Έκδοση: 2017
ISBN: 978-960-622-300-6
Σελίδες: 628
Συγγραφέας: Σπύρος. Βλαχόπουλος, Κώστας. Χρυσόγονος
Συνεργασία: Στ. Χριστοφορίδου

Η τέταρτη αναθεωρημένη έκδοση του έργου «Ατομικά και Κοινωνικά Δικαιώματα» κατέστη απαραίτητη λόγω των σημαντικών νομοθετικών και νομολογιακών εξελίξεων που μεσολάβησαν από τη τρίτη  έκδοση του 2006 έως σήμερα.

Στο γενικό μέρος αναλύονται η εξέλιξη και η νομική φύση των συνταγματικών δικαιωμάτων, οι φορείς και οι αποδέκτες αυτών, οι περιορισμοί τους, καθώς και ζητήματα συρροής και σύγκρουσης.

Στο ειδικό μέρος αναλύονται η αρχή της αξίας του ανθρώπου, η αρχή της ισότητας, η προσωπική ελευθερία, η ελευθερία γνώμης και πνευματικής κίνησης, η θρησκευτική ελευθερία, η ελευθερία της έκφρασης και του τύπου, οι θεσμικές εγγυήσεις για τη ραδιοτηλεόραση, η ελευθερία της τέχνης, της επιστήμης και της παιδείας, το δικαίωμα της ιδιοκτησίας, η αρχή του νόμιμου δικαστή, τα δικαιώματα προηγούμενης ακρόασης, συλλογικής δράσης και συνένωσης, καθώς και η συνδικαλιστική ελευθερία.

Ειδικότερη αναφορά γίνεται στην προστασία της οικογενείας, του γάμου, της μητρότητας και της παιδικής ηλικίας, όπως και στα δικαιώματα στην υγεία, στην εργασία, στην κοινωνική ασφάλιση, στην κοινωνική προστασία και στην στέγαση.

Στην νέα αυτή έκδοση έχει προστεθεί παράγραφος για τη συνταγματική προστασία του περιβάλλοντος. 

Το έργο είναι εμπλουτισμένο με πρόσφατες δικαστικές αποφάσεις και συμπληρώνεται με αλφαβητικό ευρετήριο και ευρετήριο κατ΄ άρθρο του Συντάγματος.

Αποτελεί ένα πλήρες και εύχρηστο εργαλείο για κάθε μελετητή και εφαρμοστή του συνταγματικού δικαίου.

  • -26
  • ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ5
  • ΠΡΟΛΟΓΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ Κ. ΧΡΥΣΟΓΟΝΟΥ5
  • ΠΡΟΛΟΓΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΣΠ. ΒΛΑΧΟΠΟΥΛΟΥ7
  • ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ19
  • ΓΕΝΙΚΟ ΜΕΡΟΣ27
  • Εισαγωγή27
  • § 1. Ζητήματα ορολογίας27
  • Κεφάλαιο Πρώτο Βαθμίδες εξέλιξης και τυπολογία των ατομικών και κοινωνικών δικαιωμάτων31
  • § 2. Ιστορική εξέλιξη της κατοχύρωσης των ατομικών και κοινωνικών δικαιωμάτων31
  • Α. Γενικές παρατηρήσεις31
  • Β. Στιγμές από την ιστορία των δικαιωμάτων32
  • α. Ο άνθρωπος απέναντι στα αρχαία και τα μεσαιωνικά κράτη32
  • β. Η Magna Charta37
  • γ. Η εποχή των Διακηρύξεων39
  • δ. Προλεγόμενα στα κοινωνικά δικαιώματα44
  • Γ. Η κατοχύρωση με συνταγματικές διατάξεις46
  • Δ. Η κατοχύρωση από το διεθνές δίκαιο51
  • Ε. Το ενωσιακό δίκαιο59
  • ΣΤ. Ο ρόλος των συντεταγμένων κρατικών λειτουργιών61
  • α. Η νομοθετική λειτουργία61
  • β. Παρένθεση: Η αμφίδρομη ερμηνευτική σχέση τυπικού Συντάγματος και τυπικού νόμου63
  • γ. Η εκτελεστική λειτουργία65
  • δ. Η δικαστική λειτουργία66
  • § 3. Νομική φύση των συνταγματικών δικαιωμάτων68
  • Α. Η παραδοσιακή τριπλή διάκριση των δικαιωμάτων και οι θεσμικές εγγυήσεις68
  • Β. Τα κλασικά ατομικά δικαιώματα και η αντικειμενικοποίησή τους72
  • Γ. Το κανονιστικό περιεχόμενο των κοινωνικών δικαιωμάτων75
  • Δ. Τα δικαιώματα τρίτης γενιάς81
  • Ε. Η αλληλεξάρτηση των συνταγματικών δικαιωμάτων και η ratio της κατοχύρωσής τους82
  • α. Η παραπληρωματικότητα των δικαιωμάτων82
  • β. Δικαιώματα και αξίες83
  • γ. Ο σκοπός των δικαιωμάτων85
  • δ. Το απαράγραπτο των δικαιωμάτων87
  • § 10. Σύγκρουση140
  • § 4. Φορείς89
  • Α. Έλληνες και αλλοδαποί, φυσικά και νομικά πρόσωπα89
  • Β. Ιδιαίτερες κατηγορίες φορέων92
  • § 5. Αποδέκτες96
  • Α. Κράτος και δημόσιος τομέας. Η παραχώρηση δημόσιας υπηρεσίας96
  • Β. Το πρόβλημα της ισχύος των συνταγματικών δικαιωμάτων στις σχέσεις μεταξύ ιδιωτών99
  • Κεφάλαιο Τρίτο Οι περιορισμοί των ατομικών και κοινωνικών δικαιωμάτων103
  • § 6. Γενικοί περιορισμοί103
  • Α. Η θεσμοποιημένη αναστολή ατομικών δικαιωμάτων103
  • Β. Οι συνταγματικές υποχρεώσεις και το «χρέος της κοινωνικής και εθνικής αλληλεγγύης»106
  • Γ. Η απαγόρευση της καταχρηστικής άσκησης δικαιώματος108
  • § 7. Ειδικοί περιορισμοί111
  • Α. Η επιφύλαξη του νόμου111
  • α. Διακρίσεις των συνταγματικών επιφυλάξεων υπέρ του νόμου111
  • β. Η έννοια του «νόμου»113
  • γ. Η απαίτηση να είναι ο νόμος «ειδικός»116
  • Β. Η επιφύλαξη υπέρ των διοικητικών και δικαστικών αρχών117
  • Γ. Τα ανεπιφύλακτα δικαιώματα118
  • § 8. Περιορισμοί των περιορισμών120
  • Α. Ο αντικειμενικός και απρόσωπος χαρακτήρας120
  • Β. Η δικαιολόγηση από λόγους γενικού συμφέροντος122
  • Γ. Η αρχή της αναλογικότητας126
  • Δ. Ο απαραβίαστος πυρήνας του δικαιώματος131
  • Ε. Η αρχή της προστατευόμενης εμπιστοσύνης135
  • § 9. Συρροή137
  • Κεφάλαιο Δεύτερο Φορείς και αποδέκτες των ατομικών και κοινωνικών δικαιωμάτων89
  • Κεφάλαιο Τέταρτο Συρροή και σύγκρουση δικαιωμάτων147
  • ΕΙΔΙΚΟ ΜΕΡΟΣ147
  • Εισαγωγή147
  • § 11. Η αρχή της αξίας του ανθρώπου147
  • Α. Έννοια και νομική φύση147
  • Β. Φορείς και αποδέκτες149
  • Γ. Περιπτωσιολογία151
  • Κεφάλαιο Πρώτο Ισότητα157
  • § 12. Η γενική αρχή της ισότητας157
  • Α. Έννοια και νομική φύση157
  • α. Ουσιαστική και τυπική ισότητα157
  • β. Η επεκτατική εφαρμογή ευνοϊκής ρύθμισης162
  • Β. Φορείς και αποδέκτες165
  • Γ. Περιπτωσιολογία169
  • § 13. Ειδικές μορφές ισότητας178
  • Α. Ισότητα των δύο φύλων178
  • α. Η διαφορά από τη γενική αρχή της ισότητας178
  • β. Νομοθετικές διακρίσεις και νομολογιακή αντιμετώπισή τους181
  • γ. Φορείς και αποδέκτες184
  • δ. Ισότητα των δύο φύλων στο ενωσιακό δίκαιο185
  • Β. Ισότητα στα δημόσια βάρη186
  • α. Η έννοια των δημόσιων βαρών186
  • β. Οι διαστάσεις της φορολογικής ισότητας187
  • γ. Η πραγματική φοροδοτική ικανότητα191
  • δ. Φορείς και αποδέκτες193
  • Γ. Ισότητα στη στρατολογική υποχρέωση194
  • α. Η νομική φύση της στράτευσης194
  • β. Η καθολικότητα και ισότητα της στράτευσης195
  • γ. Τα όρια της αποστολής των ενόπλων δυνάμεων και οι αντιρρησίες συνείδησης196
  • δ. Φορείς της στρατολογικής υποχρέωσης198
  • Δ. Ισότητα στην αμοιβή εργασίας199
  • Ε. Η πρόσβαση στις δημόσιες θέσεις203
  • α. Οι έννοιες του ειδικού νόμου και της δημόσιας λειτουργίας203
  • β. Η πρόσβαση των πολιτών άλλων κρατών μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης στις δημόσιες θέσεις204
  • γ. Η ισότητα των ευκαιριών για σταδιοδρομία στο δημόσιο207
  • ΣΤ. Η συνταγματική ρύθμιση της ιθαγένειας209
  • Κεφάλαιο Δεύτερο Προσωπική ελευθερία211
  • § 14. Η ελευθερία ανάπτυξης της προσωπικότητας και συμμετοχής στη ζωή της χώρας211
  • Α. Γενικά211
  • α. Η νομική φύση της διάταξης του άρθρου 5 παρ. 1 Συντ.211
  • β. Η τριάδα των περιορισμών214
  • γ. Φορείς και αποδέκτες217
  • δ. Προστατευόμενες επιμέρους εκδηλώσεις της προσωπικότητας218
  • Β. Η οικονομική ελευθερία226
  • α. Η ελευθερία των συμβάσεων226
  • β. Η ελευθερία της επιχειρηματικής δραστηριότητας230
  • γ. Η ελευθερία της εργασίας και του επαγγέλματος239
  • δ. Η αρνητική ελευθερία εργασίας245
  • Γ. Το δικαίωμα στην πληροφόρηση247
  • Δ. Η πληροφορική αυτοδιάθεση249
  • § 15. Η κυρίως προσωπική ελευθερία256
  • Α. Η προσωπική ελευθερία με τη στενή έννοια256
  • Β. Η ελευθερία κίνησης και εγκατάστασης259
  • Γ. Η συνταγματική προστασία της ζωής263
  • Δ. Η συνταγματική προστασία των αλλοδαπών265
  • Ε. Το δικαίωμα προστασίας της υγείας και της γενετικής ταυτότητας268
  • § 16. Η προσωπική ασφάλεια271
  • § 17. Η συνταγματική τυποποίηση του ποινικού φαινομένου276
  • Α. Οι προϋποθέσεις του ποινικού κολασμού276
  • Β. Έννοια και όρια της ποινής281
  • Γ. Η αποζημίωση για άδικη στέρηση της προσωπικής ελευθερίας286
  • § 18. Άσυλο κατοικίας και προστασία του ιδιωτικού βίου287
  • Α. Το άσυλο της κατοικίας287
  • Β. Η προστασία του ιδιωτικού και οικογενειακού βίου291
  • § 19. Το απόρρητο των ανταποκρίσεων και η απαγόρευση χρήσης παράνομων αποδεικτικών μέσων296
  • Α. Η έκταση της προστασίας του απορρήτου296
  • Β. Οι περιπτώσεις άρσης του απορρήτου301
  • Γ. Η ανεξάρτητη αρχή για τη διασφάλιση του απορρήτου303
  • Δ. Η απαγόρευση των παράνομων αποδεικτικών μέσων304
  • Κεφάλαιο Τρίτο Ελευθερία γνώμης και πνευματικής κίνησης309
  • § 20. Θρησκευτική ελευθερία309
  • Α. Το απαραβίαστο της θρησκευτικής συνείδησης309
  • α. Η έννοια της ελευθερίας της θρησκευτικής συνείδησης309
  • β. Οι επιμέρους συνέπειες της ελευθερίας της θρησκευτικής συνείδησης312
  • γ. Η θρησκευτική διδασκαλία316
  • δ. Η επικρατούσα θρησκεία318
  • ε. Η απαγόρευση του προσηλυτισμού320
  • Β. Η ελευθερία της λατρείας323
  • Γ. Το καθεστώς των θρησκευτικών λειτουργών327
  • Δ. Φορείς και αποδέκτες της θρησκευτικής ελευθερίας328
  • § 21. Ελευθερία της έκφρασης και του τύπου330
  • Α. Η ελευθερία γενικά της έκφρασης330
  • α. Έννοια και ratio της συνταγματικής κατοχύρωσης330
  • β. Φορείς και αποδέκτες334
  • γ. Περιορισμοί της ελευθερίας της έκφρασης335
  • δ. Η ελευθερία της έκφρασης για ιδιαίτερες κατηγορίες προσώπων342
  • Β. Η ελευθερία ειδικότερα του τύπου345
  • α. Η έννοια του τύπου και η έκταση της συνταγματικής προστασίας του345
  • β. Ειδικές διασφαλίσεις της ελευθερίας του τύπου350
  • γ. Ειδικοί συνταγματικοί περιορισμοί της ελευθερίας του τύπου351
  • § 22. Οι θεσμικές εγγυήσεις για τη ραδιοτηλεόραση356
  • Α. Η ίδρυση των τηλεοπτικών και ραδιοφωνικών σταθμών356
  • Β. Η λειτουργία των σταθμών360
  • Γ. Φορείς και αποδέκτες365
  • § 23. Ελευθερία της τέχνης, της επιστήμης και της παιδείας367
  • Α. Η γενική ρήτρα του άρθρου 16 παρ. 1 Συντ.367
  • α. Η συνταγματική προστασία της τέχνης και της επιστήμης367
  • β. Ακαδημαϊκή ελευθερία και ελευθερία της διδασκαλίας371
  • γ. Φορείς και αποδέκτες373
  • Β. Τα συνταγματικά πλαίσια της εκπαίδευσης γενικά374
  • α. Οι κατά το Σύνταγμα σκοποί της παιδείας374
  • β. Η υποχρεωτική φοίτηση375
  • γ. Το κοινωνικό δικαίωμα για δωρεάν παιδεία και η πρόσβαση στα Α.Ε.Ι.376
  • Γ. Το συνταγματικό πλαίσιο της ανώτατης εκπαίδευσης380
  • α. Ο δημόσιος χαρακτήρας380
  • β. Η αυτοδιοίκηση των Α.Ε.Ι.382
  • γ. Η μικτή (ιδρυματική και σωματειακή) μορφή των Α.Ε.Ι. και το καθεστώς του προσωπικού και των φοιτητικών συλλόγων389
  • Δ. Το κοινωνικό δικαίωμα για επαγγελματική εκπαίδευση391
  • Ε. Η ελευθερία της ιδιωτικής εκπαίδευσης393
  • ΣΤ. Το δικαίωμα στον αθλητισμό396
  • Κεφάλαιο Τέταρτο Ιδιοκτησία399
  • § 24. Η συνταγματική προστασία της ιδιοκτησίας399
  • Α. Νομική φύση και περιορισμοί του δικαιώματος ιδιοκτησίας399
  • α. Η ιδιοκτησία ως ατομικό δικαίωμα και θεσμική εγγύηση399
  • β. Οι περιορισμοί της ιδιοκτησίας401
  • γ. Η στέρηση της ιδιοκτησίας403
  • Β. Η έκταση και το περιεχόμενο της συνταγματικής προστασίας407
  • α. Εμπράγματα και ενοχικά δικαιώματα407
  • β. Οι εξουσίες που απορρέουν από την ιδιοκτησία412
  • Γ. Φορείς και αποδέκτες του δικαιώματος414
  • Δ. Ειδική προστασία και ειδικοί περιορισμοί της ιδιοκτησίας417
  • α. Ιδιαίτερες κατηγορίες πραγμάτων417
  • β. Επίταξη πραγμάτων418
  • γ. Άλλη στέρηση της ελεύθερης χρήσης της ιδιοκτησίας420
  • δ. Αγροτικός αναδασμός και άλλοι ειδικοί περιορισμοί420
  • § 25. Η αναγκαστική απαλλοτρίωση422
  • Α. Έννοια και διακρίσεις422
  • Β. Προϋποθέσεις424
  • α. Η δημόσια ωφέλεια424
  • β. Η καταβολή πλήρους αποζημίωσης429
  • Γ. Διαδικασία434
  • Δ. Διαχρονικό δίκαιο437
  • Ε. Ειδικές απαγορεύσεις απαλλοτρίωσης438
  • Κεφάλαιο Πέμπτο Δικαιώματα διαδικασίας441
  • § 26. Η αρχή του νόμιμου δικαστή441
  • § 27. Το δικαίωμα αναφοράς448
  • Α. Η συνταγματική προστασία της αναφοράς448
  • Β. Η υποχρέωση πληροφόρησης του διοικουμένου453
  • § 28. Το δικαίωμα δικαστικής προστασίας458
  • Α. Έννοια και νομική φύση458
  • Β. Έκταση της δικαστικής προστασίας464
  • Γ. Στάδια της δικαστικής προστασίας466
  • α. Η πρόσβαση στη δικαιοσύνη466
  • β. Η προσωρινή προστασία470
  • γ. Η οριστική δικαιοδοτική επίλυση της διαφοράς472
  • δ. Η αναγκαστική εκτέλεση477
  • Δ. Περιορισμοί της δικαστικής προστασίας481
  • Ε. Φορείς και αποδέκτες486
  • ΣΤ. Δικαιώματα του κατηγορουμένου στην ποινική δίκη493
  • α. Πληροφόρηση για την κατηγορία493
  • β. Προετοιμασία της υπεράσπισης493
  • γ. Υπεράσπιση αυτοπρόσωπη ή με συνήγορο494
  • δ. Εξέταση μαρτύρων496
  • ε. Δωρεάν διερμηνεία497
  • στ. Μη αυτοενοχοποίηση497
  • ζ. Δεύτερος βαθμός δικαιοδοσίας497
  • η. Ne bis in idem498
  • θ. Τεκμήριο αθωότητας500
  • § 29. Το δικαίωμα προηγούμενης ακρόασης502
  • Α. Προέλευση και σημασία502
  • Β. Πεδίο εφαρμογής και περιορισμοί504
  • Γ. Φορείς και αποδέκτες508
  • Κεφάλαιο Έκτο Δικαιώματα συλλογικής δράσης509
  • § 30. Το δικαίωμα συνάθροισης509
  • Α. Νομική φύση και περιεχόμενο509
  • α. Η νομική φύση του δικαιώματος509
  • β. Η έννοια της συνάθροισης510
  • Β. Φορείς και αποδέκτες513
  • Γ. Διακρίσεις των συναθροίσεων516
  • Β. Το θετικό περιεχόμενο του δικαιώματος524
  • α. Ελευθερία σύστασης συνένωσης524
  • β. Προϋποθέσεις διάλυσης της συνένωσης526
  • γ. Καθορισμός της φυσιογνωμίας της συνένωσης527
  • δ. Αυτοδιοίκηση της συνένωσης528
  • Δ. Η δυνατότητα απαγόρευσης των υπαίθριων συναθροίσεων518
  • § 31. Το δικαίωμα συνένωσης523
  • Α. Η νομική φύση του δικαιώματος523
  • Γ. Η αρνητική ελευθερία της συνένωσης530
  • Δ. Φορείς και αποδέκτες532
  • Ε. Ο σκοπός της συνένωσης και η τήρηση των νόμων533
  • ΣΤ. Οι γεωργικοί, αστικοί και αναγκαστικοί συνεταιρισμοί537
  • § 32. Η συνδικαλιστική ελευθερία540
  • Α. Θεμελίωση, νομική φύση και περιεχόμενο540
  • Β. Φορείς και αποδέκτες544
  • Γ. Η συλλογική αυτονομία545
  • α. Διαστάσεις και συνέπειες της συνταγματικής κατοχύρωσης545
  • β. Η νομολογιακή συρρίκνωση548
  • γ. Φορείς και αποδέκτες της συλλογικής αυτονομίας552
  • Δ. Το δικαίωμα της απεργίας554
  • Κεφάλαιο Έβδομο Κοινωνικά δικαιώματα561
  • § 33. Η προστασία της οικογένειας, του γάμου, της μητρότητας και της παιδικής ηλικίας561
  • Α. Οι έννοιες της οικογένειας, του γάμου και της μητρότητας561
  • Β. Η θεσμική εγγύηση του γάμου και της οικογένειας563
  • Γ. Το κοινωνικό δικαίωμα για προστασία της οικογένειας, του γάμου και της μητρότητας567
  • Δ. Το ατομικό δικαίωμα για σύναψη γάμου και ίδρυση οικογένειας570
  • Ε. Φορείς και αποδέκτες των σχετικών συνταγματικών δικαιωμάτων571
  • ΣΤ. Η συνταγματική προστασία της παιδικής ηλικίας573
  • § 34. Το δικαίωμα στην υγεία575
  • § 35. Το δικαίωμα για εργασία581
  • § 36. Το δικαίωμα για κοινωνική ασφάλιση586
  • Α. Το συνταγματικό έρεισμα και ο χαρακτήρας της κοινωνικής ασφάλισης586
  • Β. Η ασφάλιση ως κοινωνικό δικαίωμα590
  • Γ. Η θεσμική εγγύηση της κοινωνικής ασφάλισης594
  • Δ. Φορείς και αποδέκτες596
  • § 37. Τα δικαιώματα για κοινωνική πρόνοια και στέγαση598
  • Α. Κοινωνική πρόνοια598
  • Β. Στέγαση601
  • § 38 Δικαίωμα στο περιβάλλον603
  • Α. Γενικά603
  • α. Συγκριτική επισκόπηση603
  • β. Νομική φύση603
  • γ. Αρχές/Υποχρεώσεις του Κράτους604
  • δ. Περιορισμοί605
  • ε. Φορείς και αποδέκτες608
  • Β. Φυσικό περιβάλλον608
  • Γ. Οικιστικό περιβάλλον610
  • Δ. Πολιτιστικό περιβάλλον612
  • Κεφάλαιο Όγδοο Δικαίωμα στο περιβάλλον603
  • ΑΛΦΑΒΗΤΙΚΟ ΕΥΡΕΤΗΡΙΟ615
  • ΕΥΡΕΤΗΡΙΟ ΚΑΤ’ ΑΡΘΡΟ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ619
  • 0
  • 0