Έκδοση: 2018
ISBN: 978-960-622-412-6
Σελίδες: 296
Συγγραφέας: Κ. Καλλιντέρης
Πρόλογος: Α. Τσουρουφλής

Η ευθύνη των διοικούντων νομικά πρόσωπα για φορολογικές παραβάσεις και χρέη προς το Δημόσιο αποτελεί ένα πολυεπίπεδο ζήτημα. Ως εκ τούτου, απαιτεί την προσέγγιση από τη σκοπιά διαφορετικών κλάδων δικαίου. Με την πάροδο του χρόνου και τη διαρκή εξέλιξη του νομοθετικού πλαισίου έχει αρχίσει να αποκτά κανονιστική και δογματική συνοχή, με συνέπεια να συνθέτει πλέον ένα αυτοτελές νομικό πεδίο, το οποίο αποτελεί αντικείμενο μελέτης σε ενιαίο διακλαδικό επίπεδο.

Από την πρώτη έκδοση του έργου (2004) έως σήμερα έχουν συντελεστεί σημαντικές εξελίξεις όσον αφορά την ευθύνη των διοικούντων νομικά πρόσωπα, όπως η αντικατάσταση ολόκληρου του νομοθετικού πλαισίου με τη θέσπιση του νέου Κώδικα Φορολογικής Διαδικασίας και η έγερση του ζητήματος ερμηνείας της έννοιας της φοροδιαφυγής. Στις επιμέρους δικονομικές τροποποιήσεις που επήλθαν σημειώνεται τόσο η δυνατότητα απευθείας προσβολής των πράξεων προσδιορισμού φόρου σε βάρος του νομικού προσώπου από τους αλληλέγγυα υπόχρεους όσο και η υπαγωγή των διαφορών από διασφαλιστικά μέτρα στην αρμοδιότητα του Προέδρου του Διοικητικού Πρωτοδικείου.

Ενόψει των ουσιαστικών αυτών αλλαγών, αλλά και των σχετικών νομολογιακών εξελίξεων, κατέστη σκόπιμη η ανάγκη ενημέρωσης της πρώτης έκδοσης του παρόντος έργου. Η δεύτερη έκδοση, ακολουθώντας τη διάρθρωση της πρώτης, χωρίζεται σε τρία μέρη στα οποία αναλύονται τα εξής θέματα:

(α) η  ποινική ευθύνη των μελών της διοίκησης μίας εταιρείας, ή ενός νομικού προσώπου γενικότερα, όπως προβλέπεται στα άρθρα 66 επ. του ΚΦΔ για εγκλήματα φοροδιαφυγής και στο άρθρο 25 του Ν. 1882/1990 για το αδίκημα της μη καταβολής χρεών προς το Δημόσιο

(β) η αλληλέγγυα ευθύνη των προσώπων που διοικούν την εταιρεία λόγω μη εκπλήρωσης εταιρικών φορολογικών υποχρεώσεων (άρθρο 50 του ΚΦΔ) και

(γ) η λήψη μέτρων διασφάλισης σε βάρος εντεταλμένων προσώπων στην άσκηση καθηκόντων διοίκησης στην εταιρεία, ενόψει συγκεκριμένων εταιρικών φορολογικών παραβάσεων (άρθρο 46 παρ. 5 και 6 ΚΦΔ).

 Μνεία γίνεται επίσης στις διατάξεις που προβλέπουν την ευθύνη των μελών διοίκησης για μη καταβολή ασφαλιστικών εισφορών, όπου υφίσταται σχετική ευθύνη.

Το έργο συνοδεύεται από δύο παραρτήματα, τα οποία περιλαμβάνουν αφενός όλη τη σχετική νομοθεσία και αφετέρου σύντομη αναφορά στα ποινικά φορολογικά αδικήματα και τους αυτουργούς αυτών σε επτά ευρωπαϊκές χώρες και στις ΗΠΑ.

  • 0
  • ΜΕΡΟΣ Α΄1
  • Η ΠΟΙΝΙΚΗ ΕΥΘΥΝΗ ΤΩΝ ΔΙΟΙΚΗΤΩΝ ΤΩΝ ΝΟΜΙΚΩΝ ΠΡΟΣΩΠΩΝ ΓΙΑ ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΕΣ ΠΑΡΑΒΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΧΡΕΗ ΠΡΟΣ ΤΟ ΔΗΜΟΣΙΟ1
  • Ι. Ιστορική αναδρομή στην ποινικοποίηση της φοροδιαφυγής4
  • II. Το φορολογικό έγκλημα ως τμήμα του ποινικού δικαίου 12
  • 1. H εφαρμογή των διατάξεων του γενικού μέρους του ΠΚ στο φορολογικό αδίκημα12
  • 2. Το προστατευόμενο έννομο αγαθό 13
  • 3. Η φύση της ποινικής ευθύνης των διοικητών των νομικών προσώπων 18
  • 4. Η υπαιτιότητα ως στοιχείο του καταλογισμού του δράστη21
  • 5. Η εφαρμογή της αρχής του ηπιότερου νόμου (άρθρο 2 του ΠΚ)23
  • 6. Το ενδεχόμενο συρροής των φορολογικών αδικημάτων με εγκλήματα του ειδικού μέρους του ΠΚ26
  • 7. Η δέσμευση των ποινικών δικαστηρίων από τις αποφάσεις των διοικητικών δικαστηρίων28
  • 8. Η εταιρική φοροδιαφυγή ως βασικό αδίκημα για την τέλεση του εγκλήματος της νομιμοποίησης εσόδων από εγκληματικές δραστηριότητες31
  • ΙΙΙ. Τα φορολογικά ποινικά εγκλήματα 36
  • 1. Έγκλημα απόκρυψης φορολογητέου εισοδήματος ή περιουσιακών στοιχείων (άρθρο 66 παρ. 1 περ. α΄ του ΚΦΔ)37
  • 1.1. Οι τυποποιημένοι τρόποι τέλεσης38
  • 1.1.1. Η μη υποβολή ή η ανακριβής υποβολή φορολογικής δήλωσης38
  • 1.1.2. Η καταχώριση στα λογιστικά αρχεία και η επίκληση στη φορολογική δήλωση εικονικών δαπανών40
  • 1.1.3. Η ενδεικτική αναφορά του νόμου στους τρόπους τέλεσης. Η περίπτωση της φοροαποφυγής42
  • 1.2. Η απόκρυψη εισοδήματος ως στοιχείο της αντικειμενικής υπόστασης του εγκλήματος46
  • 1.2.1. Η περίπτωση των λογιστικών διαφορών46
  • 1.2.2. Η περίπτωση εξωλογιστικού προσδιορισμού εισοδήματος49
  • 1.3. H απόκρυψη περιουσιακών στοιχείων ως στοιχείο της αντικειμενικής υπόστασης του εγκλήματος 51
  • 1.3.1. Απόκρυψη ακίνητης περιουσίας με σκοπό την αποφυγή πληρωμής Ενιαίου Φόρου Ακίνητης Περιουσίας (ΕΝΦΙΑ)51
  • 1.3.2. Απόκρυψη ακίνητης περιουσίας με σκοπό της αποφυγή πληρωμής Ειδικού Φόρου Ακινήτων (Ε.Φ.Α.)52
  • 1.4. Ποσοτικό κριτήριο ποινικοποίησης των ως άνω περιπτώσεων φοροδιαφυγής55
  • 1.5. Η υποκειμενική υπόσταση του αδικήματος 56
  • 1.6. Οι προβλεπόμενες ποινές58
  • 2. Έγκλημα μη απόδοσης ή ανακριβούς απόδοσης ΦΠΑ, παρακρατούμενων και επιρριπτόμενων φόρων, τελών και εισφορών (άρθρο 66 παρ. 1 περ. (β) του ΚΦΔ)58
  • 2.1. Φορολογικές υποχρεώσεις που εμπίπτουν στη διάταξη 59
  • 2.2. Ενέργειες ή παραλείψεις τέλεσης του εγκλήματος 60
  • 2.3. Η περίπτωση της μη απόδοσης φόρου λόγω μη παρακράτησης αυτού63
  • 2.4. Η περίπτωση της μη απόδοσης ΦΠΑ που προσδιορίστηκε εξωλογιστικά65
  • 2.5. Ποσοτικό κριτήριο ποινικοποίησης της φοροδιαφυγής68
  • 2.6. Η υποκειμενική υπόσταση του αδικήματος68
  • 2.7. Οι προβλεπόμενες ποινές70
  • 3. Έγκλημα αποφυγής φόρου πλοίων [άρθρο 66 παρ. 1 περ. (γ) του ΚΦΔ]70
  • IV. H έκδοση ή αποδοχή πλαστών, νοθευμένων ή εικονικών φορολογικών στοιχείων 71
  • 1. Εισαγωγή71
  • 2. Η έννοια του πλαστού, νοθευμένου και εικονικού φορολογικού στοιχείου73
  • 2.1. Η έννοια του πλαστού φορολογικού στοιχείου73
  • 2.2. H έννοια του νοθευμένου φορολογικού στοιχείου74
  • 2.3. H έννοια του εικονικού φορολογικού στοιχείου75
  • V. Οι δράστες των εγκλημάτων φοροδιαφυγής στα νομικά πρόσωπα 80
  • 1. Οι διοικητές των νομικών προσώπων ως αυτουργοί του φορολογικού εγκλήματος80
  • 2. Η τήρηση των νόμιμων διατυπώσεων απόκτησης και απώλειας της ιδιότητας ως προϋπόθεση έγερσης ευθύνης για τον αυτουργό 84
  • 3. Οι αυτουργοί του εγκλήματος της φοροδιαφυγής ανά νομικό πρόσωπο88
  • 3.1. Τα πρόσωπα που ευθύνονται ποινικά στην Ομόρρυθμη και Ετερόρρυθμη Εταιρία90
  • 3.1.1. Πρόσωπα που θεωρούνται αυτουργοί του αδικήματος90
  • 3.1.2. Η απόκτηση και απώλεια της εταιρικής ιδιότητας. Διατυπώσεις δημοσιότητας και γνωστοποίησης προς τις φορολογικές αρχές94
  • 3.2. Οι διοικητές της Κοινοπραξίας Επιτηδευματιών96
  • 3.3. Οι διοικητές της Εταιρίας Περιορισμένης Ευθύνης (ΕΠΕ)97
  • 3.3.1. Πρόσωπα που θεωρούνται αυτουργοί του αδικήματος 97
  • 3.3.2. Η απόκτηση και απώλεια των ιδιοτήτων που προβλέπει ο νόμος. Διατυπώσεις δημοσιότητας και γνωστοποίησης προς τις φορολογικές αρχές101
  • 3.4. Οι διοικητές της Ιδιωτικής Κεφαλαιουχικής Εταιρείας (ΙΚΕ)104
  • 3.5. Οι διοικητές της Ανώνυμης Εταιρίας (ΑΕ) 105
  • 3.5.1. Πρόσωπα που θεωρούνται αυτουργοί του αδικήματος105
  • 3.5.2. Η απόκτηση και απώλεια των ιδιοτήτων που προβλέπει ο νόμος. Διατυπώσεις γνωστοποίησης προς τις φορολογικές αρχές113
  • 3.6. Οι διοικητές Υποκαταστημάτων αλλοδαπής ΑΕ-ΕΠΕ στην Ελλάδα114
  • 3.7. Αλλοδαπές επιχειρήσεις, λοιπά νομικά πρόσωπα και νομικές οντότητες115
  • 3.8. Aναπληρωτές διοικητές και «εν τοις πράγμασι» διοικητές119
  • VΙ. Η έναρξη της ποινικής διαδικασίας και η προβλεπόμενη παραγραφή 120
  • 1. Η έναρξη της ποινικής διαδικασίας120
  • 2. Η επιρροή της πλήρους καταβολής της οφειλής στην ποινική διαδικασία123
  • 2.1. Νομοθετικό καθεστώς έως 31.12.2013123
  • 2.2. Νομοθετικό καθεστώς μετά την 1.1.2014126
  • 3. Η εξάλειψη του αξιόποινου των φορολογικών αδικημάτων λόγω παραγραφής127
  • VΙΙ. Έγκλημα μη καταβολής χρεών προς το Δημόσιο (άρθρο 25 του Ν. 1882/1990)130
  • 1. Εισαγωγή130
  • 2. Η αντικειμενική υπόσταση του αδικήματος133
  • 2.1. Η έννοια του βεβαιωμένου και ληξιπρόθεσμου χρέους 134
  • 2.2. Η παραβίαση της προθεσμίας καταβολής του χρέους136
  • 2.3. Ποσοτικά όρια αξιοποίνου136
  • 3. Μέλη της διοίκησης της οφειλέτριας εταιρείας που ορίζονται υπεύθυνα για τα χρέη της137
  • 3.1. Γενικές παρατηρήσεις 137
  • 3.2. Τα πρόσωπα που ορίζονται στο νόμο ως ποινικά υπεύθυνα ανά τύπο εταιρείας140
  • 3.2.1. Ομόρρυθμες και Ετερόρρυθμες εταιρείες (άρθρο 25 παρ. 2 περ. (β) εδ. α΄) 140
  • 3.2.2. Κοινοπραξία (άρθρο 25 παρ. 2 περ. δ’)141
  • 3.2.3. Εταιρεία Περιορισμένης Ευθύνης (άρθρο 25 παρ. 2 περ. (β) εδ. β΄)142
  • 3.2.4. Ιδιωτική Κεφαλαιουχική Εταιρεία (άρθρο 25 παρ. 2 περ. στ’)142
  • 3.2.5. Ανώνυμη Εταιρεία (άρθρο 25 παρ. 2 περ. α’)143
  • 4. H υποκειμενική υπόσταση του αδικήματος. Η περίπτωση πτώχευσης της εταιρείας144
  • 4.1. Υποκειμενικά στοιχεία του αδικήματος144
  • 4.2. Η περίπτωση της πτώχευσης της εταιρείας146
  • 5. Χρονική διάσταση του ποινικού αδικήματος 148
  • 5.1. Ευθύνη των διοικητών κατά το χρόνο βεβαίωσης του χρέους ή μεταγενέστερα149
  • 5.2. Ευθύνη των διοικητών όταν το χρέος βεβαιώνεται μετά την αποβολή της ιδιότητας, γεννήθηκε όμως ή ανάγεται σε χρόνο που αυτοί είχαν μία από τις ιδιότητες που προβλέπει ο νόμος151
  • 6. Η δημοσιότητα των έγκυρων πράξεων απόκτησης και απώλειας της ιδιότητας 153
  • 7. Οι προβλεπόμενες ποινές154
  • 8. Στοιχεία της ποινικής διαδικασίας 155
  • 8.1. Η έναρξη της ποινικής διαδικασίας 155
  • 8.2. Αναστολή ποινικής διαδικασίας και εξάλειψη του αξιοποίνου155
  • 9. Παραγραφή του αδικήματος156
  • 10. Ζήτημα συρροής μεταξύ του αδικήματος του άρθρου 25 Ν. 1882/1990 και του άρθρου 66 του ΚΦΔ περί των εγκλημάτων φοροδιαφυγής157
  • ΜΕΡΟΣ B΄161
  • Η ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΑ ΕΥΘΥΝΗ ΤΩΝ ΔΙΟΙΚΗΤΩΝ ΤΩΝ ΝΟΜΙΚΩΝ ΠΡΟΣΩΠΩΝ ΓΙΑ ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΕΣ ΠΑΡΑΒΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΧΡΕΗ ΠΡΟΣ ΤΟ ΔΗΜΟΣΙO162
  • Ι. Εισαγωγή162
  • ΙΙ. Αλληλέγγυα ευθύνη που εγείρεται με νομοθετική πρόβλεψη εκτός του ΚΦΔ 168
  • 1. Η αλληλέγγυα ευθύνη των ομόρρυθμων εταίρων στις ομόρρυθμες και ετερόρρυθμες εταιρείες168
  • 2. Η αλληλέγγυα ευθύνη των μελών της κοινοπραξίας επιτηδευματιών171
  • IΙΙ. Αλληλέγγυα ευθύνη μελών της διοίκησης για φορολογικές υποχρεώσεις νομικών προσώπων ή νομικών οντοτήτων (άρθρο 50 του ΚΦΔ)173
  • 1. Σύντομη ιστορική αναδρομή173
  • 2. Το πλαίσιο ερμηνείας της φορολογικής διάταξης για την αλληλέγγυα ευθύνη 176
  • 3. Η φύση της αλληλέγγυας ευθύνης των διοικητών νομικού προσώπου για φορολογικά χρέη178
  • 3.1. Γενικές παρατηρήσεις178
  • 3.2. Η έννοια της αλληλέγγυας ευθύνης180
  • 4. Οφειλές που καλύπτονται από τις διατάξεις για την αλληλέγγυα ευθύνη184
  • 4.1. Φορολογικές Οφειλές184
  • 4.2. Οφειλές προς τους Φορείς Κοινωνικής Ασφάλισης (Φ.Κ.Α.)186
  • 4.3. Aναπτυξιακοί νόμοι 187
  • 5. Ευθύνη που εγείρεται κατά το χρόνο διάλυσης ή συγχώνευσης του νομικού προσώπου187
  • 5.1. Δικαιολογητική βάση187
  • 5.2. Είδη φόρων που καλύπτονται από τη διάταξη188
  • 5.3. Χρονικές παράμετροι της ευθύνης. Η έννοια της διάλυσης του νομικού προσώπου189
  • 5.4. Η επιρροή της οικονομικής κατάστασης του νομικού προσώπου στην έγερση της αλληλέγγυας ευθύνης194
  • 6. Αλληλέγγυα ευθύνη που εγείρεται κατά το χρόνο λειτουργίας του νομικού προσώπου 195
  • 6.1. Δικαιολογητική βάση195
  • 6.2. Είδη φόρων που καλύπτονται από τη διάταξη196
  • 6.3. H περίπτωση μη επέλευσης ζημίας του Δημοσίου197
  • 6.4. Χρονικές παράμετροι ευθύνης197
  • 6.5. Η περίπτωση μη απόδοσης ΦΠΑ που προσδιορίστηκε εξωλογιστικά 198
  • 7. Τα πρόσωπα της διοίκησης τα οποία ευθύνονται αλληλέγγυα με το νομικό πρόσωπο200
  • 7.1. Γενικές παρατηρήσεις 200
  • 7.2. Τα συνυπόχρεα πρόσωπα ανά εταιρικό τύπο 203
  • 7.3. Τα χρονικά όρια της ευθύνης211
  • 7.4. Οι υποχρεώσεις δημοσιότητας και γνωστοποίησης213
  • 7.5. Αλληλέγγυα ευθύνη αλλοδαπών μελών διοίκησης216
  • 7.6. Η δικονομική θέση των διοικητών στη διοικητική δίκη 216
  • 7.6.1. Το καθεστώς προ της εισαγωγής του ΚΦΔ216
  • 7.6.2. Το καθεστώς μετά την εισαγωγή του ΚΦΔ218
  • 8. Η περίπτωση άρνησης χορήγησης αποδεικτικού ενημερότητας στον αλληλέγγυα υπεύθυνο διοικητή220
  • 9. Λήψη μέτρων σε περίπτωση υπόνοιας καταδολίευσης221
  • ΜΕΡΟΣ Γ΄225
  • ΠΡΟΛΗΠΤΙΚΑ ΜΕΤΡΑ ΔΙΑΣΦΑΛΙΣΗΣ225
  • I. Εισαγωγή στα μέτρα της διασφάλισης των συμφερόντων του Δημοσίου (άρθρο 46 του ΚΦΔ)225
  • 1. Σύντομη ιστορική αναδρομή. Το περιεχόμενο των μέτρων225
  • 2. Η φύση των μέτρων διασφάλισης 228
  • II. Οι προϋποθέσεις λήψης των μέτρων του άρθρου 46 παρ. 5 ΚΦΔ230
  • 1. Φορολογικές παραβάσεις που καλύπτονται από τη διάταξη 230
  • 2. Κατώτατο ποσοτικό όριο 230
  • 3. Έκδοση ειδικής έκθεσης ελέγχου231
  • III. Οι διοικητές νομικών προσώπων σε βάρος των οποίων επιβάλλονται τα μέτρα διασφάλισης (άρθρο 46 παρ. 6 του ΚΦΔ)233
  • 1. Τα υποκείμενα στα μέτρα διασφάλισης πρόσωπα233
  • 2. Πρόσθετες προϋποθέσεις ευθύνης-26
  • (εκτός της ιδιότητας του εντεταλμένου προσώπου)238
  • ΙV. Διαδικασία εφαρμογής των μέτρων και δικαιώματα του καθού239
  • 1. Διαδικασία εφαρμογής των μέτρων239
  • 2. Δικαιώματα του καθού και ένδικα μέσα240
  • V. Οι προβλεπόμενες εξαιρέσεις και οι προϋποθέσεις άρσης των μέτρων241
  • 1. Οι προβλεπόμενες εξαιρέσεις241
  • 2. Προϋποθέσεις άρσης των μέτρων241
  • ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι243
  • ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ ΜΕΡΟΥΣ Α΄243
  • Ν 4174/2013243
  • Φορολογικές διαδικασίες και άλλες διατάξεις243
  • [Άρθρα 66, 67, 68]243
  • Ν 1882/1990248
  • Μέτρα για την περιστολή της φοροδιαφυγής, διαρρυθμίσεις στην άμεση και έμμεση φορολογία και άλλες διατάξεις248
  • [Άρθρo 25]248
  • ΑΝ 86 της 29.7/7.8.196251
  • Περί επιβολής κυρώσεων κατά των καθυστερούντων την καταβολήν και την απόδοσιν εισφορών εις Οργανισμούς Κοινωνικής Ασφαλίσεως251
  • [Άρθρo 1]251
  • ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ ΜΕΡΟΥΣ Β΄255
  • Ν 4174/2013255
  • Φορολογικές διαδικασίες και άλλες διατάξεις255
  • [Άρθρo 50]255
  • Ν 4321/2015257
  • Ρυθμίσεις για την επανεκκίνηση της οικονομίας257
  • [Άρθρo 31]257
  • ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ ΜΕΡΟΥΣ Γ΄259
  • Ν 4174/2013259
  • Φορολογικές διαδικασίες και άλλες διατάξεις259
  • [Άρθρo 46]259
  • ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΙΙ Φορολογικά ποινικά εγκλήματα: η εμπειρία άλλων χωρών263
  • ΑΛΦΑΒΗΤΙΚΟ ΕΥΡΕΤΗΡΙΟ 267
  • 0
  • 0