Έκδοση: 2019
ISBN: 978-960-622-760-8
Σελίδες: 672
Συγγραφέας: Μ. Παπακωνσταντής
Πρόλογος: Ε. Σαχπεκίδου

Ο στόχος του βιβλίου Η Τρομοκρατία στον Χώρο Ελευθερίας, Ασφάλειας και Δικαιοσύνης της Ευρωπαϊκής Ένωσης είναι να αποτυπώσει όλη την προσπάθεια εκπόνησης και εφαρμογής της ενωσιακής πολιτικής καταπολέμησης της τρομοκρατίας από τα πρώτα της βήματα έως σήμερα.

Το κύριο αντικείμενο της έρευνας του συγγραφέα αναφέρεται στη σημερινή κατάσταση και στην πρόθεση των ενωσιακών οργάνων αλλά και των κρατών μελών να διαμορφώσουν μια αυτόνομη αντιτρομοκρατική πολιτική που θα εμφανίζει συνέχεια και συνέπεια και θα είναι συγχρόνως αποτελεσματική εντός του Χώρου Ελευθερίας, Ασφάλειας και Δικαιοσύνης. Το βιβλίο επιχειρεί όμως καταρχήν να τοποθετήσει και ιστορικά το φαινόμενο της τρομοκρατίας, ξεκινώντας από τα κυριότερα τρομοκρατικά επεισόδια στις αρχές του 20ού αιώνα και φθάνοντας μέχρι τις μέρες μας, χωρίς να διστάζει να ασχοληθεί και με το ευαίσθητο ζήτημα των αιτίων της τρομοκρατίας.

Στη συνέχεια η προσοχή του συγγραφέα στρέφεται στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα/Ευρωπαϊκή Ένωση. Οι Ευρωπαϊκές Κοινότητες είχαν ήδη από τη δεκαετία του ΄70 ασχοληθεί με την αντιμετώπιση σοβαρών μορφών εγκληματικότητας, μεταξύ αυτών και την τρομοκρατία, το δε Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο είχε εγκαίρως προσπαθήσει να εισηγηθεί έναν ορισμό της.

Δεν είναι τυχαίο ότι όλες οι κρίσιμες σχετικές νομικές πράξεις της Ένωσης εμφανίζονται με την έλευση του εικοστού πρώτου αιώνα. Πρόκειται για πράξεις που επιχειρούν να δημιουργήσουν ένα κοινό νομικό πλαίσιο για το σύνολο των κρατών μελών, προσφέροντας όχι μόνο συγκεκριμένους ορισμούς των τρομοκρατικών εγκλημάτων, αλλά και το πλαίσιο της αντιμετώπισής τους. Το εγχείρημα δεν ήταν απλό, ακόμη και για μια σχετικά συμπαγή ομάδα κρατών, όπως τα μέλη της Ευρωπαϊκής Κοινότητας και μετέπειτα Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Με προσοχή, υπευθυνότητα και επιμέλεια καταγράφεται ακόμη στο βιβλίο το πλήθος των δράσεων που έχει αναλάβει η Ευρωπαϊκή Ένωση για την καταπολέμηση της τρομοκρατίας, έτσι όπως διαρθρώνονται γύρω από τις έννοιες πρόληψη, προστασία, καταστολή και αντίδραση (από την αποτροπή της στρατολόγησης και ριζοσπαστικοποίησης των πιθανών τρομοκρατών, την παρακολούθηση της υποκίνησης βίας και τη διάχυση της ρητορικής του μίσους μέσω του διαδικτύου, την κατάσταση που επικρατεί στις φυλακές, την οργάνωση ταξιδιών με σκοπό την τρομοκρατία, μέχρι και τις προσπάθειες ένταξης των προσώπων, την προώθηση του διαλόγου, τη συνεργασία με τρίτες χώρες και άλλους διεθνείς οργανισμούς, την ανταλλαγή πληροφοριών και δημιουργία και προαγωγή ευρωπαϊκών και διεθνών προτύπων, την ενίσχυση της δικαιοσύνης και του κράτους δικαίου για τα συστήματα ποινικής δικαιοσύνης στη Μέση Ανατολή και τη Βόρεια Αφρική, τη διαχείριση των συστημάτων πληροφοριών, μεταξύ αυτών και του Σένγκεν, καθώς και το γενικότερο σύστημα εισόδου ή εξόδου στην και από την ενωσιακή επικράτεια, τη χρηματοδότηση της τρομοκρατίας, την ενεργοποίηση της ρήτρας αλληλεγγύης του άρθρου 222 ΣΛΕΕ, την βοήθεια και υποστήριξη των θυμάτων των εγκληματικών τρομοκρατικών πράξεων κ.λπ.).

Το βιβλίο «Η Τρομοκρατία στον Χώρο Ελευθερίας, Ασφάλειας και Δικαιοσύνης της Ευρωπαϊκής Ένωσης» αποτελεί πολύτιμο βοήθημα κάθε ενδιαφερόμενου για το σύγχρονο σύστημα αντιμετώπισης της τρομοκρατίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση είτε είναι νομικός, πολιτικός επιστήμονας, μέλος της ελληνικής διοίκησης είτε σπουδαστής και ερευνητής.

  • 0
  • Εισαγωγή1
  • 1. H εξέλιξη του φαινομένου της τρομοκρατίας στην Ευρώπη7
  • 2. Ο ορισμός της τρομοκρατίας15
  • 2.1. Η αδυναμία ορισμού της γενικής τρομοκρατίας από τη διεθνή κοινότητα21
  • 2.1.1. Το διαχρονικό αδιέξοδο κατάληξης σε έναν γενικό ορισμό της τρομοκρατίας22
  • 2.1.1. Τα πεδία διαφωνιών κατάληξης σε έναν γενικό ορισμό της τρομοκρατίας32
  • 2.1.2.1. Ο χαρακτηρισμός των εθνικοαπελευθερωτικών κινημάτων ως τρομοκρατικών ομάδων32
  • 2.1.2.2. Ο χαρακτηρισμός της κρατικής καταστολής ως τρομοκρατικής ενέργειας36
  • 2.2. Η λύση της τομεακής προσέγγισης της τρομοκρατίας39
  • 2.3. Ο ορισμός της τρομοκρατίας κατά το Διεθνές Ανθρωπιστικό Δίκαιο47
  • 2.4. Τα συστατικά στοιχεία της τρομοκρατίας53
  • 2.5. Ο ορισμός των τρομοκρατικών εγκλημάτων από την Ευρωπαϊκή Ένωση57
  • 2.5.1. Η απόφαση-πλαίσιο 2002/475/ΔΕΥ και η τροποποιητική απόφαση-πλαίσιο 2008/919/ΔΕΥ για την καταπολέμηση της τρομοκρατίας58
  • 2.5.2. Η οδηγία 2017/541/ΕΕ για την καταπολέμηση της τρομοκρατίας67
  • 2.5.2.1. Τρομοκρατικά εγκλήματα και εγκλήματα που σχετίζονται με τρομοκρατική ομάδα70
  • 2.5.2.1.1. Η νομοτυπική μορφή του τρομοκρατικού εγκλήματος70
  • 2.5.2.1.2. Εγκλήματα σχετικά με τρομοκρατική ομάδα76
  • 2.5.2.2. Εγκλήματα σχετικά με τρομοκρατικές δραστηριότητες79
  • 2.5.2.2.1. Δημόσια υποκίνηση σε τέλεση τρομοκρατικού εγκλήματος80
  • 2.5.2.2.2. Στρατολόγηση τρομοκρατών81
  • 2.5.2.2.3. Παροχή εκπαίδευσης για τέλεση τρομοκρατικών πράξεων81
  • 2.5.2.2.4. Παρακολούθηση εκπαίδευσης για τέλεση τρομοκρατικών πράξεων81
  • 2.5.2.2.5. Ταξίδια με σκοπό την τρομοκρατία82
  • 2.5.2.2.6. Οργάνωση ή κατ’άλλον τρόπο διευκόλυνση ταξιδιών με σκοπό την τρομοκρατία83
  • 2.5.2.2.7. Χρηματοδότηση της τρομοκρατίας84
  • 2.5.2.2.8. Λοιπά εγκλήματα που σχετίζονται με τρομοκρατικές δραστηριότητες86
  • 3. Η καταπολέμηση της τρομοκρατίας από την οργανωμένη διεθνή κοινότητα89
  • 3.1. Η καταπολέμηση της τρομοκρατίας σε περιφερειακό επίπεδο92
  • 3.1.1. Συμβούλιο της Ευρώπης93
  • 3.1.2. Οργανισμός Οικονομικής Συνεργασίας της Μαύρης Θάλασσας98
  • 3.1.3. Κοινοπολιτεία Ανεξαρτήτων Κρατών98
  • 3.1.4. Οργανισμός Αμερικανικών Κρατών 99
  • 3.1.5. Ένωση Περιφερειακής Συνεργασίας Νότιας Ασίας100
  • 3.1.6. Ένωση των Χωρών της Νοτιοανατολικής Ασίας101
  • 3.1.7. Οργανισμός Συνεργασίας της Σαγκάης102
  • 3.1.8. Λίγκα των Αραβικών Κρατών 103
  • 3.1.9. Συμβούλιο Συνεργασίας των Αραβικών Κρατών του Κόλπου 104
  • 3.1.10. Οργανισμός Ισλαμικής Συνεργασίας105
  • 3.1.11. Αφρικανική Ένωση105
  • 3.2. Η καταπολέμηση της τρομοκρατίας στο πλαίσιο των Ηνωμένων Εθνών106
  • 3.2.1. H επίδραση διεθνούς δικαίου στο δίκαιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης109
  • 3.2.2. Ο ρόλος των κύριων οργάνων του Οργανισμού των Ηνωμένων Εθνών στην καταπολέμηση της τρομοκρατίας118
  • 3.2.2.1. Η Γενική Συνέλευση των Ηνωμένων Εθνών118
  • 3.2.2.2. Το Συμβούλιο Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών122
  • 3.2.2.2.1. Η απόφαση 1267 (1999) 125
  • 3.2.2.2.2. Η απόφαση 1373 (2001)125
  • 3.2.2.2.3. Η απόφαση 1540 (2004)130
  • 3.2.2.2.4. Η απόφαση 1624 (2005)131
  • 3.2.2.2.5. Η αντιμετώπιση των σύγχρονων προκλήσεων131
  • 3.2.2.3. Ο Γενικός Γραμματέας των Ηνωμένων Εθνών133
  • 3.2.3. Η ίδρυση και λειτουργία επικουρικών οργάνων για την καταπολέμηση της τρομοκρατίας 134
  • 3.2.3.1. Τα επικουρικά όργανα της Γενικής Συνέλευσης για την τρομοκρατία135
  • 3.2.3.2. Τα επικουρικά όργανα του Συμβουλίου Ασφαλείας για την τρομοκρατία137
  • 3.2.3.2.1. H Επιτροπή 1267/1989/2253 ISIL (Da’esh) και Al-Qaida 137
  • 3.2.3.2.2. Η Επιτροπή κατά της Τρομοκρατίας142
  • 3.2.3.2.3. H Επιτροπή 1540145
  • 3.2.3.3. Η Ειδική ομάδα καταπολέμησης της τρομοκρατίας των Ηνωμένων Εθνών146
  • 3.2.3.3.1. Το Κέντρο των Ηνωμένων Εθνών για την καταπολέμηση της τρομοκρατίας148
  • 3.2.3.3.2. Το Γραφείο των Ηνωμένων Εθνών για τα ναρκωτικά και το έγκλημα150
  • 3.2.3.3.3. Το Ερευνητικό Ίδρυμα των Ηνωμένων Εθνών για το Διαπεριφερειακό Έγκλημα και τη Δικαιοσύνη151
  • 3.2.4. H επιβολή κυρώσεων κατά των τρομοκρατικών ομάδων και των τρομοκρατών151
  • 3.2.5. Η Παγκόσμια στρατηγική για την καταπολέμηση της τρομοκρατίας154
  • 3.2.5. Το Σχέδιο δράσης για την πρόληψη του βίαιου εξτρεμισμού158
  • 4. Το πρωτογενές νομικό πλαίσιο καταπολέμησης της τρομοκρατίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης161
  • 4.1. Οι παράγοντες διαμόρφωσης της πολιτικής καταπολέμησης της τρομοκρατίας 164
  • 4.1.1. Η οριοθέτηση του πλαισίου των αρμοδιοτήτων164
  • 4.1.2. Το ποινικό δίκαιο ως μορφή έκφρασης της εθνικής κυριαρχίας 169
  • 4.1.3. Το δίπολο ασφάλεια και ελευθερία των πολιτών175
  • 4.1.4. Επικαιρότητα και ΜΜΕ 179
  • 4.1.5. Σύγκρουση πολλαπλών θεσμικών δρώντων181
  • 4.1.6. Αμφιθυμία των κρατών μελών182
  • 4.2. Η διπλωματία των ομάδων184
  • 4.2.1. Η Ομάδα της Βέρνης185
  • 4.2.2. Η Ομάδα TREVI186
  • 4.3. Η Συνθήκη της Ρώμης189
  • 4.4. Η Ενιαία Ευρωπαϊκή Πράξη193
  • 4.5. Η Συνθήκη του Μάαστριχτ196
  • 4.6. Η Συνθήκη του Άμστερνταμ 205
  • 4.7. Η Συνθήκη της Νίκαιας221
  • 4.8. Η Συνθήκη της Λισαβόνας224
  • 5. Το πολιτικό πλαίσιο καταπολέμησης της τρομοκρατίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης239
  • 5.1. Τα πενταετή προγράμματα δράσης για τον χώρο ελευθερίας, ασφάλειας και δικαιοσύνης και η καταπολέμηση της τρομοκρατίας241
  • 5.1.1. Το Πρόγραμμα του Τάμπερε241
  • 5.1.2. Το Πρόγραμμα της Χάγης 246
  • 5.1.3. Το Πρόγραμμα της Στοκχόλμης 255
  • 5.1.4. Οι Στρατηγικές Κατευθυντήριες Γραμμές στον χώρο ελευθερίας, ασφάλειας και δικαιοσύνης260
  • 5.2. Πρόγραμμα πρόληψη, ετοιμότητα και διαχείριση των συνεπειών της τρομοκρατίας και άλλων κινδύνων που συνδέονται με την ασφάλεια262
  • 5.3. Οι Κατευθυντήριες Γραμμές για την Καταπολέμηση της Τρομοκρατίας264
  • 5.4. Η Αντιτρομοκρατική Στρατηγική της Ευρωπαϊκής Ένωσης266
  • 5.5. H Στρατηγική για την Εξωτερική Διάσταση του Τομέα Δικαιοσύνης και Εσωτερικών Υποθέσεων: παγκόσμια ελευθερία, ασφάλεια και δικαιοσύνη271
  • 5.6. Η Στρατηγική ασφάλειας της Ευρωπαϊκής Ένωσης και η καταπολέμηση της τρομοκρατίας274
  • 5.6.1. Η Ευρωπαϊκή Στρατηγική [εξωτερικής] Ασφάλειας της Ευρωπαϊκής Ένωσης276
  • 5.6.2. Η Στρατηγική Εσωτερικής Ασφάλειας της Ευρωπαϊκής Ένωσης277
  • 5.6.2.1. Η Στρατηγική Εσωτερικής Ασφάλειας της Ευρωπαϊκής Ένωσης 2010-2014278
  • 5.6.2.2. Η Στρατηγική Εσωτερικής Ασφάλειας της Ευρωπαϊκής Ένωσης 2015-2019282
  • 5.7. Το Ευρωπαϊκό Θεματολόγιο για την Ασφάλεια284
  • 6. Οργανισμοί και όργανα καταπολέμησης της τρομοκρατίας289
  • 6.1. Ευρωπαϊκή Υπηρεσία για τη Συνεργασία στον Τομέα Επιβολής του Νόμου (Ευρωπόλ)289
  • 6.1.1. Καθήκοντα της Ευρωπόλ294
  • 6.1.2. Συνεργασία μεταξύ κρατών μελών και Ευρωπόλ για θέματα τρομοκρατίας299
  • 6.1.3. Συνεργασία μεταξύ τρίτων χωρών και Ευρωπόλ για θέματα τρομοκρατίας302
  • 6.1.4. Ευρωπαϊκό Κέντρο Καταπολέμησης της Τρομοκρατίας (ECTC)304
  • 6.2. Οργανισμός της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την κατάρτιση στον Τομέα της Επιβολής του Νόμου (CEPOL)307
  • 6.3. Μονάδα Δικαστικής Συνεργασία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (Eurojust)310
  • 6.3.1. Καθήκοντα της Eurojust313
  • 6.3.2. Συνεργασία μεταξύ κρατών μελών και Eurojust για θέματα τρομοκρατίας321
  • 6.4. Οργανισμός Διαχείρισης των Εξωτερικών Συνόρων (Frontex)322
  • 6.5. Μόνιμη Επιτροπή Επιχειρησιακής Συνεργασίας σε θέματα εσωτερικής ασφάλειας (COSI)332
  • 6.6. Κέντρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την Ανάλυση Πληροφοριών (IntCen)333
  • 6.7. Συντονιστής Αντιτρομοκρατικής Δράσης της Ευρωπαϊκής Ένωσης335
  • 7. Δράσεις καταπολέμησης της τρομοκρατίας337
  • 7.1. Πρόληψη τρομοκρατικών ενεργειών337
  • 7.1.1. Καταπολέμηση της ριζοσπαστικοποίησης και της στρατολόγησης τρομοκρατών337
  • 7.1.1.1. Πλαίσιο καταπολέμησης της ριζοσπαστικοποίησης και της στρατολόγησης τρομοκρατών341
  • 7.1.1.1.1. Στρατηγική καταπολέμησης της ριζοσπαστικοποίησης και της στρατολόγησης τρομοκρατών341
  • 7.1.1.1.2. Σύσταση ομάδας εμπειρογνωμόνων υψηλού επιπέδου της Επιτροπής σχετικά με τη ριζοσπαστικοποίηση346
  • 7.1.1.2. Αποτροπή χρήσης του διαδικτύου για την υποκίνηση βίαιης ριζοσπαστικοποίησης και ως μέσο στράτευσης τρομοκρατών347
  • 7.1.1.2.1. Ασφάλεια δικτύων και πληροφοριών 349
  • 7.1.1.2.2. Μονάδα Αναφοράς Διαδικτυακού Περιεχομένου 358
  • 7.1.1.2.3. Διάδοση τρομοκρατικού περιεχομένου στο διαδίκτυο360
  • 7.1.1.2.4. Φόρουμ της Ευρωπαϊκής Ένωσης για το διαδίκτυο368
  • 7.1.1.3. Αλλοδαποί τρομοκράτες μαχητές371
  • 7.1.1.4. Ευαισθητοποίηση, εκπαίδευση και αποκατάσταση376
  • 7.1.1.4.1. Δίκτυο ευαισθητοποίησης για τη ριζοσπαστικοποίηση 376
  • 7.1.1.4.2. Εκπαίδευση και προσέγγιση των νέων377
  • 7.1.1.4.3. Ριζοσπαστικοποίηση στις φυλακές383
  • 7.1.1.5. Επικοινωνιακή Στρατηγική με τα ΜΜΕ387
  • 7.1.1.6. Ενθάρρυνση της ένταξης, διαπολιτισμικός και διαθρησκευτικός διάλογος 389
  • 7.1.2. Απάτη περί τα ταξιδιωτικά έγγραφα392
  • 7.1.3. Συνεργασία με τρίτες χώρες και διεθνείς οργανισμούς395
  • 7.1.3.1. Εξωτερική δράση της Ευρωπαϊκής Ένωσης 396
  • 7.1.3.2. Συμμετοχή της Ευρωπαϊκής Ένωσης σε διεθνείς οργανισμούς400
  • 7.1.3.3. Συνεργασία με τις Ηνωμένες Πολιτείες403
  • 7.1.4. Πρόληψη της χρησιμοποίησης του χρηματοπιστωτικού συστήματος για τη χρηματοδότηση της τρομοκρατίας409
  • 7.2. Προστασία πολιτών και υποδομών και μείωση της τρωτότητας σε τρομοκρατικές επιθέσεις422
  • 7.2.1. Ενίσχυση της διαχείρισης των συνόρων422
  • 7.2.1.1. Διαλειτουργικότητα μεταξύ συστημάτων πληροφοριών της Ευρωπαϊκής Ένωσης424
  • 7.2.1.2. Σύστημα Πληροφοριών Σένγκεν432
  • 7.2.1.3. Σύστημα Πληροφοριών για τις Θεωρήσεις437
  • 7.2.1.4. Σύστημα εισόδου/εξόδου440
  • 7.2.1.5. Ευρωπαϊκό σύστημα πληροφοριών και άδειας ταξιδίου449
  • 7.2.1.6. Δεδομένα από τις καταστάσεις ονομάτων επιβατών 454
  • 7.2.2. Προστασία των Ευρωπαίων από τη χρήση πυροβόλων όπλων460
  • 7.2.3. Στρατηγική για την καταπολέμηση της παράνομης συσσώρευσης και διακίνησης φορητών όπλων, ελαφρού οπλισμού και των πυρομαχικών τους467
  • 7.2.4. Προστασία από πρόδρομες εκρηκτικές ύλες470
  • 7.2.5. Προστασία των Ευρωπαίων από τη χρήση χημικών, βιολογικών, ραδιολογικών και πυρηνικών μέσων 478
  • 7.2.6. Προστασία των υποδομών ζωτικής σημασίας483
  • 7.2.7. Προστασία των δημοσίων χώρων486
  • 7.2.8. Υβριδικές απειλές489
  • 7.2.9. Προώθηση της διάστασης έρευνας και καινοτομίας της ασφάλειας492
  • 7.3. Καταπολέμηση των τρομοκρατικών ενεργειών493
  • 7.3.1. Βελτίωση της ανταλλαγής πληροφοριών και επιχειρησιακή συνεργασία493
  • 7.3.1.1. Πλαίσιο Prüm 493
  • 7.3.1.2. Ευρωπαϊκό Σύστημα Πληροφοριών Ποινικού Μητρώου497
  • 7.3.1.3. Κοινοί δείκτες επικινδυνότητας504
  • 7.3.1.4. Ανταλλαγή πληροφοριών για τις απαγωγές από τρομοκράτες505
  • 7.3.1.5. Ανταλλαγή πληροφοριών και στοιχείων μεταξύ των αρχών επιβολής του νόμου506
  • 7.3.2. Ευρωπαϊκό ένταλμα σύλληψης508
  • 7.3.3. Ευρωπαϊκή εντολή έρευνας σε ποινικές υποθέσεις512
  • 7.3.4. Ευρωπαϊκή Εισαγγελία και διασυνοριακά εγκλήματα τρομοκρατίας515
  • 7.3.5. Ενωσιακός κατάλογος τρομοκρατών517
  • 7.4. Αντιμετώπιση των συνεπειών των τρομοκρατικών επιθέσεων521
  • 7.4.1. Μηχανισμός πολιτικής προστασίας521
  • 7.4.2. Ολοκληρωμένες ρυθμίσεις για την αντιμετώπιση πολιτικών κρίσεων525
  • 7.4.3. Ρήτρα αλληλεγγύης526
  • 7.4.4. Προστασία, στήριξη και αρωγή των θυμάτων της τρομοκρατίας530
  • 7.4.4.1. Αποζημίωση θυμάτων εγκληματικών πράξεων531
  • 7.4.4.2. Συνδρομή και στήριξη στα θύματα της τρομοκρατίας532
  • 7.4.5. Αμοιβαία αναγνώριση αποφάσεων δέσμευσης και δήμευσης536
  • 7.4.6. Περιοριστικά μέτρα/κυρώσεις547
  • 7.4.7. Χρηματοδότηση της πολιτικής καταπολέμησης της τρομοκρατίας552
  • Επίλογος557
  • Βιβλιογραφία561
  • Αλφαβητικό Ευρετήριο635
  • 0
  • 0