Έκδοση: 2018
ISBN: 978-960-622-433-1
Σελίδες: 264
Συγγραφέας: Π. Αργαλιάς, Δ. Βουγιούκας, Ι. Κυριτσάκη, Μ. Περάκης, Ελ. Σιδηροπούλου, Β. Τζώρτζη, Μ. Χρυσομάλλης
Επιμέλεια: Μ. Χρυσομάλλης
Πρόλογος: Μ. Χρυσομάλλης

Στο παρόν συλλογικό έργο «Η αρχή του Κράτους Δικαίου στην έννομη τάξη της Ευρωπαϊκής Ένωσης» εξετάζεται η θεμελιώδης αρχή του Κράτους Δικαίου, η οποία με τον καθολικό και οριζόντιο χαρακτήρα της υποχρεώνει σε σεβασμό της τόσο τα όργανα της Ένωσης κατά την άσκηση των αρμοδιοτήτων τους, ιδιαίτερα δε όταν πρόκειται για την προστασία των ιδιωτών, όσο και τα Κράτη – μέλη, για την προσχώρηση των οποίων, αποτελεί, άλλωστε, προαπαιτούμενο. Το έργο αποτελείται από 11 συμβολές, οι οποίες στοχεύουν όχι μόνο στην αποτύπωση του ενωσιακού κεκτημένου σχετικά με το σεβασμό της θεμελιώδους αρχής του Κράτους Δικαίου, παρέχοντας τη σχετική πληροφόρηση στον αναγνώστη, αλλά επίσης εντοπίζουν και τις «γκρίζες ζώνες» στο πλαίσιο της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης, όπου το Κράτος Δικαίου δοκιμάζεται, προτείνοντας ταυτόχρονα λύσεις για την κάλυψη των κενών που παρατηρούνται. Τέλος, το παρόν πόνημα συνοδεύεται από νομολογία του Δικαστηρίου της ΕΕ, παραπομπές σε πλούσια ξένη και ελληνική βιβλιογραφία και χρήσιμο αλφαβητικό ευρετήριο.

  • 0
  • Πρόλογος9
  • Συντομογραφίες19
  • 1. H αρχή του Κράτους Δικαίου στην έννομη τάξη της ΕΕ(Μ. Δ. Χρυσομάλλης)23
  • 1. Εισαγωγικά23
  • 2. Η ένταξη του Κράτους Δικαίου στο κοινοτικό και ενωσιακό «συνταγματικό» πλαίσιο25
  • 3. Το Κράτος Δικαίου ως αξία/αρχή που είναι κοινή στα Κράτη-μέλη της ΕΕ31
  • 4. Τα χαρακτηριστικά του Κράτους Δικαίου ως αξία της Ευρωπαϊκής Ένωσης34
  • (α) Ο θεμελιώδης χαρακτήρας της αρχής του Κράτους Δικαίου στην έννομη τάξη της Ένωσης35
  • (β) Ο καθολικός και οριζόντιος χαρακτήρας της αρχής του Κράτους Δικαίου36
  • (γ) Ο πολυσχιδής και αφηρημένος χαρακτήρας της αρχής του Κράτους Δικαίου37
  • 5. Συμπεράσματα38
  • 2. H προστασία των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων στην ΕΕ ως δομικό στοιχείο της αρχής του Κράτους Δικαίου (Μ. Περάκης)41
  • 1. Εισαγωγή41
  • 2. Ο Χάρτης Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ε.Ε.44
  • 2.1. Ιστορική εξέλιξη του Χάρτη44
  • 2.2. Η νομική ισχύς του Χάρτη46
  • 2.3. Η δομή του Χάρτη και τα προστατευόμενα δικαιώματα47
  • 2.4. Οι Επεξηγήσεις της Επιτροπής49
  • 2.5 Το πεδίο εφαρμογής του Χάρτη και τα όριά του50
  • 2.6. Οι περιορισμοί των δικαιωμάτων, όπως τίθενται στο Χάρτη53
  • 2.7. Κριτική – συμπερασματικές παρατηρήσεις54
  • 3. Η ενδεχόμενη προσχώρηση της ΕΕ στην ΕΣΔΑ55
  • 3.1. Η πρώτη απόπειρα προσχώρησης και η Γνώμη 2/94 του Δικαστηρίου56
  • 3.2. Η Συνθήκη της Λισαβόνας και το Σχέδιο Προσχώρησης56
  • 3.3. Η Γνώμη 2/13 του Δικαστηρίου57
  • 3.4. Κριτική – Συμπερασματικές παρατηρήσεις58
  • 4. Συμπεράσματα59
  • 3. Το Κράτος Δικαίου και η αρχή της αποτελεσματικής δικαστικής προστασίας στην ενωσιακή έννομη τάξη (Β. Τζώρτζη)61
  • 1. Εισαγωγή61
  • 2. Η προσφυγή για παράβαση και το σύστημα της «διπλής διασφάλισης» της εφαρμογής του δικαίου της Ένωσης62
  • 3. Η προσφυγή ακυρώσεως και το locus standi των ιδιωτών69
  • 4. Η προδικαστική παραπομπή77
  • 5. Aγωγή αδικαιολόγητου πλουτισμού80
  • 6. Συμπεράσματα80
  • 4. Οι ενωσιακοί μηχανισμοί διασφάλισης του Κράτους Δικαίου στα Κράτη-μέλη της ΕΕ (Π. Αργαλιάς)82
  • 1. Εισαγωγή82
  • 2. Οι προβλεπόμενοι από τις Συνθήκες μηχανισμοί διασφάλισης του Κράτους Δικαίου83
  • 2.1. Η δικαστική αντιμετώπιση: η προσφυγή κατά Κράτους-μέλους ενώπιον του ΔΕΕ83
  • 2.2. Η πολιτική αντιμετώπιση: οι μηχανισμοί του άρθρου 7 ΣΕΕ86
  • 3. Οι προτάσεις για την ενίσχυση των ενωσιακών μηχανισμών διασφάλισης του Κράτους Δικαίου στα Κράτη-μέλη90
  • 3.1. Η αποπομπή Κράτους-μέλους91
  • 3.2. Η αυτοτελής επίκληση του άρθρου 2 ΣΕΕ προς θεμελίωση παραβάσεως του ενωσιακού δικαίου92
  • 3.3. Ο έλεγχος νομιμότητας εθνικών μέτρων μέσω της προδικαστικής παραπομπής (reverse solange)95
  • 3.4. Η διεύρυνση του πεδίου εφαρμογής του Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της ΕΕ96
  • 3.5. Η Επιτροπή Βενετίας – Επιτήρηση σε σχέση με το Κράτος Δικαίου97
  • 3.6. Η ίδρυση ενωσιακού οργανισμού παρακολούθησης98
  • 3.7. Η αξιολόγηση από τα Κράτη-μέλη (peer review) – Επιβολή κυρώσεων από Κράτη-μέλη (Horizontal Solange)99
  • 3.8. Ταξινόμηση των προτάσεων100
  • 4. Συμπεράσματα101
  • 5. Ευρωπαϊκή Επιτροπή: Ένα «νέο πλαίσιο» της ΕΕ για την διασφάλιση του Κράτους Δικαίου στα Κράτη-μέλη (Μ. Δ. Χρυσομάλλης)103
  • 1. Εισαγωγικά103
  • 2. Σκοποί του «νέου πλαισίου»107
  • 3. Πεδίο εφαρμογής: οι συστημικές απειλές κατά του Κράτους Δικαίου108
  • 4. Η λειτουργία του «νέου πλαισίου»109
  • 5. Το «νέο πλαίσιο» και η σχέση του με τα υπόλοιπα διαθέσιμα μέσα113
  • 6. Η υποδοχή του «νέου πλαισίου» - αξιολόγηση113
  • 7. Συμπεράσματα118
  • 6. Κράτος Δικαίου και Χώρος Ελευθερίας, Ασφάλειας και Δικαιοσύνης (Β. Τζώρτζη)121
  • 1. Εισαγωγή121
  • 2. Κράτος-δικαίου και συστήματα καταχώρησης προσωπικών δεδομένων στις πολιτικές του Χώρου (VIS, SIS, Eurodac)123
  • 3. Οι ελάχιστες προδιαγραφές για τη διαδικασία χορήγησης του καθεστώτος του πρόσφυγα127
  • 4. Η Αστυνομική και Δικαστική Συνεργασία σε Ποινικές Υποθέσεις και το Κράτος-δικαίου128
  • 4.1. Το Ευρωπαϊκό Ένταλμα Σύλληψης128
  • 4.2. Η καταπολέμηση της τρομοκρατίας130
  • 5. Συμπεράσματα132
  • 7. Η δικαστική συνεργασία σε ποινικές υποθέσεις εντός της ΕΕ υπό το πρίσμα της αρχής του Κράτους Δικαίου. Το παράδειγμα του Ευρωπαϊκού Εντάλματος Σύλληψης (Ι. Κυριτσάκη)133
  • 1. Εισαγωγή133
  • 2. Αλληλεπίδραση της έννοιας του Κράτους Δικαίου με την Δικαστική Συνεργασία σε Ποινικές Υποθέσεις136
  • 3. Κράτος Δικαίου και νομικό πλαίσιο της Δικαστικής Συνεργασίας σε Ποινικές Υποθέσεις εντός της Ένωσης137
  • 3.1. Το εγγυητικό θεσμικό πλαίσιο Συνθήκης Λισαβόνας137
  • 3.2. Άρθρο 6 ΣΕΕ, αρχή αμοιβαίας αναγνώρισης και Κράτος Δικαίου138
  • 4. Ευρωπαϊκό ένταλμα σύλληψης, θεμελιώδη δικαιώματα και Κράτος Δικαίου139
  • 4.1. Προτάσεις Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου141
  • 4.2. Η νομολογιακή τοποθέτηση του Δικαστηρίου της ΕΕ142
  • 5. Συμπεράσματα143
  • 8. Ζητήματα σχετικά με την προστασία των θεμελιωδών δικαιωμάτων κατά την εφαρμογή των κανόνων ανταγωνισμού της ΕΕ (Δ. Βουγιούκας)144
  • 1. Εισαγωγή144
  • 2. Το γενικό νομοθετικό πλαίσιο της προστασίας των θεμελιωδών δικαιωμάτων κατά την εφαρμογή των ενωσιακών κανόνων ανταγωνισμού146
  • 2.1. Το ευρωπαϊκό σύστημα προστασίας των θεμελιωδών δικαιωμάτων146
  • 2.2. Σχέση ενωσιακού δικαίου ανταγωνισμού προς τα εθνικά δίκαια147
  • 2.3. Επιβολή κυρώσεων για παραβάσεις κανόνων ανταγωνισμού και τα δικαιώματα υπεράσπισης149
  • 2.4. Οι υπηρεσίες γενικού οικονομικού ενδιαφέροντος152
  • 3. Η νομολογιακή έκταση της προστασίας των θεμελιωδών δικαιωμάτων κατά την εφαρμογή των ενωσιακών κανόνων ανταγωνισμού153
  • 3.1. Η έκταση της κατοχύρωσης του δικαιώματος σε δίκαιη δίκη και της ισότητας των όπλων153
  • 3.2. Δικαίωμα ανεμπόδιστης πρόσβασης στη δικαστική προστασία και εύλογη διάρκεια της δίκης154
  • 3.3. Η κατανομή του βάρους απόδειξης σε υποθέσεις ανταγωνισμού155
  • 3.4. Ζητήματα σχετικά με την πρόσβαση σε έγγραφα και το επαγγελματικό απόρρητο στα πλαίσια των ελέγχων της Επιτροπής για την εφαρμογή των ενωσιακών κανόνων ανταγωνισμού156
  • 4. Συμπέρασμα158
  • 9. Ευρωπαϊκή Οικονομική Διακυβέρνηση: Ζητήματα Δημοκρατίας και σεβασμού των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων (Μ. Δ. Χρυσομάλλης)159
  • 1. Εισαγωγή160
  • 2. Ευρωπαϊκή Οικονομική Διακυβέρνηση: πρόσφατες εξελίξεις162
  • 3. Ζητήματα τριβής της ΕΟΔ με τη Δημοκρατία, το Κράτος Δικαίου και τα Θεμελιώδη Δικαιώματα167
  • 3.1. Εισαγωγικές Παρατηρήσεις167
  • 3.2. Η ροπή προς την διακυβερνητικότητα170
  • 3.3. Η πολυπλοκότητα, η μείωση της διαφάνειας και της αναγνωσιμότητας του ενωσιακού νομικού πλαισίου175
  • 3.4. Η στενή σχέση του ΕΜΣ με το ΔΝΤ176
  • 3.5. Η επικράτηση ενός «τεχνοκρατικού αυτοματισμού» στο συντονισμό και την εποπτεία των Οικονομικών Πολιτικών των Κρατών-μελών178
  • 3.6. Η διαχείριση της κρίσης και ο σεβασμός των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων180
  • 4. Ο Εκδημοκρατισμός της ΟΝΕ και της Ευρωζώνης: εναλλακτικά σενάρια186
  • 4.1. Η ενίσχυση του ρόλου του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου189
  • 4.2. Η ενίσχυση του ρόλου των εθνικών Κοινοβουλίων190
  • 4.3 Η ενίσχυση της διακοινοβουλευτικής συνεργασίας Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και εθνικών Κοινοβουλίων192
  • 4.4. Η οικοδόμηση ενός Ευρωπαϊκού Πολιτικού Χώρου193
  • 4.5. Ο αντίλογος: δεν απαιτείται κάποια ιδιαίτερη ενίσχυση της δημοκρατικής νομιμοποίησης της ΟΝΕ194
  • 5. Συμπεράσματα197
  • 10. Κράτος Δικαίου και ανθρώπινα δικαιώματα στην εξωτερική δράση της Ευρωπαϊκής Ένωσης (Ι. Κυριτσάκη)200
  • 1. Εισαγωγή200
  • 2. Ενωσιακοί μηχανισμοί προστασίας του Κράτους Δικαίου και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων σε τρίτες χώρες203
  • 2.1. Διεξαγωγή πολιτικού διαλόγου203
  • 2.2. Χρηματοδότηση πρωτοβουλιών που σχετίζονται με την προαγωγή της δημοκρατίας και των δικαιωμάτων του ανθρώπου204
  • 2.3. Εκλογική επιτήρηση από την ΕΕ σε τρίτες χώρες205
  • 2.4. Αναστολή χορήγησης προνομίων και ενισχύσεων206
  • 2.5. Ρήτρες προστασίας ανθρωπίνων δικαιωμάτων σε διεθνείς συμφωνίες της Ένωσης206
  • 3. Η θέση της ενωσιακής εξωτερικής πολιτικής προώθησης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων υπό αμφισβήτηση210
  • 3.1. Οι αντιρρήσεις των αναπτυσσόμενων χωρών210
  • 3.2. Οι θέσεις των Οργανώσεων Προστασίας Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων211
  • 3.3. Τα ψηφίσματα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου212
  • 3.4. Οι Ανακοινώσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής212
  • 3.5. Η νομολογιακή τοποθέτηση του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης213
  • 4. Συμπεράσματα215
  • 11. Η αναπτυξιακή πολιτική της ΕΕ και το Κράτος Δικαίου (Ε. Σιδηροπούλου)216
  • 1. Η αναπτυξιακή πολιτική της ΕΕ: σκοπός, μέσα, και διάρθρωση216
  • 2. Η σύνδεση της αναπτυξιακής πολιτικής της Ευρωπαϊκής Ένωσης με τις ευρωπαϊκές αξίες221
  • 3. Ο έλεγχος του σεβασμού των θεμελιωδών δικαιωμάτων225
  • 3.1. Ο έλεγχος στα αυτόνομα μέτρα της ΕΕ225
  • 3.2. Ο έλεγχος στα συμβατικά μέσα της ΕΕ227
  • 4. Ελεγκτικά μέσα του σεβασμού των ανθρωπίνων δικαιωμάτων228
  • 5. Αποτελέσματα σε περίπτωση παραβίασης της υποχρέωσης σεβασμού των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και του Κράτους Δικαίου230
  • 6. Συμπεράσματα236
  • 7. Παράρτημα237
  • Ι. Ελληνόγλωσση243
  • ΙΙ. Ξενόγλωσση245
  • Νομολογία του Δικαστηρίου για το Κράτος Δικαίου241
  • Βιβλιογραφία243
  • Αλφαβητικό Ευρετήριο259
  • 0
  • 0