκεια των παροχών.

Στα κράτη μέλη της ΕΕ οι ασφαλιστικές μεταρρυθμίσεις στηρίζονται σε ευρύτερες συναινέσεις που επιτυγχάνονται με τον θεσμικό κοινωνι­κό διάλογο, την τεκμηρίωση, την αξιολόγηση εναλλακτικών σε­ναρίων και τη σε βάθος μελέτη των οικονομικών και κοινωνικών τους επιπτώσεων. Οι ασφαλιστικές μεταρρυθμίσεις όμως διαχρονικά διχάζουν την ελληνική κοινωνία και τους πολιτικούς. Έτσι, παρά την κρισι­μότητα της κατάστασης, ιδίως μετά το 2010, δεν υπήρξε ευρύτερη συναίνεση για την αντιμετώπιση των επιτακτικών προβλημάτων με απο­τέλεσμα συχνά τα νομοθετημένα μέτρα να εφαρμόζονται με καθυστέρη­ση.

Ο N 4387/2016 υλοποιεί τις δεσμεύσεις που ανέλαβε η Ελλάδα με το τρίτο μνημόνιο (N 4334/2015) και επαγγέλλεται την ασφαλιστική μεταρρύθμιση εστιάζοντας στη δημιουργία ενός οργανι­σμού κύριας κοινωνικής ασφάλισης και στην ενοποίηση του ασφαλιστι­κού καθεστώτος όλων των ασφαλισμένων. Η ασφαλιστική μεταρρύθμιση νο­είται ως τμήμα μιας συνολικής πολιτικής για την οικονομική ανάπτυξη και την απασχόληση.την πλειονότητα των κρατών μελών της ΕΕ οι ασφαλιστι­κές μεταρρυθμίσεις αφορούν κυρίως τη διασφάλιση της βιωσιμότητας της κοινωνικής ασφάλισης και την επάρκεια των παροχών, ιδίως με τη διασφάλιση της αξιοπρεπούς διαβίωσης για τους ασφαλισμένους καθώς και για τους ανασφάλιστους και τις ομάδες του πληθυσμού που χρειάζονται ειδική προστασία.

  • -27
  • ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΠΡΩΤΗΣ ΕΚΔΟΣΗΣ1
  • Η κοινωνική ασφάλιση, θεσμός με κοινωνικό σκοπό και οικονομική λειτουργία1
  • ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΔΕΥΤΕΡΗΣ ΕΚΔΟΣΗΣ9
  • Αναζητώντας την ασφαλιστική μεταρρύθμιση 9
  • ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ15
  • Ο ΘΕΣΜΟΣ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ15
  • ΠΡΩΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ15
  • Οριοθέτηση του δικαίου της κοινωνικής ασφάλισης15
  • 1.1 Το δίκαιο της κοινωνικής προστασίας15
  • 1.2 Οι κοινωνικοί κίνδυνοι 17
  • 1.3 Οι τεχνικές αντιμετώπισης των κοινωνικών κινδύνων22
  • 1.3.1 Οι τεχνικές που στηρίζονται στην ατομική και οικογενειακή ευθύνη23
  • 1.3.2 Οι τεχνικές που στηρίζονται στη συλλογική οργάνωση και ευθύνη24
  • 1.4 Οι κλάδοι του δικαίου της κοινωνικής προστασίας26
  • 1.4.1 Το δίκαιο της κοινωνικής ασφάλισης 26
  • 1.4.2 Το δίκαιο της κοινωνικής πρόνοιας 29
  • 1.4.3 Το δημόσιο δίκαιο της υγείας 32
  • 1.4.4 Το δίκαιο των κοινωνικών αποζημιώσεων 34
  • 1.5 Τα συστήματα κοινωνικής προστασίας 35
  • 1.5.1 Τα συστήματα τύπου Bismarck35
  • 1.5.2 Το σύστημα των ΗΠΑ36
  • 1.5.3 Το σύστημα της Νέας Ζηλανδίας του 193840
  • 1.5.4 Τα συστήματα τύπου Beveridge41
  • 1.5.5 Τα μεικτά συστήματα44
  • 1.5.6 Το ελληνικό σύστημα46
  • ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΔΕΥΤΕΡΟ51
  • Πηγές του δικαίου κοινωνικής ασφάλισης51
  • 2.1 Οι κρατικές πηγές 51
  • 2.1.1 Το Σύνταγμα 51
  • 2.1.1.1 Ο πυρήνας του θεσμού της κοινωνικής ασφάλισης στη θεωρία 57
  • 2.1.1.2 Ο πυρήνας του θεσμού της κοινωνικής ασφάλισης στη νομολογία και τη νομοθεσία59
  • 2.1.1.3 Οι υπερνομοθετικής ισχύος γενικές αρχές του δικαίου της κοινωνικής ασφάλισης 63
  • 2.1.2 Ο νόμος και οι νομοθετικής ισχύος γενικές αρχές του δικαίου της κοινωνικής ασφάλισης78
  • 2.1.2.1 Κανόνες διαχρονικού δικαίου79
  • 2.1.2.2 Οι γενικές αρχές του δικαίου κοινωνικής ασφάλισης81
  • 2.1.3 Οι συλλογικές συμβάσεις εργασίας86
  • 2.1.4 Η νομολογία88
  • 2.2 Οι υπερκρατικές πηγές 89
  • 2.2.1 Το διεθνές δίκαιο της κοινωνικής ασφάλισης90
  • 2.2.1.1 Η εναρμόνιση, ο συντονισμός και η σύγκλιση των εθνικών κανόνων δικαίου92
  • 2.2.2.2 Σημαντικές διεθνείς συμβάσεις για την κοινωνική ασφάλιση 93
  • 2.2.2 Το ευρωπαϊκό δίκαιο της κοινωνικής ασφάλισης103
  • 2.2.2.1 Ο συντονισμός των εθνικών νομοθεσιών107
  • 2.2.2.2 Η σύγκλιση των εθνικών συστημάτων140
  • ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΡΙΤΟ149
  • Ιστορία και οργάνωση της κοινωνικής ασφάλισης149
  • 3.1 Οργανωτικά χαρακτηριστικά 149
  • 3.1.1 Ιστορική αναδρομή 150
  • 3.1.1.1 Η περίοδος 1860-1934150
  • 3.1.1.2 Η περίοδος 1934-2008151
  • 3.1.1.3 Η περίοδος μετά το 2008154
  • 3.1.2 Οι ενοποιήσεις των οργανισμών κοινωνικής ασφάλισης159
  • 3.1.2.1 Έννοια και διακρίσεις των ενοποιήσεων159
  • 3.1.2.2 Οι άμεσες ενοποιήσεις του Ν 3655/2008163
  • 3.1.2.3 Οι ενοποιήσεις της περιόδου 2011-2012166
  • 3.1.2.4 Οι ενοποιήσεις του Ν 4387/2016170
  • 3.2.1.5 Οι οργανισμοί κοινωνικής ασφάλισης177
  • 3.2 Το νομικό καθεστώς των οργανισμών κοινωνικής ασφάλισης179
  • 3.2.1 Η έννοια του οργανισμού κοινωνικής ασφάλισης 181
  • 3.2.2 Τα δημόσια νομικά πρόσωπα183
  • 3.2.2.1 Η αυτοδιοίκηση των δημόσιων οργανισμών κοινωνικής ασφάλισης184
  • 3.2.2.2 Η κρατική εποπτεία και ο έλεγχος187
  • 3.2.3 Οι ιδιωτικοί οργανισμοί κοινωνικής ασφάλισης195
  • 3.2.3.1 Tα αλληλοβοηθητικά σωματεία, τα ταμεία που έχουν ιδρυθεί με ΣΣΕ και οι αλληλασφαλιστικοί συνεταιρισμοί196
  • 3.2.3.2 Τα ταμεία επαγγελματικής ασφάλισης200
  • 3.2.3.3 Τα ταμεία υποχρεωτικής επικουρικής - επαγγελματικής ασφάλισης209
  • 3.2.4 Διακρίσεις των οργανισμών κοινωνικής ασφάλισης με κριτήριο το είδος της προστασίας που παρέχουν212
  • 3.2.5 Οι οργανισμοί κοινωνικής ασφάλισης στο ευρωπαϊκό δίκαιο του ανταγωνισμού και της ελεύθερης παροχής υπηρεσιών220
  • 3.2.5.1 Οι συνταξιοδοτικοί οργανισμοί στο δίκαιο του ανταγωνισμού223
  • 3.5.2.2 Οι οργανισμοί ασφάλισης ασθένειας στο δίκαιο του ανταγωνισμού233
  • ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΕΤΑΡΤΟ297
  • Η ΥΠΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΑΣΦΑΛΙΣΗ243
  • 4.1 Έννοια και συνέπειες της υπαγωγής243
  • 4.2 Οι προϋποθέσεις υπαγωγής στην ασφάλιση246
  • 4.2.1 Η υπαγωγή στην κύρια ασφάλιση και τις παροχές ασθένειας σε χρήμα, στην επικουρική ασφάλιση και στις εφάπαξ παροχές246
  • 4.2.1.1 Η υπαγωγή στην ασφάλιση των μισθωτών246
  • 4.2.1.2 Η υπαγωγή στην ασφάλιση των δημοσίων υπαλλήλων (πολιτικών και στρατιωτικών) 257
  • 4.2.1.3 Η υπαγωγή στην ασφάλιση των αυτοαπασχολούμενων261
  • 4.3.1.4 Η υπαγωγή στην ασφάλιση των ελεύθερων επαγγελματιών266
  • 4.2.1.5 Η υπαγωγή στην ασφάλιση των αγροτών268
  • 4.2.2 Η υπαγωγή στην ασφάλιση ανεργίας, μητρότητας και οικογενειακών βαρών των μισθωτών269
  • 4.2.3 Η ασφάλιση των περιστασιακά απασχολουμένων με το «εργόσημο»271
  • 4.2.4 Η ασφάλιση των αγρεργατών με “παράβολο”274
  • 4.3 Η αυτοδίκαιη υπαγωγή και η υποχρεωτική274
  • 4.4 Είδη ασφάλισης 276
  • 4.4.1 Η πολλαπλή ασφάλιση276
  • 4.4.2 Η προαιρετική ασφάλιση278
  • 4.4.3 Η τυπική ασφάλιση 283
  • 4.4.4 Τεκμήρια αν η διάκριση μεταξύ εξαρτημένης εργασίας και ανεξάρτητης είναι δυσχερής284
  • 4.5 Διαφορές σχετικά με την υπαγωγή στην ασφάλιση286
  • 4.5.1 Διαφορές που αφορούν στη διαδοχική ασφάλιση286
  • 4.5.2 Οι διαφορές με τους δημοσίους οργανισμούς κοινωνικής ασφάλισης286
  • 4.5.2.1 Η διοικητική προδικασία 287
  • 4.5.2.2 Η ένδικη προστασία 291
  • 4.5.3 Οι διαφορές με τους ιδιωτικούς οργανισμούς κοινωνικής ασφάλισης 293
  • ΜΕΡΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ297
  • Η ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ297
  • ΠΡΩΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ297
  • Η χρηματοδότηση της κοινωνικής ασφάλισης297
  • 1.1 Συστήματα χρηματοδότησης των παροχών297
  • 1.2 Οι πόροι των οργανισμών κοινωνικής ασφάλισης299
  • 1.2.1 Οι εισφορές299
  • 1.2.1.1 Η έννοια των εισφορών299
  • 1.2.1.2 Η νομική φύση των εισφορών301
  • 1.2.1.3 Οι υπόχρεοι καταβολής των εισφορών307
  • 1.2.1.4 Ο υπολογισμός των εισφορών314
  • 1.2.1.5 Καταβολή και βεβαίωση των εισφορών321
  • 1.2.1.6 Παρεπόμενες υποχρεώσεις των μισθωτών και των εργοδοτών326
  • 1.2.1.7 Η ρύθμιση των οφειλόμενων εισφορών331
  • 1.2.2 Η κρατική χρηματοδότηση337
  • 1.2.3 Οι κοινωνικοί πόροι341
  • 1.2.4 Τα έσοδα από την αξιοποίηση της περιουσίας345
  • 1.2.4.1 Οι κανόνες επένδυσης της κινητής περιουσίας 345
  • 1.2.4.2 Οι κανόνες αξιοποίησης της ακίνητης περιουσίας350
  • 1.3 Διαφορές σχετικά με τις εισφορές και τους κοινωνικούς πόρους των οργανισμών κοινωνικής ασφάλισης350
  • 1.3.1 Οι διαφορές με τους δημόσιους οργανισμούς κοινωνικής ασφάλισης351
  • 1.3.1.1 Η διοικητική προδικασία351
  • 1.3.1.1 Η ένδικη προστασία354
  • 1.3.3.3 Οι παραγραφές και η επιστροφή των εισφορών που έχουν καταβληθεί αχρεώστητα359
  • 1.3.2 Οι διαφορές με τους ιδιωτικούς οργανισμούς κοινωνικής ασφάλισης360
  • ΔΕΥΤΕΡΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ361
  • Οι κοινωνικοασφαλιστικές παροχές361
  • 2.1 Έννοια και νομική φύση των παροχών361
  • 2.2 Το περιουσιακό δικαίωμα στις παροχές365
  • 2.3 Οι δικαιούχοι των παροχών371
  • 2.4 Τα είδη των κοινωνικοασφαλιστικών παροχών377
  • 2.5 Οι προϋποθέσεις για την απονομή των παροχών381
  • 2.5.1 Η επέλευση του κινδύνου 382
  • 2.5.2 Οι χρονικές προϋποθέσεις 389
  • 2.5.2.1 Ο πραγματικός χρόνος ασφάλισης389
  • 2.5.2.2 Ο πλασματικός χρόνος ασφάλισης391
  • 2.5.2.3 Συρροή απασχόλησης με συνταξιοδοτικό δικαίωμα402
  • 2.5.3 Τα όρια ηλικίας 405
  • 2.5.4 Η υποβολή αίτησης για τη χορήγηση των παροχών415
  • 2.6 Κατηγοριοποίηση των προϋποθέσεων συνταξιοδότησης416
  • 2.6.1 Οι συντάξεις γήρατος 419
  • 2.6.1.1 Κοινές διατάξεις για τους ασφαλισμένους όλων των οργανισμών κοινωνικής ασφάλισης419
  • 2.6.1.2 Οι μισθωτοί 419
  • 2.6.1.3 Οι αυτοαπασχολούμενοι 424
  • 2.6.1.4 Οι αγρότες 426
  • 2.6.1.5 Οι δημόσιοι πολιτικοί υπάλληλοι 427
  • 2.6.2 Οι συντάξεις αναπηρίας επαγγελματικής ασθένειας, εργατικού, επαγγελματικού και κοινού ατυχήματος431
  • 2.6.2.1 Οι μισθωτοί432
  • 2.6.1.2 Οι αυτοαπασχολούμενοι433
  • 2.6.1.3 Οι αγρότες 434
  • 2.6.1.4 Οι δημόσιοι πολιτικοί υπάλληλοι 434
  • 2.6.3 Οι συντάξεις θανάτου 435
  • 2.7 Ο υπολογισμός των συντάξεων 436
  • 2.7.1 Υπολογισμός των συντάξεων με βάση τον Ν 4387/2016438
  • 2.7.1.1 Μειωμένη σύνταξη438
  • 2.7.1.2 Υπολογισμός των συντάξεων γήρατος439
  • 2.7.1.3 Υπολογισμός των συντάξεων αναπηρίας443
  • 2.7.1.4 Υπολογισμός των συντάξεων θανάτου444
  • 2.7.2 Υπολογισμός των εκκρεμών μέχρι την 12.5.2016 αιτήσεων συνταξιοδότησης και επανυπολογισμός των καταβαλλόμενων συντάξεων κατά τα άρθρα 14 και 33 του Ν 4387/2016445
  • 2.7.2.1 Ο υπολογισμός με βάση το καθεστώς που ίσχυε πριν από τον Ν 4387/2016445
  • 2.7.2.2 Ο επανυπολογισμός των καταβαλλόμενων συντάξεων 447
  • 2.7.3 Aξιολόγηση των συνταξιοδοτικών διατάξεων του Ν 4387/2016 448
  • 2.7.4 Οριστικοποίηση των συντάξεων αναπηρίας454
  • 2.7.5 Τα κατώτατα και τα ανώτατα όρια των συντάξεων455
  • 2.7.6 Η αναπροσαρμογή των συντάξεων460
  • 2.8 Παροχές ασθένειας, μητρότητας και οικογενειακών βαρών, ανεργίας, επιδόματα αναπηρίας, κοινωνικής αλληλεγγύης και παροχές στράτευσης462
  • 2.8.1 Οι παροχές ασθένειας 462
  • 2.8.1.1 Οι παροχές σε είδος462
  • 2.8.1.2 Οι παροχές σε χρήμα466
  • 2.8.2 Οι παροχές μητρότητας και οικογενειακών βαρών467
  • 2.8.3 Οι παροχές ανεργίας470
  • 2.8.3.1 Οι παροχές σε χρήμα470
  • 2.8.3.2 Οι παροχές σε είδος471
  • 2.8.4 Tα επιδόματα αναπηρίας472
  • 2.8.5 Το επίδομα κοινωνικής αλληλεγγύης (ΕΚΑΣ)474
  • 2.8.6 Οι παροχές στράτευσης475
  • 2.9 Οι διαφορές σχετικά με τη χορήγηση των παροχών475
  • 2.9.1 Οι διαφορές με τους δημόσιους οργανισμούς κοινωνικής ασφάλισης 475
  • 2.9.1.1 Η διοικητική προδικασία 475
  • 2.9.1.2 Η ένδικη προστασία 479
  • 2.9.2 Οι διαφορές με τους ιδιωτικούς οργανισμούς κοινωνικής ασφάλισης483
  • 2.9.3 Οι παραγραφές - αποσβεστικές προθεσμίες484
  • 2.9.3.1 Κατά των οργανισμών κοινωνικής ασφάλισης484
  • 2.9.3.2 Κατά του δημοσίου485
  • 2.9.4 Η απαίτηση για επιστροφή των παροχών που έχουν αχρεώστητα καταβληθεί από τους ΟΚΑ488
  • ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΡΙΤΟ490
  • Τάσεις για την αναμόρφωση των συστημάτων κοινωνικής προστασίας στην ΕΕ490
  • 3.1 Η κρίση της κοινωνικής ασφάλισης ως πρόκληση προσαρμογής στις οικονομικές και κοινωνικές συνθήκες του 21ου αιώνα490
  • 3.2 Στρατηγικές επιλογές για την αναμόρφωση του ελληνικού συστήματος κοινωνικής ασφάλισης 499
  • 3.3 Ρυθμίσεις που αφορούν στη μείωση των δαπανών και την αύξηση των εσόδων του συστήματος κοινωνικής ασφάλισης 509
  • Κριτική στην άποψη που διακρίνει τον ασφαλιστικό κίνδυνο από την προνοιακή ανάγκη517
  • Ι. Ελληνική521
  • ΙΙ. Ξενόγλωσση533
  • ΙΙΙ. Πηγές542
  • ΕΥΡΕΤΗΡΙΟ547
  • ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ517
  • ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ521
  • 0
  • 0