Έκδοση: 2013
ISBN: 978-960-562-134-6
Σελίδες: 392
Συγγραφέας: Π. Παπαρρηγοπούλου-Πεχλιβανίδη

Το παρόν βιβλίο έχει σκοπό να παρουσιάσει στους εφαρμοστές του δικαίου και σε κάθε ενδιαφερόμενο το δίκαιο της κοινωνικής ασφάλισης στην Ελλάδα. Στην περίοδο μάλιστα που διανύουμε, της παγκοσμιοποίησης της οικονομίας και της μετάβασης στην κοινωνία της πληροφορίας, το δίκαιο της κοινωνικής ασφάλισης βρίσκεται στο επίκεντρο των κοινωνικών διεκδικήσεων και των νομοθετικών παρεμβάσεων και προσφέρεται για θεωρητική έρευνα και επεξεργασία. Με το παρόν έργο αναλύεται ο θεσμός και περιγράφονται οι ειδικότερες προϋποθέσεις υπαγωγής στην ασφάλιση. Η κοινωνική ασφάλιση (social insurance) αποσκοπεί στην αναπλήρωση του εισοδήματος των μισθωτών, των δημοσίων υπαλλήλων και των αυτοαπασχολούμενων στην περίπτωση που διακοπεί οριστικά ή προσωρινά η σχέση εργασίας ή η επαγγελματική τους απασχόληση, επειδή επήλθε κάποιος από τους προκαθορισμένους κοινωνικοασφαλιστικούς κινδύνους. Το δίκαιο της κοινωνικής ασφάλισης είναι ο κατʼ εξοχήν τόπος συνάντησης του ιδιωτικού δικαίου με το δημόσιο. Η κοινωνική ασφάλιση αποτελεί κλάδο που χαρακτηρίζεται από νομικό πληθωρισμό. Στο παρόν έργο επιλέγονται τα κρίσιμα νομικά ζητήματα και η επʼ αυτών βασική νομοθεσία και νομολογία καθώς και οι κύριες θεωρητικές απόψεις που υποστηρίζονται. Δίνεται έμφαση στο διεθνές και ειδικότερα στο ευρωπαϊκό δίκαιο, διότι αποτελούν το πλέον κατάλληλο πλαίσιο για την αντιμετώπιση των σύγχρονων κοινωνικών προβλημάτων στην παγκόσμια οικονομία. Το έργο αναλύεται σε δύο μέρη. Στο πρώτο μέρος, που αποτελείται από τέσσερα κεφάλαια, εξετάζεται η διαμόρφωση του θεσμού της κοινωνικής ασφάλισης. Το πρώτο κεφάλαιο αναφέρεται στην οριοθέτηση και την αυτονομία του δικαίου της κοινωνικής ασφάλισης, το δεύτερο στις πηγές του, το τρίτο στην οργάνωση του ελληνικού συστήματος κοινωνικής ασφάλισης και το τέταρτο στην υπαγωγή στην ασφάλιση. Το δεύτερο μέρος εστιάζεται στη λειτουργία της κοινωνικής ασφάλισης που είναι οικονομική υπό την έννοια ότι επιτυγχάνεται η κάλυψη των ασφαλισμένων από τους προκαθορισμένους ασφαλιστικούς κινδύνους μέσω των παροχών, οι οποίες χρηματοδοτούνται πρωτίστως με την οικονομική συμβολή των ίδιων και των εργοδοτών τους και μιας μικρότερης ή μεγαλύτερης σε έκταση αναδιανομής εισοδημάτων από τους οικονομικά ισχυρότερους ασφαλισμένους προς τους οικονομικά ασθενέστερους. Επιπλέον στο δεύτερο μέρος διευκρινίζονται βασικές έννοιες, όπως οι έννοιες νέοι και παλαιοί ασφαλισμένοι καθώς επίσης και περιλαμβάνεται αυτοτελές κεφάλαιο για τον υπολογισμό των συντάξεων. Το έργο συνοδεύεται από περιεκτικό και εύχρηστο αλφαβητικό ευρετήριο.

  • -24
  • ΕΙΣΑΓΩΓΗ1
  • Η κοινωνική ασφάλιση, θεσμός με κοινωνικό σκοπό και οικονομική λειτουργία1
  • ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ9
  • Ο ΘΕΣΜΟΣ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ9
  • ΠΡΩΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ9
  • Οριοθέτηση του δικαίου της κοινωνικής ασφάλισης9
  • 1.1. Το δίκαιο της κοινωνικής προστασίας9
  • 1.2. Οι κοινωνικοί κίνδυνοι10
  • 1.3. Οι τεχνικές αντιμετώπισης των κοινωνικών κινδύνων15
  • 1.4. Οι κλάδοι του δικαίου της κοινωνικής προστασίας18
  • 1.4.1. Το δίκαιο της κοινωνικής ασφάλισης18
  • 1.4.2. Το δίκαιο της κοινωνικής πρόνοιας21
  • 1.4.3. Το δημόσιο δίκαιο της υγείας22
  • 1.4.4. Το δίκαιο των κοινωνικών αποζημιώσεων24
  • 1.5. Τα συστήματα κοινωνικής ασφάλισης24
  • 1.5.1. Τα συστήματα τύπου Bismarck ή τα συστήματα της ηπειρωτικής Ευρώπης24
  • 1.5.2. Το σύστημα των ΗΠΑ25
  • 1.5.3. Το προνοιακού τύπου σύστημα της Νέας Ζηλανδίας του 193829
  • 1.5.4. Τα συστήματα τύπου Beveridge ή αγγλοσαξονικά συστήματα29
  • 1.5.5. Τα μεικτά συστήματα32
  • ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΔΕΥΤΕΡΟ34
  • Πηγές του δικαίου κοινωνικής ασφάλισης34
  • 2.1. Οι κρατικές πηγές34
  • 2.1.1. Το Σύνταγμα34
  • 2.1.1.1. Ο πυρήνας του θεσμού της κοινωνικής ασφάλισης στη θεωρία38
  • 2.1.1.2. Ο πυρήνας του θεσμού της κοινωνικής ασφάλισης στη νομολογία39
  • 2.1.1.3. Οι υπερνομοθετικής ισχύος γενικές αρχές του δικαίου της κοινωνικής ασφάλισης42
  • 2.1.2. Ο νόμος και οι νομοθετικής ισχύος γενικές αρχές του δικαίου της κοινωνικής ασφάλισης51
  • 2.1.3. Οι συλλογικές συμβάσεις εργασίας57
  • 2.1.4. Η νομολογία59
  • 2.2. Οι υπερκρατικές πηγές60
  • 2.2.1. Το διεθνές δίκαιο της κοινωνικής ασφάλισης60
  • 2.2.1.1. Η εναρμόνιση, ο συντονισμός και η σύγκλιση των εθνικών κανόνων δικαίου61
  • 2.2.2.2. Σημαντικές διεθνείς συμβάσεις για την κοινωνική ασφάλιση62
  • 2.2.2. Το ευρωπαϊκό δίκαιο της κοινωνικής ασφάλισης69
  • 2.2.2.1. Ο συντονισμός των εθνικών νομοθεσιών72
  • 2.2.2.2. Η σύγκλιση των εθνικών συστημάτων92
  • ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΡΙΤΟ97
  • Οι οργανισμοί κοινωνικής ασφάλισης97
  • 3.1. Οργανωτικά χαρακτηριστικά97
  • 3.1.1. Ιστορική αναδρομή98
  • 3.1.2. Οι ενοποιήσεις των οργανισμών κοινωνικής ασφάλισης101
  • 3.1.2.1. Έννοια και διακρίσεις των ενοποιήσεων101
  • 3.1.2.2. Οι ενοποιήσεις του Ν 3655/2008104
  • 3.1.2.3. Οι ενοποιήσεις των Ν 3863/2010, 3865/2010, 3918/2011 και 4052/2012107
  • 3.1.2.4. Οι οργανισμοί κοινωνικής ασφάλισης που υπόκεινται στην εποπτεία του Υπουργείου Εργασίας, Κοινωνικής Ασφάλισης και Πρόνοιας109
  • 3.2. Το νομικό καθεστώς των οργανισμών κοινωνικής ασφάλισης112
  • 3.2.1. Η έννοια του οργανισμού κοινωνικής ασφάλισης112
  • 3.2.2. Τα δημόσια νομικά πρόσωπα114
  • 3.2.2.1. Η αυτοδιοίκηση των δημόσιων οργανισμών κοινωνικής ασφάλισης115
  • 3.2.2.2. Η κρατική εποπτεία και ο έλεγχος των δημόσιων οργανισμών κοινωνικής ασφάλισης117
  • 3.2.3. Τα ιδιωτικά νομικά πρόσωπα121
  • 3.2.3.1. Tα αλληλοβοηθητικά σωματεία, τα ταμεία που έχουν ιδρυθεί με ΣΣΕ και οι αλληλασφαλιστικοί συνεταιρισμοί122
  • 3.2.3.2. Τα ταμεία επαγγελματικής ασφάλισης του Ν 3029/2002124
  • 3.2.3.3. Τα ταμεία υποχρεωτικής επικουρικής ασφάλισης που λειτουργούν με βάση τις διατάξεις για τα ταμεία επαγγελματικής ασφάλισης130
  • 3.2.4. Διακρίσεις των οργανισμών κοινωνικής ασφάλισης με κριτήριο το είδος της προστασίας που παρέχουν131
  • 3.2.5. Οι οργανισμοί κοινωνικής ασφάλισης ως επιχειρήσεις133
  • ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΕΤΑΡΤΟ149
  • Η υπαγωγή στην κοινωνική ασφάλιση149
  • 4.1. Έννοια και συνέπειες της υπαγωγής149
  • 4.2. Οι προϋποθέσεις υπαγωγής στην ασφάλιση151
  • 4.2.1. Η υπαγωγή στην κύρια και την επικουρική ασφάλιση των μισθωτών151
  • 4.2.1.1. Ο γενικός οργανισμός της κύριας κοινωνικής ασφάλισης μισθωτών ΙΚΑ-ΕΤΑΜ και της επικουρικής ασφάλισης ΕΤΕΑ152
  • 4.2.1.2. Οι ειδικοί οργανισμοί της κύριας και της επικουρικής ασφάλισης μισθωτών158
  • 4.2.2. Η υπαγωγή στην ασφάλιση ανεργίας, μητρότητας και οικογενειακών βαρών των μισθωτών (ΟΑΕΔ)158
  • 4.2.3. Η υπαγωγή στην κύρια ασφάλιση των δημοσίων υπαλλήλων και των στρατιωτικών160
  • 4.2.4. Η υπαγωγή στην κύρια ασφάλιση των αυτοτελώς απασχολουμένων163
  • 4.2.4.1. Επαγγελματίες, έμποροι και αυτοκινητιστές163
  • 4.2.4.2. Η υπαγωγή στην ασφάλιση των ελεύθερων επαγγελματιών166
  • 4.2.5. Η υπαγωγή στην κύρια ασφάλιση των αγροτών167
  • 4.2.6. Η ασφάλιση των περιστασιακά απασχολουμένων με το «εργόσημο»168
  • 4.3. Η αυτοδίκαιη υπαγωγή και η υποχρεωτική169
  • 4.4. Είδη ασφάλισης171
  • 4.4.1. Η πολλαπλή ασφάλιση171
  • 4.4.2. Η προαιρετική ασφάλιση174
  • 4.4.3. Η τυπική ασφάλιση176
  • 4.5. Διαφορές σχετικά με την υπαγωγή στην ασφάλιση177
  • ΜΕΡΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ183
  • Η ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ183
  • ΠΡΩΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ183
  • Η χρηματοδότηση της κοινωνικής ασφάλισης183
  • 1.1. Συστήματα χρηματοδότησης των παροχών183
  • 1.2. Οι πόροι των οργανισμών κοινωνικής ασφάλισης185
  • 1.2.1. Οι εισφορές185
  • 1.2.1.1. Η έννοια των εισφορών185
  • 1.2.1.2. Η νομική φύση των εισφορών186
  • 1.2.1.3. Οι υπόχρεοι καταβολής των εισφορών191
  • 1.2.1.4. Ο υπολογισμός των εισφορών195
  • 1.2.1.5. Καταβολή και βεβαίωση των εισφορών200
  • 1.2.1.6. Ρύθμιση των οφειλόμενων εισφορών203
  • 1.2.1.7. Παρεπόμενες υποχρεώσεις των μισθωτών και των εργοδοτών208
  • 1.2.2. Η κρατική επιχορήγηση211
  • 1.2.3. Οι κοινωνικοί πόροι214
  • 1.2.4. Τα έσοδα από την αξιοποίηση της περιουσίας217
  • 1.2.4.1. Οι κανόνες επένδυσης της κινητής περιουσίας217
  • 1.2.4.2. Οι κανόνες αξιοποίησης της ακίνητης περιουσίας220
  • 1.3. Διαφορές σχετικά με τις εισφορές και τους κοινωνικούς πόρους των οργανισμών κοινωνικής ασφάλισης220
  • ΔΕΥΤΕΡΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ226
  • Οι κοινωνικοασφαλιστικές παροχές226
  • 2.1. Έννοια και νομική φύση των παροχών226
  • 2.2. Το περιουσιακό δικαίωμα στις παροχές228
  • 2.3. Οι δικαιούχοι των παροχών233
  • 2.4. Τα είδη των κοινωνικοασφαλιστικών παροχών237
  • 2.5. Οι προϋποθέσεις για την απονομή των παροχών240
  • 2.5.1. Η επέλευση του κινδύνου241
  • 2.5.2. Οι χρονικές προϋποθέσεις246
  • 2.5.2.1. Ο πραγματικός χρόνος και ο πλασματικός χρόνος246
  • 2.5.2.2. Η διαδοχική ασφάλιση252
  • 2.5.2.3. Συρροή απασχόλησης με συνταξιοδοτικό δικαίωμα254
  • 2.5.3. Τα όρια ηλικίας256
  • 2.5.4. Η υποβολή αίτησης για τη χορήγηση των παροχών261
  • 2.6. Κατηγοριοποίηση των προϋποθέσεων συνταξιοδότησης λόγω γήρατος και θανάτου των ασφαλισμένων ανάλογα με τον χρόνο υπαγωγής στην ασφάλιση ή/και τον χρόνο θεμελίωσης του συνταξιοδοτικού δικαιώματος261
  • 2.6.1. Νέοι ασφαλισμένοι263
  • 2.6.1.1. Οι συντάξεις γήρατος263
  • 2.6.1.2. Οι συντάξεις αναπηρίας, επαγγελματικής ασθένειας, εργατικού, επαγγελματικού και κοινού ατυχήματος267
  • 2.6.1.3. Οι συντάξεις θανάτου269
  • 2.6.2. Παλαιοί ασφαλισμένοι270
  • 2.6.2.1. Οι συντάξεις γήρατος270
  • 2.6.2.2. Οι συντάξεις αναπηρίας, επαγγελματικής ασθένειας, εργατικού, επαγγελματικού και κοινού ατυχήματος276
  • 2.6.2.3. Οι συντάξεις θανάτου277
  • 2.6.3. Ασφαλισμένοι μετά την 1.1.2011 που θεμελιώνουν δικαίωμα σύνταξης γήρατος μετά την 1.1.2015278
  • 2.7. Ο υπολογισμός των συντάξεων280
  • 2.7.1. Υπολογισμός της σύνταξης γήρατος και θανάτου όσων έχουν ασφαλισθεί μέχρι την 31.12.2010 και θεμελιώνουν δικαίωμα μέχρι την 1.1.2015283
  • 2.7.2. Υπολογισμός της σύνταξης γήρατος και θανάτου όσων έχουν ασφαλισθεί μετά την 1.1.2011 και θεμελιώνουν δικαίωμα μετά την 1.1.2015285
  • 2.7.3. Υπολογισμός των συντάξεων αναπηρίας288
  • 2.7.4. Τα κατώτατα και τα ανώτατα όρια των συντάξεων289
  • 2.7.5. Η αναπροσαρμογή των συντάξεων292
  • 2.8. Κοινές παροχές για όλους τους ασφαλισμένους294
  • 2.8.1. Οι παροχές ασθένειας294
  • 2.8.2. Οι παροχές μητρότητας και οικογενειακών βαρών297
  • 2.8.3. Οι παροχές ανεργίας299
  • 2.8.4. Οι παροχές στράτευσης301
  • 2.9. Οι διαφορές στη χορήγηση των παροχών301
  • ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΡΙΤΟ309
  • Τάσεις για την αναμόρφωση των συστημάτων κοινωνικής προστασίας στην ΕΕ309
  • 3.1. Η κρίση της κοινωνικής ασφάλισης ως πρόκληση προσαρμογής στις οικονομικές και κοινωνικές συνθήκες του 21ου αιώνα309
  • 3.2. Στρατηγικές επιλογές για την αναμόρφωση του ελληνικού συστήματος κοινωνικής ασφάλισης316
  • 3.3. Ρυθμίσεις που αφορούν στη μείωση των δαπανών και την αύξηση των εσόδων του συστήματος κοινωνικής ασφάλισης326
  • ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι333
  • Κριτική στην άποψη που διακρίνει τον ασφαλιστικό κίνδυνο από την προνοιακή ανάγκη333
  • ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΙΙ337
  • ΔΙΑΦΟΡΕΣ ΤΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ BISMARCK ΚΑΙ BEVERIDGE337
  • ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΙΙΙ338
  • Θεωρητικό μοντέλο για τη διάκριση μεταξύ βασικής και ανταποδοτικής σύνταξης338
  • ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ345
  • Ι. Ελληνική345
  • ΙΙ. Ξενόγλωσση353
  • ΙΙΙ. Πηγές360
  • ΕΥΡΕΤΗΡΙΟ363
  • 0
  • 0