Η νομική θεμελίωση και η ικανοποίηση της αξίωσης επιστροφής φόρου

Αγόρασέ το στο nb.org

ΦΠ €30.00
ΝΠ €40.00 *

* Οι τιμές περιλαμβάνουν ΦΠΑ.
Έκδοση: 2018
ISBN: 978-960-622-609-0
Σελίδες: 272
Συγγραφέας: Γ. Φουφόπουλος
Πρόλογος: Ελ. Θεοχαροπούλου

Το ζήτημα της επιστροφής φόρου παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον πρωτίστως διότι πολύ συχνά οι φορολογούμενοι καταφεύγουν στη λύση της εξόφλησης του οφειλόμενου φόρου, ώστε να αποφύγουν τις αυξημένα σοβαρές συνέπειες της μη καταβολής φόρου, όπως τόκους, πρόστιμα, αδυναμία λήψης φορολογικής ενημερότητας και ποινικές συνέπειες, τη στιγμή που η αναστολή εκτέλεσης κατ’ άρθ. 202 επ. του Κώδικα Διοικητικής Δικονομίας, έχει καταστεί ιδιαιτέρως δυσχερής για τις φορολογικές διαφορές. Εξάλλου, τυχόν μη επιστροφή του φόρου που καταβλήθηκε αχρεώστητα, εκτός πλείστων νομικών συνεπειών, θα συνεπάγεται αύξηση του συνολικού φορολογικού κόστους για τον πολίτη, με συνέπεια την φθίνουσα πορεία των φορολογικών εσόδων.

Το βιβλίο Η επιστροφή αχρεωστήτως καταβληθέντος φόρου προσεγγίζει πρωτότυπα, σε θεωρητικό και πρακτικό επίπεδο, το σύνολο των προβλημάτων που εγείρονται στο πεδίο της επιστροφής φόρου, φέρνοντας στο φως και αξιοποιώντας πλούσια νομολογία εθνικών, διεθνών και ευρωπαϊκών δικαστηρίων και συνδιαλέγεται γόνιμα με αυτήν. Ο συγγραφέας διέρχεται από τη διερεύνηση της νομικής φύσης του δικαιώματος, εκκινώντας από τις αντιλήψεις του ιδιωτικού δικαίου περί αχρεώστητης καταβολής και εντοπίζοντας, όπως επιβάλλεται, τις ιδιαιτερότητες του φορολογικού δικαίου, διαπιστώνει την ισχυρή και μάλιστα υπερνομοθετική θεμελίωση του δικαιώματος, ενώ αναλύει διεξοδικά τις ρυθμίσεις του άρθ. 42 του Κώδικα Φορολογικής Διαδικασίας.

Στο πρώτο μέρος του βιβλίου, εξετάζεται η νομική φύση του δικαιώματος επιστροφής φόρου ιδίως σε σχέση με τους θεσμούς του αδικαιολόγητου πλουτισμού και της αποζημίωσης από αδικοπρακτική ευθύνη. Στη συνέχεια αναζητείται η θεμελίωση του δικαιώματος σε υπερνομοθετικές διατάξεις και αρχές, ήτοι στο Σύνταγμα, το ενωσιακό δίκαιο και το διεθνές φορολογικό δίκαιο και, βέβαια, αναλύονται οι νομοθετικές επιλογές για την θέσπιση και πραγμάτωση του δικαιώματος. Τέλος, επιχειρείται συγκριτική επισκόπηση του πώς αντιμετωπίζουν άλλα δικαιϊκά συστήματα την επιστροφή αχρεωστήτως καταβληθέντος φόρου.

Στο δεύτερο μέρος του έργου  Η επιστροφή αχρεωστήτως καταβληθέντος φόρου, αναζητείται το πώς ικανοποιείται το δικαίωμα επιστροφής φόρου και αφού αρχικά γίνεται αναφορά στη διοικητική διαδικασία της εκούσιας επιστροφής φόρου, κατόπιν εξετάζεται διεξοδικά η διά της προσφυγής στη δικαιοσύνη ικανοποίηση της αξίωσης και ειδικότερα η προδικασία και οι λοιπές προϋποθέσεις παραδεκτού του σχετικού ενδίκου βοηθήματος, οι δυνατότητες άμυνας της φορολογικής αρχής αλλά και τα ουσιαστικά νομικά ζητήματα της δίκης περί την επιστροφή φόρου. Συναφώς επιχειρούνται αναφορές συγκριτικού δικαίου. Στη συνέχεια αναλύεται το ζήτημα της υλοποίησης της επιστροφής φόρου μέσω αναγκαστικής εκτέλεσης και συμψηφισμού και μελετάται η ικανοποίηση της παρεπόμενης αξίωσης για τόκους.

Επιπλέον, εξετάζεται το θέμα της απώλειας του δικαιώματος επιστροφής φόρου λόγω παραγραφής. Αναφορά γίνεται ακόμη στο ενωσιακό δίκαιο, στο βαθμό που αυτό αναγνωρίζει το δικαίωμα σε επιστροφή φόρου που εισπράχθηκε κατά παράβαση κανόνων του ενωσιακού δικαίου, αλλά και στα συστήματα επιστροφής φόρου άλλων κρατών. Στο τέλος του έργου παρατίθεται ελληνική και ξενόγλωσση βιβλιογραφία και αρθρογραφία, όπως και κατάλογος αναφερομένων δικαστικών αποφάσεων, εγκυκλίων και γνωμοδοτήσεων ΝΣΚ.

  • 0
  • ΕΙΣΑΓΩΓΗ1
  • Α΄ ΜΕΡΟΣ Νομική φύση και θεμελίωση του δικαιώματος επιστροφής φόρου9
  • Ι. Νομική φύση του δικαιώματος9
  • 1. Η έννοια και οι συνέπειες της αχρεώστητης καταβολής στο αστικό και το δημόσιο δίκαιο9
  • 1.1. Το ζήτημα στο χώρο του Αστικού Δικαίου9
  • 1.2. Η αχρεώστητη καταβολή στο Δημόσιο Δίκαιο11
  • 1.2.1. Η αναγνώριση του αδικαιολόγητου πλουτισμού στο Δημόσιο Δίκαιο11
  • 1.2.2. Δικονομικά ζητήματα επί διαφορών από αδικαιολόγητο πλουτισμό12
  • 1.2.3. Επιμέρους θέματα14
  • 1.3. Το δικαίωμα σε επιστροφή του φόρου18
  • 1.3.1. Η ιδιαιτερότητα του δικαιώματος επιστροφής φόρου20
  • 1.3.2. Οι έννομες συνέπειες της ιδιαιτερότητας του δικαιώματος επιστροφής φόρου21
  • 1.3.3. Πορίσματα περί τη νομική φύση της επιστροφής φόρου22
  • 2. Θεμελιώδεις εννοιολογικές διευκρινίσεις και όροι επιστροφής του φόρου26
  • 2.1. Η έννοια της «επιστροφής φόρου»26
  • 2.2. Η έννοια του όρου «αχρεώστητος»28
  • 2.3. Η έννοια του όρου «καταβληθέντος φόρου»32
  • 2.4. Ο περιορισμός και η κατάργηση του δικαιώματος34
  • ΙΙ. Η θεμελίωση της αξίωσης επιστροφής φόρου στο θετικό δίκαιο35
  • 1. Η υπερνομοθετική κατοχύρωση της αξίωσης35
  • 1.2. Θεμελίωση της υποχρέωσης επιστροφής φόρου35
  • 1.2.1. Συνταγματική θεμελίωση36
  • 1.2.2. Ενωσιακό Δίκαιο41
  • 1.2.3. Δικαίωμα ιδιοκτησίας και ΕΣΔΑ48
  • 1.2.4. Διεθνείς Συμβάσεις50
  • 2. Νομοθετικό πλαίσιο επιστροφής φόρου - Προϋποθέσεις52
  • 2.1. Η ρύθμιση του ΚΦΔ52
  • 2.1.2. Η διάταξη του νόμου52
  • 2.1.2. Εκδοθείσες εγκύκλιοι για το άρθ. 4253
  • 2.1.3. Μεταβατικές διατάξεις για το άρθ. 4253
  • 2.1.4. Ανάλυση της νομοθετικής διατάξεως της παρ. 1 του άρθ. 42 με την οποία θεσπίζεται το δικαίωμα54
  • 2.2. Συναφείς διατάξεις άλλων νόμων59
  • 2.3. Συγκριτική επισκόπηση66
  • 3. Η ερμηνεία των διατάξεων περί επιστροφής φόρου70
  • 3.1. Κανόνες ερμηνείας στο φορολογικό δίκαιο70
  • 3.2. Εφαρμογή των ερμηνευτικών κανόνων του φορολογικού δικαίου επί του ζητήματος της επιστροφής φόρου80
  • 4. Η απώλεια του δικαιώματος λόγω παραγραφής της αξίωσης επιστροφής φόρου83
  • 4.1. Εισαγωγικά83
  • 4.1.1. Γενικά83
  • 4.1.2. Ειδικότερα η παραγραφή της αξιώσεως για επιστροφή αχρεωστήτως καταβληθέντος φόρου85
  • 4.2. Η ρύθμιση του άρθ. 42 παρ. 4 του ΚΦΔ87
  • 4.3. Ειδικές διατάξεις περί παραγραφής - Κώδικας Δημοσίου Λογιστικού96
  • Β΄ ΜΕΡΟΣ Η ικανοποίηση της αξίωσης επιστροφής φόρου105
  • Ι. Η διοικητική διαδικασία (εκούσιας) επιστροφής φόρου105
  • 1. Οι προϋποθέσεις της διοικητικής επιστροφής φόρου105
  • 1.1. Υποβολή αιτήματος106
  • 1.2. Διενέργεια ελέγχου107
  • 2.Τρόπος καταβολής του επιστρεπτέου φόρου111
  • 2.1. Η έκδοση Α.Φ.ΕΚ.111
  • 2.2. Η νομική φύση της πράξης επιστροφής φόρου112
  • 2.3. Συμψηφισμός115
  • 2.3.1. Γενικά115
  • 2.3.2. Ο συμψηφισμός στο πλαίσιο του άρθ. 42 παρ. 1 ΚΦΔ119
  • 2.3.3. Ειδικώς ο συμψηφισμός με μελλοντικές οφειλές (άρθ. 42 παρ. 3 ΚΦΔ)122
  • 2.4. Προθεσμία επιστροφής του φόρου123
  • 2.4.1. Γενικά για τις προθεσμίες διοικητικής δράσης123
  • 2.4.2. Η ρύθμιση του άρθ. 42 παρ. 2 ΚΦΔ για την προθεσμία επιστροφής φόρου125
  • ΙΙ. Η δικαστική ικανοποίηση της αξίωσης128
  • 1. Επισκόπηση συγκριτικού δικαίου128
  • 1.1. Γαλλία129
  • 1.2. ΗΠΑ132
  • 1.3. Ηνωμένο Βασίλειο133
  • 2. Η φορολογική δίκη γενικά135
  • 2.1. Γενικά δικονομικά και προκαταρκτικού δικαστικού ελέγχου ζητήματα135
  • 2.2. Αρχές της φορολογικής δίκης138
  • 3. Τα ειδικότερα δικονομικά ζητήματα της διεκδίκησης επιστροφής φόρου141
  • 3.1. Βασικά δικονομικά ζητήματα141
  • 3.1.1. Δικαιοδοσία141
  • 3.1.2. Παράβολο142
  • 3.1.3. Καθ’ ύλην αρμοδιότητα142
  • 3.1.4. Καταβολή ποσοστού επί του κυρίου αμφισβητούμενου φόρου στην έφεση144
  • 3.1.5. Παραδεκτός τρόπος προβολής αιτημάτων προσφυγής144
  • 3.1.6. Ζήτημα ταύτισης λόγων ενδικοφανούς προσφυγής και δικαστικής προσφυγής145
  • 3.1.7. Αναιρετικός έλεγχος147
  • 3.1.8. Αναστολή εκτελέσεως148
  • 3.2. Ειδικότερα η δικονομική απαίτηση για άσκηση προσφυγής και όχι αγωγής148
  • 3.3. Προσβαλλόμενη πράξη και προϋποθέσεις αχρεώστητου (επιφύλαξη, ανάκληση και νομική ή πραγματική πλάνη)151
  • 3.3.1. Παλαιότερο νομολογιακό καθεστώς151
  • 3.3.2. Το ζήτημα υπό καθεστώς ΚΦΔ154
  • 3.4. Ποιος νομιμοποιείται να ζητήσει τη δικαστική επιστροφή αχρεωστήτως καταβληθέντος φόρου156
  • 3.5. Ζητήματα απόδειξης160
  • 4. Το ουσιαστικό μέρος της δίκης για την επιστροφή φόρου163
  • 4.1. Η νομική βάση της προσφυγής για επιστροφή φόρου165
  • 4.1.1. Εισαγωγικά165
  • 4.1.2. Παραβιάσεις κανόνων δικαίου που δικαιολογούν ακύρωση άρνησης επιστροφής φόρου166
  • 4.1.2.1. Όταν η επιβολή του θεμελιώνεται σε νόμο που παραβιάζει το Σύνταγμα166
  • 4.1.2.2. Όταν η επιβολή του φόρου παραβιάζει το νόμο υπό την έννοια ότι συγκεκριμένη φορολογική ύλη δεν υπόκειται σε φόρο ή απαλλάσσεται169
  • 4.1.2.3. Όταν παραβιάζεται ο νόμος κατά την επιβολή του φόρου171
  • 4.1.2.4. Όταν ερμηνεύεται (με τελολογική μάλιστα ερμηνεία που οδηγεί σε διαστολή) ότι ο νόμος θεσπίζει την επιστροφή172
  • 4.1.2.5. Όταν ο νόμος που επιβάλει ένα φόρο παραβιάζει διμερή σύμβαση αποφυγής διπλής φορολογίας176
  • 4.1.2.6. Όταν ο νόμος που επιβάλει ένα φόρο παραβιάζει το ενωσιακό δίκαιο178
  • 4.2. Η άμυνα του Δημοσίου188
  • 4.2.1. Γενικές επισημάνσεις188
  • 4.2.2. Επιχειρήματα περί του παραδεκτού της προσφυγής189
  • 4.2.3. Επιχειρήματα επί της ουσίας της προσφυγής190
  • 4.3. Η έκταση του δικαστικού ελέγχου και οι συνέπειες της αποφάσεως που δέχεται την προσφυγή επιστροφής φόρου191
  • 4.3.1. Έκταση ελέγχου191
  • 4.3.2. Συνέπειες της απόφασης194
  • ΙΙΙ. Η υλοποίηση της επιστροφής φόρου197
  • 1. Ικανοποίηση της αξίωσης με αναγκαστική εκτέλεση κατά του Δημοσίου197
  • 1.1. Δυνατότητες του Δημοσίου για ικανοποίηση των αξιώσεών του197
  • 1.2. Δυνατότητες του φορολογούμενου για ικανοποίηση των αξιώσεών του από επιστροφή φόρου199
  • 1.2.1. Διάκριση εκτέλεσης των αποφάσεων και υποχρέωσης συμμόρφωσης προς αυτές199
  • 1.2.2. Αναγκαστική εκτέλεση κατά του Δημοσίου200
  • 1.2.3. Ποια περιουσιακά στοιχεία μπορεί να αφορά η εκτέλεση κατά του Δημοσίου202
  • 1.2.4. Προστασία επί μη συμμόρφωσης με απόφαση που διατάζει την επιστροφή του φόρου205
  • 2. Επιστροφή διά συμψηφισμού με τυχόν οφειλόμενους φόρους206
  • 3. Η τοκοφορία της αξίωσης επιστροφής φόρου207
  • 3.1. Η νομοθετική θεμελίωση της τοκογονίας της αξίωσης επιστροφής φόρου207
  • 3.2. Η τοκογονία της επιστροφής φόρου στη νομολογία των ελληνικών διοικητικών δικαστηρίων και του ΔΕΕ209
  • 3.2.1. Η αναγνώριση από τη νομολογία της υποχρέωσης καταβολής τόκου επί επιστροφής φόρου209
  • 3.2.2. Η έναρξη της τοκοφορίας στην επιστροφή φόρου212
  • 3.2.3. Το επιτόκιο του οφειλόμενου τόκου για επιστροφή φόρου216
  • 3.2.4. Δικονομικά ζητήματα σχετικά με τον τόκο στην επιστροφή φόρου217
  • 3.2.5. Σύντομη συγκριτική επισκόπηση219
  • 4. Απολογισμός - συμπεράσματα219
  • ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ - ΑΡΘΡΟΓΡΑΦΙΑ225
  • ΕΛΛΗΝΙΚΗ225
  • ΞΕΝΟΓΛΩΣΣΗ 231
  • ΠΗΓΕΣ234
  • ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΑΝΑΦΕΡΟΜΕΝΩΝ ΔΙΚΑΣΤΙΚΩΝ ΑΠΟΦΑΣΕΩΝ 234
  • ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΑΝΑΦΕΡΟΜΕΝΩΝ ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΕΩΝ ΝΣΚ245
  • ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΑΝΑΦΕΡΟΜΕΝΩΝ ΠΟΛΥΓΡΑΦΗΜΕΝΩΝ ΕΓΚΥΚΛΙΩΝ245
  • ΑΛΦΑΒΗΤΙΚΟ ΕΥΡΕΤΗΡΙΟ247
  • 0
  • 0