Έκδοση: 2019
ISBN: 978-960-622-733-2
Σελίδες: 328
Συγγραφέας: Ε. Κωνσταντάκου
Διεύθυνση Σειράς: Λ. Αθανασίου, Δ. Τζουγανάτος
Πρόλογος: Λ. Αθανασίου, Δ. Τζουγανάτος

Η δημιουργία μίας νέας σειράς μελετών στο δίκαιο του ανταγωνισμού (ελεύθερου και αθέμιτου) αντανακλά την ανάπτυξη του γνωστικού αντικειμένου, τόσο σε θεωρητικό επίπεδο όσο και σε πρακτικό, λόγω της -συγκριτικά διαπιστούμενης- προοδευτικής αύξησης των αγωγών αποζημίωσης υπό την ώθηση της Οδηγίας 2014/104/ΕΕ (Ν 4529/18). Η δυναμική αυτή διεργασία αποτυπώθηκε στη χώρα μας και σε ακαδημαϊκό επίπεδο, με την ίδρυση και λειτουργία από το 2016, στη Νομική Σχολή της Αθήνας, ξεχωριστής κατεύθυνσης Μεταπτυχιακού Προγράμματος σπουδών στο Δίκαιο του Ανταγωνισμού και των Άυλων Αγαθών.

Η μελέτη «Κρατικές ενισχύσεις & κοινωφελείς επιχειρήσεις» συστηματοποιεί και αποτυπώνει, με σαφήνεια την προοδευτική εξέλιξη της αντιμετώπισης των ΥΓΟΣ, άλλως υπηρεσιών κοινής ωφέλειας, από την ενωσιακή έννομη τάξη και καλύπτει όλο το φάσμα από την πρώιμη φάση της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης, κατά την οποία είχε δοθεί προτεραιότητα στη διασφάλιση του ελεύθερου ανταγωνισμού, μέχρι την ένταξη των εν λόγω υπηρεσιών στο αξιακό σύστημα της ΕΕ με διατάξεις του πρωτογενούς δικαίου. Πρόκειται για ένα θέμα αιχμής τόσο σε ενωσιακό όσο και σε εθνικό επίπεδο, που διεκδικεί θέση ως αντικείμενο μελέτης αφενός του δικαίου του ανταγωνισμού, αφετέρου του δημοσίου δικαίου, στο σταυροδρόμι των οποίων κινείται. Η μελέτη συστηματοποιεί με σαφήνεια και καθαρή γραφή, την προοδευτική εξέλιξη της αντιμετώπισης των ΥΓΟΣ, άλλως υπηρεσιών κοινής ωφέλειας, από την ενωσιακή έννομη τάξη και καλύπτει όλο το φάσμα από την πρώιμη φάση της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης, κατά την οποία είχε δοθεί προτεραιότητα στη διασφάλιση του ελεύθερου ανταγωνισμού, μέχρι την ένταξη των εν λόγω υπηρεσιών στο αξιακό σύστημα της ΕΕ με διατάξεις του πρωτογενούς δικαίου. Πέραν της εισαγωγής όπου αναλύονται οι ΥΓΟΣ στην Ευρωπαϊκή Έννομη Τάξη, στο πρώτο μέρος η συγγραφέας εμβαθύνει στη νομική φύση του κόστους εκπλήρωσης των ΥΓΟΣ, ενώ στο δεύτερο μέρος παρουσιάζεται η διαλεκτική σχέση μεταξύ των αντισταθμιστικών  παροχών και των κρατικών ενισχύσεων, στο τρίτο δε μέρος αποτυπώνονται οι κρατικές ενισχύσεις στις ΥΓΟΣ πέραν της απόφασης Altmark. Το πόνημα αυτό αποτελεί πολύτιμο βοήθημα για τις εθνικές αρχές, τους εφαρμοστές του δικαίου αλλά και σημείο αναφοράς για την κατανόηση σε ορολογικό και ουσιαστικό επίπεδο της ρυθμιστικής διάδοσης μεταξύ υπηρεσιών κοινής ωφέλειας και κρατικών ενισχύσεων.

  • 0
  • ΕΙΣΑΓΩΓΗ23
  • Οι ΥΓΟΣ στην Ευρωπαϊκή Έννομη Τάξη - Από την αρνητική στη θετική όψη23
  • ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ25
  • Η αρχική περιθωριοποίηση των ΥΓΟΣ από το ευρωπαϊκό οικοδόμημα25
  • 1. Ο πρωτεύων ρόλος του ανταγωνισμού κατά τον προσδιορισμό της έννοιας της «επιχείρησης»25
  • α. Η ανεπιφύλακτη υιοθέτηση του λειτουργικού κριτηρίου26
  • β. Η διευρυμένη έννοια της οικονομικής δραστηριότητας27
  • 2. Ο περιθωριακός ρόλος της κοινής ωφέλειας κατά τη χάραξη ορίων στην εφαρμογή των κανόνων του ανταγωνισμού 30
  • α. Οι «καθαρές γραμμές» της δημόσιας εξουσίας και της αρχής της κοινωνικής αλληλεγγύης30
  • i. H έννοια της δημόσιας εξουσίας (imperium)30
  • ii. Η αρχή της κοινωνικής αλληλεγγύης33
  • αποφευχθέντος κόστους»223
  • της αντιστάθμισης227
  • ii.α. H λύση της πρόσφορης κατανομής του κόστους239
  • ii.β. Η λύση του πλήρους καταλογισμού του κόστους στις ΥΓΟΣ241
  • i.α. Η Ανακοίνωση του 2012 και οι αποφάσεις της Επιτροπής245
  • i.β. Κριτική αποτίμησή τους υπό το πρίσμα των Οδηγιών για τις δημόσιες συμβάσεις250
  • iii.α. Το ερμηνευτικό πλαίσιο της Οδηγίας260
  • iii.β. Οι επιμέρους κανόνες αυτής262
  • iv.α. Οι άγονες αεροπορικές γραμμές267
  • iv.β. Οι άγονες θαλάσσιες γραμμές269
  • ii.α. Από την αρχή του «ιδιώτη επενδυτή» 280
  • ii.β. Προς την αρχή του «δημοσίου επενδυτή»282
  • β. Η «γκρίζα ζώνη» της κοινής ωφέλειας: από τη «service public» και τη «universal service», στην ΥΓΟΣ και την «καθολική υπηρεσία»35
  • ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΔΕΥΤΕΡΟ42
  • Η μεταγενέστερη ένταξη των ΥΓΟΣ στο αξιακό ενωσιακό σύστημα και η συμπλοκή τους με τους κανόνες για τις κρατικές ενισχύσεις42
  • 1. Η «κανονιστική» αποτύπωση της νομολογίας, του ήπιου και παράγωγου δικαίου και η «προγραμματική» αποτύπωση του πρωτογενούς δικαίου42
  • α. Η πρωτοπόρος νομολογία του ΔΕΕ43
  • β. Οι εννοιολογικές αποσαφηνίσεις του ήπιου δικαίου (soft law) της Ευρωπαϊκής Επιτροπής46
  • γ. Ο δεσμευτικός χαρακτήρας της παράγωγης τομεακής νομοθεσίας 48
  • δ. Η υποχρέωση των κρατών-μελών και της Ένωσης να παρέχουν ΥΓΟΣ και η υποχρέωση της Ένωσης να εγγυάται την πρόσβαση στις ΥΓΟΣ51
  • 2. Το άνοιγμα των ΥΓΟΣ στον ανταγωνισμό και η ανάδειξη των κανόνων για τις κρατικές ενισχύσεις κατά τη χρηματοδότησή τους57
  • α. Η σημασία των κανόνων για τις κρατικές ενισχύσειςστην εγκαθίδρυση μιας ανταγωνιστικής ενιαίας αγοράς57
  • β. Η ιδιαιτερότητα της εφαρμογής των κανόνων για τις κρατικές ενισχύσεις κατά τη χρηματοδότηση των ΥΓΟΣ59
  • ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ61
  • Η νομική φύση του κόστους εκπλήρωσης των ΥΓΟΣ: Μεταξύ θεμιτής αντισταθμιστικής παροχής και απαγορευμένης κρατικής ενίσχυσης61
  • ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ62
  • Τα συνθετικά στοιχεία της έννοιας της κρατικής ενίσχυσης στο ευρωπαϊκό δίκαιο62
  • 1. Κριτήρια συνδεόμενα με τη φύση του μέτρου 63
  • α. Η χορήγηση οικονομικού πλεονεκτήματος και η αρχή του «ιδιώτη επενδυτή»64
  • i. Η αντικειμενική μορφή του πλεονεκτήματος64
  • ii. Η αποκόμιση οικονομικού οφέλους υπό τις συνήθειςσυνθήκες της αγοράς67
  • iii. Η μεθοδολογία εφαρμογής του κριτηρίου του ιδιώτη επενδυτή71
  • β. Ο επιλεκτικός χαρακτήρας του μέτρου75
  • i. Ουσιαστική και χρονική επιλεκτικότητα 75
  • ii. Περιφερειακή επιλεκτικότητα81
  • 2. Κριτήρια συνδεόμενα με την προέλευση του μέτρου85
  • α. Η μεταφορά κρατικών πόρων85
  • i. Η επιβάρυνση του κρατικού προϋπολογισμού85
  • ii. Η αποφασιστική κρατική επιρροή επί του τρόπου διάθεσης των πόρων88
  • β. Ο καταλογισμός του μέτρου στο Κράτος92
  • 3. Κριτήρια συνδεόμενα με τα αποτελέσματα του μέτρου95
  • α. H νόθευση ή απειλή νόθευσης του ανταγωνισμού95
  • β. Η επίδραση στις ενδοκοινοτικές συναλλαγές96
  • ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΔΕΥΤΕΡΟ98
  • Το χρονικό της σύνδεσης των αντισταθμιστικών παροχών στις ΥΓΟΣ με τους κανόνες περί κρατικών ενισχύσεων98
  • 1. Από τη δυσκίνητη «προσέγγιση της κρατικής ενίσχυσης»101
  • α. Η απόφαση «Γαλλικά Ταχυδρομεία»102
  • β. Κριτική θεώρηση της «προσέγγισης της κρατικής ενίσχυσης»104
  • 2. Στην ευέλικτη «αποζημιωτική προσέγγιση»108
  • α. Η αρχική υιοθέτηση με τις αποφάσεις Ferring και GEMO108
  • β. Η παγίωσή της με την απόφαση-σταθμό Altmark112
  • ΜΕΡΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ117
  • Αντισταθμιστικές παροχές και κρατικές ενισχύσεις: Μια εν τέλει διαλεκτική σχέση και οι νομολογιακές προϋποθέσεις θεμελίωσής της117
  • ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ117
  • Τα κριτήρια Altmark ως εγγυήσεις διαφανούς χρηματοδότησης της γνήσιας κοινής ωφέλειας117
  • 1. Η εξακρίβωση ύπαρξης γνήσιας ΥΓΟΣ (1ο κριτήριο Altmark)118
  • α. Η αρμοδιότητα χαρακτηρισμού ορισμένης υπηρεσίας ως ΥΓΟΣ, κυριαρχικό δικαίωμα των κρατών-μελών118
  • i. Η αρχή της επικουρικότητας118
  • ii. Η θεμελίωση της ιδιαιτερότητας της χρηματοδοτούμενης υπηρεσίας 124
  • β. Η λειτουργία της ευρωπαϊκής απελευθερωμένης αγοράς ως στοιχείο απόκλισης από την εθνική κυριαρχία128
  • i. Η αδυναμία της αγοράς ως όρος της δημόσιας επέμβασης129
  • ii. Η αγορά ως παράγοντας διαμόρφωσης της δημόσιας επέμβασης135
  • iii. Προς μία «αναλυτική οικονομική προσέγγιση» και στο πεδίο των ΥΓΟΣ139
  • 2. Ο καθορισμός του περιεχομένου της ΥΓΟΣ και των παραμέτρων υπολογισμού της αντιστάθμισης (1ο και 2ο κριτήριο Altmark)142
  • α. Ο ακριβής προσδιορισμός του περιεχομένου της ΥΓΟΣ με επίσημη πράξη ανάθεσης του εθνικού δικαίου (1ο κριτήριο Altmark)143
  • i. O νομικός τύπος της πράξης ανάθεσης143
  • ii. Το περιεχόμενο της πράξης ανάθεσης147
  • β. Οι παράμετροι υπολογισμού της αντιστάθμισης (2ο κριτήριο Altmark) 151
  • i. Ο εκ των προτέρων προσδιορισμός των παραμέτρων υπολογισμού151
  • ii. Οι απαιτήσεις αντικειμενικότητας και διαφάνειας155
  • ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΔΕΥΤΕΡΟ158
  • Τα κριτήρια Altmark ως εγγυήσεις αναλογικής και αποδοτικής χρηματοδότησης της κοινής ωφέλειας158
  • 1. Η απαγόρευση της υπεραντιστάθμισης ως έκφανση της αρχής της αναλογικότητας (3ο κριτήριο Altmark) 159
  • α. Η εφαρμογή της αρχής της αναλογικότητας κατά τον προσδιορισμό της αντιστάθμισης159
  • i. Η νομολογιακή αποτύπωση της αρχής της αναλογικότητας160
  • ii. Οι εφαρμοστέες μέθοδοι για την εξεύρεση του καθαρού κόστους παροχής της υπηρεσίας165
  • β. Η παρεμβολή ιδιωτικοοικονομικών παραμέτρων και174
  • η προσαρμογή τους σε ένα καταρχήν δημοσιοκεντρικό περιβάλλον174
  • i. H προσφυγή στην έννοια του ευλόγου κέρδους και οι δυσχέρειες στον υπολογισμό του174
  • ii. Η απαγόρευση των σταυροειδών επιδοτήσεων υπό το πρίσμα της Οδηγίας 2006/111/ΕΚ για τη διαφάνεια των χρηματοοικονομικών σχέσεων179
  • 2. Η απαίτηση ανάθεσης των ΥΓΟΣ στον πλέον αποδοτικό φορέα (4ο κριτήριο Altmark)188
  • α. Το νομολογιακό τεκμήριο επιλογής του αποδοτικού φορέα με διαγωνισμό188
  • i. Το είδος της διαγωνιστικής διαδικασίας189
  • ii. Τα κριτήρια ανάθεσης198
  • iii. Οι συμβάσεις παραχώρησης υπηρεσίας202
  • iv. Η νομολογία του Ελεγκτικού Συνεδρίου211
  • β. Η μη εφαρμογή του τεκμηρίου216
  • i. Η εφαρμογή της αρχής της αποδοτικότητας μέσω της προσφυγής στην έννοια της «μέσης επιχείρησης με χρηστή διαχείριση»217
  • ii. Παρεκκλίσεις από την αρχή του «ιδιώτη επενδυτή» στη sui generis αγορά των ΥΓΟΣ223
  • ΜΕΡΟΣ ΤΡΙΤΟ231
  • Οι κρατικές ενισχύσεις στις ΥΓΟΣ πέραν της απόφασης Altmark231
  • ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ231
  • Η αξιολόγηση της αντιστάθμισης ως κρατικής ενίσχυσης σε περίπτωση μη πλήρωσης των κριτηρίων Altmark231
  • 1. Η εφαρμογή του άρθρου 106 παρ. 2 της ΣΛΕΕ231
  • α. Η ρυθμιστική λειτουργία του άρθρου 106 παρ. 2 της ΣΛΕΕ κατά την εξέταση του συμβιβάσιμου της ενίσχυσης232
  • i. H ήπια θεώρηση της αρχής της αναλογικότητας έναντι της «θεωρίας του καταληφθέντος χώρου» (pre-emption theory)234
  • ii. Τα κριτήρια Altmark, το άρθρο 106 παρ. 2 της ΣΛΕΕ και το, μεταξύ τους, «κενό αποδοτικότητας» (efficiency gap)236
  • iii. Τα κριτήρια Altmark ως απρόσφορα εργαλεία ερμηνείας του άρθρου 106 παρ. 2 της ΣΛΕΕ.239
  • iv. Βάρος απόδειξης και άμεσο αποτέλεσμα της διάταξης242
  • β. Απαλλακτικοί κανονισμοί και ενισχύσεις ήσσονος σημασίας 244
  • i. Κανονισμός 360/2012 της Επιτροπής για τις ενισχύεις ήσσονος σημασίας245
  • ii. Απόφαση 2012/21 της Επιτροπής για την απαλλαγή από την υποχρέωση κοινοποίησης246
  • 2. Η ανάκτηση των παράνομων ενισχύσεων248
  • α. Η υποχρέωση ανάκτησης της ενίσχυσης249
  • i. Η διαδικασία ελέγχου της ενίσχυσης ως προπαρασκευαστικό στάδιο της απόφασης ανάκτησης250
  • ii. Η απόφαση ανάκτησης της ενίσχυσης253
  • β. Η διαδικασία ανάκτησης: σημείο τριβής μεταξύ δικονομικής αυτονομίας των κρατών μελών και αποτελεσματικότητας του ευρωπαϊκού δικαίου 257
  • i. Η αρχή της πρόσφορης ανάκτησης258
  • ii. Η εξουσία του εθνικού δικαστή και ο διττός ρόλος του (dedoublement fonctionnel)260
  • iii. Η άμυνα του κράτους μέλους έναντι της απόφασης ανάκτησης264
  • ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΔΕΥΤΕΡΟ267
  • Η ανάδειξη ενός σταθερού πλαισίου για τη ρύθμιση των κρατικών ενισχύσεων στις ΥΓΟΣ στην post - Altmark εποχή267
  • 1. Οι καινοτόμες διατάξεις του Πλαισίου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής268
  • α. Η αρχή της αποδοτικότητας και η σύγκλιση με την Altmark269
  • β. H προσφυγή στη δημόσια σύμβαση και η υπέρβαση της Altmark273
  • i. Κρατικές ενισχύσεις και δημόσιες συμβάσεις: μία σχέση απόλυτης αλληλεξάρτησης274
  • ii. Κρατικές ενισχύσεις και δημόσιες συμβάσεις: προσπάθειες αρμονικής και ευέλικτης συνύπαρξης279
  • 2. Προς μία ενιαία και οριζόντια θεώρηση των ΥΓΟΣ στην ευρωπαϊκή έννομη τάξη;281
  • α. Η αναγκαιότητα και οι βασικοί άξονες της νομοθέτησης282
  • β. Η νομική βάση και ο τύπος του νομοθετήματος287
  • ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ291
  • ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ295
  • ΝΟΜΟΛΟΓΙΑ295
  • Αποφάσεις ευρωπαϊκής Επιτροπής 305
  • Κείμενα ευρωπαϊκής νομοθεσίας308
  • ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ315
  • Α. Ελληνική315
  • Β. Ξενόγλωσση320
  • Ευρετήριο327
  • 0
  • 0