Έκδοση: 2017
ISBN: 978-960-622-196-5
Σελίδες: 480
Συγγραφέας: Δ. Πυργάκης

Το έννομο συμφέρον κατέχει κεντρική θέση στη διοικητική δίκη, και ιδιαί­τερα στην ακυρωτική, θεωρούμενο ως «η σπουδαιότερη υποκειμενική προϋπόθεση του παραδεκτού» της αιτήσεως ακυρώσεως. Αποτελεί ζήτη­μα που απασχολεί καθημερινά τον ακυρωτικό δικαστή.

Το παρόν έργο παρουσιάζει όλη την αντιπροσωπευτική νομολογία και αναλύει όλες τις εκφάνσεις της σχετικής προβληματικής.

Το μεγαλύτερο μέρος των 285.192 αποφάσεων του Συμβουλίου της Επικρατείας, που εμφανίζονται σήμερα στην ηλεκτρονική βάση δεδομένων του, αναφέρεται στο ζήτημα του εννόμου συμφέροντος σε όλες τις εκφάνσεις του. Η νομολογία φαίνε­ται σε αρκετά σημεία, στα περισσότερα, συνεκτική, σε άλλες όμως περι­πτώσεις εμφανίζεται αποσπασματική.

Ο συγγραφέας του παρόντος έργου, Πάρεδρος του Συμβουλίου της Επικρατείας, κατέβαλε συστηματική προσπάθεια να αναδείξει όλες τις πτυχές του εννόμου συμφέροντος όπως αντιμετωπίζεται από την πλούσια νομολογία του Ανώτατου Δικαστηρίου.

Σκοπός της παρούσας μελέτης είναι να παρουσιαστεί η εξέλιξη της νομολο­γίας του Συμβουλίου της Επικρατείας σχετικά με το έννομο συμφέρον και να διευκολύνει, όσο είναι δυνατό, τον αναγνώστη να εντοπί­σει το ειδικότερο ζήτημα που τον απασχολεί. Καταβλήθηκε προσπάθεια η έρευνα να διευρυνθεί και σε πεδία πέραν των ακυρωτικών διαφορών.

Το έργο συνοδεύεται από αναλυτικό αλφαβητικό ευρετήριο.

  • -28
  • 1. ΓΕΝΙΚΑ1
  • 1.1. Έννοια του «συµφέροντος» και του «εννόμου συμφέροντος» - Ιστορία1
  • 1.2. Γενικές θεωρίες για τη φύση του εννόμου συμφέροντος4
  • 1.2.1. Δικονομική θεώρηση4
  • 1.2.2. Ουσιαστική θεώρηση4
  • 1.3. Το κατά το άρθρο 20 Συντ. δικαίωμα προσβάσεως στη δικαιοσύνη5
  • 1.4.Το δικαίωμα στην αίτηση ακυρώσεως5
  • 1.5. Μορφές δικαστικής προστασίας μέσω της αιτήσεως ακυρώσεως6
  • 1.6. Το έννοµο συµφέρον και ο χαρακτήρας της αιτήσεως ακυρώσεως 6
  • 1.6.1. Ο αντικειµενικός χαρακτήρας7
  • 1.6.2. Ο αποκλεισµός της λαϊκής αγωγής 8
  • 1.6.3. Ο υποκειµενικός χαρακτήρας10
  • 1.7. Νοµική θεµελίωση του εννόµου συµφέροντος -Το έννοµο συµφέρον, ως περιορισµός του δικαιώµατος δικαστικής προστασίας10
  • 1.8. Προϊσχύσαν καθεστώς - Τα άρθρα 48 του Ν 3713/1928 και 47 του ΝΔ 170/197312
  • 1.9. Ισχύον καθεστώς - Το άρθρο 47 του ΠΔ 18/8912
  • 1.10. Έννοια του εννόμου συμφέροντος στην ακυρωτική δίκη -Το έννοµο συµφέρον ως βασική υποκειµενική προϋπόθεση \του παραδεκτού της αιτήσεως ακυρώσεως12
  • 1.11. Όροι συνταγματικότητας του εννόμου συμφέροντος ως προϋποθέσεως παραδεκτού της αιτήσεως ακυρώσεως. Διαφύλαξη ισορροπίας μεταξύ του αντικειμενικού και υποκειμενικού χαρακτήρα της αιτήσεως ακυρώσεως13
  • 1.12. Λειτουργίες του εννόμου συμφέροντος 16
  • 1.12.1. Ορθολογικότητα και αποτελεσματικότητα της ακυρωτικής δικαστικής προστασίας – Το έννομο συμφέρον ως «φίλτρο»16
  • 1.12.2. Συμμετοχή διοικουμένου στη διοικητική δράση16
  • 1.13. Διαφοροποίηση εννόμου συμφέροντος από άλλες έννοιες17
  • 1.13.1. Έννοµο συµφέρον και δικαίωµα17
  • 1.13.2. Έννοµο συµφέρον και νοµιµοποίηση18
  • 1.13.3. Έννομο συμφέρον και ικανότητα διαδίκου19
  • 2. Το έννομο συμφέρον σε άλλες έννομες τάξεις20
  • 2.1. Συστήματα ηπειρωτικού δικαίου20
  • 2.1.1. Γαλλία20
  • 2.1.2. Γερμανία22
  • 2.2. Αγγλοσαξονικά συστήματα22
  • 2.2.1. Μεγ. Βρετανία23
  • 2.2.2 ΗΠΑ24
  • 3. Το δίκαιο της Ένωσης25
  • 3.1. Δικονομική αυτονομία των κρατών – μελών 25
  • 3.2. Συμβατότητα του άρθρου 47 παρ. 1 ΠΔ 18/89 προς το ενωσιακό δίκαιο27
  • 3.3. Έννομο συμφέρον ως προς τα ένδικα βοηθήματα που απευθύνονται ενώπιον του Δικαστηρίου της Ε.Ε.28
  • 4. Το έννομο συμφέρον και η ΕΣΔΑ30
  • 4.1. Ικανότητα διαδίκου – Μη κυβερνητικοί οργανισμοί31
  • 4.2. Έννοια του «θύματος»34
  • 4.3. Έμμεσα θύματα37
  • 4.4. Πιθανά ή εν δυνάμει θύματα38
  • 4.5. Μεταγενέστερη έκλειψη της ιδιότητας του θύματος39
  • 5. Προϋποθέσεις του εννόµου συµφέροντος40
  • 5.1. Βλάβη – Έννοια 41
  • 5.1.1. Συνδρομή εννόμου συμφέροντος όταν η βλάβη προέρχεται από «ισχύουσα» εκτελεστή διοικητική πράξη 41
  • 5.1.2. Συνδρομή εννόμου συμφέροντος όταν ο αιτών ωφελείται από την ακύρωση της πράξης42
  • 5.1.3. Συνδρομή εννόμου συμφέροντος όταν ο αιτών μερικώς ωφελείται και μερικώς βλάπτεται από την προσβαλλόμενη πράξη42
  • 5.1.4. Μη συνδρομή εννόμου συμφέροντος όταν ο αιτών ωφελείται από την προσβαλλόμενη πράξη43
  • 5.1.5. Μη συνδρομή εννόμου συμφέροντος όταν η θέση του αιτούντος καθίσταται χειρότερη με την ακύρωση της πράξης 43
  • 5.1.6. Μη συνδρομή εννόμου συμφέροντος, όταν ο αιτώνβλάπτεται όχι από την προσβαλλόμενη πράξη αλλά από άλλη πράξη46
  • 5.1.7. Η βλάβη πρέπει να προσδιορίζεται ειδικώς48
  • 5.1.8. Δεν αρκεί η επίκληση παράβασης νόμου ή διαδικαστικών πλημμελειών 48
  • 5.1.9. Η αλυσιτελής αίτηση ακυρώσεως49
  • 5.1.9.1. Αλυσιτέλεια λόγω του ισχύοντος νομοθετικού καθεστώτος50
  • 5.1.9.2. Αλυσιτέλεια λόγω δυσμενούς για τον αιτούντα αλλαγής νομοθετικού καθεστώτος52
  • 5.1.9.3. Αλυσιτέλεια λόγω ευμενούς για τον αιτούντα αλλαγής νομοθετικού καθεστώτος54
  • 5.1.9.4. Αλυσιτέλεια λόγω απορρίψεως αιτήσεων ακυρώσεως κατά άλλων πράξεων54
  • 5.1.9.5. Αλυσιτέλεια λόγω αλλαγής νομικών ή πραγματικών προϋποθέσεων σχετικά με το επίδικο αντικείμενο55
  • 5.1.10. Μια ειδικότερη περίπτωση - Έλλειψη τυπικού προσόντος ή συνδροµή κωλύµατος που καθιστά βέβαιη την αδυναµίακατάληψης της επίδικης θέσης από τον αιτούντα ή την αδυναμία χορήγησης άδειας στον αιτούντα56
  • 5.1.11. Εκτίμηση βλάβης από το ΣτΕ57
  • 5.2. Είδη βλάβης - Βλάβη υλική ή ηθική59
  • 5.2.1. Υλική βλάβη - Υλικό έννοµο συµφέρον59
  • 5.2.2. Ηθική βλάβη - Ηθικό έννοµο συµφέρον60
  • 5.2.2.1. Το ηθικό έννομο συμφέρον στις απαρχές της νομολογίας του γαλλικού Conseil d’État 61
  • 5.2.2.2. Η νομολογία του Συμβουλίου της Επικρατείας62
  • 5.2.2.2.1. Ηθικό έννομο συμφέρον μελών ΔΕΠ και οργάνωση και λειτουργία των ΑΕΙ62
  • 5.2.2.2.2. Ηθικό έννομο συμφέρον μέλους της Ακαδημίας Αθηνών63
  • 5.2.2.2.3. Ηθικό έννομο συμφέρον του πνευματικού δημιουργού64
  • 5.2.2.2.4. Ηθικό έννομο συμφέρον και οικογενειακές σχέσεις64
  • 5.2.2.2.5. Ηθικό έννομο συμφέρον, διορισμός νέων μελών διοικητικών συµβουλίων και αρχαιρεσίες64
  • 5.2.2.2.6. Ηθικό έννομο συμφέρον και πράξεις που αφορούν το θρησκευτικό αίσθημα65
  • 5.2.2.2.7. Ηθικό έννομο συμφέρον και πράξεις «υποτιμητικές»65
  • 5.2.2.2.8. Έκλειψη του ηθικού εννόμου συμφέροντος λόγω διακοπής του δεσμού με την ενεργό δημόσια υπηρεσία65
  • 5.2.2.2.9. Η περιβαλλοντική προσβολή συνιστά και ηθική βλάβη67
  • 5.3. Σύνδεση του αιτούντος µε τη διοικητική πράξη/παράλειψη που τον θίγει67
  • 5.3.1. Οι αποδέκτες70
  • 5.3.1.1. Με έννομο συμφέρον προσβάλλονται δυσμενείς διοικητικές πράξεις από τους αποδέκτες αυτών 70
  • 5.3.1.2. Με έννομο συμφέρον προσβάλλονται ευμενείς διοικητικές πράξεις από τους αποδέκτες αυτών, εφόσον περιέχουν νομικά μειονεκτήματα σε βάρος τους70
  • 5.3.1.3. Για να θεμελιωθεί έννομο συμφέρον πρέπει πάντοτε ο αποδέκτης να βλάπτεται από την προσβαλλόμενη πράξη70
  • 5.3.1.4. Αποδέκτης πράξεων στο πολεοδομικό δίκαιο71
  • 5.3.2. Οι τρίτοι72
  • 5.3.2.1. Διοικητικές πράξεις ευνοϊκές για τους αποδέκτες και επιβαρυντικές για τρίτους72
  • 5.3.2.2. O τρίτος πρέπει να διαθέτει συγκεκριµένη ιδιότητα µε την οποία εξειδικεύεται ως µέλος ενός διακριτού κύκλου συµφερόντων ο οποίος συνδέεται µε την προσβαλλόµενη πράξη 72
  • 5.3.2.3. Κατηγορίες τρίτων οι οποίοι με έννομο συμφέρον μπορούν να προσβάλουν ευμενείς για τους αποδέκτες τους διοικητικές πράξεις 73
  • 5.3.3. Ειδικά προβλήματα - Παραδείγματα75
  • 5.3.3.1. Θεμελίωση εννόμου συμφέροντος για προσβολή αναδάσωσης75
  • 5.3.3.2. Θεμελίωση εννόμου συμφέροντος για προσβολή κατεδάφισης αυθαίρετων κτισμάτων σε δασικές εκτάσεις, σε αιγιαλό και παραλία75
  • 5.3.3.3. Θεμελίωση εννόμου συμφέροντος για προσβολή πράξεων που αφορούν σε πρόσβαση σε διοικητικά στοιχεία77
  • 5.3.3.4. Δεν έχει έννομο συμφέρον ο αποκλεισθείς από διαγωνισμό για την ακύρωση πράξης με την οποία γίνεται αποδεκτή η συμμετοχή άλλου διαγωνιζομένου78
  • 5.3.3.5. Άλλες περιπτώσεις78
  • 5.3.3.6. Η απώλεια της ιδιότητας ή του ειδικού δεσμού η οποία έχει ως αποτέλεσμα την έκλειψη του αρχικώς συντρέχοντος εννόμου συμφέροντος πρέπει να είναι αναμφισβήτητη79
  • 6. Τα στοιχεία του εννόµου συµφέροντος81
  • 6.1. Συµφέρον καθ’ εαυτό έννοµο81
  • 6.1.1. Το συµφέρον δεν πρέπει να αντίκειται στο δίκαιο81
  • 6.1.1.1. Δεν είναι σύμφωνο προς το δίκαιο το συμφέρον που αντίκειται στα χρηστά ήθη83
  • 6.1.1.2. Είναι σύμφωνο προς το δίκαιο το συμφέρον που συνδέεται με την κατοχύρωση ατομικών δικαιωμάτων από το δίκαιο και τα χρηστά ήθη83
  • 6.1.1.2. Είναι σύμφωνο προς το δίκαιο το συμφέρον που συνδέεται με την κατοχύρωση ατομικών δικαιωμάτων καταχρηστική άσκηση δικονομικού δικαιώματος83
  • 6.1.1.4. Δεν είναι σύμφωνο προς το δίκαιο το συμφέρον που αντίκειται στην καλή πίστη84
  • 6.1.1.5. Ουδείς δύναται να στραφεί κατά των ιδίων αυτού ενεργειών και πράξεων85
  • 6.1.1.6. Δεν θεµελιώνεται έννοµο συµφέρον, όταν το αίτημα του αιτούντος στερείται νόµιµου ερείσµατος ή όταν ο αιτών αυθαιρέτως ασκεί την δραστηριότητα ή επάγγελµά του85
  • 6.1.1.7. Δεν θεµελιώνεται έννοµο συµφέρον, όταν το αίτημα του αιτούντος στηρίζεται σε αντισυνταγματική ή σε ανύπαρκτη νομοθετική διάταξη86
  • 6.1.2. Το συµφέρον πρέπει να αναγνωρίζεται από το δίκαιο86
  • 6.1.2.1. «Νομίμως υπάρχουσες» ιδιότητες, καταστάσεις ή σχέσεις86
  • 6.1.2.2. Νομικές καταστάσεις, ιδιότητες ή σχέσεις, επί των οποίων είναι δυνατό να ερείδεται το συμφέρον, ώστε ν’ αποκτά το χαρακτηρι­σμό του εννόμου – Η θεωρία Δεληκωστόπουλου87
  • 6.1.2.3. Παραδείγματα 88
  • 6.1.2.4. Το έννομο συμφέρον μελών νομικών προσώπων πρέπει να αναγνωρίζεται από το δίκαιο ως αυτοτελές 89
  • 6.1.2.5. Απαιτείται έννομο συμφέρον «άξιο προστασίας», «ανταποκρινόμενο στο μέσο κοινωνικό άνθρωπο», «θεμιτό ή λογικό» 90
  • 6.1.3. Η περίπτωση της ιδίας παρανοµίας του αιτούντος91
  • 6.1.3.1. Παλαιότερη νομολογία91
  • 6.1.3.2. Νεότερη νομολογία91
  • 6.1.3.3. Είναι έννοµο το συµφέρον, ανεξαρτήτως της παρανοµίας των αιτούντων, εφόσον αυτο συνδέεται με την επιδίωξη του γενικού συμφέροντος ή τη διαφύλαξη θεμελιώδους δικαιώματος93
  • 6.2. Προσωπικό94
  • 6.2.1. Η αφετηρία - Η γαλλική θεωρία περί κύκλων συμφερόντων και η ατομικότητα του συμφέροντος94
  • 6.2.2. Έννοια του προσωπικού συμφέροντος98
  • 6.2.3. Παραδείγματα 99
  • 6.2.3.1. Έννομο συμφέρον για επιλογή σπουδαστών στα Ανώτατα Στρατιωτικά Εκπαιδευτικά Ιδρύματα (ΑΣΕΙ)99
  • 6.2.3.2. Έννομο συμφέρον και ιδιωτικοποιήσεις100
  • 6.2.3.3. Έννομο συμφέρον και προστασία περιβάλλοντος103
  • 6.2.3.4. Διορισµός, εκλογή, επιλογή ή προαγωγή τρίτου προσώπου σε δηµόσια θέση κατά παράλειψη του αιτούντος104
  • 6.2.3.5. Άλλα παραδείγματα105
  • 6.2.4. Τα φυσικά πρόσωπα106
  • 6.2.4.1. Γείτονας – περίοικος106
  • 6.2.4.2. Κάτοικος - δηµότης – πολίτης111
  • 6.2.4.2.1. Γαλλική και αγγλική νομολογία111
  • 6.2.4.2.2. Τοπικές διοικητικές υποθέσεις – διάθεση δημόσιας περιουσίας 112
  • 6.2.4.2.3. Προστασία φυσικού, οικιστικού και πολιτιστικού περιβάλλοντος 114
  • 6.2.4.2.4. Κάτοικοι - δημότες όμορων ή άλλων απομακρυσμένων δήμων – Διεύρυνση του κριτηρίου της εγγύτητας120
  • 6.2.4.3. Εκλογέας123
  • 6.2.4.4. Βουλευτής124
  • 6.2.4.5. Δήμαρχοι, δημοτικοί ή διαμερισματικοί σύμβουλοι ή πρόεδροι τοπικών συμβουλίων 124
  • 6.2.4.6. Δικηγόρος126
  • 6.2.4.7. Δικαστής130
  • 6.2.4.8. Ενορίτης 131
  • 6.2.4.9. Ιερωµένος132
  • 6.2.4.10. Χριστιανός Ορθόδοξος134
  • 6.2.4.11. Δηµόσιος υπάλληλος134
  • 6.2.5. Τα νοµικά πρόσωπα - Το συλλογικό έννομο συμφέρον138
  • 6.2.5.1. Γαλλική νομολογία138
  • 6.2.5.2. Ελληνική νομολογία – Βασικοί κανόνες140
  • 6.2.5.3. Βλάβη του ίδιου του νοµικού προσώπου141
  • 6.2.5.3.1. Προσβολή ατομικών διοικητικών πράξεων141
  • 6.2.5.3.2. Προσβολή κανονιστικών πράξεων143
  • 6.2.5.4. Βλάβη που αφορά τον επιδιωκόµενο από το νοµικό πρόσωπο σκοπό145
  • 6.2.5.4.1. Συλλογιστική 146
  • 6.2.5.4.2. Γαλλική νομολογία147
  • 6.2.5.4.3. Έρευνα του σκοπού του νομικού προσώπου148
  • 6.2.5.4.3.1. Περιπτώσεις όπου βλάπτεται ο σκοπός-28
  • 6.2.5.4.3.1. Περιπτώσεις όπου βλάπτεται ο σκοπός του νομικού προσώπου148
  • 6.2.5.4.3.1.1. Περιπτώσεις όπου βλάπτεται ο σκοπός του νομικού προσώπου από κανονιστικές διοικητικές πράξεις148
  • 6.2.5.4.3.1.2. Περιπτώσεις όπου βλάπτεται ο σκοπός του νομικού προσώπου από ατομικές διοικητικές πράξεις150
  • 6.2.5.4.3.2. Περιπτώσεις όπου δεν βλάπτεται ο σκοπός του νομικού προσώπου150
  • 6.2.5.4.3.2.1. Περιπτώσεις όπου δεν βλάπτεται ο σκοπός του νομικού προσώπου από κανονιστικές πράξεις151
  • 6.2.5.4.3.2.2. Περιπτώσεις όπου δεν βλάπτεται ο σκοπός του νομικού προσώπου από ατομικές διοικητικές πράξεις152
  • 6.2.5.4.3.3. Σωματεία για την προστασία των φορολογουμένων155
  • 6.2.5.4.3.4. Σωματεία υπαλλήλων Δημοσίου, νπδδ ή επιχειρήσεων του δημοσίου τομέα157
  • 6.2.5.4.3.4.1. Κανόνας: Τα συνδικαλιστικά σωματεία δημοσίων υπαλλήλων-28
  • δεν έχουν έννομο συμφέρον για οργανωτικά ζητήματα-28
  • της Διοικήσεως157
  • 6.2.5.4.3.4.2. Εξαίρεση: Τα συνδικαλιστικά σωματεία δημοσίων-28
  • υπαλλήλων έχουν έννομο συμφέρον για οργανωτικά-28
  • ζητήματα, όταν επιδιώκουν και την προστασία-28
  • άλλων εννόμων αγαθών158
  • 6.2.5.4.3.4.3. Μεταβολή νομικής μορφής της υπηρεσίας160
  • 6.2.5.4.3.4.4. Με έννομο συμφέρον προσβάλλονται πράξεις-28
  • που αφορούν στις συνθήκες εργασίας εργαζομένων163
  • 6.2.5.4.3.4.5. Με έννομο συμφέρον προσβάλλονται πράξεις που-28
  • αφορούν συνταξιοδοτικά θέματα163
  • 6.2.5.4.3.4.6. Πράξεις που αφορούν σε οικονομικές επιβαρύνσεις-28
  • και δεν συνδέονται καθ’ οιονδήποτε τρόπο με την κατοχή-28
  • της δημοσιοϋπαλληλικής ιδιότητας των μελών-28
  • της αιτούσας συνδικαλιστικής οργανώσεως 165
  • 6.2.5.4.3.5. Προστασία περιβάλλοντος από νομικά πρόσωπα166
  • 6.2.5.4.3.5.1. Ιστορική πορεία166
  • 6.2.5.4.3.5.2. Γαλλική νομολογία168
  • 6.2.5.4.3.5.3. Περιπτωσιολογία169
  • 6.2.5.5. Βλάβη που αφορά τα µέλη του νοµικού προσώπου174
  • 6.2.5.5.1. Ο κανόνας 174
  • 6.2.5.5.2. Γαλλική νομολογία175
  • 6.2.5.5.3. Περιπτωσιολογία179
  • 6.2.5.5.3.1. Κανόνας: Σωματείο με έννομο συμφέρον προσβάλλει-28
  • πράξεις που βλάπτουν το σύνολο των μελών του179
  • 6.2.5.5.3.2. Κανόνας: Δεν έχει έννομο συμφέρον σωματείο-28
  • να προσβάλει πράξεις που δεν αφορούν την ολότητα-28
  • των μελών του181
  • 6.2.5.5.3.3. Κανόνας: Το σωματείο άνευ εννόμου συμφέροντος-28
  • προσβάλλει πράξεις που ωφελούν ορισμένα μέλη-28
  • σωματείου και βλάπτουν άλλα μέλη του σωματείου182
  • 6.2.5.5.3.4. Εξαίρεση: Πράξεις με τις οποίες αυξάνεται-28
  • ο ανταγωνισμός184
  • 6.2.5.5.3.5. Εξαίρεση: Με έννομο συμφέρον προσβάλλεται-28
  • από ΝΠΔΔ σωματειακού τύπου πράξη που δεν είναι-28
  • βλαπτική για όλα τα μέλη του, εφόσον το ΝΠΔΔ επιδιώκει-28
  • την τήρηση της αρχής της νομιμότητας185
  • 6.2.5.5.3.6. Εξαίρεση: Με έννομο συμφέρον προσβάλλονται από-28
  • επαγγελματικά – συνδικαλιστικά σωματεία πράξεις-28
  • που βλάπτουν τα συμφέροντα ορισμένων μελών του-28
  • χωρίς παραλλήλως να επηρεάζουν το συµφέρον-28
  • των λοιπών µελών186
  • 6.2.5.6. Το Δηµόσιο και τα νοµικά πρόσωπα δηµοσίου δικαίου188
  • 6.2.5.6.1. Οι αυτοδιοικούµενες διοικητικές αρχές εν γένει188
  • 6.2.5.6.2. Τοπική αυτοδιοίκηση188
  • 6.2.5.6.2.1. ΟΤΑ με έννομο συμφέρον προσβάλλει πράξεις που αφορούν την προστασία του περιβάλλοντος και τον πολεοδομικό και χωροταξικό σχεδιασμό189
  • 6.2.5.6.2.2. ΟΤΑ με έννομο συμφέρον προσβάλλει πράξεις που αφορούν την οργάνωση και λειτουργία του καθώς και πράξεις διοικητικής εποπτείας195
  • 6.2.5.6.2.3. ΟΤΑ με έννομο συμφέρον προσβάλλει πράξεις εκδοθείσες κατά παράβαση της υποχρεώσεως συμμορφώσεως προς ακυρωτική απόφαση του ΣτΕ195
  • 6.2.5.6.2.4. Δήμος χωρίς έννομο συμφέρον προσβάλλει πράξεις που θίγουν τα ιδιωτικά συμφέροντα των δημοτών195
  • 6.2.5.6.2.5. ΟΤΑ χωρίς έννομο συμφέρον προσβάλλει πράξεις φορολογικών αρχών196
  • 6.2.5.6.2.6. ΟΤΑ με έννομο συμφέρον προσβάλλει πράξεις χρηματοπιστωτικών αρχών που επηρεάζουν την τοπική οικονομία198
  • 6.2.5.6.2.7. ΟΤΑ χωρίς έννομο συμφέρον προσβάλλει πράξεις εκκλησιαστικών αρχών198
  • 6.2.5.6.2.8. Οι διαδημοτικοί σύνδεσμοι198
  • 6.2.5.6.3. Καθ’ ύλην αυτοδιοίκηση199
  • 6.2.5.6.3.1. Δικηγορικός Σύλλογος200
  • 6.2.5.6.3.2. Ιατρικοί σύλλογοι203
  • 6.2.5.6.3.3. Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδος204
  • 6.2.5.6.3.4. Εκκλησία της Ελλάδος206
  • 6.2.5.6.3.5. Φαρμακευτικοί σύλλογοι207
  • 6.2.5.6.3.6. Επιμελητήρια208
  • 6.2.5.6.3.7. Ένωση Ελλήνων Χημικών208
  • 6.2.5.7. Οι διοικητικές αρχές που ανήκουν στο ίδιο νοµικό πρόσωπο - Η περίπτωση της ενδοστρεφούς δίκης209
  • 6.2.5.7.1. Ορισμός209
  • 6.2.5.7.2. Η ενδοστρεφής δίκη στο γαλλικό δίκαιο210
  • 6.2.5.7.3. Ο κανόνας: Απαγορεύεται η ενδοστρεφής δίκη211
  • 6.2.5.7.4. Πρώτη εξαίρεση: Επιτρέπεται η ενδοστρεφής δίκη εάν τούτο προβλέπεται από το νόμο ή συνάγεται σαφώς από αυτόν212
  • 6.2.5.7.5. Δεύτερη εξαίρεση: Όταν µε την αίτηση ακύρωσης σκοπείται η προστασία ιδίων συµφερόντων του Δηµοσίου213
  • 6.2.5.7.6. Περιπτωσιολογία213
  • 6.2.5.7.6.1. Η κατά το άρθρο 152 του Ν 3463/2006 ειδική επιτροπή213
  • 6.2.5.7.6.2. Αποφάσεις Γενικού Γραμματέα Περιφέρειας επί προσφυγών κατά αποφάσεων Νομαρχών (άρθρο 18 παρ. 12 Ν 2218/1994)214
  • 6.2.5.7.6.3. Πράξεις Δευτεροβάθμιας Επιτροπής Επιλύσεως Δασικών Αμφισβητήσεων 215
  • 6.2.5.7.6.4. Φορολογικές διαφορές Ελληνικού Δημοσίου και της καταργηθείσης ΕΡΤ Α.Ε. 216
  • 6.2.5.7.6.5. Πράξεις Πειθαρχικών Συμβουλίων των μελών του ΔΕΠ των ΑΕΙ217
  • 6.2.5.7.6.6. Πράξεις Προϊσταμένου Διευθύνσεως Πολεοδομίας Δήμου218
  • 6.2.5.8. Οι ενώσεις προσώπων χωρίς νοµική προσωπικότητα218
  • 6.2.5.8.1. Κοινοπραξίες220
  • 6.2.5.8.2. Ενώσεις προσώπων χωρίς νομική προσωπικότητα που επιδιώκουν την προστασία του περιβάλλοντος221
  • 6.2.5.8.3. Άλλες περιπτώσεις ενώσεων προσώπων χωρίς νομική προσωπικότητα224
  • 6.2.5.8.4. Ενώσεις περιουσίας224
  • 6.2.5.9. Τα πολιτικά κόµµατα224
  • 6.2.5.10. Δηµοτικές παρατάξεις228
  • 6.2.6. Η συµµετοχή στη διαδικασία230
  • 6.3. Άµεσο232
  • 6.3.1. Φυσικά πρόσωπα233
  • 6.3.1.1. Παραδείγματα234
  • 6.3.1.2. Ο συγγενικός δεσµός235
  • 6.3.1.3. Ειδικώς οι σχέσεις γονέων και τέκνων236
  • 6.3.1.4. Κληρονόµοι - σύζυγοι ή τέκνα θανόντων238
  • 6.3.1.5. Ο συζυγικός δεσµός241
  • 6.3.1.6. Οι ειδικές έννοµες σχέσεις241
  • 6.3.1.6.1. Καθηγητές και φοιτητές ΑΕΙ και ΤΕΙ242
  • 6.3.1.6.2. Μέτοχοι – εταίροι244
  • 6.3.1.6.3. Συµβατικές σχέσεις249
  • 6.3.1.7. Σχέσεις μελών με νομικά πρόσωπα σωματειακού τύπου252
  • 6.3.2. Νοµικά πρόσωπα254
  • 6.3.2.1. Παραδείγματα255
  • 6.3.2.2. Σχέσεις ιδρυτικών νοµικών προσώπων και ιδρυµάτων257
  • 6.3.2.3. Σχέσεις κοινοπραξίας και µελών της258
  • 6.4. Ενεστώς260
  • 6.4.1. Χρόνος εκλείψεως του εννόμου συμφέροντος267
  • 6.4.2. Έκλειψη του εννόµου συµφέροντος κατά τον χρόνο έκδοσης της προσβαλλόµενης πράξης267
  • 6.4.3. Έκλειψη του εννόµου συµφέροντος κατά τον χρόνο άσκησης της αιτήσεως ακυρώσεως269
  • 6.4.4. Έκλειψη του εννόµου συµφέροντος κατά τον χρόνο συζητήσεως της αιτήσεως ακυρώσεως269
  • 7. Υποκειμενικοί λόγοι έκλειψης του εννόμου συμφέροντος279
  • 7.1. Η αίτηση280
  • 7.2. Η αποδοχή – συναίνεση281
  • 7.2.1. Δικαιολόγηση281
  • 7.2.2. Γαλλική νομολογία283
  • 7.2.3. Πρώτες αποφάσεις του ΣτΕ283
  • 7.2.4. Άρθρο 29 του ΠΔ 18/1989 – Προϋποθέσεις άρσης εννόμου συμφέροντος λόγω αποδοχής της προσβαλλόμενης πράξης284
  • 7.2.5. Συναγόμενη αποδοχή286
  • 7.2.6. Ειδικώς η συναίνεση στην προσβαλλόμενη πράξη290
  • 7.2.7. Ειδικώς η αποδοχή στο πλαίσιο συµµόρφωσης προς νόμιμες υποχρεώσεις - Νομικός εξαναγκασμός291
  • 7.3. Σύµπραξη293
  • 7.4. Διατύπωση επιφυλάξεων ή αντιρρήσεων293
  • 7.5. Συµµετοχή σε διαδικασία296
  • 7.6. Αποδοχή - συναίνεση από τρίτον µε παρεµβαλλόµενο έννοµο συµφέρον300
  • 7.7. Η παραίτηση301
  • 8. Ιδιαίτερες περιπτώσεις303
  • 8.1. Η περίπτωση των κανονιστικών πράξεων303
  • 8.1.1. Ο γενικός κανόνας303
  • 8.1.2. Ένα ειδικό παράδειγμα – Η πρόσφατη αδειοδότηση των τηλεοπτικών σταθμών305
  • 8.2. Προσβολή σύνθετης διοικητικής ενέργειας311
  • 8.3. Η προσβολή παραλείψεων οφειλόμενης νόμιμης ενέργειας313
  • 8.4. Το έννομο συμφέρον για την προβολή των λόγων ακυρώσεως317
  • 8.4.1. Παραδείγματα318
  • 8.4.2. Περιπτώσεις που η προβολή συγκεκριμένων λόγων ενδέχεται να θίγει τον αιτούντα αντί να τον ωφελεί321
  • 8.4.3. Λόγοι εκ συμφέροντος τρίτου321
  • 8.4.4. Περιπτώσεις που από την προβολή λόγου ωφελείται μεν, εξ αντανακλάσεως, ο αιτών, ωστόσο ο κανόνας δικαίου τον οποίο επικαλείται έχει σκοπό να ωφελήσει τον αντίδικό του322
  • 8.4.5. Κριτική της νομολογίας323
  • 8.5. Άρθρο 47 παράγραφος 2 του ΠΔ 18/1989324
  • 8.6. Η συνδρομή εννόμου συμφέροντος ως προϋπόθεση του ελέγχου της συνταγματικότητας των νόμων325
  • 9. Η δικονομική μεταχείριση του εννόμου συμφέροντος331
  • 9.1. Αυτεπάγγελτη εξέταση331
  • 9.2. Σειρά εξέτασης του εννόμου συμφέροντος331
  • 9.3. Κρίσιµος χρόνος332
  • 9.4. Η απόδειξη του εννόµου συµφέροντος332
  • 9.4.1. Βάρος αποδείξεως332
  • 9.4.2. Χρόνος και τρόπος παραδεκτής προσκομίσεως αποδεικτικών μέσων σε σχέση με το έννομο συμφέρον333
  • 9.4.2.1. Παλαιότερη νομολογία του ΣτΕ – Η περίοδοςτης νομολογιακής «χαλαρότητας»333
  • 9.4.2.2. Νεότερη «αυστηρή» προσέγγιση του ΣτΕ 334
  • 9.4.3. Παραδείγματα335
  • 9.4.4. Τυπικές παραλείψεις ως προς την απόδειξη του εννόμου συμφέροντος341
  • 10. To έννομο συμφέρον επί παρεμβάσεως343
  • 10.1. Χαρακτηριστικά – Ομοιότητες και διαφορές με το έννομο συμφέρον για την άσκηση της αιτήσεως ακυρώσεως343
  • 10.2. Το έννομο συμφέρον της παρεμβάσεως της παρ. 1 του άρθρου 1 του Ν 2479/1997349
  • 11. Ιδιαίτερο έννομο συμφέρον352
  • 11.26. Η οφειλόμενη στην καθυστέρηση του Δικαστηρίου λήξη της ισχύος της προσβαλλόμενης πράξης δεν συνιστά ιδιαίτερο έννομο συμφέρον 384
  • 11.1. Άρθρο 32 του ΠΔ 18/1989352
  • 11.2. Το άρθρο 32 παρ. 1 του ΠΔ 18/1989 δεν καταλείπει πεδίο επικλήσεως ιδιαιτέρου εννόμου συμφέροντος352
  • 11.3. Το άρθρο 32 παρ. 3 του ΠΔ 18/1989 προβλέπει αυτοτελή διαδικασία σε σχέση με αυτή της παρ. 2 του άρθρου 32 του ΠΔ 18/1989353
  • 11.4. Το άρθρο 32 παρ. 2 του ΠΔ 18/1989353
  • 11.5. Συμβατότητα του άρθρου 32 παρ. 2 του ΠΔ 18/1989 προς το Σύνταγμα και την ΕΣΔΑ354
  • 11.6. Εφαρμογή του άρθρου 32 παρ. 2 του ΠΔ 18/1989 επί κανονιστικών πράξεων 355
  • 11.6.1. Επιβολή ή αναπροσαρμογή δημοτικών τελών 355
  • 11.6.2. Ανυπόστατες κανονιστικές πράξεις357
  • 11.7. Μη εφαρμογή του άρθρου 32 παρ. 2 του ΠΔ 18/1989 αν η λήξη ισχύος της προσβαλλόμενης πράξης λάβει χώρα πριν την άσκηση της αιτήσεως ακυρώσεως 357
  • 11.8. Έννοια ιδιαιτέρου εννόμου συμφέροντος - Διαφορές από το αρχικό έννομο συμφέρον358
  • 11.9. Διαδικασία και παραδεκτοί τρόποι επικλήσεως ιδιαιτέρου εννόμου συμφέροντος361
  • 11.9.1. Το ιδιαίτερο έννομο συμφέρον δεν λαμβάνεται υπόψη αυτεπαγγέλτως361
  • 11.9.2. Τρόποι παραδεκτής επικλήσεως ιδιαιτέρου εννόμου συμφέροντος361
  • 11.9.3. Το ιδιαίτερο έννομο συμφέρον δεν μπορεί να προταθεί το πρώτον με υπόμνημα μετά την συζήτηση363
  • 11.9.4. Το ιδιαίτερο έννομο συμφέρον πρέπει να αποδεικνύεται365
  • 11.10. Χαρακτηριστικά ιδιαιτέρου εννόμου συμφέροντος365
  • 11.11. Φύση δυσμενών συνεπειών που καταλείπονται από την προσβαλλόμενη πράξη366
  • 11.12. Η περιουσιακή ζημία δεν στοιχειοθετεί ιδιαίτερο έννομο συμφέρον366
  • 11.13. Η επίκληση ηθικής βλάβης368
  • 11.13.1. Περιπτώσεις που η προσβαλλόμενη πράξη δεν ενέχει ηθική απαξία368
  • 11.13.2. Περιπτώσεις που η ίδια η Διοίκηση αίρει την ηθική απαξία370
  • 11.13.3. Ηθική βλάβη που δύναται να αποκατασταθεί στο πλαίσιο άλλης δίκης 371
  • 11.13.4. Σε περίπτωση προσβολής κανονιστικών ρυθμίσεων371
  • 11.13.5. Διορισμοί - Υπηρεσιακή εξέλιξη υπαλλήλων372
  • 11.13.6. Πειθαρχικές κυρώσεις372
  • 11.13.7. Άλλες περιπτώσεις που η προσβαλλόμενη πράξη ενέχει ηθική απαξία373
  • 11.14. Ο κίνδυνος επελεύσεως ποινικής φύσεως συνεπειών δεν θεμελιώνει ιδιαίτερο έννομο συμφέρον373
  • 11.15. Κίνδυνος άσκησης πειθαρχικής δίωξης374
  • 11.16. Άσκηση αγωγών ενώπιον των πολιτικών και διοικητικών δικαστηρίων374
  • 11.17. Ενδεχόμενη έκδοση νέων πράξεων ομοίου περιεχομένου στο μέλλον δεν θεμελιώνει ιδιαίτερο έννομο συμφέρον375
  • 11.18. Υπηρεσιακή εξέλιξη στη Δημόσια Διοίκηση - Προαγωγές375
  • 11.19. Δυσμενείς συνταξιοδοτικής φύσεως έννομες συνέπειες377
  • 11.20. Ενδεχόμενο επωφελούς διοικητικής ρύθμισης - Άδειες παραμονής αλλοδαπών381
  • 11.21. Περιπτώσεις που προσβαλλομένη πράξη παράγει ευθέως από το νόμο δυσμενείς συνέπειες και μετά τη λήξη της ισχύος της381
  • 11.22. Η επίλυση νομικού ζητήματος δεν στοιχειοθετεί ιδιαίτερο έννομο συμφέρον382
  • 11.23. Παραβίαση διατάξεων συνταγματικής περιωπής 382
  • 11.24. Η μη συμμόρφωση σε απόφαση της Επιτροπής Αναστολών δεν θεμελιώνει ιδιαίτερο έννομο συμφέρον383
  • 11.25. Το ενδεχόμενο αναβίωσης της πράξης 384
  • 11.27. Περιπτώσεις που η αρχική πράξη αποτελεί τη νόμιμη βάση για την έκδοση άλλων διοικητικών πράξεων385
  • 12. Το έννομο συμφέρον και λοιπά ένδικα βοηθήματα ενώπιον του ΣτΕ387
  • 12.1. To έννομο συμφέρον επί τριτανακοπής387
  • 12.1.1. Έννοια του «τρίτου»388
  • 12.1.2. Έννομο συμφέρον391
  • 12.1.2.1. Περιπτώσεις κατά τις οποίες ασκείται με έννομο συμφέρον τριτανακοπή392
  • 12.1.2.2. Περιπτώσεις κατά τις οποίες ασκείται χωρίς έννομο συμφέρον τριτανακοπή393
  • 12.1.2.3. Μια πρόσφατη υπόθεση – Προσεκτικές διακρίσεις ως προς το έννομο συμφέρον 394
  • 12.1.2.4. Συναίνεση και αποδοχή τριτανακόπτοντος396
  • 12.1.3. Εκπροσώπηση τριτανακόπτοντος από διάδικο396
  • 12.1.3.1. Περιπτώσεις εκπροσώπησης των συμφερόντων του τριτανακόπτοντος - Στέρηση δικαιώματος τριτανακοπής397
  • 12.1.3.2. Περιπτώσεις μη εκπροσώπησης των συμφερόντων του τριτανακόπτοντος - Παραδεκτή τριτανακοπή401
  • 12.1.4. Κρίσιμος χρόνος για την ύπαρξη εννόμου συμφέροντος403
  • 12.1.5. Τριτανακοπή από ειδικό διάδοχο 403
  • 12.1.6. Το από ακυρωτική απόφαση βλαπτόμενο συμφέρον του τρίτου, το οποίο τον νομιμοποιεί να ασκήσει τριτανακοπή, πρέπει να τελεί σε άμεσο νομικό σύνδεσμο με την έννομη διοικητική σχέση που ρυθμίστηκε με την απόφαση αυτή 404
  • 12.2. Έννομο συμφέρον επί αιτήσεως αναιρέσεως406
  • 12.2.1. Ο κανόνας: Ο ηττηθείς διάδικος δικαιολογεί έννομο συμφέρον να ασκήσει αίτηση ακυρώσεως406
  • 12.2.2. Η εξαίρεση: Υπό προϋποθέσεις δικαιολογεί έννομο συμφέρον και ο νικήσας διάδικος406
  • 12.2.3. Έκλειψη εννόμου συμφέροντος408
  • 12.2.4. Έννομο συμφέρον προβολής λόγων αναιρέσεως409
  • 12.3. Το έννομο συμφέρον επί εφέσεως411
  • 12.3.1. Οι ηττηθέντες διάδικοι411
  • 12.3.2. Οι νικήσαντες διάδικοι412
  • 12.3.3. Κρίσιμος χρόνος413
  • 12.3.4. Αυτεπάγγελτη εξέταση414
  • 12.3.5. Στέρηση εννόμου συμφέροντος λόγω αποδοχής της προσβαλλόμενης πράξης415
  • 12.3.6. Αλυσιτέλεια έφεσης - Νέες πράξεις που εκδόθηκαν ασυνδέτως προς την εκκαλουμένη απόφαση415
  • 12.4. Έννομο συμφέρον επί υπαλληλικής προσφυγής416
  • 12.5. To έννομο συμφέρον επί αιτήσεως αναστολής420
  • 12.5.1. Γενικά420
  • 12.5.2. Έννομο συμφέρον απαιτείται και για την κατάθεση υπομνήματος εκ μέρους του δικαιουμένου να ασκήσει παρέμβαση στην ακυρωτική δίκη420
  • 12.5.3. Η έλλειψη ή οι αμφιβολίες ως προς το έννομο συμφέρον του ασκούντος αίτηση ακυρώσεως επηρεάζει την έκβαση της δίκης περί της αιτήσεως αναστολής421
  • 12.5.4. Αιτήσεις αναστολής σε διαγωνισμούς για τη σύναψη δημοσίων συμβάσεων421
  • 12.5.5. Έννομο συμφέρον για την άσκηση αιτήσεως ανακλήσεως422
  • 12.6. Το έννομο συμφέρον επί αιτήσεως ασφαλιστικών μέτρων424
  • 12.6.1. Έννοια του «ενδιαφερόμενου»424
  • 12.6.2. Αναγκαιότητα επίκλησης βλάβης425
  • 12.6.3. Βλάβη ενεστώσα αλλά και ενδεχόμενη428
  • 12.6.4. Δεν πρέπει να παρεμβάλλεται η βλάβη τρίτου προσώπου430
  • 12.6.5. Αποκλεισμός αιτούσας – Τύχη του εννόμου συμφέροντός της430
  • 12.6.6. Νομιμοποίηση κοινοπραξίας και των εταιρειών που συμμετέχουν σ’αυτή432
  • 12.6.7.Έννομο συμφέρον προς άσκηση παρεμβάσεως433
  • 12.7. Έννομο συμφέρον επί αιτήσεως συμμορφώσεως434
  • 12.7.1. Έννοια του «ενδιαφερομένου» υπό την ισχύ του Ν 3068/2002434
  • 12.7.2. Έννοια του «ενδιαφερομένου» υπό την ισχύτου Ν 1470/1984437
  • ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ439
  • ΑΛΦΑΒΗΤΙΚΟ ΕΥΡΕΤΗΡΙΟ445
  • 0
  • 0