Έκδοση: 2017
ISBN: 978-960-622-222-1
Σελίδες: 240
Συγγραφέας: Γ. Ναζίρης
Διεύθυνση Σειράς: Λ. Μαργαρίτης
Πρόλογος: Ε. Συμεωνίδου-Καστανίδου

Το παρόν έργο «Η ποινική αντιμετώπιση της συμμετοχής κρατικών λειτουργών σε εξωχώριες (offshore) εταιρείες» πραγματεύεται ζητήματα που άπτονται της ποινικής αντιμετώπισης της συμμετοχής κρατικών λειτουργών σε εταιρείες που εδρεύουν στην αλλοδαπή, και ειδικότερα σε κράτη μη συνεργάσιμα στον φορολογικό τομέα ή σε κράτη με προνομιακό φορολογικό καθεστώς. Η προβληματική αυτή απέκτησε ενδιαφέρον ενόψει των πρόσφατων αλλεπάλληλων τροποποιήσεων του άρθρου 8 Ν 3213/2003, το οποίο τυποποιούσε (μέχρι τον Μάιο του 2016) το αδίκημα της συμμετοχής σε «εξωχώριες» εταιρείες. Οι τροποποιήσεις αυτές, οι οποίες είχαν ως δηλωμένο στόχο την αποσαφήνιση του νοηματικού περιεχομένου της τυποποιημένης συμπεριφοράς, δημιούργησαν προβλήματα που αντανακλούν τις παθογένειες της νομοθέτησης στην Ελλάδα.

Ο στόχος της μελέτης είναι διπλός: Σε ένα πρώτο επίπεδο, επιχειρείται ερμηνεία των διατάξεων του Ν 3213/2003 στο πλαίσιο των οποίων τυποποιούνται τα παραπάνω αδικήματα, όπως αυτές έχουν διαμορφωθεί με τους νόμους 3849/2010, 4389/2016 και 4396/2016. Σε ένα δεύτερο επίπεδο, επιδιώκεται η αντιμετώπιση ζητημάτων γενικού ποινικού δικαίου, τα οποία έχουν ανακύψει εξαιτίας των αλλεπάλληλων τροποποιήσεων της διάταξης.

Συγκεκριμένα, στην αρχή του έργου γίνεται μια συνοπτική παρουσίαση των χαρακτηριστικών και της λειτουργίας των εξωχώριων εταιρειών στο διεθνές οικονομικό σύστημα, αλλά και των διεθνών και εθνικών προσπαθειών αντιμετώπισης του φαινομένου. Στη συνέχεια αποτυπώνεται η διαχρονική εξέλιξη της ρύθμισης σχετικά με την απαγόρευση της συμμετοχής κρατικών λειτουργών σε εξωχώριες εταιρείες και επιχειρείται μια κατ’ αρχήν κριτική αξιολόγηση του εύρους του αξιοποίνου που καθιερώνεται με το άρθρο 8 Ν 3213/2003 υπό το πρίσμα του προστατευόμενου εννόμου αγαθού και κανόνων αυξημένης τυπικής ισχύος.

Ακολούθως, περιλαμβάνεται η ερμηνεία των στοιχείων των εγκλημάτων που τυποποιούνται στο άρθρο 8 παρ. 1 και 2 Ν 3213/2003 υπό την ισχύουσα μορφή τους και αναπτύσσονται ζητήματα διαχρονικού δικαίου που απορρέουν από τις διαδοχικές τροποποιήσεις του άρθρου 8 Ν 3213/2003 και ζητήματα που αφορούν τα τοπικά όρια της ανωτέρω διάταξης και του τόπου τέλεσης των οικείων εγκληματικών συμπεριφορών. Τέλος, διατυπώνονται προτάσεις για την αναθεώρηση των οικείων διατάξεων, ενώ καταγράφονται και ορισμένες καταληκτικές σκέψεις γύρω από την ευρύτερη προβληματική των εξωχώριων εταιρειών. Το έργο συμπληρώνεται με πλούσια βιβλιογραφία και αλφαβητικό ευρετήριο.

  • -2
  • ΠΡΟΛΟΓΟΣ ΕλισΑβετ ΣυμεωνΙδου-ΚαστανΙδου7
  • ΠΡΟΛΕΓΟΜΕΝΑ9
  • ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ17
  • I. Οι εξωχώριες εταιρείες ως πρόβλημα της ελληνικής και της διεθνούς έννομης τάξης21
  • 1. Η εξάπλωση των εξωχώριων εταιρειών στο διεθνές χρηματοοικονομικό σύστημα21
  • 2. Χαρακτηριστικά και τυπολογία των εξωχώριων εταιρειών23
  • 3. Οι διεθνείς προσπάθειες αντιμετώπισης του φαινομένου25
  • 4. Η αντιμετώπιση των εξωχώριων εταιρειών στην ελληνική πραγματικότητα29
  • II. Η εξέλιξη της ρύθμισης περί απαγόρευσης της συμμετοχής κρατικών λειτουργών σε εξωχώριες εταιρείες στο πλαίσιο του Ν. 3213/200334
  • 1. Η αρχική πρόβλεψη του Ν. 3213/200334
  • 2. Αποσαφήνιση και αυστηροποίηση με τον Ν. 3849/201039
  • 3. Η βραχύβια -επιεικέστερη- διάταξη του Ν. 4389/201641
  • 4. Ολοκλήρωση –προς το παρόν- του δράματος: η τροποποίηση του Ν. 4396/201644
  • III. Κριτική αξιολόγηση του εύρους του αξιοποίνου που θεσπίζεται στο άρθρο 8 Ν. 3213/2003 υπό το πρίσμα του προστατευόμενου εννόμου αγαθού και διατάξεων αυξημένης τυπικής ισχύος51
  • 1. Το προστατευόμενο έννομο αγαθό στο πλαίσιο του άρθρου 8 Ν. 3213/200351
  • 1.1. Η ένταξη του εγκλήματος στο πλαίσιο του Ν. 3213/200351
  • 1.2. Η συσχέτιση με τη νομιμοποίηση (εργαλειακή θεώρηση της θέσπισης ποινικών κυρωτικών κανόνων)54
  • 1.3. Η συσχέτιση της απαγόρευσης με τις φορολογικές αξιώσεις του Ελληνικού Δημοσίου57
  • 1.4. Η ένταξη των αξιόποινων συμπεριφορών στα εν ευρεία εννοία υπηρεσιακά εγκλήματα60
  • 2. Κριτική της διάταξης από την άποψη της αντίθεσης με αυξημένης τυπικής ισχύος διατάξεις64
  • IV. Η ανάλυση των στοιχείων των εγκλημάτων των παραγράφων 1 και 2 του άρθρου 8 Ν. 3213/2003 υπό την ισχύουσα μορφή τους72
  • 1. Η αντικειμενική υπόσταση72
  • 1.1. Το ενεργητικό υποκείμενο των οικείων εγκλημάτων72
  • 1.1.1. Το ενεργητικό υποκείμενο του εγκλήματος της συμμετοχής σε αλλοδαπή εταιρεία (εν γένει) κατ’ άρθρο 8 § 1 Ν. 3213/200373
  • 1.1.2. Το ενεργητικό υποκείμενο του εγκλήματος της συμμετοχής σε εταιρεία που εδρεύει σε κράτος μη συνεργάσιμο στον φορολογικό τομέα ή σε κράτος που έχει προνομιακό φορολογικό καθεστώς κατ’ άρθρο 8 § 2 Ν. 3213/200374
  • 1.2. Η τυποποιημένη πράξη76
  • 1.2.1. Συμμετοχή στη διοίκηση ή το κεφάλαιο εταιρείας76
  • (i) Συμμετοχή στη διοίκηση77
  • (ii) Συμμετοχή στο κεφάλαιο79
  • 1.2.2. Συμμετοχή «αυτοπροσώπως» ή «με παρένθετα πρόσωπα»83
  • (i) Το τεκμήριο των περ. α΄ και β΄84
  • (ii) Τα «γνήσια» παρένθετα πρόσωπα της περ. γ΄86
  • 1.3. Το αντικείμενο της απαγόρευσης89
  • 1.3.1. Εταιρεία που εδρεύει στην αλλοδαπή89
  • 1.3.2. Εταιρεία που εδρεύει σε κράτος μη συνεργάσιμο στον φορολογικό τομέα ή σε κράτος που έχει προνομιακό φορολογικό καθεστώς91
  • (i) Έδρα σε κράτος μη συνεργάσιμο στον φορολογικό τομέα92
  • (ii) Έδρα σε κράτος που έχει προνομιακό φορολογικό καθεστώς98
  • 2. Υπαιτιότητα101
  • 3. Η τιμώρηση της πράξης και η συρροή103
  • 3.1. Οι απειλούμενες κυρώσεις103
  • 3.2. Συρροή106
  • V. Ζητήματα διαχρονικού δικαίου που απορρέουν από τις διαδοχικές τροποποιήσεις του άρθρου 8 Ν. 3213/2003109
  • 1. Βασικές ερμηνευτικές προσεγγίσεις σχετικά με τα χρονικά όρια των ποινικών νόμων110
  • του δυσμενέστερου νόμου [αρχή της lex praevia]110
  • νόμου [αρχή της lex mitior]114
  • σε κανόνες αυξημένης τυπικής ισχύος114
  • αναδρομικότητας κατ’ άρθρο 1 ΠΚ119
  • 1.2.3. Ο προσδιορισμός του ευμενέστερου νόμου125
  • υπόψη του ευμενέστερου νόμου126
  • 1.2.5. Η ειδική περίπτωση των νόμων προσωρινής ισχύος130
  • 1.2.6. Πραγματικές/νομικές και ποινικές/εξωποινικές μεταβολές133
  • 2. Ο χρόνος τέλεσης της εγκληματικής πράξης κατ’ άρθρο 17 ΠΚ145
  • 2.1. Η σημασία του προσδιορισμού του χρόνου τέλεσης της εγκληματικής πράξης145
  • 2.2. Ο γενικός κανόνας του άρθρου 17 ΠΚ146
  • 2.3. Ειδικότερα επί διαρκών εγκλημάτων (και παρόμοιων περιπτώσεων)149
  • 3. Εφαρμογή στην υπό συζήτηση περίπτωση: ο χρόνος τέλεσης του εγκλήματος του άρθρου 8 Ν. 3213/2003 και τα χρονικά όρια εφαρμογής της διάταξης152
  • 3.1. Το ζήτημα του διαρκούς χαρακτήρα του κατ’ άρθρο 8 Ν. 3213/2003 εγκλήματος [συνέπειες ως προς την παραγραφή και την εφαρμογή του άρθρου 2 ΠΚ]152
  • 3.1.1. Το πρωταρχικό κριτήριο του γράμματος του νόμου152
  • 3.1.2. Η νομοθετική βούληση ως επιβεβαίωση της τυποποίησης154
  • 3.1.3. Ο χρόνος τέλεσης των εγκλημάτων του άρθρου 8 Ν. 3213/2003 από οντολογική άποψη156
  • 3.1.4. Συνέπειες από τον διαρκή χαρακτήρα του κατ’ άρθρο 8 Ν. 3213/2003 εγκλήματος159
  • 3.2. Η διάταξη του άρθρου 8 § 2 Ν. 3213/2003 ως «εν λευκώ» νόμος προσωρινής ισχύος161
  • 3.2.1. Το άρθρο 8 § 2 Ν. 3213/2003 ως «εν λευκώ» ποινικός νόμος161
  • 3.2.2. Το άρθρο 8 § 2 Ν. 3213/2003 ως νόμος προσωρινής ισχύος164
  • 3.2.3. Συνέπειες που απορρέουν από τον χαρακτηρισμό των (διαχρονικά ισχύσασων) διατάξεων του άρθρου 8 Ν. 3213/2003 ως νόμων προσωρινής ισχύος ή μη166
  • 3.3. Η ρήτρα «εξαίρεσης» από την εφαρμογή του άρθρου 2 ΠΚ (και το ανακύψαν πρόβλημα με το άρθρο 1 ΠΚ)169
  • 3.3.1. Η «εξαίρεση» από την εφαρμογή του άρθρου 2 ΠΚ169
  • 3.3.2. Η «αναδρομική» κατάργηση του άρθρου 178 Ν. 4389/2016171
  • 3.3.3. Η διάταξη του άρθρου 178 Ν. 4389/2016 και το φαινόμενο της «κρυπτο-αμνήστευσης»174
  • 3.4. Η «περίοδος χάριτος» των 60 ημερών178
  • 3.5. Οι βασικές κατηγορίες περιπτώσεων που ανακύπτουν σε σχέση με τις διαδοχικά ισχύσασες μορφές του άρθρου 8 Ν. 3213/2003 από την άποψη του διαχρονικού δικαίου182
  • 3.6. Καταληκτικές παρατηρήσεις σχετικά με τις αλλεπάλληλες τροποποιήσεις του άρθρου 8 Ν. 3213/2003189
  • VI. O τόπος τέλεσης των εγκλημάτων του άρθρου 8 Ν. 3213/2003 και τα τοπικά όρια εφαρμογής της διάταξης193
  • 1. Η πραγμάτωση της αντικειμενικής υπόστασης του άρθρου 8 Ν. 3213/2003 ως συνάρτηση της φύσης του εννόμου αγαθού και της εφαρμογής διατάξεων του αλλοδαπού δικαίου193
  • 1.1. Η σημασία της διάκρισης ανάμεσα σε «κοινά» και ημεδαπά/αλλοδαπά έννομα αγαθά194
  • 1.2. Η διάταξη του άρθρου 8 Ν. 3213/2003 ως προστατεύουσα ημεδαπό έννομο αγαθό196
  • 2. Ο τόπος τέλεσης της αξιόποινης συμμετοχής σε εταιρεία που εδρεύει στην αλλοδαπή (συμπεριλαμβανομένων κρατών μη συνεργάσιμων φορολογικά ή με προνομιακό φορολογικό καθεστώς)198
  • 2.1. Ο τόπος τέλεσης της εγκληματικής πράξης κατά το ελληνικό ποινικό δίκαιο198
  • 2.2. Ο τόπος τέλεσης των εγκλημάτων του άρθρου 8 Ν. 3213/2003 ενόψει της τυποποίησής τους στον νόμο και των ιδιαίτερων οντολογικών χαρακτηριστικών των σχετικών συμπεριφορών203
  • 3. Τα τοπικά όρια εφαρμογής του άρθρου 8 Ν. 3213/2003 με βάση την ισχύουσα διάρθρωση των βάσεων ποινικής εξουσίας κατά το ελληνικό δίκαιο207
  • 3.1. Εισαγωγικές παρατηρήσεις σχετικά με τα τοπικά όρια των ελληνικών ποινικών νόμων207
  • 3.2. Η αρχή της εδαφικότητας (και οι εξομοιούμενες με αυτή) κατ’ άρθρο 5 ΠΚ208
  • 3.3. Η ενεργητική και η παθητική αρχή της προσωπικότητας σύμφωνα με τα άρθρα 6 και 7 ΠΚ211
  • 3.4. Η (κρατική) προστατευτική αρχή και η αρχή της παγκόσμιας δικαιοσύνης κατ’ άρθρο 8 ΠΚ214
  • 3.5. Συμπέρασμα217
  • VII. Καταληκτικές σκέψεις218
  • ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ225
  • ΑΛΦΑΒΗΤΙΚΟ ΕΥΡΕΤΗΡΙΟ233
  • 0
  • 0