Έκδοση: 2019
ISBN: 978-960-622-733-2
Σελίδες: 328
Συγγραφέας: Ε. Κωνσταντάκου
Διεύθυνση Σειράς: Λ. Αθανασίου, Δ. Τζουγανάτος
Πρόλογος: Λ. Αθανασίου, Δ. Τζουγανάτος

Η δημιουργία μίας νέας σειράς μελετών στο δίκαιο του ανταγωνισμού (ελεύθερου και αθέμιτου) αντανακλά την ανάπτυξη του γνωστικού αντικειμένου, τόσο σε θεωρητικό επίπεδο όσο και σε πρακτικό, λόγω της -συγκριτικά διαπιστούμενης- προοδευτικής αύξησης των αγωγών αποζημίωσης υπό την ώθηση της Οδηγίας 2014/104/ΕΕ (Ν 4529/18). Η δυναμική αυτή διεργασία αποτυπώθηκε στη χώρα μας και σε ακαδημαϊκό επίπεδο, με την ίδρυση και λειτουργία από το 2016, στη Νομική Σχολή της Αθήνας, ξεχωριστής κατεύθυνσης Μεταπτυχιακού Προγράμματος σπουδών στο Δίκαιο του Ανταγωνισμού και των Άυλων Αγαθών.

Η μελέτη «Κρατικές ενισχύσεις & κοινωφελείς επιχειρήσεις» συστηματοποιεί και αποτυπώνει, με σαφήνεια την προοδευτική εξέλιξη της αντιμετώπισης των ΥΓΟΣ, άλλως υπηρεσιών κοινής ωφέλειας, από την ενωσιακή έννομη τάξη και καλύπτει όλο το φάσμα από την πρώιμη φάση της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης, κατά την οποία είχε δοθεί προτεραιότητα στη διασφάλιση του ελεύθερου ανταγωνισμού, μέχρι την ένταξη των εν λόγω υπηρεσιών στο αξιακό σύστημα της ΕΕ με διατάξεις του πρωτογενούς δικαίου. Πρόκειται για ένα θέμα αιχμής τόσο σε ενωσιακό όσο και σε εθνικό επίπεδο, που διεκδικεί θέση ως αντικείμενο μελέτης αφενός του δικαίου του ανταγωνισμού, αφετέρου του δημοσίου δικαίου, στο σταυροδρόμι των οποίων κινείται. Η μελέτη συστηματοποιεί με σαφήνεια και καθαρή γραφή, την προοδευτική εξέλιξη της αντιμετώπισης των ΥΓΟΣ, άλλως υπηρεσιών κοινής ωφέλειας, από την ενωσιακή έννομη τάξη και καλύπτει όλο το φάσμα από την πρώιμη φάση της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης, κατά την οποία είχε δοθεί προτεραιότητα στη διασφάλιση του ελεύθερου ανταγωνισμού, μέχρι την ένταξη των εν λόγω υπηρεσιών στο αξιακό σύστημα της ΕΕ με διατάξεις του πρωτογενούς δικαίου. Πέραν της εισαγωγής όπου αναλύονται οι ΥΓΟΣ στην Ευρωπαϊκή Έννομη Τάξη, στο πρώτο μέρος η συγγραφέας εμβαθύνει στη νομική φύση του κόστους εκπλήρωσης των ΥΓΟΣ, ενώ στο δεύτερο μέρος παρουσιάζεται η διαλεκτική σχέση μεταξύ των αντισταθμιστικών  παροχών και των κρατικών ενισχύσεων, στο τρίτο δε μέρος αποτυπώνονται οι κρατικές ενισχύσεις στις ΥΓΟΣ πέραν της απόφασης Altmark. Το πόνημα αυτό αποτελεί πολύτιμο βοήθημα για τις εθνικές αρχές, τους εφαρμοστές του δικαίου αλλά και σημείο αναφοράς για την κατανόηση σε ορολογικό και ουσιαστικό επίπεδο της ρυθμιστικής διάδοσης μεταξύ υπηρεσιών κοινής ωφέλειας και κρατικών ενισχύσεων.

  • 0
  • ΕΙΣΑΓΩΓΗ1
  • Οι ΥΓΟΣ στην Ευρωπαϊκή Έννομη Τάξη - Από την αρνητική στη θετική όψη1
  • ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ3
  • Η αρχική περιθωριοποίηση των ΥΓΟΣ από το ευρωπαϊκό οικοδόμημα3
  • 1. Ο πρωτεύων ρόλος του ανταγωνισμού κατά τον προσδιορισμό της έννοιας της «επιχείρησης»3
  • α. Η ανεπιφύλακτη υιοθέτηση του λειτουργικού κριτηρίου4
  • β. Η διευρυμένη έννοια της οικονομικής δραστηριότητας5
  • 2. Ο περιθωριακός ρόλος της κοινής ωφέλειας κατά τη χάραξη ορίων στην εφαρμογή των κανόνων του ανταγωνισμού 8
  • α. Οι «καθαρές γραμμές» της δημόσιας εξουσίας και της αρχής της κοινωνικής αλληλεγγύης8
  • i. H έννοια της δημόσιας εξουσίας (imperium)8
  • ii. Η αρχή της κοινωνικής αλληλεγγύης11
  • αποφευχθέντος κόστους»201
  • της αντιστάθμισης205
  • ii.α. H λύση της πρόσφορης κατανομής του κόστους217
  • ii.β. Η λύση του πλήρους καταλογισμού του κόστους στις ΥΓΟΣ219
  • i.α. Η Ανακοίνωση του 2012 και οι αποφάσεις της Επιτροπής223
  • i.β. Κριτική αποτίμησή τους υπό το πρίσμα των Οδηγιών για τις δημόσιες συμβάσεις228
  • iii.α. Το ερμηνευτικό πλαίσιο της Οδηγίας238
  • iii.β. Οι επιμέρους κανόνες αυτής240
  • iv.α. Οι άγονες αεροπορικές γραμμές245
  • iv.β. Οι άγονες θαλάσσιες γραμμές247
  • ii.α. Από την αρχή του «ιδιώτη επενδυτή» 258
  • ii.β. Προς την αρχή του «δημοσίου επενδυτή»260
  • β. Η «γκρίζα ζώνη» της κοινής ωφέλειας: από τη «service public» και τη «universal service», στην ΥΓΟΣ και την «καθολική υπηρεσία»13
  • ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΔΕΥΤΕΡΟ20
  • Η μεταγενέστερη ένταξη των ΥΓΟΣ στο αξιακό ενωσιακό σύστημα και η συμπλοκή τους με τους κανόνες για τις κρατικές ενισχύσεις20
  • 1. Η «κανονιστική» αποτύπωση της νομολογίας, του ήπιου και παράγωγου δικαίου και η «προγραμματική» αποτύπωση του πρωτογενούς δικαίου20
  • α. Η πρωτοπόρος νομολογία του ΔΕΕ21
  • β. Οι εννοιολογικές αποσαφηνίσεις του ήπιου δικαίου (soft law) της Ευρωπαϊκής Επιτροπής24
  • γ. Ο δεσμευτικός χαρακτήρας της παράγωγης τομεακής νομοθεσίας 26
  • δ. Η υποχρέωση των κρατών-μελών και της Ένωσης να παρέχουν ΥΓΟΣ και η υποχρέωση της Ένωσης να εγγυάται την πρόσβαση στις ΥΓΟΣ29
  • 2. Το άνοιγμα των ΥΓΟΣ στον ανταγωνισμό και η ανάδειξη των κανόνων για τις κρατικές ενισχύσεις κατά τη χρηματοδότησή τους35
  • α. Η σημασία των κανόνων για τις κρατικές ενισχύσειςστην εγκαθίδρυση μιας ανταγωνιστικής ενιαίας αγοράς35
  • β. Η ιδιαιτερότητα της εφαρμογής των κανόνων για τις κρατικές ενισχύσεις κατά τη χρηματοδότηση των ΥΓΟΣ37
  • ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ39
  • Η νομική φύση του κόστους εκπλήρωσης των ΥΓΟΣ: Μεταξύ θεμιτής αντισταθμιστικής παροχής και απαγορευμένης κρατικής ενίσχυσης39
  • ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ40
  • Τα συνθετικά στοιχεία της έννοιας της κρατικής ενίσχυσης στο ευρωπαϊκό δίκαιο40
  • 1. Κριτήρια συνδεόμενα με τη φύση του μέτρου 41
  • α. Η χορήγηση οικονομικού πλεονεκτήματος και η αρχή του «ιδιώτη επενδυτή»42
  • i. Η αντικειμενική μορφή του πλεονεκτήματος42
  • ii. Η αποκόμιση οικονομικού οφέλους υπό τις συνήθειςσυνθήκες της αγοράς45
  • iii. Η μεθοδολογία εφαρμογής του κριτηρίου του ιδιώτη επενδυτή49
  • β. Ο επιλεκτικός χαρακτήρας του μέτρου53
  • i. Ουσιαστική και χρονική επιλεκτικότητα 53
  • ii. Περιφερειακή επιλεκτικότητα59
  • 2. Κριτήρια συνδεόμενα με την προέλευση του μέτρου63
  • α. Η μεταφορά κρατικών πόρων63
  • i. Η επιβάρυνση του κρατικού προϋπολογισμού63
  • ii. Η αποφασιστική κρατική επιρροή επί του τρόπου διάθεσης των πόρων66
  • β. Ο καταλογισμός του μέτρου στο Κράτος70
  • 3. Κριτήρια συνδεόμενα με τα αποτελέσματα του μέτρου73
  • α. H νόθευση ή απειλή νόθευσης του ανταγωνισμού73
  • β. Η επίδραση στις ενδοκοινοτικές συναλλαγές74
  • ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΔΕΥΤΕΡΟ76
  • Το χρονικό της σύνδεσης των αντισταθμιστικών παροχών στις ΥΓΟΣ με τους κανόνες περί κρατικών ενισχύσεων76
  • 1. Από τη δυσκίνητη «προσέγγιση της κρατικής ενίσχυσης»79
  • α. Η απόφαση «Γαλλικά Ταχυδρομεία»80
  • β. Κριτική θεώρηση της «προσέγγισης της κρατικής ενίσχυσης»82
  • 2. Στην ευέλικτη «αποζημιωτική προσέγγιση»86
  • α. Η αρχική υιοθέτηση με τις αποφάσεις Ferring και GEMO86
  • β. Η παγίωσή της με την απόφαση-σταθμό Altmark90
  • ΜΕΡΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ95
  • Αντισταθμιστικές παροχές και κρατικές ενισχύσεις: Μια εν τέλει διαλεκτική σχέση και οι νομολογιακές προϋποθέσεις θεμελίωσής της95
  • ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ95
  • Τα κριτήρια Altmark ως εγγυήσεις διαφανούς χρηματοδότησης της γνήσιας κοινής ωφέλειας95
  • 1. Η εξακρίβωση ύπαρξης γνήσιας ΥΓΟΣ (1ο κριτήριο Altmark)96
  • α. Η αρμοδιότητα χαρακτηρισμού ορισμένης υπηρεσίας ως ΥΓΟΣ, κυριαρχικό δικαίωμα των κρατών-μελών96
  • i. Η αρχή της επικουρικότητας96
  • ii. Η θεμελίωση της ιδιαιτερότητας της χρηματοδοτούμενης υπηρεσίας 102
  • β. Η λειτουργία της ευρωπαϊκής απελευθερωμένης αγοράς ως στοιχείο απόκλισης από την εθνική κυριαρχία106
  • i. Η αδυναμία της αγοράς ως όρος της δημόσιας επέμβασης107
  • ii. Η αγορά ως παράγοντας διαμόρφωσης της δημόσιας επέμβασης113
  • iii. Προς μία «αναλυτική οικονομική προσέγγιση» και στο πεδίο των ΥΓΟΣ117
  • 2. Ο καθορισμός του περιεχομένου της ΥΓΟΣ και των παραμέτρων υπολογισμού της αντιστάθμισης (1ο και 2ο κριτήριο Altmark)120
  • α. Ο ακριβής προσδιορισμός του περιεχομένου της ΥΓΟΣ με επίσημη πράξη ανάθεσης του εθνικού δικαίου (1ο κριτήριο Altmark)121
  • i. O νομικός τύπος της πράξης ανάθεσης121
  • ii. Το περιεχόμενο της πράξης ανάθεσης125
  • β. Οι παράμετροι υπολογισμού της αντιστάθμισης (2ο κριτήριο Altmark) 129
  • i. Ο εκ των προτέρων προσδιορισμός των παραμέτρων υπολογισμού129
  • ii. Οι απαιτήσεις αντικειμενικότητας και διαφάνειας133
  • ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΔΕΥΤΕΡΟ136
  • Τα κριτήρια Altmark ως εγγυήσεις αναλογικής και αποδοτικής χρηματοδότησης της κοινής ωφέλειας136
  • 1. Η απαγόρευση της υπεραντιστάθμισης ως έκφανση της αρχής της αναλογικότητας (3ο κριτήριο Altmark) 137
  • α. Η εφαρμογή της αρχής της αναλογικότητας κατά τον προσδιορισμό της αντιστάθμισης137
  • i. Η νομολογιακή αποτύπωση της αρχής της αναλογικότητας138
  • ii. Οι εφαρμοστέες μέθοδοι για την εξεύρεση του καθαρού κόστους παροχής της υπηρεσίας143
  • β. Η παρεμβολή ιδιωτικοοικονομικών παραμέτρων και152
  • η προσαρμογή τους σε ένα καταρχήν δημοσιοκεντρικό περιβάλλον152
  • i. H προσφυγή στην έννοια του ευλόγου κέρδους και οι δυσχέρειες στον υπολογισμό του152
  • ii. Η απαγόρευση των σταυροειδών επιδοτήσεων υπό το πρίσμα της Οδηγίας 2006/111/ΕΚ για τη διαφάνεια των χρηματοοικονομικών σχέσεων157
  • 2. Η απαίτηση ανάθεσης των ΥΓΟΣ στον πλέον αποδοτικό φορέα (4ο κριτήριο Altmark)166
  • α. Το νομολογιακό τεκμήριο επιλογής του αποδοτικού φορέα με διαγωνισμό166
  • i. Το είδος της διαγωνιστικής διαδικασίας167
  • ii. Τα κριτήρια ανάθεσης176
  • iii. Οι συμβάσεις παραχώρησης υπηρεσίας180
  • iv. Η νομολογία του Ελεγκτικού Συνεδρίου189
  • β. Η μη εφαρμογή του τεκμηρίου194
  • i. Η εφαρμογή της αρχής της αποδοτικότητας μέσω της προσφυγής στην έννοια της «μέσης επιχείρησης με χρηστή διαχείριση»195
  • ii. Παρεκκλίσεις από την αρχή του «ιδιώτη επενδυτή» στη sui generis αγορά των ΥΓΟΣ201
  • ΜΕΡΟΣ ΤΡΙΤΟ209
  • Οι κρατικές ενισχύσεις στις ΥΓΟΣ πέραν της απόφασης Altmark209
  • ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ209
  • Η αξιολόγηση της αντιστάθμισης ως κρατικής ενίσχυσης σε περίπτωση μη πλήρωσης των κριτηρίων Altmark209
  • 1. Η εφαρμογή του άρθρου 106 παρ. 2 της ΣΛΕΕ209
  • α. Η ρυθμιστική λειτουργία του άρθρου 106 παρ. 2 της ΣΛΕΕ κατά την εξέταση του συμβιβάσιμου της ενίσχυσης210
  • i. H ήπια θεώρηση της αρχής της αναλογικότητας έναντι της «θεωρίας του καταληφθέντος χώρου» (pre-emption theory)212
  • ii. Τα κριτήρια Altmark, το άρθρο 106 παρ. 2 της ΣΛΕΕ και το, μεταξύ τους, «κενό αποδοτικότητας» (efficiency gap)214
  • iii. Τα κριτήρια Altmark ως απρόσφορα εργαλεία ερμηνείας του άρθρου 106 παρ. 2 της ΣΛΕΕ.217
  • iv. Βάρος απόδειξης και άμεσο αποτέλεσμα της διάταξης220
  • β. Απαλλακτικοί κανονισμοί και ενισχύσεις ήσσονος σημασίας 222
  • i. Κανονισμός 360/2012 της Επιτροπής για τις ενισχύεις ήσσονος σημασίας223
  • ii. Απόφαση 2012/21 της Επιτροπής για την απαλλαγή από την υποχρέωση κοινοποίησης224
  • 2. Η ανάκτηση των παράνομων ενισχύσεων226
  • α. Η υποχρέωση ανάκτησης της ενίσχυσης227
  • i. Η διαδικασία ελέγχου της ενίσχυσης ως προπαρασκευαστικό στάδιο της απόφασης ανάκτησης228
  • ii. Η απόφαση ανάκτησης της ενίσχυσης231
  • β. Η διαδικασία ανάκτησης: σημείο τριβής μεταξύ δικονομικής αυτονομίας των κρατών μελών και αποτελεσματικότητας του ευρωπαϊκού δικαίου 235
  • i. Η αρχή της πρόσφορης ανάκτησης236
  • ii. Η εξουσία του εθνικού δικαστή και ο διττός ρόλος του (dedoublement fonctionnel)238
  • iii. Η άμυνα του κράτους μέλους έναντι της απόφασης ανάκτησης242
  • ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΔΕΥΤΕΡΟ245
  • Η ανάδειξη ενός σταθερού πλαισίου για τη ρύθμιση των κρατικών ενισχύσεων στις ΥΓΟΣ στην post - Altmark εποχή245
  • 1. Οι καινοτόμες διατάξεις του Πλαισίου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής246
  • α. Η αρχή της αποδοτικότητας και η σύγκλιση με την Altmark247
  • β. H προσφυγή στη δημόσια σύμβαση και η υπέρβαση της Altmark251
  • i. Κρατικές ενισχύσεις και δημόσιες συμβάσεις: μία σχέση απόλυτης αλληλεξάρτησης252
  • ii. Κρατικές ενισχύσεις και δημόσιες συμβάσεις: προσπάθειες αρμονικής και ευέλικτης συνύπαρξης257
  • 2. Προς μία ενιαία και οριζόντια θεώρηση των ΥΓΟΣ στην ευρωπαϊκή έννομη τάξη;259
  • α. Η αναγκαιότητα και οι βασικοί άξονες της νομοθέτησης260
  • β. Η νομική βάση και ο τύπος του νομοθετήματος265
  • ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ269
  • ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ273
  • ΝΟΜΟΛΟΓΙΑ273
  • Αποφάσεις ευρωπαϊκής Επιτροπής 283
  • Κείμενα ευρωπαϊκής νομοθεσίας286
  • ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ293
  • Α. Ελληνική293
  • Β. Ξενόγλωσση298
  • Ευρετήριο305
  • 0
  • 0