Έκδοση: 2019
ISBN: 978-960-622-760-8
Σελίδες: 672
Συγγραφέας: Μ. Παπακωνσταντής
Πρόλογος: Ε. Σαχπεκίδου

Ο στόχος του βιβλίου Η Τρομοκρατία στον Χώρο Ελευθερίας, Ασφάλειας και Δικαιοσύνης της Ευρωπαϊκής Ένωσης είναι να αποτυπώσει όλη την προσπάθεια εκπόνησης και εφαρμογής της ενωσιακής πολιτικής καταπολέμησης της τρομοκρατίας από τα πρώτα της βήματα έως σήμερα.

Το κύριο αντικείμενο της έρευνας του συγγραφέα αναφέρεται στη σημερινή κατάσταση και στην πρόθεση των ενωσιακών οργάνων αλλά και των κρατών μελών να διαμορφώσουν μια αυτόνομη αντιτρομοκρατική πολιτική που θα εμφανίζει συνέχεια και συνέπεια και θα είναι συγχρόνως αποτελεσματική εντός του Χώρου Ελευθερίας, Ασφάλειας και Δικαιοσύνης. Το βιβλίο επιχειρεί όμως καταρχήν να τοποθετήσει και ιστορικά το φαινόμενο της τρομοκρατίας, ξεκινώντας από τα κυριότερα τρομοκρατικά επεισόδια στις αρχές του 20ού αιώνα και φθάνοντας μέχρι τις μέρες μας, χωρίς να διστάζει να ασχοληθεί και με το ευαίσθητο ζήτημα των αιτίων της τρομοκρατίας.

Στη συνέχεια η προσοχή του συγγραφέα στρέφεται στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα/Ευρωπαϊκή Ένωση. Οι Ευρωπαϊκές Κοινότητες είχαν ήδη από τη δεκαετία του ΄70 ασχοληθεί με την αντιμετώπιση σοβαρών μορφών εγκληματικότητας, μεταξύ αυτών και την τρομοκρατία, το δε Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο είχε εγκαίρως προσπαθήσει να εισηγηθεί έναν ορισμό της.

Δεν είναι τυχαίο ότι όλες οι κρίσιμες σχετικές νομικές πράξεις της Ένωσης εμφανίζονται με την έλευση του εικοστού πρώτου αιώνα. Πρόκειται για πράξεις που επιχειρούν να δημιουργήσουν ένα κοινό νομικό πλαίσιο για το σύνολο των κρατών μελών, προσφέροντας όχι μόνο συγκεκριμένους ορισμούς των τρομοκρατικών εγκλημάτων, αλλά και το πλαίσιο της αντιμετώπισής τους. Το εγχείρημα δεν ήταν απλό, ακόμη και για μια σχετικά συμπαγή ομάδα κρατών, όπως τα μέλη της Ευρωπαϊκής Κοινότητας και μετέπειτα Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Με προσοχή, υπευθυνότητα και επιμέλεια καταγράφεται ακόμη στο βιβλίο το πλήθος των δράσεων που έχει αναλάβει η Ευρωπαϊκή Ένωση για την καταπολέμηση της τρομοκρατίας, έτσι όπως διαρθρώνονται γύρω από τις έννοιες πρόληψη, προστασία, καταστολή και αντίδραση (από την αποτροπή της στρατολόγησης και ριζοσπαστικοποίησης των πιθανών τρομοκρατών, την παρακολούθηση της υποκίνησης βίας και τη διάχυση της ρητορικής του μίσους μέσω του διαδικτύου, την κατάσταση που επικρατεί στις φυλακές, την οργάνωση ταξιδιών με σκοπό την τρομοκρατία, μέχρι και τις προσπάθειες ένταξης των προσώπων, την προώθηση του διαλόγου, τη συνεργασία με τρίτες χώρες και άλλους διεθνείς οργανισμούς, την ανταλλαγή πληροφοριών και δημιουργία και προαγωγή ευρωπαϊκών και διεθνών προτύπων, την ενίσχυση της δικαιοσύνης και του κράτους δικαίου για τα συστήματα ποινικής δικαιοσύνης στη Μέση Ανατολή και τη Βόρεια Αφρική, τη διαχείριση των συστημάτων πληροφοριών, μεταξύ αυτών και του Σένγκεν, καθώς και το γενικότερο σύστημα εισόδου ή εξόδου στην και από την ενωσιακή επικράτεια, τη χρηματοδότηση της τρομοκρατίας, την ενεργοποίηση της ρήτρας αλληλεγγύης του άρθρου 222 ΣΛΕΕ, την βοήθεια και υποστήριξη των θυμάτων των εγκληματικών τρομοκρατικών πράξεων κ.λπ.).

Το βιβλίο «Η Τρομοκρατία στον Χώρο Ελευθερίας, Ασφάλειας και Δικαιοσύνης της Ευρωπαϊκής Ένωσης» αποτελεί πολύτιμο βοήθημα κάθε ενδιαφερόμενου για το σύγχρονο σύστημα αντιμετώπισης της τρομοκρατίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση είτε είναι νομικός, πολιτικός επιστήμονας, μέλος της ελληνικής διοίκησης είτε σπουδαστής και ερευνητής.

  • 0
  • Εισαγωγή31
  • 1. H εξέλιξη του φαινομένου της τρομοκρατίας στην Ευρώπη37
  • 2. Ο ορισμός της τρομοκρατίας45
  • 2.1. Η αδυναμία ορισμού της γενικής τρομοκρατίας από τη διεθνή κοινότητα51
  • 2.1.1. Το διαχρονικό αδιέξοδο κατάληξης σε έναν γενικό ορισμό της τρομοκρατίας52
  • 2.1.1. Τα πεδία διαφωνιών κατάληξης σε έναν γενικό ορισμό της τρομοκρατίας62
  • 2.1.2.1. Ο χαρακτηρισμός των εθνικοαπελευθερωτικών κινημάτων ως τρομοκρατικών ομάδων62
  • 2.1.2.2. Ο χαρακτηρισμός της κρατικής καταστολής ως τρομοκρατικής ενέργειας66
  • 2.2. Η λύση της τομεακής προσέγγισης της τρομοκρατίας69
  • 2.3. Ο ορισμός της τρομοκρατίας κατά το Διεθνές Ανθρωπιστικό Δίκαιο77
  • 2.4. Τα συστατικά στοιχεία της τρομοκρατίας83
  • 2.5. Ο ορισμός των τρομοκρατικών εγκλημάτων από την Ευρωπαϊκή Ένωση87
  • 2.5.1. Η απόφαση-πλαίσιο 2002/475/ΔΕΥ και η τροποποιητική απόφαση-πλαίσιο 2008/919/ΔΕΥ για την καταπολέμηση της τρομοκρατίας88
  • 2.5.2. Η οδηγία 2017/541/ΕΕ για την καταπολέμηση της τρομοκρατίας97
  • 2.5.2.1. Τρομοκρατικά εγκλήματα και εγκλήματα που σχετίζονται με τρομοκρατική ομάδα100
  • 2.5.2.1.1. Η νομοτυπική μορφή του τρομοκρατικού εγκλήματος100
  • 2.5.2.1.2. Εγκλήματα σχετικά με τρομοκρατική ομάδα106
  • 2.5.2.2. Εγκλήματα σχετικά με τρομοκρατικές δραστηριότητες109
  • 2.5.2.2.1. Δημόσια υποκίνηση σε τέλεση τρομοκρατικού εγκλήματος110
  • 2.5.2.2.2. Στρατολόγηση τρομοκρατών111
  • 2.5.2.2.3. Παροχή εκπαίδευσης για τέλεση τρομοκρατικών πράξεων111
  • 2.5.2.2.4. Παρακολούθηση εκπαίδευσης για τέλεση τρομοκρατικών πράξεων111
  • 2.5.2.2.5. Ταξίδια με σκοπό την τρομοκρατία112
  • 2.5.2.2.6. Οργάνωση ή κατ’άλλον τρόπο διευκόλυνση ταξιδιών με σκοπό την τρομοκρατία113
  • 2.5.2.2.7. Χρηματοδότηση της τρομοκρατίας114
  • 2.5.2.2.8. Λοιπά εγκλήματα που σχετίζονται με τρομοκρατικές δραστηριότητες116
  • 3. Η καταπολέμηση της τρομοκρατίας από την οργανωμένη διεθνή κοινότητα119
  • 3.1. Η καταπολέμηση της τρομοκρατίας σε περιφερειακό επίπεδο122
  • 3.1.1. Συμβούλιο της Ευρώπης123
  • 3.1.2. Οργανισμός Οικονομικής Συνεργασίας της Μαύρης Θάλασσας128
  • 3.1.3. Κοινοπολιτεία Ανεξαρτήτων Κρατών128
  • 3.1.4. Οργανισμός Αμερικανικών Κρατών 129
  • 3.1.5. Ένωση Περιφερειακής Συνεργασίας Νότιας Ασίας130
  • 3.1.6. Ένωση των Χωρών της Νοτιοανατολικής Ασίας131
  • 3.1.7. Οργανισμός Συνεργασίας της Σαγκάης132
  • 3.1.8. Λίγκα των Αραβικών Κρατών 133
  • 3.1.9. Συμβούλιο Συνεργασίας των Αραβικών Κρατών του Κόλπου 134
  • 3.1.10. Οργανισμός Ισλαμικής Συνεργασίας135
  • 3.1.11. Αφρικανική Ένωση135
  • 3.2. Η καταπολέμηση της τρομοκρατίας στο πλαίσιο των Ηνωμένων Εθνών136
  • 3.2.1. H επίδραση διεθνούς δικαίου στο δίκαιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης139
  • 3.2.2. Ο ρόλος των κύριων οργάνων του Οργανισμού των Ηνωμένων Εθνών στην καταπολέμηση της τρομοκρατίας148
  • 3.2.2.1. Η Γενική Συνέλευση των Ηνωμένων Εθνών148
  • 3.2.2.2. Το Συμβούλιο Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών152
  • 3.2.2.2.1. Η απόφαση 1267 (1999) 155
  • 3.2.2.2.2. Η απόφαση 1373 (2001)155
  • 3.2.2.2.3. Η απόφαση 1540 (2004)160
  • 3.2.2.2.4. Η απόφαση 1624 (2005)161
  • 3.2.2.2.5. Η αντιμετώπιση των σύγχρονων προκλήσεων161
  • 3.2.2.3. Ο Γενικός Γραμματέας των Ηνωμένων Εθνών163
  • 3.2.3. Η ίδρυση και λειτουργία επικουρικών οργάνων για την καταπολέμηση της τρομοκρατίας 164
  • 3.2.3.1. Τα επικουρικά όργανα της Γενικής Συνέλευσης για την τρομοκρατία165
  • 3.2.3.2. Τα επικουρικά όργανα του Συμβουλίου Ασφαλείας για την τρομοκρατία167
  • 3.2.3.2.1. H Επιτροπή 1267/1989/2253 ISIL (Da’esh) και Al-Qaida 167
  • 3.2.3.2.2. Η Επιτροπή κατά της Τρομοκρατίας172
  • 3.2.3.2.3. H Επιτροπή 1540175
  • 3.2.3.3. Η Ειδική ομάδα καταπολέμησης της τρομοκρατίας των Ηνωμένων Εθνών176
  • 3.2.3.3.1. Το Κέντρο των Ηνωμένων Εθνών για την καταπολέμηση της τρομοκρατίας178
  • 3.2.3.3.2. Το Γραφείο των Ηνωμένων Εθνών για τα ναρκωτικά και το έγκλημα180
  • 3.2.3.3.3. Το Ερευνητικό Ίδρυμα των Ηνωμένων Εθνών για το Διαπεριφερειακό Έγκλημα και τη Δικαιοσύνη181
  • 3.2.4. H επιβολή κυρώσεων κατά των τρομοκρατικών ομάδων και των τρομοκρατών181
  • 3.2.5. Η Παγκόσμια στρατηγική για την καταπολέμηση της τρομοκρατίας184
  • 3.2.5. Το Σχέδιο δράσης για την πρόληψη του βίαιου εξτρεμισμού188
  • 4. Το πρωτογενές νομικό πλαίσιο καταπολέμησης της τρομοκρατίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης191
  • 4.1. Οι παράγοντες διαμόρφωσης της πολιτικής καταπολέμησης της τρομοκρατίας 194
  • 4.1.1. Η οριοθέτηση του πλαισίου των αρμοδιοτήτων194
  • 4.1.2. Το ποινικό δίκαιο ως μορφή έκφρασης της εθνικής κυριαρχίας 199
  • 4.1.3. Το δίπολο ασφάλεια και ελευθερία των πολιτών205
  • 4.1.4. Επικαιρότητα και ΜΜΕ 209
  • 4.1.5. Σύγκρουση πολλαπλών θεσμικών δρώντων211
  • 4.1.6. Αμφιθυμία των κρατών μελών212
  • 4.2. Η διπλωματία των ομάδων214
  • 4.2.1. Η Ομάδα της Βέρνης215
  • 4.2.2. Η Ομάδα TREVI216
  • 4.3. Η Συνθήκη της Ρώμης219
  • 4.4. Η Ενιαία Ευρωπαϊκή Πράξη223
  • 4.5. Η Συνθήκη του Μάαστριχτ226
  • 4.6. Η Συνθήκη του Άμστερνταμ 235
  • 4.7. Η Συνθήκη της Νίκαιας251
  • 4.8. Η Συνθήκη της Λισαβόνας254
  • 5. Το πολιτικό πλαίσιο καταπολέμησης της τρομοκρατίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης269
  • 5.1. Τα πενταετή προγράμματα δράσης για τον χώρο ελευθερίας, ασφάλειας και δικαιοσύνης και η καταπολέμηση της τρομοκρατίας271
  • 5.1.1. Το Πρόγραμμα του Τάμπερε271
  • 5.1.2. Το Πρόγραμμα της Χάγης 276
  • 5.1.3. Το Πρόγραμμα της Στοκχόλμης 285
  • 5.1.4. Οι Στρατηγικές Κατευθυντήριες Γραμμές στον χώρο ελευθερίας, ασφάλειας και δικαιοσύνης290
  • 5.2. Πρόγραμμα πρόληψη, ετοιμότητα και διαχείριση των συνεπειών της τρομοκρατίας και άλλων κινδύνων που συνδέονται με την ασφάλεια292
  • 5.3. Οι Κατευθυντήριες Γραμμές για την Καταπολέμηση της Τρομοκρατίας294
  • 5.4. Η Αντιτρομοκρατική Στρατηγική της Ευρωπαϊκής Ένωσης296
  • 5.5. H Στρατηγική για την Εξωτερική Διάσταση του Τομέα Δικαιοσύνης και Εσωτερικών Υποθέσεων: παγκόσμια ελευθερία, ασφάλεια και δικαιοσύνη301
  • 5.6. Η Στρατηγική ασφάλειας της Ευρωπαϊκής Ένωσης και η καταπολέμηση της τρομοκρατίας304
  • 5.6.1. Η Ευρωπαϊκή Στρατηγική [εξωτερικής] Ασφάλειας της Ευρωπαϊκής Ένωσης306
  • 5.6.2. Η Στρατηγική Εσωτερικής Ασφάλειας της Ευρωπαϊκής Ένωσης307
  • 5.6.2.1. Η Στρατηγική Εσωτερικής Ασφάλειας της Ευρωπαϊκής Ένωσης 2010-2014308
  • 5.6.2.2. Η Στρατηγική Εσωτερικής Ασφάλειας της Ευρωπαϊκής Ένωσης 2015-2019312
  • 5.7. Το Ευρωπαϊκό Θεματολόγιο για την Ασφάλεια314
  • 6. Οργανισμοί και όργανα καταπολέμησης της τρομοκρατίας319
  • 6.1. Ευρωπαϊκή Υπηρεσία για τη Συνεργασία στον Τομέα Επιβολής του Νόμου (Ευρωπόλ)319
  • 6.1.1. Καθήκοντα της Ευρωπόλ324
  • 6.1.2. Συνεργασία μεταξύ κρατών μελών και Ευρωπόλ για θέματα τρομοκρατίας329
  • 6.1.3. Συνεργασία μεταξύ τρίτων χωρών και Ευρωπόλ για θέματα τρομοκρατίας332
  • 6.1.4. Ευρωπαϊκό Κέντρο Καταπολέμησης της Τρομοκρατίας (ECTC)334
  • 6.2. Οργανισμός της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την κατάρτιση στον Τομέα της Επιβολής του Νόμου (CEPOL)337
  • 6.3. Μονάδα Δικαστικής Συνεργασία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (Eurojust)340
  • 6.3.1. Καθήκοντα της Eurojust343
  • 6.3.2. Συνεργασία μεταξύ κρατών μελών και Eurojust για θέματα τρομοκρατίας351
  • 6.4. Οργανισμός Διαχείρισης των Εξωτερικών Συνόρων (Frontex)352
  • 6.5. Μόνιμη Επιτροπή Επιχειρησιακής Συνεργασίας σε θέματα εσωτερικής ασφάλειας (COSI)362
  • 6.6. Κέντρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την Ανάλυση Πληροφοριών (IntCen)363
  • 6.7. Συντονιστής Αντιτρομοκρατικής Δράσης της Ευρωπαϊκής Ένωσης365
  • 7. Δράσεις καταπολέμησης της τρομοκρατίας367
  • 7.1. Πρόληψη τρομοκρατικών ενεργειών367
  • 7.1.1. Καταπολέμηση της ριζοσπαστικοποίησης και της στρατολόγησης τρομοκρατών367
  • 7.1.1.1. Πλαίσιο καταπολέμησης της ριζοσπαστικοποίησης και της στρατολόγησης τρομοκρατών371
  • 7.1.1.1.1. Στρατηγική καταπολέμησης της ριζοσπαστικοποίησης και της στρατολόγησης τρομοκρατών371
  • 7.1.1.1.2. Σύσταση ομάδας εμπειρογνωμόνων υψηλού επιπέδου της Επιτροπής σχετικά με τη ριζοσπαστικοποίηση376
  • 7.1.1.2. Αποτροπή χρήσης του διαδικτύου για την υποκίνηση βίαιης ριζοσπαστικοποίησης και ως μέσο στράτευσης τρομοκρατών377
  • 7.1.1.2.1. Ασφάλεια δικτύων και πληροφοριών 379
  • 7.1.1.2.2. Μονάδα Αναφοράς Διαδικτυακού Περιεχομένου 388
  • 7.1.1.2.3. Διάδοση τρομοκρατικού περιεχομένου στο διαδίκτυο390
  • 7.1.1.2.4. Φόρουμ της Ευρωπαϊκής Ένωσης για το διαδίκτυο398
  • 7.1.1.3. Αλλοδαποί τρομοκράτες μαχητές401
  • 7.1.1.4. Ευαισθητοποίηση, εκπαίδευση και αποκατάσταση406
  • 7.1.1.4.1. Δίκτυο ευαισθητοποίησης για τη ριζοσπαστικοποίηση 406
  • 7.1.1.4.2. Εκπαίδευση και προσέγγιση των νέων407
  • 7.1.1.4.3. Ριζοσπαστικοποίηση στις φυλακές413
  • 7.1.1.5. Επικοινωνιακή Στρατηγική με τα ΜΜΕ417
  • 7.1.1.6. Ενθάρρυνση της ένταξης, διαπολιτισμικός και διαθρησκευτικός διάλογος 419
  • 7.1.2. Απάτη περί τα ταξιδιωτικά έγγραφα422
  • 7.1.3. Συνεργασία με τρίτες χώρες και διεθνείς οργανισμούς425
  • 7.1.3.1. Εξωτερική δράση της Ευρωπαϊκής Ένωσης 426
  • 7.1.3.2. Συμμετοχή της Ευρωπαϊκής Ένωσης σε διεθνείς οργανισμούς430
  • 7.1.3.3. Συνεργασία με τις Ηνωμένες Πολιτείες433
  • 7.1.4. Πρόληψη της χρησιμοποίησης του χρηματοπιστωτικού συστήματος για τη χρηματοδότηση της τρομοκρατίας439
  • 7.2. Προστασία πολιτών και υποδομών και μείωση της τρωτότητας σε τρομοκρατικές επιθέσεις452
  • 7.2.1. Ενίσχυση της διαχείρισης των συνόρων452
  • 7.2.1.1. Διαλειτουργικότητα μεταξύ συστημάτων πληροφοριών της Ευρωπαϊκής Ένωσης454
  • 7.2.1.2. Σύστημα Πληροφοριών Σένγκεν462
  • 7.2.1.3. Σύστημα Πληροφοριών για τις Θεωρήσεις467
  • 7.2.1.4. Σύστημα εισόδου/εξόδου470
  • 7.2.1.5. Ευρωπαϊκό σύστημα πληροφοριών και άδειας ταξιδίου479
  • 7.2.1.6. Δεδομένα από τις καταστάσεις ονομάτων επιβατών 484
  • 7.2.2. Προστασία των Ευρωπαίων από τη χρήση πυροβόλων όπλων490
  • 7.2.3. Στρατηγική για την καταπολέμηση της παράνομης συσσώρευσης και διακίνησης φορητών όπλων, ελαφρού οπλισμού και των πυρομαχικών τους497
  • 7.2.4. Προστασία από πρόδρομες εκρηκτικές ύλες500
  • 7.2.5. Προστασία των Ευρωπαίων από τη χρήση χημικών, βιολογικών, ραδιολογικών και πυρηνικών μέσων 508
  • 7.2.6. Προστασία των υποδομών ζωτικής σημασίας513
  • 7.2.7. Προστασία των δημοσίων χώρων516
  • 7.2.8. Υβριδικές απειλές519
  • 7.2.9. Προώθηση της διάστασης έρευνας και καινοτομίας της ασφάλειας522
  • 7.3. Καταπολέμηση των τρομοκρατικών ενεργειών523
  • 7.3.1. Βελτίωση της ανταλλαγής πληροφοριών και επιχειρησιακή συνεργασία523
  • 7.3.1.1. Πλαίσιο Prüm 523
  • 7.3.1.2. Ευρωπαϊκό Σύστημα Πληροφοριών Ποινικού Μητρώου527
  • 7.3.1.3. Κοινοί δείκτες επικινδυνότητας534
  • 7.3.1.4. Ανταλλαγή πληροφοριών για τις απαγωγές από τρομοκράτες535
  • 7.3.1.5. Ανταλλαγή πληροφοριών και στοιχείων μεταξύ των αρχών επιβολής του νόμου536
  • 7.3.2. Ευρωπαϊκό ένταλμα σύλληψης538
  • 7.3.3. Ευρωπαϊκή εντολή έρευνας σε ποινικές υποθέσεις542
  • 7.3.4. Ευρωπαϊκή Εισαγγελία και διασυνοριακά εγκλήματα τρομοκρατίας545
  • 7.3.5. Ενωσιακός κατάλογος τρομοκρατών547
  • 7.4. Αντιμετώπιση των συνεπειών των τρομοκρατικών επιθέσεων551
  • 7.4.1. Μηχανισμός πολιτικής προστασίας551
  • 7.4.2. Ολοκληρωμένες ρυθμίσεις για την αντιμετώπιση πολιτικών κρίσεων555
  • 7.4.3. Ρήτρα αλληλεγγύης556
  • 7.4.4. Προστασία, στήριξη και αρωγή των θυμάτων της τρομοκρατίας560
  • 7.4.4.1. Αποζημίωση θυμάτων εγκληματικών πράξεων561
  • 7.4.4.2. Συνδρομή και στήριξη στα θύματα της τρομοκρατίας562
  • 7.4.5. Αμοιβαία αναγνώριση αποφάσεων δέσμευσης και δήμευσης566
  • 7.4.6. Περιοριστικά μέτρα/κυρώσεις577
  • 7.4.7. Χρηματοδότηση της πολιτικής καταπολέμησης της τρομοκρατίας582
  • Επίλογος587
  • Βιβλιογραφία591
  • Αλφαβητικό Ευρετήριο665
  • 0
  • 0