Στη λειτουργία του πολιτεύματος και της δικαιοσύνης

Αγόρασέ το στο nb.org

ΦΠ €25.00
ΝΠ €35.00 *

* Οι τιμές περιλαμβάνουν ΦΠΑ.
Έκδοση: 2019
ISBN: 978-960-622-724-0
Σελίδες: 272
Συγγραφέας: Ι. Χαρχαλάκη
Πρόλογος: Ι. Δρόσος

Το έτος 2009 υπήρξε ένα ιδιαίτερα κρίσιμο έτος για την Ελλάδα, καθώς εκδηλώθηκε εκρηκτικά μία πρωτοφανής κρίση χρέους, που με την σειρά της είχε αντίκτυπο και στην συνταγματική τάξη της χώρας, όπως συνέβη άλλωστε και σε άλλες χώρες της ΕΕ με υψηλά ελλείμματα και χρέη. Οι δυσμενείς εξελίξεις του 2009 χαρακτηρίστηκαν από τις αποκαλύψεις ότι τα εγχώρια δημοσιονομικά μεγέθη είχαν εκτροχιαστεί και ότι το δημοσιονομικό έλλειμμα της Ελλάδας έκλεισε για το έτος σε ποσοστό σχεδόν τριπλάσιο του προβλεπόμενου και σε επίπεδα πολύ πάνω από αυτά που θα καθιστούσαν βιώσιμο το δημόσιο χρέος. Τα δυσθεώρητα ύψη, στα οποία είχε ανέλθει το δημοσιονομικό έλλειμμα της χώρας κατέστησαν μη βιώσιμο το χρέος της, δεδομένου ότι ήταν πλέον αδύνατη η χρηματοδότηση του τρέχοντος δημοσιονομικού ελλείμματος και η αναχρηματοδότηση του χρέους, έπειτα μάλιστα και από αλλεπάλληλες υποβαθμίσεις της πιστοληπτικής αξιολόγησης της χώρας διεθνώς και μετά την άρνηση των αγορών στις αρχές του 2010 να δανείσουν την ελληνική Κυβέρνηση με λογικά επιτόκια. Συνέπεια ήταν ο άμεσος κίνδυνος στάσης πληρωμών του Ελληνικού Δημοσίου, ο οποίος τελικά αναχαιτίστηκε λόγω της χρηματοδότησης από έναν νεοπαγή διεθνή «Μηχανισμό Στήριξης», την ενεργοποίηση του οποίου ζήτησε η Ελλάδα στις 23.4.2010. Ο κίνδυνος αυτός, αν και αφορούσε κατ΄ αρχήν μόνο την Ελλάδα, ήταν κίνδυνος και για την ζώνη του ευρώ, ενδεχομένως μάλιστα για την αξιοπιστία του ίδιου του ευρώ. Το γεγονός αυτό δικαιολογεί άλλωστε την άμεση και αποφασιστική αντίδραση της Ευρώπης.

Εντός αυτού του πλαισίου, χαρακτηριστική είναι η επανειλημμένη χρήση από τις Κυβερνήσεις των διαδικαστικών διατάξεων των παραγράφων 4 και 5 του άρθρου 76 του Συντάγματος για την ψήφιση πληθώρας νομοθετημάτων με την διαδικασία του επείγοντος και του κατεπείγοντος. Η αίσθηση παραμερισμού του Κοινοβουλίου μάλιστα στο πλαίσιο αυτό επιδεινώθηκε από το ότι τα υπό ψήφιση σχέδια νόμου ήταν «πολυνομοσχέδια», εμπεριείχαν δηλαδή πλήθος ετερόκλητων μεταξύ τους διατάξεων. Λόγω δε των ασφυκτικών χρονικών περιθωρίων που καταλείπονταν για την ψήφισή τους περιόριζαν δραστικά την δυνατότητα των βουλευτών να τα μελετήσουν, να τα επεξεργαστούν και να τα ελέγξουν ουσιαστικά. Στις περιπτώσεις αυτές ο ρόλος του Κοινοβουλίου κατέληξε συχνά τυπικά επικυρωτικός των αποφάσεων της Κυβέρνησης. Συστηματικότατη επίκληση από μέρους των οργάνων της εκτελεστικής εξουσίας έγινε και των «εκτάκτων περιπτώσεων επείγουσας και απρόβλεπτης ανάγκης» για την ενεργοποίηση της διαδικαστικής διάταξης της παραγράφου 1 του άρθρου 44 του Συντάγματος. Αποτέλεσμα ήταν η αλλεπάλληλη έκδοση πολλών δεκάδων Πράξεων Νομοθετικού Περιεχομένου για την ρύθμιση θεμάτων γενικού ενδιαφέροντος -αποδοχών δημοσίων υπαλλήλων, περικοπών δημοσίων δαπανών, ιδιωτικοποιήσεων κ.λπ.-, που υπό ομαλές συνθήκες θα αποτελούσαν ύλη του νομοθέτη και όχι της εκτελεστικής εξουσίας.

Με αυτούς ιδίως τους τρόπους, οι οποίοι θα αναπτυχθούν στην οικεία (πρώτη) ενότητα, κατά την περίοδο της οικονομικής κρίσης η έκτακτη νομοθετική λειτουργία της εκτελεστικής εξουσίας από εξαίρεση έγινε κανόνας σε τέτοιο βαθμό, ώστε να γίνεται δικαιολογημένα λόγος για «νομοθετούσα κυβέρνηση».

Και ο ρόλος και λόγος του δικαστή επηρεάστηκαν όμως από τα νέα δεδομένα που έφερε η οικονομική κρίση στην πολιτική και κοινωνική ζωή της χώρας.

Όλα τα παραπάνω αναλύονται στην παρούσα μελέτη, η οποία έχει ως αντικείμενο την εκτίμηση των επιπτώσεων της οικονομικής κρίσης στη λειτουργία του πολιτεύματος και της δικαιοσύνης.

  • 0
  • Πρόλογος Γ. Δρόσου11
  • Πρόλογος συγγραφΕα13
  • Κυριότερες συντομογραφΙες33
  • ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ37
  • Από την περίοδο της πολιτειακής ομαλότητας στην ταραγμένη περίοδο της κρίσης37
  • ΕΝΟΤΗΤΑ ΠΡΩΤΗ51
  • Οι επιπτώσεις των μνημονίων στην παραγωγή της κυβερνητικής πολιτικής και την άσκηση της νομοθετικής εξουσίας51
  • I. Εισαγωγικά51
  • ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ51
  • II. Οι δεσμεύσεις των μνημονίων και ο πολιτειακός ρόλος της κυβέρνησης για τον καθορισμό της γενικής πολιτικής του κράτους51
  • 1. Δημοσιονομική διακυβέρνηση εντός της ΕΕ και εθνικές αναγκαστικές συναινέσεις54
  • i) Δημοσιονομική επιτήρηση από την ΕΕ54
  • ii) Δημοσιονομική προσαρμογή από τις ελληνικές Κυβερνήσεις57
  • 2. Η αναζήτηση δημοκρατικού αντικρίσμαστος της δημοσιονομικής πολιτικής - Το δημοψήφισμα του 201561
  • 3. Συμπερασματικές παρατηρήσεις66
  • ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΔΕΥΤΕΡΟ68
  • ΙΙI. Οι έκτακτες οικονομικές συνθήκες και η επιρροή τους στην άσκηση της νομοθετικής λειτουργίας68
  • 1. Εισαγωγικά68
  • 2. Η κοινοβουλευτική διαδικασία μεταξύ σφύρας και άκμονος70
  • 3. Η ενίσχυση του ρόλου του κανονιστικού νομοθέτη - Οι πράξεις νομοθετικού περιεχομένου74
  • 4. Αποτίμηση των επιπτώσεων της κρίσης στην λειτουργία της Βουλής77
  • ΕΝΟΤΗΤΑ ΔΕΥΤΕΡΗ85
  • Οι συνταγματικές ερμηνείες στην νομολογία των διοικητικών δικαστηρίων την περίοδο της οικονομικής κρίσης85
  • I. Εισαγωγικά85
  • ΙΙ. Βασικά χαρακτηριστικά της νομολογίας της κρίσης88
  • ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ98
  • ΙΙΙ. Ο οριακός δικαστικός έλεγχος της δημοσιονομικής και φορολογικής πολιτικής98
  • 1. Μέτρα δημοσιονομικής πολιτικής99
  • i) Δικαστικές αποφάσεις με γενικότερο ενδιαφέρον0
  • (ΣτΕ Ολ 668/2012, ΕΔΔΑ Κουφάκη, ΑΔΕΔΥ κατά Ελλάδος κ.α.)99
  • ii) Δικαστικές αποφάσεις στο πεδίο δημοσιοϋπαλληλικού δικαίου0
  • (ΣτΕ Ολ 1540/2013, ΣτΕ Ολ 3354/2013, ΣτΕ Ολ 1900/2014,0
  • ΣτΕ Ολ 3170/2014, ΣτΕ Ολ 16/2015, ΣτΕ Ολ 2151/2015,0
  • ΣτΕ Ολ 1901/2014)109
  • iii) Ειδικά μισθολόγια (ΣτΕ Ολ 2192/2014 Ολ 4741/2014, Ειδικό Δικαστήριο 88/2013, ΣτΕ Ολ 3177/2014, ΣτΕ Ολ 3405-6/2014, ΣτΕ Ολ 479/2018, ΣτΕ Ολ 431/2018)121
  • iv) Τελικές σκέψεις (με αφορμή και τις αποφάσεις ΣτΕ Ολ 3016/2014, ΣτΕ Ολ 3962/2014, ΣτΕ Ολ 1906/2014)134
  • 2. Μέτρα φορολογικής πολιτικής137
  • i) Η ιδιαίτερη «δικονομία» των φορολογικών διαφορών και η αντιμετώπισή0
  • της από την νομολογία (ιδίως ΣτΕ 2598-2601/2015, ΣτΕ 2282/20140
  • ΣτΕ 177/2015, ΣτΕ Ολ 1619/2012, ΣτΕ 7μ 761/2014, ΣτΕ ΕΑ 35/2013,0
  • ΣτΕ Συμβ 210/2015)137
  • ii) Η νομολογία αντιμέτωπη με τα φορολογικά μέτρα (ΕΕΤΗΔΕ, έκτακτες,0
  • εφάπαξ και εισφορές αλληλεγγύης, τέλος επιτηδεύματος,0
  • αντικειμενικές αξίες ακινήτων κ.ά.)151
  • ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΔΕΥΤΕΡΟ165
  • ΙV. Ο συνταγματικός δικαστικός έλεγχος των περιορισμών των κοινωνικών και ατομικών δικαιωμάτων165
  • 1. Τεχνικές δικαστικού ελέγχου στο πεδίο των κοινωνικών δικαιωμάτων165
  • 2. Η ρύθμιση και ο περιορισμός των ατομικών δικαιωμάτων εν καιρώ οικονομικής κρίσης ενώπιον του δικαστή188
  • i) Ρυθμίσεις και περιορισμοί της οικονομικής ελευθερίας στο πλαίσιο0
  • των εφαρμοστικών νόμων των Μνημονίων υπό το πρίσμα0
  • της νομολογίας189
  • ii) Μέτρα περιοριστικά της ιδιοκτησίας υπό το πρίσμα της νομολογίας204
  • iii) Η αρχή της ισότητας: κάμψη της επεκτατικής εφαρμογής της0
  • και ενίσχυση των δικονομικών προνομίων του Δημοσίου213
  • α) Επεκτατική ισότητα σε συνθήκες κρίσης214
  • β) Τα δικονομικά προνόμια του Δημοσίου219
  • iv) Ζητήματα δικαστικής προστασίας και λοιπών ατομικών δικαιωμάτων224
  • V. Συμπερασματικές παρατηρήσεις - Ο ρόλος του δικαστή στην κρίση232
  • ΑλφαβητικΟ ευρετΗριο269
  • ΕΠΙΛΟΓΟΣ237
  • ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ241
  • Α΄ Ελληνική241
  • Εγχειρίδια/Μονογραφίες241
  • Άρθρα/Συμβολές246
  • Β΄ Ξενόγλωσση254
  • Εγχειρίδια/Μονογραφίες254
  • Άρθρα/Συμβολές256
  • Ηλεκτρονικές πηγές258
  • ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΚΥΡΙΟΤΕΡΩΝ ΝΟΜΟΘΕΤΗΜΑΤΩΝ259
  • Νόμοι259
  • ΠΔ -ΥΑ - ΠΝΠ262
  • ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΝΟΜΟΛΟΓΙΑΣ263
  • Α. Ελλάδα263
  • Β. Ευρωπαϊκή Ένωση266
  • Γ. Ευρωπαϊκή Σύμβαση Δικαιωμάτων του Ανθρώπου267
  • Δ. Γερμανία268
  • Ε. Πορτογαλία268
  • 0
  • 0