Έκδοση: 2012
ISBN: 978-960-622-504-8
Σελίδες: 344
Συγγραφέας: Σ. Βιδάλη, Ν. Κουλούρης

Η αποκλίνουσα συμπεριφορά απασχολεί σταθερά κάθε οργανωμένη σε κοινωνία συμβίωση ανθρώπων. Το φαινόμενο της απόκλισης παρά τη σχετικότητα και την ασάφειά του είναι, ωστόσο, συνδεδεμένο με ένα συμπαγές «όριο» το οποίο κάθε φορά «αποφασίζει» τι είναι αποκλίνουσα συμπεριφορά και τι δεν είναι. Πρόκειται για τη δημιουργία κανόνων, τη συμμόρφωση ή μη προς αυτούς και τη θετική ή αρνητική κοινωνική αντίδραση στη μια ή στην άλλη περίπτωση. Από αυτό το τρίπτυχο, που απασχολεί την κοινωνιολογική πραγματικότητα του Νόμου, αποτελεί ένα πολύ σημαντικό τμήμα η διαδικασία δημιουργίας κανόνων. Αυτήν ακριβώς τη διαδικασία πραγματεύεται η ύλη του παρόντος βιβλίου.

Στο πρώτο μέρος του βιβλίου επιχειρείται μια εννοιολογική περιήγηση στο πεδίο της αποκλίνουσας ή παρεκκλίνουσας συμπεριφοράς και αναδεικνύονται η ρευστότητα και η δυσχέρεια ορισμού της αποκλίνουσας ή παρεκκλίνουσας συμπεριφοράς. Ο ορισμός της αποκλίνουσας συμπεριφοράς παραμένει ένας γρίφος όπως φαίνεται από την παράθεση διαδοχικών αποπειρών που έχουν στραφεί σε κριτήρια σχετικά με τη συχνότητα εκδήλωσης κάθε κρινόμενης συμπεριφοράς, τις αποτυπώσεις των κανόνων σε νόμους, την κοινωνική αντίδραση, τις αξιολογήσεις διάφορων κοινωνικών ομάδων κ.ο.κ. Τίθεται επίσης το συναφές θέμα της σχετικότητας των όρων απόκλιση ή παρέκκλιση και του περιεχομένου τους υπό την έννοια του διαφορετικού κοινωνικού προσδιορισμού τους από τόπο σε τόπο και από εποχή σε εποχή. Συζητείται το ζήτημα του απόλυτου ή σχετικού χαρακτήρα της αποκλίνουσας συμπεριφοράς και επισημαίνεται η υποχώρηση της απήχησης παραδοσιακών αντιλήψεων που θεωρούν ότι κάποια εγγενή χαρακτηριστικά ευρείας αποδοχής διακρίνουν την αποκλίνουσα από κάποια άλλη, «κανονική» συμπεριφορά.

Στο δεύτερο μέρος του βιβλίου επιχειρείται η προσέγγιση και η εξήγηση της έννοιας του κοινωνικού ελέγχου και της ιστορικής πραγματικότητας που τον καθορίζει. Επιχειρείται ειδικότερα, να δειχθεί η πολυπλοκότητα και η σχετικότητα των προγραμμάτων κοινωνικού ελέγχου, όπως επικρατούν στην Ευρώπη και τις ΗΠΑ, μέσα από τις συνεχείς συγκριτικές προσεγγίσεις της κοινωνικής πραγματικότητας και των κοινωνικών προβλημάτων στις περιοχές αυτές, τόσο κατά το παρελθόν, όσο και κατά το παρόν. Οι μετακινήσεις πληθυσμών αποδεικνύονται ότι έχουν καταλυτικό ρόλο στην ενεργοποίηση του τυπικού κοινωνικού ελέγχου. Το βιβλίο κλείνει με την εξέταση της συγκρότησης του μηχανισμού ποινικού ελέγχου στην Ελλάδα και των αρχών που τον διέπουν, δηλαδή, με τους βασικούς όρους και τις αρχές που διέπουν το ποινικό δίκαιο και την ποινική δικονομία.

  • 0
  • ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ1
  • ΑΠΟΚΛΙΝΟΥΣΑ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ1
  • ΜΙΑ ΠΕΡΙΗΓΗΣΗ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ ΤΗΣ ΑΝΤΙΚΑΝΟΝΙΚΟΤΗΤΑΣ1
  • ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α΄1
  • ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΑΠΟΚΛΙΝΟΥΣΑΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ ΚΑΙ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΟΥ ΟΡΙΣΜΟΥ ΤΗΣ1
  • 1. Γενικά1
  • 2. Η μελέτη της αποκλίνουσας συμπεριφοράς: ένα συναρπαστικό ταξίδι ή ένα νεκρό επιστημονικό πεδίο; 4
  • 3. Έννοια και τρόποι προσέγγισης της αποκλίνουσας συμπεριφοράς6
  • 3.1. Απόλυτες προσεγγίσεις για τον ορισμό της αποκλίνουσας συμπεριφοράς9
  • 3.2. Σχετικές προσεγγίσεις για τον ορισμό της αποκλίνουσας συμπεριφοράς12
  • 3.2.1. Η αποκλίνουσα συμπεριφορά ως στατιστικά ασυνήθιστο γεγονός15
  • 3.2.2. Η αποκλίνουσα συμπεριφορά ως ανεπιθύμητο γεγονός αντίθετο στους κοινωνικούς κανόνες15
  • 3.2.2.1. Η επινόηση του υποπολιτισμού16
  • 4. Αποκλίνουσα συμπεριφορά και εξουσία18
  • 5. Μια συνολική θεώρηση των ορισμών της απόκλισης21
  • 5.1. Οι εννοιολογικές συλλήψεις για την απόκλιση23
  • 5.1.1. Η στατιστική προσέγγιση23
  • 5.1.2. Η απόλυτη/αιτιοκρατική προσέγγιση26
  • 5.1.3. Η νομικιστική προσέγγιση31
  • 5.1.4. Η προσέγγιση της κοινωνικής αντίδρασης34
  • 5.1.5. Η προσέγγιση της ομαδικής αξιολόγησης39
  • 5.1.6. Μια συνθετική προσέγγιση41
  • 5.1.6.1. Νομιμότητα, παρανομία και απόκλιση44
  • 6. Σύνοψη46
  • ΚΕΦΑΛΑΙΟ Β΄49
  • ΘΕΩΡΗΤΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΞΗΓΗΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΚΛΙΝΟΥΣΑΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ49
  • 1. Θετικισμός και αντιθετικισμός49
  • 2. Οι κοινωνιολογικές προσεγγίσεις της απόκλισης53
  • 2.1. Οι θετικιστικές κοινωνιολογικές εξηγήσεις της απόκλισης53
  • 2.1.1. Τα θεωρητικά προηγούμενα: βιολογικές και ψυχολογικές προσεγγίσεις53
  • 2.1.2. Η κοινωνιολογική παράδοση54
  • 2.2. Εξηγήσεις της αποκλίνουσας συμπεριφοράς που βασίζονται στην αλληλεπίδραση και την κοινωνική δομή56
  • 2.2.1. Οι θεωρίες της συμβολικής αλληλεπίδρασης (symbolic interaction)57
  • 2.2.2. Δομικές προσεγγίσεις για την αποκλίνουσα συμπεριφορά62
  • 2.2.2.1. Διακρίσεις των δομικών θεωριών62
  • 3. Η γέννηση και η εξέλιξη των κοινωνιολογικών προσεγγίσεων της αποκλίνουσας συμπεριφοράς70
  • 3.1. Η γέννηση της έννοιας «απόκλιση»73
  • 3.1.1. Απόκλιση, έγκλημα και αμφισημία στην κοινωνιολογία του Durkheim75
  • 3.2. Η βάπτιση και η ενηλικίωση της απόκλισης80
  • ΚΕΦΑΛΑΙΟ Γ΄87
  • Η ΣΧΕΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΑΠΟΚΛΙΝΟΥΣΑΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ ΚΑΙ Η ΣΧΕΣΗ ΤΗΣ ΜΕ ΤΟ ΕΓΚΛΗΜΑ87
  • 1. Το ζήτημα της σχετικότητας. Μια εφαρμογή των θεωριών της αλληλεπίδρασης και των δομικών θεωριών87
  • 1.1. Επανεξετάζοντας την απόκλιση88
  • 1.2. Εγωκεντρισμός και εθνοκεντρισμός89
  • 1.3. Η οργάνωση της ανθρώπινης εμπειρίας βάσει συμβόλων92
  • 1.4. Κανόνες, κυρώσεις, ιδεολογία και ιδανική κουλτούρα93
  • 1.5. Η κοινωνική κατασκευή της πραγματικότητας96
  • 1.6. Οι συνέπειες των μεταβαλλόμενων θεωρητικών όψεων: απόκλιση εξ ορισμού και δευτερογενής απόκλιση 97
  • 1.7. Η ταύτιση με τον αποκλίνοντα101
  • 1.8. Σχετικότητα και κοινωνική απόκλιση103
  • 1.8.1. Πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα της σχετικότητας104
  • 1.8.1.1. Οι επιπτώσεις της επιλογής της σχετικότητας105
  • 1.9. Σύνοψη και συμπεράσματα107
  • 1.10. Αξιολόγηση108
  • 1.11. Η αποκλίνουσα συμπεριφορά σε διάφορες κοινωνικές ομάδες. Μερικά ακόμη παραδείγματα110
  • 1.12. Η διάδοση ως στοιχείο της αποκλίνουσας συμπεριφοράς 113
  • 2. Αποκλίνουσα συμπεριφορά και έγκλημα114
  • 3. Το έγκλημα σε μη εγγράμματες κοινωνίες119
  • 4. Έγκλημα και ιεραρχία ή διάκριση διαφορετικών συστημάτων κανόνων δικαίου120
  • 5. Έγκλημα και αυθαίρετη βία ή επιβολή κανόνων121
  • 6. Έγκλημα, απόκλιση και κοινωνικό στίγμα122
  • 7. Η δοκιμασία ενός συνθετικού ορισμού για την αποκλίνουσα συμπεριφορά129
  • 8. Τυπολογίες της αποκλίνουσας συμπεριφοράς136
  • 9. Λειτουργίες και δυσλειτουργίες της αποκλίνουσας συμπεριφοράς143
  • 10. Τάσεις και αναπροσδιορισμοί της αποκλίνουσας συμπεριφοράς144
  • ΜΕΡΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ149
  • ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΝΤΙΚΑΝΟΝΙΚΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΠΑΡΑΝΟΜΙΑ: ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΚΑΙ ΠΟΙΝΙΚΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ149
  • ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α΄149
  • ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ: ΘΕΩΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ149
  • 1. Έννοια και θεωρία149
  • 2. Κράτος και κοινωνικός έλεγχος154
  • 2.1. Πρότυπα κοινωνικού ελέγχου: ΗΠΑ και Ευρώπη162
  • 2.1.1. ΗΠΑ: Κοινότητα και κοινωνικός έλεγχος163
  • 2.1.1.1. Το κοινωνικό ζήτημα164
  • 2.1.1.2. Η ασφάλεια165
  • 2.1.2. Ευρώπη: Κράτος και κοινωνικός έλεγχος166
  • 2.1.2.1. Το κοινωνικό ζήτημα167
  • 2.1.2.2. Η ασφάλεια170
  • 2.1.3. Ο καταλύτης του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου171
  • 2.2. Κοινωνικός έλεγχος και ασφάλεια177
  • 3. Κοινωνικός έλεγχος και Οικονομικό σύστημα178
  • 3.1. Παγκοσμιοποίηση της οικονομίας: η ελεύθερη αγορά182
  • 3.1.1. Η κοινωνία της αγοράς 184
  • 3.1.2. Οι νέες λειτουργίες του αστικού χώρου186
  • ΚΕΦΑΛΑΙΟ Β΄189
  • ΤΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΖΗΤΗΜΑ189
  • 1. Η εγκληματοποίηση των κοινωνικών προβλημάτων πριν τον Πόλεμο 189
  • 1.1. Το μειονοτικό ζήτημα191
  • 1.2. Το φυλετικό ζήτημα192
  • 1.3. Η «εγκληματοποίηση» της κοινωνικής πολιτικής194
  • 1.4. Το κίνημα της ευγονικής 196
  • 1.5. Φυλετική καθαρότητα και ναζισμός198
  • 1.6. Η «εγκληματοποίηση» της φτώχειας199
  • 1.7. Η εγκληματοποίηση του φρονήματος201
  • 1.8. Φορντισμός και ήπιος εξωποινικός κοινωνικός έλεγχος: Chicago Area Project 201
  • 2. Τυπικός κοινωνικός έλεγχος203
  • 2.1. Το θεραπευτικό πρότυπο μεταχείρισης205
  • 2.2. Ο νομικός τεχνικισμός και η ολοκληρωτική εκτροπή και το Ποινικό Δίκαιο206
  • 2.3. Η αστυνομική λειτουργία210
  • 2.4. Κράτος Ασφάλειας και Κράτος του Κοινωνικού Ελέγχου 213
  • 3. Τυπικός κοινωνικός έλεγχος μετά τον Πόλεμο216
  • 3.1. Ο νέος τυπικός κοινωνικός έλεγχος216
  • 3.2. «Επαναστάτες χωρίς αιτία;»218
  • 3.2.1. Teddy boys και φυλετικός ρατσισμός219
  • 3.2.2. Τα κοινωνικά κινήματα220
  • 3.3. Φυλετικός ρατσισμός και βία 221
  • 3.3.1. Φυλετικές διακρίσεις221
  • 3.3.2. Η έκθεση Scarman227
  • 4. Το νέο κοινωνικό ζήτημα 228
  • 4.1. Οι νεοσυντηρητικοί και τα σπασμένα παράθυρα 230
  • 4.2. Το ζήτημα της φτώχειας231
  • 5. Τυπικός κοινωνικός έλεγχος τάσεις και προοπτικές232
  • 5.1. Ο κοινωνικός έλεγχος ως αναλυτική κατηγορία της κοινωνικής μεταβολής232
  • 5.2. Διαδρομές του παγκόσμιου κοινωνικού περιθωρίου και του τυπικού κοινωνικού ελέγχου 233
  • ΚΕΦΑΛΑΙΟ Γ΄241
  • AΠΟ ΤΗ ΝΟΜΙΜΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΠΑΡΑΝΟΜΙΑ: ΕΓΚΛΗΜΑΤΟΠΟΙΗΣΗ241
  • 1. Πώς γίνεται κάποιος εγκληματίας;241
  • 1.1. Η συγκρουσιακή προσέγγιση242
  • 1.2. Η θεωρία της ετικέτας και η κοινωνική περιθωριοποίηση243
  • 1.2.1. Η διαδικασία δημιουργίας κανόνα245
  • 1.2.2. Η επιβολή246
  • 1.2.3. Η επιλογή247
  • 2. Η κριτική θεωρία και κριτική της καπιταλιστικής έννομης τάξης249
  • 2.1. Κριτικός ριζοσπαστισμός - η απελευθέρωση της διάνοιας: οι ιδέες έχουν συνέπειες250
  • 2.1.1. Τα εύπλαστα όρια του νόμου252
  • 2.1.1.1. Ένα παράδειγμα από το παρελθόν: Η εγκληματοποίηση των ψυχοτρόπων ουσιών στην Ελλάδα253
  • 3. Μαζική δημοκρατία, ηθικοί πανικοί και διάθλαση της παρεκτροπής257
  • 4. Κοινωνικός μετασχηματισμός και ιστορικότητα του εγκληματικού φαινομένου259
  • 4.1. Εγκληματοποίηση - περιθωριοποίηση: Παράπλευρο αποτέλεσμα του κοινωνικού μετασχηματισμού262
  • ΚΕΦΑΛΑΙΟ Δ΄265
  • Ο ΝΟΜΟΣ ΑΥΤΟΠΡΟΣΩΠΟΣ: ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΙΑ ΤΟ ΠΟΙΝΙΚΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ265
  • 1. Ο κοινωνικός έλεγχος στην Ελλάδα: ένα ιδεολόγημα;265
  • 1.1. Το νέο σύστημα ποινικού ελέγχου268
  • 2. Ο Ποινικός Νόμος 269
  • 3. Το νέο πλαίσιο της ποινικής καταστολής: ο Ποινικός Κώδικας273
  • 4. Οι βασικές αρχές του ελληνικού ποινικού δικαίου282
  • 5. Λειτουργία και αρχές της Ποινικής Διαδικασίας 285
  • 5.1. Η ποινική διαδικασία: Συνοπτική παρουσίαση291
  • 5.1.1. Καθήκοντα και αρμοδιότητες Δικαστικών λειτουργών293
  • 5.1.2. Εισαγγελέας293
  • 5.1.3. Ανακριτής294
  • 5.1.4. Τακτικός δικαστής294
  • ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ297
  • ΑΛΦΑΒΗΤΙΚΟ ΕΥΡΕΤΗΡΙΟ309
  • 0
  • 0