Ειδικά θέματα κληρονομικού, ιδιωτικού διεθνούς δικαίου και ανταγωνισμού

Αγόρασέ το στο nb.org

ΦΠ €25.00
ΝΠ €35.00 *

* Οι τιμές περιλαμβάνουν ΦΠΑ.
Έκδοση: 2017
ISBN: 978-960-622-191-0
Σελίδες: XXVI + 230
Συγγραφέας: Κ. Χριστοδούλου
Πρόλογος: Λ. Κοτσίρης

H σημασία της κληρονομικής διαδοχής στο δίκαιο της πνευματικής ιδιοκτησίας καταφαίνεται ευθύς εξαρχής από τον τρόπο που ο νόμος (Ν 2121/1993, άρθρο 29) επιλέγει για να προσδιορίσει τη διάρκεια προστασίας του δικαιώματος στο πνευματικό έργο: εδβομήντα χρόνια από τον θάνατο του δημιουργού. Το αντικείμενο του βιβλίου «Πνευματικά δικαιώματα μετά το θάνατο του δημιουργού - Ειδικάθέματα κληρονομικού, ιδιωτικού διεθνούς δικαίου και ανταγωνισμού» είναι πρωτότυπο, διότι δεν αναφέρεται στην εφαρμογή των κανόνων του κληρονομικού δικαίου επί των πνευματικών δικαιωμάτων στο μέτρο που αυτοί θα ίσχυαν και σε κάθε άλλο περιουσιακό αντικείμενο (π.χ. πρώτη τάξη, δεύτερη κ.ο.κ., διαθήκη ιδιόγραφη, δημόσια, μυστική, κληρονομητήριο κ.ο.κ.), αλλά εστιάζεται στις αποκλίσεις που συνεπάγεται έναντι του γενικού κληρονομικού δικαίου η κληρονόμηση της πνευματικής ιδιοκτησίας και -αντιστρόφως- στις αποκλίσεις που συνεπάγεται έναντι του γενικού δικαίου της πνευματικής ιδιοκτησίας ο θάνατος του δημιουργού.

Το βιβλίο «Πνευματικά δικαιώματα μετά το θάνατο του δημιουργού» διαπνέεται αφετηριακά από την παρατήρηση ότι ούτε ο νομοθέτης του Ε’ βιβλίου του ΑΚ είχε προ οφθαλμών την κληρονόμηση άυλων αγαθών ούτε όμως και η πνευματική ιδιοκτησία ήταν ευθύς εξ αρχής κληρονομητή, καθώς νοούνταν ως (αυτονόητα προσωποπαγής) εκδήλωση της προσωπικότητας του δημιουργού. Η έρευνα του συγγραφέα επικεντρώνεται λοιπόν στα σημεία (σύγκρουσης) όπου ανιχνεύεται ακόμη η αρχική ασυμμετρία των δυο κλάδων (πνευματικής ιδιοκτησίας και κληρονομικού δικαίου). Η ίδια προαναφερθείσα σύγκρουση εξετάζεται και στα πεδία του δικαίου του ανταγωνισμού και του ιδιωτικού διεθνούς δικαίου. Όντως, στο μέτρο που η διανοητική ιδιοκτησία συνιστά «νομικό μονοπώλιο», ενδέχεται οι διατάξεις της διαθήκης για την μεταθανάτια τύχη της να στοιχειοθετούν ανεπίτρεπτους περιορισμούς του ανταγωνισμού. Αντιστοίχως, όσον αφορά πάλι το ιδιωτικό διεθνές δίκαιο, απαιτείται να διερευνηθεί η σχέση ανάμεσα στην Σύμβαση της Βέρνης, τον Κανονισμό 650/2012 και το άρθρο 8 του Κανονισμού Ρώμη ΙΙ για την ευθύνη λόγω προσβολής δικαιωμάτων διανοητικής ιδιοκτησίας, π.χ. στο πεδίο των αιτία θανάτου αδειών εκμεταλλεύσεως, της συρροής των διατάξεων της περί κλήρου αγωγής προς άλλους νόμιμους λόγους (ή νόμιμες βάσεις) ευθύνης.

Μολαταύτα το πλέον φιλόδοξο ίσως (και εκτενέστερο) μέρος του βιβλίου αναφέρεται στο κληρονομιαίο ηθικό δικαίωμα. Το κληρονομιαίο ηθικό δικαίωμα του δημιουργού θα πρέπει να διακρίνεται από το πρωτογενές κατ’ ΑΚ 57 §1β δικαίωμα προς προστασίαν της μνήμης του. Επίσης, το κληρονομιαίο ηθικό δικαίωμα του δημιουργού ενδέχεται να συγκρούεται προς το δικαίωμα της προσωπικότητας του κληρονόμου του, όταν τον θίγει το έργο. Εξάλλου, ως εκδήλωση του δικαιώματος στην προσωπικότητα (του δημιουργού), αλλά και ως μη περιουσιακό, το ηθικό δικαίωμα θα ήταν κατ’ ΑΚ 57 και 1710 ακληρονόμητο. Όμως κληρονομείται μεν, αλλά διερευνάται το ειδικότερο πρακτικό νόημα της ως εκ του θανάτου μετατροπής του σε «λειτουργικό».

Τέλος, από άποψη πρωτοτυπίας το εγχειρίδιο χαρακτηρίζουν επίσης η de lege lata προσφυγή στην οικονομική ανάλυση του δικαίου (π.χ. αναφορικά με τον έλεγχο της «νεκράς χειρός» του διαθέτη επί του κληρονόμου πνευματικών δικαιωμάτων, ο οποίος -αντιθέτως προς τα εμπράγματα- δεν εξοπλίζεται ούτε με τον θεσμό της χρησικτησίας), η ιδιωτικοδιεθνολογική και δικαιοπολιτική εξέταση του διλήμματος μεταξύ πολιτιστικού εθνικισμού και πολιτιστικού διεθνισμού και η χρήση παραστατικών παραδειγμάτων από το έργο επιφανών δημιουργών, μουσουργών, ζωγράφων, λογοτεχνών, ερμηνευτών, τα οποία μάλιστα ο αναγνώστης μπορεί να αναζητήσει και σε χωριστό ευρετήριο.

  • -28
  • § 1. Γενικές παρατηρήσεις1
  • Ι. Υπερνομοθετικά θεμέλια2
  • 1. Διεθνείς δεσμεύσεις - Ενωσιακό «κεκτημένο»2
  • 2. Συνταγματική προστασία 3
  • ΙΙ. Ειδικοί όροι κληρονόμησης πνευματικών δικαιωμάτων8
  • 1. Κληρονομική ικανότητα 8
  • α) Οργανισμοί συλλογικής διαχείρισης8
  • β) Κακουργηματικός σφετερισμός πνευματικού έργου του κληρονομουμένου9
  • γ) Το Δημόσιο ως έκτης τάξεως κληρονόμος11
  • 2. Κληρονομιαίο αντικείμενο12
  • α) Περιουσιακό και ηθικό δικαίωμα, δικαίωμα παρακολούθησης12
  • β) Περιορισμένα δικαιώματα εκμετάλλευσης 13
  • γ) Επί μέρους αξιώσεις14
  • δ) Ενοχικές σχέσεις περί το έργο14
  • § 2. Μεταθανάτια τύχη του περιουσιακού δικαιώματος17
  • Ι. Τρόποι μερισμού17
  • 1. Με διάταξη τελευταίας βουλήσεως17
  • 2. Με διανομή18
  • 3. Με κανονισμό χρήσης του κοινού20
  • ΙΙ. Μεριζόμενο αντικείμενο20
  • 1. Το έργο20
  • 2. Οι εξουσίες επ’ αυτού 21
  • α) Οριοθέτηση της δυνατότητας μερισμού της πνευματικής ιδιοκτησίας22
  • αα) Όχι πλήρης διάσπαση του δικαιώματος23
  • ββ) Όχι δέσμευση της ελευθερίας του ανταγωνισμού24
  • β) Σύσταση επικαρπίας 25
  • γ) Άδεια εκμετάλλευσης αιτία θανάτου25
  • αα) Επιτρεπτό: 25
  • ββ) Κληρονομία ή κληροδοσία;26
  • γγ) Ενοχικός ή εμπράγματος χαρακτήρας;27
  • i) Η διχογνωμία για το πρόκριμα: Ενοχική ή «εμπράγματη» φύση των απλών αδειών;29
  • ii) Ιδία θέση31
  • δδ) Διάρκεια31
  • i) Καταπίστευμα; 32
  • ii) Χρόνος έναρξης34
  • εε) Σχέση με τη νόμιμη μοίρα35
  • i) Η αιτία θανάτου άδεια ως κατάλειψη της νόμιμης μοίρας επί δήλου36
  • ii) Η αιτία θανάτου άδεια ως βάρος της νόμιμης μοίρας36
  • στστ) Εγγονικά δικαιώματα εκμεταλλεύσεως αιτία θανάτου37
  • i) Νομική φύση και επιτρεπτό37
  • (a) Από την σκοπιά του κληρονομικού δικαίου37
  • (b) Από την σκοπιά του δικαίου του ανταγωνισμού40
  • ii) Ενοχικός ή «εμπράγματος» χαρακτήρας; 40
  • iii) Ένσταση ανεπαρκείας του ενεργητικού 41
  • δ) Διανεμητικές διατάξεις για το δικαίωμα παρακολούθησης42
  • αα) Χωρισμός από το περιουσιακό δικαίωμα42
  • ββ) Χωρισμός από το ηθικό δικαίωμα42
  • γγ) Χωρισμός από γεγεννημένες αξιώσεις για πληρωμή ποσοστών 43
  • δδ) Κατάτμηση του δικαιώματος παρακολούθησης;43
  • εε) Καταπίστευμα - σύσταση επικαρπίας43
  • ΙΙΙ. «Αιτία θανάτου» παραίτηση - αφιέρωση στην κοινή χρήση44
  • ΙV. Προβλήματα ερμηνείας - Η αρχή του σκοπού45
  • 1. Το πρόβλημα45
  • 2. Εκατέρωθεν επιχειρήματα - Λόγος και αντίλογος48
  • 3. Πορίσματα49
  • α) Διαθέσεις εν ζωή - Διανομή κληρονομίας49
  • β) Εγκατάσταση υπολειπόμενη του κλήρου49
  • γ) Εγκατάσταση υπερβαίνουσα τον κλήρο50
  • δ) Σχέσεις μεταξύ κληρονόμου ιδιοκτήτη και κληροδόχου αδειούχου52
  • ε) Κρίσιμος χρόνος53
  • § 3. Μεταθανάτια τύχη του ηθικού δικαιώματος55
  • Ι. Αποτιμητό σε χρήμα αντικείμενο; - Συνέπειες55
  • ΙI. Λειτουργικό δικαίωμα 59
  • 1. Όχι προς ίδιον συμφέρον του κληρονόμου60
  • 2. Προς το καλώς νοούμενο συμφέρον του δημιουργού61
  • α) Κριτήριο όχι η όλη προσωπικότητα του δημιουργού62
  • β) Ειδικότερα το κριτήριο της σχέση δημιουργού και έργου66
  • αα) In dubio pro libertate69
  • ββ) Ειδικώς η παρωδία 70
  • γγ) Όρια του επιτρεπτού77
  • δδ) Ειδικώς η προπαγανδιστική εκμετάλλευση80
  • γ) Αυτοτελές επίκεντρο το κάθε έργο81
  • ΙΙΙ. Σχέση προς το γενικό δικαίωμα της προσωπικότητας82
  • 1. Το πρόβλημα82
  • 2. Συνδρομή νομίμων βάσεων προστασίας83
  • 3. Σύγκρουση μεταξύ ηθικού δικαιώματος-28
  • και προσωπικότητας του κληρονόμου85
  • α) Ενεργητική νομιμοποίηση προς άσκησιν του κληρονομιαίου-28
  • ηθικού δικαιώματος κατά του κληρονόμου85
  • β) Κριτήρια επιλύσεως της διαφοράς86
  • ΙV. Χωρισμός ηθικού και περιουσιακού δικαιώματος88
  • 1. Το πρόβλημα88
  • 2. Προταθείσες απόψεις89
  • 3. Ιδία θέση90
  • α) Περιουσιακό δικαίωμα κατά εξουσίας (μη) δημοσιεύσεως91
  • β) Χωρισμός μεταξύ ηθικού και περιουσιακού δικαιώματος με διαθήκη91
  • γ) Χωρισμός με διανομή;92
  • V. Μερισμός του ηθικού δικαιώματος;92
  • VI. Μερική αποδοχή κληρονομίας ως προς το ηθικό δικαίωμα;93
  • 1. Αναγκαστική αποδοχή;93
  • 2. Εξαίρετο;96
  • VΙΙ. Περιορισμοί από την θέληση του δημιουργού 97
  • 1. Νομική φύση της έκφρασης της θελήσεως97
  • α) Δήλωση εν ζωή ή αιτία θανάτου;97
  • β) Τρόπος ή αίρεση;98
  • 2. Ερμηνεία – «Ρητή» δήλωση 101
  • α) Δήλωση δεκτική ερμηνείας101
  • β) Έρεισμα στην διαθήκη101
  • γ) Εν αμφιβολία μη δεσμευτική για τους κληρονόμους η εν ζωή συναίνεση σε προσβολή του ηθικού δικαιώματος102
  • 3. Έννομα αποτελέσματα103
  • 4. Όρια στην ελεύθερη θέληση του δημιουργού; 103
  • α) Συστηματική προσέγγιση104
  • αα) Ανυπόστατη διαθήκη104
  • ββ) Ανεπίτρεπτη παραίτηση από ηθικές εξουσίες105
  • γγ) Έλλειψη πρόθεσης νομικής δεσμεύσεως;106
  • δδ) Ματαίωση των ηθικών εξουσιών του Δημοσίου μετά την λήξη της περιόδου προστασίας του έργου106
  • β) Τελολογική προσέγγιση106
  • αα) Τα πορίσματα της οικονομικής ανάλυσης του δικαίου107
  • ββ) Μείζον συλλογικό συμφέρον επί τα ηθικά αγαθά108
  • γγ) Το προηγούμενο αποδοκιμασίας ηπιοτέρων αιτία θανάτου δεσμεύσεων της ελευθερίας ως υπερμέτρων109
  • δδ) Σοβαρότητα της βλάβης της προσωπικότητας του δημιουργού110
  • εε) Χρονική απόσταση111
  • στστ) Απροσφορότητα της απαγόρευσης112
  • γ) Σύμφωνη με το Σύνταγμα ερμηνεία των ΑΚ 178, 179112
  • αα) Το ζήτημα ως οριοθέτηση της αποθετικής ελευθερίας της έκφρασης112
  • i) Ενόψει του παθητικού δικαιώματος στην Τέχνη113
  • ii) Ενόψει της ενεργητικής ελευθερίας της Τέχνης114
  • ββ) Ενόψει της συνταγματικής κατοχύρωσης της ελευθερίας του διατιθέναι114
  • γγ) Ενόψει των κοινωνικών προσδιορισμών της ιδιοκτησίας115
  • δ) Η σημασία της προβληματικής των ουσιωδών ευκολιών115
  • ε) Βάσανος των τριών βημάτων119
  • στ) Προσωρινό συμπέρασμα119
  • 5. Ειδικώς η διάρκεια των δεσμεύσεων του κληρονομιαίου ηθικού δικαιώματος από την βούληση του δημιουργού120
  • α) Διάρκεια των αιτία θανάτου δεσμεύσεων 120
  • αα) Ως αιρέσεων 120
  • ββ) Ως τρόπου121
  • β) Διάρκεια των εν ζωή δεσμεύσεων 122
  • VIIΙ. Εδικές περιπτώσεις122
  • 1. Άσκηση του δικαιώματος μετανοίας από τον κληρονόμο122
  • α) Λόγω μεταβολής των πεποιθήσεων του δημιουργού122
  • β) Λόγω μεταβολής των περιστάσεων126
  • αα) Απρόοπτης;126
  • ββ) Αντικειμενικό ή υποκειμενικό κριτήριο;127
  • γγ) Προσβολή της προσωπικότητας του δημιουργού 129
  • δδ) Συρροή με άλλες διατάξεις;129
  • i) Προς την ΑΚ 388; Όχι οικονομική μεταβολή130
  • ii) Προς την ΑΚ 288: Ηθική αδυναμία παροχής130
  • 2. Κληρονόμοι κρυπτοδημιουργού132
  • 3. Ανολοκλήρωτα έργα του θανόντος133
  • α) Η κρατούσα άποψη133
  • β) Κριτική134
  • αα) Επισφαλής συναγωγή της εικαζομένης θελήσεως του δημιουργού135
  • ββ) Συμπροσβολή της πατρότητας του έργου135
  • γγ) Προσβολή της ακεραιότητας του ημιτελούς αποσπάσματος136
  • γ) Το ζήτημα επί έργων μοναδικής ενσωματώσεως137
  • ΙΧ. Μερική κτήση εξουσιών από το Δημόσιο 139
  • 1. Νομική φύση του δικαιώματος139
  • α) Δημόσιο αγαθό προοριζόμενο για εξυπηρέτηση δημοσίων σκοπών139
  • β) Δικαίωμα προσδοκίας142
  • 2. Αρμοδιότητα προς άσκησίν του143
  • α) Υπουργός οικονομικών ή πολιτισμού;143
  • β) Δέσμια αρμοδιότητα ή διακριτική ευχέρεια; 144
  • 3. Έκδοση αδειών εκμεταλλεύσεως;145
  • § 4. Προστασία του κληρονόμου της πνευματικής ιδιοκτησίας147
  • Ι. Ευθύνη για την τύχη του κληρονομιαίου δικαιώματος - Ωφελήματα - Δαπάνες147
  • 1. Το πρόβλημα - Γραμματική προσέγγιση147
  • 2. Τελολογική πρoσέγγιση148
  • 3. Συστηματική προσέγγιση149
  • 4. Σύμφωνη με το ενωσιακό δίκαιο ερμηνεία150
  • 5. Πορίσματα150
  • α) Καλόπιστος νομέας151
  • β) Κακόπιστος νομέας ή επίδοση αγωγής151
  • γ) Υπερήμερος ή αξιόποινος νομέας152
  • ΙΙ. Αποκατάσταση ηθικής βλάβης του κληρονόμου του ηθικού δικαιώματος 153
  • 1. Κρίσιμος χρόνος154
  • 2. Είσπραξη ποσού για προσβολή της προσωπικότητας τρίτου;154
  • 3. Ηθική βλάβη από την ανάμιξη ψευδοκληρονόμου του ηθικού δικαιώματος;155
  • ΙΙΙ. Παραγραφή της περί κλήρου αγωγής πριν από την λήξη της πνευματικής ιδιοκτησίας156
  • ΙV. Λήξη της πνευματικής ιδιοκτησίας πριν από την παραγραφή της περί κλήρου αγωγής158
  • V. Λήξη της πνευματικής ιδιοκτησίας του κληρονόμου πριν από την λήξη της πνευματικής ιδιοκτησίας του νομέα κληρονομίας158
  • 1. Ως κατά ιδιοκτήτη προηγουμένως αδημοσίευτου έργου158
  • 2. Ως δικαιούχου κατά πλάσμα159
  • § 5. Συγκριτικό και ιδιωτικό διεθνές δίκαιο161
  • Ι. Συγκριτικό δίκαιο162
  • 1. Γαλλικό δίκαιο163
  • 2. Γερμανικό δίκαιο164
  • 3. Μ. Βρεταννία165
  • 4. Αμερικανικό δίκαιο166
  • ΙΙ. Ιδιωτικό Διεθνές Δίκαιο168
  • 1. Γενικά168
  • 2. Επί μέρους ζητήματα170
  • α) Κληρονομητός χαρακτήρας - Διάρκεια κληρονομιαίου δικαιώματος170
  • β) Κληρονόμηση περιουσιακού δικαιώματος171
  • γ) Αιτία θανάτου άδειες εκμεταλλεύσεως171
  • δ) Συμβατότητα διαθήκης προς τον ελεύθερο ανταγωνισμό172
  • ε) Περί κλήρου αγωγή 173
  • στ) Μεταθανάτιο ηθικό δικαίωμα176
  • αα) Κληρονόμοι 176
  • ββ) Αξιώσεις από προσβολή προσωπικότητας τεθνεώτος177
  • γγ) Εξουσίες Δημοσίου 177
  • ζ) Πολιτιστική κληρονομία - Domain public payant179
  • § 6. Επιλεγόμενα183
  • Ι. Σύνοψη πορισμάτων183
  • ΙΙ. Προοπτικές197
  • 1. Η αμφισβητούμενη τελεολογία της πνευματικής ιδιοκτησίας;198
  • α) Προστατευτισμός - Αστυνόμευση198
  • β) Φιλελευθερισμός - Κοινωνικοποίηση199
  • γ) Ενδιάμεση τοποθέτηση201
  • 2. Μετά την πάροδο της περιόδου προστασίας sui generis δικαίωμα στην πολιτιστική κληρονομιά;202
  • Βιβλιογραφία202
  • Ελληνική205
  • Ξενόγλωσση211
  • Ευρετήριο δημιουργών και έργων219
  • Ευρετήριο λημμάτων221
  • 0
  • 0