Έκδοση: 2018
ISBN: 978-960-622-659-5
Σελίδες: 288
Συγγραφέας: Α. Γουργουρίνης, Α. Μπρεδήμας
Διεύθυνση Σειράς: Ε. Ρούκουνας

Το ανά χείρας πόνημα εξετάζει τις πολλαπλές εκφάνσεις και προκλήσεις του δικαίου που διέπει τις διεθνείς εμπορικές σχέσεις, αυτό δηλαδή που διέπεται κυρίως από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Εμπορίου και το οποίο βρίσκεται στον πυρήνα του Διεθνούς Οικονομικού Δικαίου.

Στο πλαίσιο μίας γενικής εισαγωγής προσδιορίζεται η έννοια του Διεθνούς Οικονομικού Δικαίου, ενώ αναλύονται οι παράγοντες των διεθνών οικονομικών σχέσεων (κράτος, διεθνείς οικονομικοί οργανισμοί, πολυεθνικές επιχειρήσεις), οι φάσεις εξέλιξης της διεθνούς οικονομικής τάξης και η Νέα Διεθνής Οικονομική Τάξη.

Στο κυρίως μέρος του βιβλίου εκτίθεται αναλυτικά το δίκαιο του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου κατανεμημένο σε επτά επιμέρους ενότητες. Εισαγωγικά, παρουσιάζεται το ιστορικό εξελικτικό πλαίσιο από την GATT στον Παγκόσμιο Οργανισμό Εμπορίου (ενότητα Α.), ακολούθως (ενότητα Β.) αναλύεται το θεσμικό πλαίσιο του ΠΟΕ (ενδεικτικά θέματα: λειτουργίες, δομή, λήψη αποφάσεων κ.λπ.), οι πολυμερείς συμφωνίες για τα εμπορεύματα (ενότητα Γ.), όπως η GATT του 1994, η Συμφωνία για τα Μέτρα Αντιντάμπινγκ», οι Συμφωνίες SCM, ΤΒΤ, SPS κ.ά. Περαιτέρω, στην ενότητα Δ. αναλύεται η Γενική Συμφωνία για τις συναλλαγές στον τομέα των υπηρεσιών (GATS), ενώ στην ενότητα Ε. η Συμφωνία για τα Δικαιώματα Πνευματικής Ιδιοκτησίας στον τομέα του Εμπορίου (TRIPS). Στις δύο τελευταίες ενότητες του βιβλίου (ενότητες ΣΤ. και Ζ.) περιλαμβάνονται το Μνημόνιο Συμφωνίας σχετικά με τους κανόνες και τις διαδικασίες που διέπουν την επίλυση των διαφορών (ενδεικτικά θέματα: οι παλαιότερες ρυθμίσεις και το πλαίσιο διαπραγματεύσεων του Γύρου της Ουρουγουάης, τα θεσμικά όργανα, η διαδικασία επίλυσης των διαφορών κ.ά.) και οι Τομείς που δεν έχουν αντιμετωπισθεί από τον ΠΟΕ (ανθρώπινα δικαιώματα, διεθνές εμπόριο και ανταγωνισμός, πολιτιστική πολυμορφία).

Για την διευκόλυνση του αναγνώστη και την περαιτέρω εμβάθυνση η ανάλυση κάθε θέματος συνοδεύεται από μία συνοπτική σχετική βιβλιογραφία, ενώ στην αρχή του βιβλίου μετά τον πίνακα περιεχομένων και τις συντομογραφίες παρατίθεται Πίνακας Νομολογίας με τις αποφάσεις των οργάνων επίλυσης διαφορών του ΠΟΕ που αναφέρονται στο βιβλίο.

Η δεύτερη παρούσα έκδοση του βιβλίου είναι πλήρως επικαιροποιημένη με όλες τις τρέχουσες εξελίξεις.

  • 0
  • Γενική Εισαγωγή:Έννοια και πλαίσιο του Διεθνούς Οικονομικού Δικαίου1
  • 1. Προσδιορισμός του Διεθνούς Οικονομικού Δικαίου1
  • (α) Σχέσεις διεθνούς οικονομικού και κλασικού διεθνούς δικαίου1
  • (β) Το περιεχόμενο του διεθνούς οικονομικού δικαίου3
  • 2. Οι παράγοντες των διεθνών οικονομικών σχέσεων4
  • (α) Το κράτος5
  • (β) Οι διεθνείς οικονομικοί οργανισμοί6
  • (γ) Οι πολυεθνικές επιχειρήσεις7
  • 3. Οι φάσεις εξέλιξης της διεθνούς οικονομικής τάξης10
  • (α) Η φιλελεύθερη οικονομική τάξη: 1815-191410
  • (β) Ο Μεσοπόλεμος και οι προστατευτικές πολιτικές11
  • (γ) Η νέο-φιλελεύθερη οικονομική τάξη: 1945-197412
  • 4. Η Νέα Διεθνής Οικονομική Τάξη13
  • Το δίκαιο του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου (ΠΟΕ)15
  • Α. Εισαγωγή: από την GATT στον ΠΟΕ15
  • Β. Το θεσμικό πλαίσιο του ΠΟΕ20
  • I. Οι λειτουργίες του ΠΟΕ20
  • II. Η δομή20
  • III. Η λήψη αποφάσεων21
  • IV. Ορισμένες άλλες ρυθμίσεις22
  • V. Η νομική σχέση ανάμεσα στη συμφωνία για τον ΠΟΕκαι τις άλλες συμφωνίες του Γύρου της Ουρουγουάης23
  • VI. Ο Μηχανισμός Εξέτασης της Εμπορικής Πολιτικής (Trade Policy Review Mechanism)23
  • Γ. Οι πολυμερείς συμφωνίες για τα εμπορεύματα25
  • Ι. Η Γενική Συμφωνία Δασμών και Εμπορίου (GATT) του 199427
  • 1. Διάρθρωση και πεδίο εφαρμογής της GATT 199429
  • 2. Σχέση της GATT 1994 με άλλες συμφωνίες του ΠΟΕ30
  • 3. Πρόσβαση στην αγορά και εμπόδια στο εμπόριο στο πλαίσιοτης GATT 199431
  • (α) Διάκριση μεταξύ δασμολογικών και μη δασμολογικώνεμποδίων στο εμπόριο31
  • (β) Δασμοί31
  • (i) Η γενική και προοδευτική κατάργηση των δασμών32
  • (ii) Η ανάληψη δασμολογικών παραχωρήσεων μέσω πολυμερών εμπορικών διαπραγματεύσεων34
  • (iii) Τροποποίηση ή απόσυρση δασμολογικών παραχωρήσεων ως προς το εμπόριο προϊόντων34
  • (γ) Ποσοτικοί περιορισμοί36
  • (i) Η γενική απαγόρευση επιβολής ποσοτικών περιορισμών36
  • (ii) Εξαιρέσεις39
  • (δ) Άλλα μη δασμολογικά εμπόδια στο εμπόριο40
  • 4. Η αρχή της μη διάκρισης στο πλαίσιο της GATT 199441
  • (α) Η ρήτρα του μάλλον ευνοούμενου κράτους (ΡΜΕΚ)42
  • (β) Εξαιρέσεις εφαρμογής46
  • (γ) Η ρήτρα της εθνικής μεταχείρισης47
  • (i) Άρθρο ΙΙΙ: 2 πρώτο εδάφιο της GATT 199449
  • (ii) Άρθρο ΙΙΙ: 2 δεύτερο εδάφιο της GATT 199450
  • (iii) Άρθρο ΙΙΙ:4 της GATT 199452
  • 5. Η αρχή της διαφάνειας στο πλαίσιο της GATT 199454
  • 6. Εξαιρέσεις και επιτρεπόμενες παρεκκλίσειςστο πλαίσιο της GATT 199456
  • (α) Γενικές εξαιρέσεις βάσει του Άρθρου ΧΧ της GATT 199456
  • (i) Άρθρο ΧΧ(α) της GATT 1994: Προστασία των δημοσίων ηθών58
  • (ii) Άρθρο ΧΧ(β) της GATT 1994: Προστασία της ζωής ή της υγείας ανθρώπων, ζώων ή φυτών59
  • (iii) Άρθρο ΧΧ(δ) της GATT 1994: Εξασφάλιση της συμμόρφωσης με νόμους και κανονισμούς60
  • (iv) Άρθρο ΧΧ(ζ) της GATT 1994: Προστασία του περιβάλλοντος62
  • (v) Εισαγωγική πρόταση (“chapeau”) του Άρθρου ΧΧ της GATT 199463
  • (β) Εξαιρέσεις για λόγους ασφαλείας βάσει του Άρθρου ΧΧΙτης GATT 199466
  • (γ) Εξαιρέσεις για τη διασφάλιση του ισοζυγίου πληρωμών68
  • (δ) Εξαιρέσεις για την προστασία της εγχώριας παραγωγής70
  • (ε) Εξαιρέσεις σχετικά με τελωνειακές ενώσειςκαι ζώνες ελευθέρων συναλλαγών71
  • 7. Ειδικές διατάξεις της GATT 1994 για τις αναπτυσσόμενες χώρες71
  • ΙΙ. Η Συμφωνία για την εφαρμογή του άρθρου VIτης Γενικής Συμφωνίας Δασμών και Εμπορίου του 1994(«Συμφωνία για τα Μέτρα Αντιντάμπινγκ»)71
  • 1. Εισαγωγή73
  • 2. Διάρθρωση και πεδίο εφαρμογής της Συμφωνίαςγια τα Μέτρα Αντιντάμπινγκ74
  • 3. Σχέση της Συμφωνίας για τα Μέτρα Αντιντάμπινγκμε άλλες συμφωνίες του ΠΟΕ74
  • 4. Γενικές αρχές της Συμφωνίας για τα Μέτρα Αντιντάμπινγκ75
  • (α) Καθορισμός του ντάμπινγκ76
  • (β) Προσδιορισμός της ζημίας του εγχώριου κλάδου παραγωγήςομοειδούς προϊόντος στη χώρα εισαγωγής και αιτιώδηςσυνάφεια μεταξύ του ντάμπινγκ και της ζημίας78
  • (γ) Έναρξη και διεξαγωγή της έρευνας αντιντάμπινγκ81
  • (δ) Προσωρινά μέτρα και οριστικοί δασμοί αντιντάμπινγκ83
  • 5. Επίλυση διαφορών αναφυομένων από τη Συμφωνίαγια τα Μέτρα Αντιντάμπινγκ84
  • 6. Ειδικές διατάξεις της Συμφωνίας για τα Μέτρα Αντιντάμπινγκγια τις αναπτυσσόμενες χώρες85
  • ΙΙΙ. Η Συμφωνία για τις επιδοτήσεις και τα αντισταθμιστικά μέτρα («Συμφωνία SCM»)85
  • 1. Εισαγωγή87
  • 2. Διάρθρωση και πεδίο εφαρμογής της Συμφωνίας SCM87
  • 3. Σχέση της Συμφωνίας SCM με άλλες συμφωνίες του ΠΟΕ88
  • 4. Γενικές αρχές της Συμφωνίας SCM89
  • (α) Ορισμός της έννοιας «επιδότηση»89
  • (β) Απαγορευμένες επιδοτήσεις92
  • (γ) Επιδοτήσεις για τις οποίες μπορεί να ζητηθεί έννομη προστασία93
  • (δ) Προσωρινά και οριστικά αντισταθμιστικά μέτρα94
  • 5. Επίλυση διαφορών αναφυομένων από τη Συμφωνία SCMκαι θεσμικές ρυθμίσεις97
  • 6. Ειδικές διατάξεις της Συμφωνίας SCM για τις αναπτυσσόμενες χώρες98
  • IV. Η Συμφωνία για τα τεχνικά εμπόδια στο εμπόριο («Συμφωνία TBT»)98
  • 1. Εισαγωγή100
  • 2. Πεδίο εφαρμογής της Συμφωνίας ΤΒΤ100
  • 3. Σχέση της Συμφωνίας ΤΒΤ με άλλες συμφωνίες του ΠΟΕ102
  • 4. Γενικές αρχές της Συμφωνίας ΤΒΤ102
  • (α) Η αρχή της μη διάκρισης103
  • (β) Η απαγόρευση δημιουργίας περιττών εμποδίων στο διεθνές εμπόριο105
  • (γ) Εναρμόνιση και χρήση διεθνών προτύπων106
  • (δ) Ισοδυναμία και αμοιβαία αναγνώριση108
  • 5. Επίλυση διαφορών αναφυομένων από τη Συμφωνία ΤΒΤκαι θεσμικές ρυθμίσεις108
  • 6. Ειδικές διατάξεις της Συμφωνίας ΤΒΤ για τις αναπτυσσόμενες χώρες108
  • V. Η Συμφωνία για τα Υγειονομικά και Φυτοϋγειονομικά Μέτρα (SPS)109
  • VI. Λοιπές συμφωνίες για το εμπόριο προϊόντων112
  • 1. Η Συμφωνία για τη Γεωργία112
  • (α) Εισαγωγικά στοιχεία113
  • (β) Γενικές ρυθμίσεις115
  • (γ) Οι δασμολογικές μειώσεις116
  • (δ) Οι εσωτερικές ενισχύσεις118
  • (i) Πεδίο εφαρμογής118
  • (ii) Εξαιρέσεις119
  • (ε) Εξαγωγικές επιδοτήσεις120
  • (i) Οι γενικές ρυθμίσεις120
  • (ii) Η πρόληψη της καταστρατήγησης των δεσμεύσεων122
  • (στ) Το ζήτημα της βοήθειας σε τρόφιμα122
  • (ζ) Η ρήτρα της δέουσας μετριοπάθειας (due restraint)122
  • (η) Θεσμικά και άλλα μέτρα. Επίλυση διαφορών123
  • 2. Η Συμφωνία για τα επενδυτικά μέτρα στον τομέα του εμπορίου (TRIMs)124
  • (α) Γενικά124
  • (β) Πεδίο εφαρμογής126
  • (γ) Εξαίρεση, παρέκκλιση, μεταβατική περίοδος127
  • (δ) Η διαφάνεια129
  • (ε) Άλλες διατάξεις129
  • 3. Συμφωνία για τις διαδικασίες χορήγησης αδειών εισαγωγής(Agreement on Import Licensing Procedures)130
  • 4. Συμφωνία για την εφαρμογή του άρθρου VIIτης Γενικής Συμφωνίας Δασμών και Εμπορίου του 1994(Συμφωνία για τον καθορισμό της δασμολογητέαςαξίας - Customs Valuation Agreement)131
  • 5. Συμφωνία για τους κανόνες καταγωγής (Rules of Origin Agreement)134
  • 6. Συμφωνία για τον έλεγχο πριν από την αποστολή(Preshipment Inspection Agreement)138
  • 7. Συμφωνία για τη διευκόλυνση των συναλλαγών(Trade Facilitation Agreement)140
  • VII. Η Συμφωνία για τα μέτρα διασφάλισης142
  • 1. Εισαγωγικά στοιχεία143
  • 2. Οι προϋποθέσεις εφαρμογής των μέτρων διασφάλισης144
  • (α) Οι «απρόβλεπτες εξελίξεις»145
  • (β) Η αύξηση των εισαγωγών145
  • (γ) Οι εγχώριοι παραγωγοί «ομοειδούς ή ευθέως ανταγωνιστικού προϊόντος»146
  • (δ) Η ύπαρξη «σοβαρής ζημίας» ή «ο κίνδυνος πρόκλησηςτέτοιας ζημίας»147
  • 3. Η διαδικασία έρευνας148
  • 4. Η εφαρμογή των μέτρων διασφάλισης149
  • (α) Το πρόβλημα της «επιλεκτικής» εφαρμογής149
  • (β) Τα μέτρα «γκρίζας ζώνης151
  • 5. Η διάρκεια ισχύος και η επανεξέταση των μέτρων διασφάλισης152
  • 6. Η «βαθμιαία επιστροφή» (degressivity)153
  • 7. Τα προσωρινά μέτρα διασφάλισης153
  • 8. Τα αντισταθμιστικά ανταλλάγματα και τα ανταποδοτικά μέτρα154
  • 9. Τα μέτρα διασφάλισης και οι αναπτυσσόμενες χώρες155
  • 10. Η εξασφάλιση της διαφάνειας (transparency)155
  • (α) Οι διαδικασίες γνωστοποίησης και διαβούλευσης155
  • (β) Η επιτήρηση της εφαρμογής των μέτρων διασφάλισης156
  • 11. Η επίλυση των διαφορών157
  • VIII. Οι προτιμησιακές περιφερειακές συμφωνίες158
  • 1. Οι ορισμοί και οι κανόνες158
  • (α) Οι γενικές ρυθμίσεις158
  • (β) Η πρακτική της GATT 1947 στον έλεγχο των Τ.Ε.161
  • 2. Οι μεταγενέστερες εξελίξεις164
  • (α) Η ερμηνεία των κανόνων165
  • (β) Ο έλεγχος των περιφερειακών εμπορικών συμφωνιών166
  • (γ) H GATS167
  • (δ) Οι αναπτυσσόμενες χώρες167
  • ΙΧ. Οι εμπορικές σχέσεις των αναπτυσσόμενων χωρών168
  • 1. Το Μέρος IV της GATT169
  • (α) Η αρχή της μη-αμοιβαιότητας169
  • (β) Η αρχή της κοινής δράσης170
  • (γ) Οι νέες διαδικασίες διαβουλεύσεων171
  • (δ) Μεταγενέστερες εξελίξεις172
  • 2. Ο Γύρος του Τόκυο174
  • (α) Η ρήτρα «πρόσδωσης ικανότητας» (enabling clause)174
  • (β) Οι υπόλοιπες ρυθμίσεις175
  • (i) Τα δασμολογικά εμπόδια176
  • (ii) Τα μη-δασμολογικά εμπόδια176
  • 3. Ο Γύρος της Ουρουγουάης και της Doha179
  • 4. Ρυθμίσεις για το εμπόριο των αναπτυσσόμενων χωρών έξω από τοπλαίσιο της GATT / ΠΟΕ: το Γενικευμένο Σύστημα Προτιμήσεων (ΓΣΠ)181
  • (α) Τα βασικά χαρακτηριστικά του ΓΣΠ181
  • (β) Αποτελέσματα και κριτική του ΓΣΠ183
  • Δ. Η Γενική Συμφωνία για τις συναλλαγές στον τομέα των υπηρεσιών (GATS)184
  • I. Το ιστορικό και πολιτικό πλαίσιο σύναψης της Γενικής Συμφωνίας184
  • II. Οι στόχοι187
  • III. Το πεδίο εφαρμογής188
  • IV. Οι γενικές υποχρεώσεις και πειθαρχίες190
  • 1. Η μεταχείριση του μάλλον ευνοούμενου κράτους190
  • 2. Η διαφάνεια192
  • 3. Η αυξανόμενη συμμετοχή των αναπτυσσόμενων χωρών192
  • 4. Οι οικονομικές ολοκληρώσεις193
  • 5. Οι εσωτερικές ρυθμίσεις και οι αναγνωρίσεις194
  • 6. Τα μονοπώλια και η κατ’ αποκλειστικότητα παροχή υπηρεσιών196
  • 7. Οι επιχειρηματικές πρακτικές196
  • 8. Οι πληρωμές και μεταβιβάσεις. Η διασφάλιση του ισοζυγίουπληρωμών196
  • 9. Οι κρατικές προμήθειες και οι επιδοτήσεις197
  • 10. Τα επείγοντα μέτρα διασφάλισης198
  • 11. Οι εξαιρέσεις198
  • V. Οι ειδικές αναλήψεις υποχρεώσεων (specific commitments)199
  • 1. Η πρόσβαση στην αγορά199
  • 2. Η εθνική μεταχείριση200
  • VI. Ο μηχανισμός της προοδευτικής απελευθέρωσης201
  • VII. Θεσμικές ρυθμίσεις202
  • VIII. Τα Παραρτήματα και τα συνημμένα κείμενα203
  • 1. Η κυκλοφορία φυσικών προσώπων που παρέχουν υπηρεσίες204
  • 2. Οι υπηρεσίες αεροπορικών μεταφορών205
  • 3. Οι χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες206
  • 4. Οι τηλεπικοινωνίες209
  • 5. Οι υπηρεσίες θαλάσσιων μεταφορών213
  • IX. Άλλα θέματα του διεθνούς εμπορίου υπηρεσιών213
  • 1. Η απελευθέρωση των υπηρεσιών Ανώτατης Εκπαίδευσης214
  • 2. Οι νομικές υπηρεσίες214
  • 3. Οι υπηρεσίες υγείας215
  • Ε. Η Συμφωνία για τα Δικαιώματα Πνευματικής Ιδιοκτησίαςστον Τομέα του Εμπορίου (TRIPS)216
  • I. Διάρθρωση και πεδίο εφαρμογής της Συμφωνίας TRIPs220
  • II. Γενικές διατάξεις και βασικές αρχές της Συμφωνίας TRIPs220
  • III. Ουσιαστικές ρυθμίσεις της Συμφωνίας TRIPs221
  • 1. Δικαιώματα δημιουργού και συγγενικά δικαιώματα222
  • 2. Εμπορικά σήματα223
  • 3. Γεωγραφικές ενδείξεις224
  • 4. Βιομηχανικά σχέδια225
  • 5. Διπλώματα ευρεσιτεχνίας225
  • 6. Διατάξεις (τοπογραφίες) ολοκληρωμένων κυκλωμάτων226
  • 7. Προστασία μη-αποκαλυφθεισών πληροφοριών227
  • 8. Έλεγχος πρακτικών που συνεπάγονται στρεβλώσειςτου ανταγωνισμού στο πλαίσιο αδειών εκμετάλλευσης227
  • IV. Επιβολή των δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας227
  • V. Η απόκτηση και διατήρηση των δικαιωμάτων πνευματικήςιδιοκτησίας και σχετικές inter-partes διαδικασίες230
  • VI. Πρόληψη και επίλυση διαφορών230
  • VII. Επίλυση διαφορών αναφυομένων από τη Συμφωνία TRIPs και θεσμικές ρυθμίσεις231
  • VIII. Ειδικές διατάξεις της Συμφωνίας TRIPs για τις αναπτυσσόμενες χώρες232
  • ΣΤ. Μνημόνιο Συμφωνίας σχετικά με τους κανόνες και τις διαδικασίεςπου διέπουν την επίλυση των διαφορών233
  • I. Οι παλαιότερες ρυθμίσεις και το πλαίσιο των διαπραγματεύσεωντου Γύρου της Ουρουγουάης235
  • II. Σχέση του Μνημονίου Συμφωνίας για την επίλυση των διαφορώνμε άλλες συμφωνίες του ΠΟΕ237
  • III. Γενικές διατάξεις του Μνημονίου Συμφωνίας για την επίλυση των διαφορών238
  • IV. Θεσμικά όργανα241
  • 1. Τα Όργανα Επίλυσης Διαφορών241
  • 2. Οι ειδικές ομάδες εμπειρογνωμόνων241
  • 3. Το μόνιμο Εφετειακό Σώμα242
  • V. Η διαδικασία επίλυσης των διαφορών242
  • 1. Οι διαδικασίες διαβουλεύσεων και άλλες εκούσιες διαδικασίες242
  • 2. Εργασίες της ειδικής ομάδας243
  • 3. Κατ’ έφεση εξέταση των υποθέσεων245
  • 4. Οι συστάσεις και αποφάσεις και η παρακολούθησητης εφαρμογής τους246
  • 5. Παροχή αντισταθμιστικών ανταλλαγμάτων και αναστολήτων παραχωρήσεων247
  • VI. Η επίλυση των διαφορών σε περίπτωση μη-παραβίασης των καλυπτόμενων συμφωνιών247
  • VII. Ειδικές διαδικασίες όσον αφορά τις λιγότερο αναπτυγμένες χώρες248
  • Ζ. Τομείς που δεν έχουν αντιμετωπισθεί από τον ΠΟΕ249
  • I. Τα ανθρώπινα δικαιώματα, και ειδικότερα οι εργασιακές σχέσεις249
  • 1. Τα ανθρώπινα δικαιώματα249
  • 2. Οι εργασιακές σχέσεις και το διεθνές εμπόριο250
  • II. Διεθνές εμπόριο και ανταγωνισμός252
  • 1. Οι de lege lata ρυθμίσεις253
  • 2. Ο προβληματισμός για το μέλλον254
  • III. Πολιτιστική πολυμορφία και οι κανόνες του ΠΟΕ255
  • 0
  • 0