Έκδοση: 2019
ISBN: 978-960-622-792-9
Σελίδες: 624
Συγγραφέας: Μ. – Ε. Καλλιτσιώτη, Ι. Βάγιας, Β. Γκέρτσος, Θ. Γναρδέλλη, B. Δαγαλάκη , Δ. Δαρέλλη, Χ. Ευαγγελίου, Χ. Ζάχου, Η. Καμπίτσης , Α. Καρακόιδας, Ι. Κίτσος, Δ. Κοκοτσής , Ε. Κωνσταντάκου, Η. Μάζος, Α. Μαυρομμάτη, Ν. Νικολάκης, Α. Παπαπαναγιώτου, Α. Παπασταμάτη, Δ. Πυργάκης, Α. Σακελλαρίου , Κ. Σκούρα, Α. Ταμαμίδης
Επιμέλεια: Ι. Κίτσος, Ε. Κουλουμπίνη, Η. Μάζος

Με το παρόν έργο «Δημόσιες Συμβάσεις -Ν 4412/2016 που είναι επικαιροποιημένο με όλες τις πρόσφατες νομοθετικές αλλαγές (Ν 4605/2019, 4609/2019), για πρώτη φορά στην Ελλάδα Ανώτατοι Δικαστές του Συμβουλίου της Επικρατείας και του Ελεγκτικού Συνεδρίου, ενώνουν τις δυνάμεις τους προκειμένου να αναλύσουν τα πορίσματα εφαρμογής στην πράξη του νεότερου Δικαίου των Δημοσίων Συμβάσεων, μετά την εισαγωγή του Ν 4412/2016. Το ανά χείρας Συλλογικό Έργο είναι το αποτέλεσμα συλλογικής προσπάθειας 23 καταξιωμένων και έμπειρων νομικών, το οποίο αποσκοπεί στην αναλυτική επεξεργασία του νεότερου ∆ικαίου των ∆ημοσίων Συμβάσεων, όπως αυτό διαμορφώνεται μετά τη θεσμοθέτηση του Ν 4412/2016, μέσω του οποίου ο Έλληνας νομοθέτης επεδίωξε να ενοποιήσει το διάσπαρτο μέχρι πρότινος νομοθετικό πλαίσιο για τις διαδικασίες σύναψης δημοσίων συμβάσεων έργων, προμηθειών και υπηρεσιών.

Για τους νομικούς της πράξης με ειδικότητα στον τομέα των δημοσίων συμβάσεων αυτό το πολυσχιδές και μεγάλης έκτασης νομοθέτημα είναι γνωστό ότι, από τη μέχρι σήμερα πρακτική του εφαρμογή, δημιούργησε σωρεία ερμηνευτικών προβλημάτων που παρουσίασαν δυσκολίες στην επίλυσή τους και οδήγησαν πολλάκις σε διαφορετικές ερμηνείες.

Οι συγγραφείς του έργου επικεντρώθηκαν στην ανάλυση και επεξεργασία του νέου Ν 4412/2016, όπως αυτή αποτυπώθηκε στη νομολογία των ανώτατων δικαστηρίων της Χώρας, του Συμβουλίου της Επικρατείας και του Ελεγκτικού Συνεδρίου, όπου έκαστο, κατά τον λόγο της αρμοδιότητας του, προσέγγισε ερμηνευτικά και σύμφωνα με τις κοινοτικές αρχές και τους κοινοτικούς κανόνες τον νέο νόμο, δίνοντας πολλάκις λύση στα ερμηνευτικά ζητήματα που ανέκυψαν κατά την εφαρμογή του. Συνενώνοντας την εμπειρία τους στον έλεγχο των δημοσίων διαγωνιστικών διαδικασιών, από τη θέση του δικαστή, αναδεικνύουν τα ερμηνευτικά προβλήματα που προέκυψαν κατά την πρώτη εφαρμογή του ως άνω νόμου και την επίλυση αυτών, κατά τη διαδικασία ανάθεσης, σύναψης καθώς και εκτέλεσης των δημοσίων συμβάσεων.

 Ειδικότερα, με το παρόν έργο, επιλύονται προβλήματα ερμηνείας που αντιμετωπίζει ο νομικός κόσμος στα πιο δυσχερή ζητήματα που ανακύπτουν από την εφαρμογή όλων των ειδών των δημοσίων συμβάσεων (όπως στις συμβάσεις εκπόνησης μελετών και λοιπών επιστημονικών υπηρεσιών, στα κριτήρια επιλογής, στα είδη διαδικασιών ανάθεσης, στις τεχνικές προδιαγραφές, στην υπεργολαβία, στους λόγους αποκλεισμού, στη  ματαίωση διαδικασίας, στην τροποποίηση συμβάσεων). Αυτοτελές κεφάλαιο εξέχουσας σημασίας αποτελεί η δικαστική προστασία ενώπιον του Συμβουλίου της Επικρατείας, όπου αναλύονται τα σχετικά δικονομικά ζητήματα από την άσκηση των ενδίκων βοηθημάτων και μέσων στις διαφορές των δημοσίων συμβάσεων.  Τέλος σε ξεχωριστή ενότητα περιγράφεται η προδικαστική προστασία στην Ανεξάρτητη Αρχή Επίλυσης Προδικαστικών Προσφυγών, τη νεοσύστατη αρχή όπου εκκαθαρίζονται οι υποθέσεις των δημοσίων συμβάσεων, πριν τη δικαστική αντιμετώπισή τους. Εκεί προβλέπονται οι ειδικές προϋποθέσεις άσκησης της προδικαστικής προσφυγής μέσα από τη δυσεύρετη και πλούσια νομολογία της Αρχής.

  • 0
  • Ι. ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ29
  • Συνολικές μεταρρυθμίσεις του N 4412/2016 στους υπάρχοντες κανόνες για τις δημόσιες συμβάσεις 31
  • Εισαγωγή33
  • Ι. Σημαντικότερες μεταρρυθμίσεις του Ν 4412/2016 κατά το προσυμβατικό στάδιο34
  • Α. Νέοι ορισμοί, νέα κατώτατα χρηματικά όρια εφαρμογής και νέες αναθέτουσες αρχές34
  • Β. Νέα μέτρα που προάγουν την καλύτερη πρόσβαση των ΜΜΕ στην αγορά.36
  • Γ. Περισσότερες διατάξεις σχετικά με τα κριτήρια ανάθεσης και τους λόγους αποκλεισμού38
  • Δ. Διασφαλίσεις υπέρ της ακεραιότητας και κατά της διαφθοράς41
  • Ε. Ηλεκτρονικές διαδικασίες (e-procurement)45
  • ΣΤ. Μεταρρυθμίσεις στις διαδικασίες διενέργειας των διαγωνισμών48
  • Ζ. Ενσωμάτωση της νομολογίας του ΔΕΕ54
  • Η. Χρήση των δημοσίων συμβάσεων ως μέσου υλοποίησης κοινωνικών και περιβαλλοντικών πολιτικών (άρθρα 18 παρ. 2, 20, 54, 55, 56, 82, 86, 87 και 130 του Ν 4412/2016, 18, 20, 42, 43, 44, 62, 67, 68 και 70 της Οδ. 2014/24/ΕΕ)57
  • ΙΙ. Σημαντικότερες μεταρρυθμίσεις του Ν 4412/2016 κατά το στάδιο της εκτέλεσης59
  • Α. Δυνατότητα υιοθέτησης ειδικών προϋποθέσεων σχετικών με την εκτέλεση της σύμβασης (άρθρα 130 του Ν 4412/2016 και 70 της Οδ. 2014/24/ΕΕ)59
  • Β. Δικαίωμα - Υποχρέωση μονομερούς λύσης της σύμβασης (άρθρα 133 του Ν 4412/2016 και 73 της Οδ. 2014/24/ΕΕ)60
  • Γ. Τροποποίηση των συμβάσεων χωρίς νέα διαγωνιστική διαδικασία (άρθρα 132 του Ν 4412/2016 και 72 της Οδ. 2014/24/ΕΕ)61
  • Δ. Ανεξάρτητη Αρχή Επίλυσης Προδικαστικών Προσφυγών (άρθρα 347-371 του Ν 4412/2016)62
  • Συμπεράσματα63
  • Ζητήματα διαχρονικού δικαίου στον Ν 4412/2016 (Βιβλίο V: άρθρα 375-379 Ν 4412/2016)65
  • Ι. Η διαχρονική εφαρμογή του ενωσιακού δικαίου των δημοσίων συμβάσεων66
  • Α. Η αλληλουχία των κανόνων του ενωσιακού δικαίου δημοσίων συμβάσεων και η απαίτηση για ασφάλεια δικαίου66
  • Β. Η καθολική και αποκλειστική εφαρμογή του καθορισθέντος κανονιστικού καθεστώτος69
  • II. Οι διαχρονικού δικαίου ρυθμίσεις του Ν 4412/201680
  • Α. Η απόκλιση από τους κανόνες του ενωσιακού δικαίου80
  • Β. Το εφαρμοστέο καθεστώς έννομης προστασίας στις δημόσιες συμβάσεις87
  • ΙΙ. ΔΙΑΓΩΝΙΣΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ - ΑΝΑΘΕΣΗ91
  • Δημόσιες συμβάσεις εκπόνησης μελετών και παροχής τεχνικών και λοιπών συναφών επιστημονικών υπηρεσιών [άρθρο 2 παρ. 1 περ. 9 (α) Ν 4412/2016]93
  • I. Εισαγωγή93
  • II. Από τον Ν 3316/2005 στον Ν 4412/201694
  • III. Εννοιολογικός προσδιορισμός96
  • IV. Διάκριση από διαγωνισμούς μελετών98
  • V. Συμβάσεις μελετών και τεχνικών υπηρεσιών και χρηστή δημοσιονομική διαχείριση99
  • VI. Προεκτιμώμενη αμοιβή της σύμβασης μελέτης ή παροχής τεχνικών υπηρεσιών101
  • VII. Διαδικασίες ανάθεσης103
  • VIII. Κριτήρια ανάθεσης105
  • IX. Συμπέρασμα107
  • Οι συμβάσεις μεταξύ φορέων του δημοσίου τομέα (άρθρo 12 Ν 4412/2016)109
  • I. Εισαγωγή110
  • II. Οι συμβάσεις οιονεί αυτεπιστασίας (In house αναθέσεις)111
  • Α. Η κάθετη in house ανάθεση (άρθρο 12 παρ. 1 του Ν 4412/2016)111
  • Β. Η αντίστροφη κάθετη και η οριζόντια in house ανάθεση (άρθρο 12 παρ. 2 του Ν 4412/2016) 118
  • Γ. Ο κοινός έλεγχος ως ειδική περίπτωση κάθετης in house ανάθεσης (άρθρο 12 παρ. 3 του Ν 4412/2016)119
  • ΙΙΙ. Η συνεργασία μεταξύ αναθετουσών αρχών121
  • Α. Η προϋφιστάμενη νομολογία του ΔΕΕ121
  • Β. Η ρύθμιση του νέου νόμου (άρθρο 12 παρ. 4 του Ν 4412/2016)122
  • IV. Η επιφύλαξη της παρ. 6 του άρθρου 12 Ν 4412/2016126
  • V. Επίλογος127
  • Αρχές που εφαρμόζονται στις διαδικασίες σύναψης δημόσιων συμβάσεων (άρθρο 18 Ν 4412/2016)129
  • Ι. Εισαγωγή130
  • ΙΙ. Nομολογιακή προσέγγιση και πρακτική εφαρμογή132
  • Α. Η αρχή της ίσης μεταχείρισης ή της απαγόρευσης των διακρίσεων132
  • Β. Η αρχή της διαφάνειας138
  • Γ. Η αρχή της αναλογικότητας141
  • Δ. Η οριζόντια ρήτρα της παρ. 2 του άρθρου 18146
  • ΙΙΙ. Επίλογος147
  • Συγκρούσεις συμφερόντων (άρθρα 24 και 48 Ν 4412/2016)149
  • I. Εισαγωγή 149
  • II. Εξέλιξη της νομοθεσίας στο ζήτημα της συγκρούσεως συμφερόντων 151
  • ΙΙΙ. Οι ρυθμίσεις των οδηγιών 2014/24/ΕΕ και 2014/25/ΕΕ για τις συγκρούσεις συμφερόντων152
  • IV. Οι ρυθμίσεις του εθνικού δικαίου για το ζήτημα της σύγκρουσης συμφερόντων155
  • V. Η έννοια της σύγκρουσης συμφερόντων κατά τη νομολογία159
  • A. Αρχή της ίσης μεταχείρισης των διαγωνιζομένων159
  • B. Περιπτώσεις καταστάσεων σύγκρουσης συμφερόντων160
  • Γ. Υποχρεώσεις της αναθέτουσας αρχής 163
  • VI. Η σύγκρουση συμφερόντων κατά τις διατάξεις του Ν 4412/2016 - Συμπεράσματα166
  • Είδη διαδικασιών ανάθεσης στον Ν 4412/2016 - Οι νέες διαδικασίες (άρθρα 26-32α Ν 4412/2016)169
  • I. Προϋπάρχουσες, νέες και «ανανεωμένες» διαδικασίες ανάθεσης δημοσίων συμβάσεων στα άρθρα 26-32α του N 4412/2016170
  • II. Α. Προϋποθέσεις εφαρμογής της νέας ανταγωνιστικής διαδικασίας με διαπραγμάτευση και της «ανανεωμένης» διαδικασίας ανταγωνιστικού διαλόγου (άρθρο 26 παρ. 2, 3, 4 και 5)171
  • Β. Η ανταγωνιστική διαδικασία με διαπραγμάτευση (άρθρα 26 παρ. 2, 3, 4 και 5 και 29)174
  • Γ. Συγκριτική αποτίμηση178
  • ΙΙΙ. Η σύμπραξη καινοτομίας (άρθρα 26 παρ. 1 περ. β και 31 του Ν 4412/2016)180
  • Α. Έννοια και πεδίο εφαρμογής180
  • Β. Προϋποθέσεις προσφυγής στη διαδικασία 181
  • Γ. Η διαδικασία182
  • Δ. Συγκριτική αποτίμηση184
  • IV. Αντί επιλόγου185
  • Συμφωνίες – πλαίσιο (άρθρο 39 Ν 4412/2016)187
  • I. Έννοια και λειτουργία της συμφωνίας - πλαίσιο187
  • II. Κριτήρια για την προσφυγή των Αναθετουσών Αρχών σε συμφωνίες - πλαίσιο189
  • III. Το ελάχιστο περιεχόμενο και η μέγιστη χρονική διάρκειά τους189
  • IV. Τα συμβαλλόμενα μέρη σε μια συμφωνία - πλαίσιο και τα κριτήρια ανάθεσης αυτής192
  • V. Σύναψη εκτελεστικών συμβάσεων σε συμφωνία - πλαίσιο με ένα οικονομικό φορέα ή με περισσότερους οικονομικούς φορείς195
  • VI. Συμφωνία - πλαίσιο για την ανάθεση συμβάσεων - μελετών και παροχής τεχνικών και λοιπών συναφών επιστημονικών υπηρεσιών199
  • VII. Προληπτικός έλεγχος των συμφωνιών - πλαίσιο και των εκτελεστικών τους συμβάσεων από το Ελεγκτικό Συνέδριο200
  • VIII. Πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα των συμφωνιών - πλαίσιο202
  • IX. Αντί επιλόγου205
  • Τεχνικές προδιαγραφές (άρθρο 54 Ν 4412/2016)207
  • I. Εισαγωγή207
  • ΙΙ. Οι εναλλακτικές δυνατότητες διατύπωσης των τεχνικών προδιαγραφών208
  • ΙΙΙ. Οι βασικές αρχές κατά την κατάρτιση και αξιολόγηση των τεχνικών προδιαγραφών211
  • Α. Η αρχή της ίσης μεταχείρισης των διαγωνιζομένων212
  • Β. Η αρχή της διαφάνειας215
  • Γ. Η διακριτική ευχέρεια των αναθετουσών αρχών216
  • IV. Επίλογος217
  • Η υπεργολαβία (άρθρο 58 Ν 4412/2016)219
  • Ι. Έννοια υπεργολαβίας - Διάκριση από συγγενείς έννοιες - Είδη αυτής219
  • ΙΙ. Η υπεργολαβία κατά το ενωσιακό και εθνικό δίκαιο - Νομολογιακά δεδομένα221
  • Α. Υπό το καθεστώς της προγενέστερης οδηγίας 2004/18221
  • Β. Yπό το καθεστώς της νέας οδηγίας 2014/24 και του Ν 4412/2016225
  • ΙΙΙ. Συμπέρασμα231
  • Ο κανόνας της υποδιαίρεσης των συμβάσεων σε τμήματα (άρθρο 59 N 4412/2016)233
  • Εισαγωγή233
  • Ι. Η αρχή «διαίρεση ή επεξήγηση» - Υποχρέωση ή ευχέρεια235
  • ΙΙ. Μέθοδοι και έκταση διαίρεσης 238
  • ΙΙΙ. Λόγοι μη διαίρεσης241
  • Α. Η προσφυγή σε ενιαίο διαγωνισμό με την αιτιολογία ότι η εκτέλεση της σύμβασης θα καταστεί υπερβολικά ακριβή243
  • Β. Η προσφυγή σε ενιαίο διαγωνισμό με την αιτιολογία ότι η εκτέλεση της σύμβασης θα καταστεί υπερβολικά δύσκολη από τεχνική άποψη 244
  • Γ. Η προσφυγή σε ενιαίο διαγωνισμό με την αιτιολογία ότι η υποδιαίρεση εγκυμονεί τον κίνδυνο να περιοριστεί ο ανταγωνισμός 247
  • IV. Περιορισμοί στην υποβολή προσφοράς και στην ανάθεση247
  • V. Ομαδοποίηση τμημάτων 248
  • Δημοσιότητα, Διαφάνεια και Αποδοτικότητα στις δημόσιες συμβάσεις (άρθρα 61-70 Ν 4412/2016)251
  • Ι. Διαφάνεια252
  • Α. Έννοια252
  • Β. Αποτυπώνοντας τη διαφάνεια στην Οδηγία 2014/24/ΕΕ και στον Ν 4412/2016253
  • Γ. Διαφάνεια εναντίον διαπλοκής. Αλλάζοντας στοχοθεσία254
  • ΙΙ. Αποδοτικότητα256
  • Α. Έννοια256
  • Β. Ανιχνεύοντας την αποδοτικότητα στην Οδηγία 2014/24/ΕΕ και εντοπίζοντάς την στον Ν 4412/2016256
  • Γ. Καταβολές της αποδοτικότητας259
  • ΙΙΙ. Από τον Νόμο στην πράξη260
  • Α. Διαφάνεια και αποδοτικότητα εναντίον διαπλοκής260
  • Β. Αποκρυσταλλώνοντας τη δημοσιότητα στη νομολογία του προσυμβατικού ελέγχου261
  • Γ. Ιχνηλατώντας την αποδοτικότητα στη νομολογία του προσυμβατικού ελέγχου (προηγούμενοι σταθμοί: οικονομικότητα και χρηστή δημοσιονομική διαχείριση)263
  • IV. Συμπέρασμα266
  • Λόγοι αποκλεισμού από τη συμμετοχή σε διαδικασία σύναψης δημόσιας σύμβασης (άρθρα 73-74 Ν 4412/2016)267
  • Ι. Εισαγωγή269
  • ΙΙ. Οι στόχοι που επιδιώκονται με τον αποκλεισμό οικονομικού φορέα από τη διαδικασία ανάθεσης δημόσιας σύμβασης270
  • III. Η διάκριση μεταξύ υποχρεωτικών και δυνητικών λόγων αποκλεισμού272
  • IV. Εξαντλητικός ή μη ο κατάλογος των περιπτώσεων που συνιστούν λόγους αποκλεισμού276
  • V. Δυνατότητα της αναθέτουσας αρχής να αποκλείει έναν οικονομικό φορέα ανά πάσα στιγμή κατά τη διάρκεια της διαδικασίας (παρ. 5 αρ. 57 Οδηγίας 2014/24 και παρ. 6 αρ. 73 Ν 4412/2016)277
  • VI. Οι κατ’ ιδίαν υποχρεωτικοί λόγοι αποκλεισμού279
  • Α. Ποινική καταδίκη, λόγω τέλεσης συγκεκριμένων αδικημάτων (αρ. 57 παρ. 1 Οδηγίας 2014/24 και αρ. 73 παρ. 1 Ν 4412/2016)279
  • Β. Αθέτηση υποχρεώσεων σχετικά με την καταβολή φόρων, τελών ή εισφορών κοινωνικής ασφάλισης (παρ. 2 αρ. 57 Οδηγίας 2014/24 και παρ. 2 α΄- β΄, 3 β΄ αρ. 73 Ν 4412/2016)282
  • Γ. Ειδική περίπτωση παράβασης της εργατικής νομοθεσίας (παρ. 2 γ’ αρ. 73 Ν 4412/2016)285
  • VII. Η παρέκκλιση από τον υποχρεωτικό αποκλεισμό για επιτακτικούς λόγους δημοσίου συμφέροντος (αρ. 57 παρ. 3 Οδηγίας 2014/24 και αρ. 73 παρ. 3 α΄ Ν 4412/2016)287
  • VIII. Οι κατ’ ιδίαν δυνητικοί λόγοι αποκλεισμού288
  • A. Η αθέτηση των υποχρεώσεων του άρθρου 18 παρ. 2 του Ν 4412/2016 στους τομείς του περιβαλλοντικού, κοινωνικού και εργατικού δικαίου κατά την εκτέλεση των συμβάσεων (αρ. 57 παρ. 4 περ. α΄ Οδ. 2014/24 και 73 παρ. 4 περ. α’ Ν 4412/2016)288
  • Β. Πτώχευση ή εξυγίανση ή ειδική εκκαθάριση ή αναγκαστική διαχείριση ή πτωχευτικός συμβιβασμός ή αναστολή επιχειρηματικών δραστηριοτήτων ή οποιαδήποτε ανάλογη κατάσταση (αρ. 57 παρ. 4 περ. β΄ Οδ. 2014/24 και αρ. 73 παρ. 4 περ. β’ και παρ. 5 Ν 4412/2016)289
  • Γ. Επαρκώς εύλογες ενδείξεις για τη σύναψη συμφωνιών με άλλους οικονομικούς φορείς, με στόχο τη στρέβλωση του ανταγωνισμού (αρ. 57 παρ. 4 γ΄ Οδ. 2014/24 και αρ. 73 παρ. 4 περ. γ’ Ν 4412/2016)290
  • Δ. Κατάσταση σύγκρουσης συμφερόντων κατά την έννοια του άρθρου 24 που δεν μπορεί να θεραπευθεί αποτελεσματικά με άλλα, λιγότερο παρεμβατικά μέσα (αρ. 57 παρ. 4 δ΄ Οδ. 2014/24 και 73 παρ. 4 δ’ Ν 4412/2016)293
  • Ε. Κατάσταση στρέβλωσης του ανταγωνισμού από την πρότερη συμμετοχή κατά την προετοιμασία της διαδικασίας σύναψης σύμβασης, κατά τα οριζόμενα στο άρθρο 48, που δεν μπορεί να θεραπευθεί με άλλα, λιγότερο παρεμβατικά, μέσα (αρ. 57 παρ. 4 ε΄ Οδ. 2014/24 και 73 παρ. 4 ε’ Ν 4412/2016)294
  • ΣΤ. Σοβαρή ή επαναλαμβανόμενη πλημμέλεια κατά την εκτέλεση προηγούμενης σύμβασης, με αποτέλεσμα πρόωρη καταγγελία, αποζημιώσεις ή άλλες παρόμοιες κυρώσεις (αρ. 57 παρ. 4 στ’ Οδ. 2014/24 και αρ. 73 παρ. 4 στ’ Ν 4412/2016)297
  • Ζ. Ένοχος σοβαρών ψευδών δηλώσεων κατά την παροχή των πληροφοριών που απαιτούνται από την αναθέτουσα αρχή για την εξακρίβωση της απουσίας συνδρομής λόγων αποκλεισμού ή την πλήρωση των κριτηρίων επιλογής ή απόκρυψη των πληροφοριών αυτών ή μη δυνατότητα προσκόμισης των δηλωθέντων δικαιολογητικών (αρ. 57 παρ. 4 ζ΄ Οδ. 2014/24 και αρ. 73 παρ. 4 περ. ζ’ Ν 4412/2016)299
  • H. Η απόπειρα αθέμιτου επηρεασμού της διαδικασίας λήψης αποφάσεων της αναθέτουσας αρχής, απόκτησης εμπιστευτικών πληροφοριών που ενδέχεται να του αποφέρουν αθέμιτο πλεονέκτημα ή εξ αμελείας παροχής παραπλανητικών πληροφοριών που ενδέχεται να επηρεάσουν ουσιωδώς τις αποφάσεις της αναθέτουσας αρχής που αφορούν τον αποκλεισμό, την επιλογή ή την ανάθεση (αρ. 57 παρ. 4 η΄ Οδ. 2014/24 και αρ. 73 παρ. 4 περ. η’ Ν 4412/2016).300
  • Θ. Σοβαρό επαγγελματικό παράπτωμα το οποίο θέτει εν αμφιβόλω την ακεραιότητα του οικονομικού φορέα (αρ. 57 παρ. 4 γ΄ Οδ. 2014/24 και αρ. 73 παρ. 4 περ. θ’ Ν 4412/2016)301
  • IX. Δυνατότητα αποτροπής του αποκλεισμού με την λήψη μέτρων αυτοκάθαρσης (αρ. 57 παρ. 6 Οδ. 2014/24 και αρ. 73 παρ. 7 Ν 4412/2016)304
  • Χ. Μέγιστη περίοδος αποκλεισμού (αρ. 57 παρ. 7 Οδ. 2014/24 και αρ. 73 παρ. 10 Ν 4412/2016)308
  • ΧΙ. Διοικητική κύρωση αποκλεισμού από μελλοντικές ή εν εξελίξει συμβάσεις για τους οικονομικούς φορείς που δεν έλαβαν μέτρα αυτοκάθαρσης (αρ. 57 παρ. 7 Οδ. 2014/24 και αρ. 74 Ν 4412/2016)309
  • Κριτήρια επιλογής σε διαδικασία σύναψης δημόσιας σύμβασης (άρθρα 75-77 Ν 4412/2016)311
  • Κριτήρια επιλογής — Άρθρο 75 (άρθρο 58 της Οδηγίας 2014/24/ΕΕ)313
  • Ι. Διασφάλιση πραγματικού ανταγωνισμού - Αρχές διαφάνειας, ίσης μεταχείρισης και αναλογικότητας315
  • ΙΙ. Διάκριση κριτηρίων επιλογής και κριτηρίων αξιολόγησης/ανάθεσης317
  • ΙΙΙ. Καταλληλότητα για την άσκηση της επαγγελματικής δραστηριότητας (παρ. 2)320
  • Α. Εγγραφή σε επαγγελματικά ή εμπορικά μητρώα321
  • Β. Διαδικασίες σύναψης συμβάσεων υπηρεσιών322
  • Γ. Εγγραφή στο ΜΗ.Τ.Ε. του άρθρου 118 του Ν 4472/2017322
  • IV. Οικονομική και χρηματοοικονομική επάρκεια (παρ. 3)324
  • A. Ενώσεις οικονομικών φορέων 326
  • B. Ελάχιστος ετήσιος κύκλος εργασιών326
  • Γ. Αναλογία στοιχείων ενεργητικού και παθητικού - ετήσιοι λογαριασμοί - ισολογισμοί331
  • Δ. Ασφαλιστική κάλυψη έναντι επαγγελματικών κινδύνων335
  • V. Τεχνική και επαγγελματική ικανότητα (παρ. 4)335
  • Α. Ενώσεις οικονομικών φορέων 338
  • Β. Ικανοποιητικό επίπεδο εμπειρίας (παρ. 4 εδ. β΄)338
  • Γ. Συγκρουόμενα συμφέροντα (παρ. 4 εδ. γ΄)338
  • Δ. Διαδικασίες σύναψης σύμβασης προμηθειών για τις οποίες απαιτούνται εργασίες τοποθέτησης ή εγκατάστασης, παροχή υπηρεσιών ή εκτέλεση έργων (παρ. 4 εδ. δ΄)338
  • VI. Υποχρεώσεις των αναθετουσών αρχών (παρ. 5)339
  • Κριτήρια επιλογής σε διαδικασίες σύναψης δημόσιας σύμβασης έργου — Άρθρο 76339
  • Ι. Επιπλέον απαιτήσεις καταλληλότητας για τους οικονομικούς φορείς (παρ. 1)339
  • Α. Εγγραφή οικονομικών φορέων στο Μ.Ε.ΕΠ. ή τα νομαρχιακά μητρώα (περ. α΄ - δ΄)339
  • Β. Συμμετοχή ένωσης οικονομικών φορέων (περ. ε΄)341
  • ΙΙ. Δημόσιες συμβάσεις ειδικών έργων - Επιπλέον απαιτήσεις τεχνικής και επαγγελματικής ικανότητας και επιπλέον προϋποθέσεις συμμετοχής και αποδεικτικά μέσα για τους οικονομικούς φορείς (παρ. 2)341
  • ΙΙΙ. Δημόσιες συμβάσεις έργων - Επιπλέον απαιτήσεις οικονομικής και χρηματοοικονομικής επάρκειας, τεχνικής και επαγγελματικής ικανότητας και επιπλέον προϋποθέσεις συμμετοχής και αποδεικτικά μέσα για τους οικονομικούς φορείς (παρ. 3)342
  • Α. Εκτιμώμενη αξία της σύμβασης (περ. α΄)342
  • Β. Ενώσεις οικονομικών φορέων (περ. β΄)343
  • IV. Δυνατότητα συμμετοχής οικονομικών φορέων που αποδεικνύουν ότι καλύπτουν τα κριτήρια επιλογής (παρ. 4)343
  • Κριτήρια επιλογής σε διαδικασίες σύναψης δημόσιας σύμβασης μελέτης ή παροχής τεχνικών και λοιπών συναφών επιστημονικών υπηρεσιών — Άρθρο 77344
  • I. Επιπλέον απαιτήσεις καταλληλότητας για τους οικονομικούς φορείς (παρ. 1)344
  • Α. Εγγραφή στο Μητρώο Μελετητών και στο Μητρώο Γραφείων Μελετών (περ. α΄)345
  • Β. Εγγραφή στο ΜΗ.Τ.Ε. του άρθρου 118 του Ν 4472/2017346
  • Γ. Ανάθεση σύμβασης παροχής τεχνικών υπηρεσιών για τις οποίες δεν τηρούνται μητρώα (περ. β΄)346
  • Δ. Συμμετοχή ένωσης οικονομικών φορέων (περ. γ΄ και δ΄)346
  • ΙΙ. Επιπλέον απαιτήσεις τεχνικής και επαγγελματικής ικανότητας και επιπλέον προϋποθέσεις συμμετοχής και αποδεικτικά μέσα για τους οικονομικούς φορείς (παρ. 2)347
  • Α. Προεκτιμώμενες αμοιβές και ελάχιστα επίπεδα τεχνικής καταλληλότητας και γενικής εμπειρίας (περ. α΄)347
  • Β. Ανάγκη αυξημένης εμπειρίας (περ. β΄)348
  • Γ. Μικρός αριθμός εγγεγραμμένων μελετητών ή εταιρειών μελετών της απαιτούμενης τάξης (περ. γ΄)348
  • Δ. Διαδικασία σύναψης σύμβασης παροχής τεχνικών υπηρεσιών επίβλεψης έργου (περ. δ΄)348
  • Ε. Διαδικασία σύναψης συμφωνίας - πλαίσιο (περ. ε΄)348
  • ΙΙΙ. Δημόσιες συμβάσεις έργων με αξιολόγηση μελέτης - σύστημα μελέτη - κατασκευή (παρ. 3)349
  • IV. Δυνατότητα συμμετοχής οικονομικών φορέων που αποδεικνύουν ότι καλύπτουν τα κριτήρια επιλογής (παρ. 4)349
  • Στήριξη στις ικανότητες άλλων φορέων (άρθρο 78 Ν 4412/2016, δάνεια εμπειρία)351
  • Ι. Έννοια και σύντομη αναφορά στο προϊσχύσαν καθεστώς351
  • ΙΙ. Το νέο νομοθετικό καθεστώς και οι καινοτομίες που εισάγει353
  • ΙΙΙ. Περιορισμοί κατά την προσφυγή στη δάνεια εμπειρία – γέφυρα προηγούμενου και νεώτερου καθεστώτος361
  • IV. Αντί επιλόγου362
  • Ευρωπαϊκό Ενιαίο Έγγραφο Σύμβασης (άρθρα 79, 79Α Ν 4412/2016)365
  • Ι. Έννοια και σκοπός θέσπισης ΕΕΕΣ και ΤΕΥΔ365
  • ΙΙ. Αναλυτικό περιεχόμενο368
  • ΙΙΙ. Αρμοδιότητα υπογραφής ΕΕΕΣ στην περίπτωση συλλογικού διοικητικού οργάνου νομικού προσώπου: νομολογιακές διακυμάνσεις και νομοθετική παρέμβαση374
  • IV. Συνέπειες μη υποβολής ή ορθής συμπλήρωσης ΕΕΕΣ377
  • V. Αντί επιλόγου381
  • Κριτήρια ανάθεσης (άρθρο 86 Ν 4412/2016)383
  • I. Εισαγωγή383
  • II. Οι βασικές καινοτομίες384
  • Α. Το νέο ενιαίο κριτήριο της «πλέον συμφέρουσας από οικονομική άποψη προσφοράς»384
  • Β. Η ενσωμάτωση του στοιχείου του κόστους386
  • Γ. Η βέλτιστη σχέση ποιότητας - τιμής387
  • Δ. Η ελευθερία επιλογής της αναθέτουσας αρχής και τα όριά της391
  • ΙΙΙ. Επίλογος393
  • Ασυνήθιστα χαμηλές προσφορές (άρθρα 88 και 89 Ν 4412/2016)395
  • Ι. Εισαγωγή 396
  • ΙΙ. Έννοια της ασυνήθιστα χαμηλής προσφοράς 396
  • ΙΙΙ. Η απαγόρευση του αυτόματου αποκλεισμού των ασυνήθιστα χαμηλών προσφορών398
  • IV. Η διαδικασία εντοπισμού και αξιολόγησης των ασυνήθιστα χαμηλών προσφορών399
  • Α. Ο εντοπισμός των ύποπτων προσφορών399
  • Β. Η παροχή στους ενδιαφερόμενους οικονομικούς φορείς της δυνατότητας να αποδείξουν τη σοβαρότητα των προσφορών τους402
  • Γ. Εκτίμηση από την αναθέτουσα αρχή της λυσιτέλειας των εξηγήσεων και η απόρριψη ή αποδοχή των προσφορών405
  • V. Οι ασυνήθιστα χαμηλές προσφορές υπό το πρίσμα των κρατικών ενισχύσεων και του κοινωνικού, εργατικού ή περιβαλλοντικού δικαίου 408
  • Α. Συμμόρφωση των προσφορών με τις κείμενες διατάξεις στους τομείς του κοινωνικού, εργατικού ή περιβαλλοντικού δικαίου ή με τις διατάξεις του διεθνούς εργατικού δικαίου408
  • Β. Ασυνήθιστα χαμηλές προσφορές και κρατικές ενισχύσεις409
  • Γ. Δικαιολογητικά σχετικά με τις ασυνήθιστα χαμηλές προσφορές (άρθρο 89 του Ν 4412/2016)410
  • Συμπλήρωση - αποσαφήνιση πληροφοριών και δικαιολογητικών (άρθρο 102 Ν 4412/2016)411
  • Ι. Ερμηνεία του άρθρου 102 του Ν 4412/2016 και νομολογιακά παραδείγματα411
  • Α. Εισαγωγή411
  • Β. Οι περιπτώσεις διακριτικής ευχέρειας της αναθέτουσας αρχής412
  • Γ. Το περιεχόμενο της διευκρίνισης/συμπλήρωσης413
  • Δ. Διευκρίνιση της τεχνικής ή οικονομικής προσφοράς415
  • Ε. Οι τηρούμενες αρχές417
  • ΣΤ. Η υποχρέωση της αναθέτουσας αρχής να ζητεί διευκρινίσεις417
  • Ζ. Η αντίστοιχη ρύθμιση της Οδηγίας 2014/24/ΕΕ420
  • ΙΙ. Η ειδικότερη περίπτωση των εγγυητικών επιστολών422
  • ΙΙΙ. Αντί επιλόγου426
  • Ματαίωση της διαδικασίας (άρθρο 106 Ν 4412/2016)427
  • Ι. Αναλυτικό περιεχόμενο427
  • ΙΙ. Η επαναδημοπράτηση του έργου. Ειδικά για την έκταση του προσυμβατικού ελέγχου στην περίπτωση επαναδημοπράτησης δημοσίου έργου, μετά από ματαίωση της αρχικής διαδικασίας δημοπράτησης434
  • ΙΙΙ. Εξαγορά μελετών436
  • IV. Αντί επιλόγου436
  • Η τροποποίηση των δημοσίων συμβάσεων κατά τη διάρκειά τους (άρθρο 132 Ν 4412/2016)437
  • I. Εισαγωγή437
  • II. Πεδίο εφαρμογής των νέων διατάξεων439
  • III. Η βασική αρχή της ρύθμισης - ουσιώδεις τροποποιήσεις440
  • IV. Τα επιμέρους κριτήρια που προσδιορίζουν τις ουσιώδεις τροποποιήσεις443
  • V. Οι εξαιρέσεις448
  • Α. Σαφείς, ακριβείς και κατηγορηματικές ρήτρες αναθεώρησης448
  • Β. Αδυναμία μεταβολής αναδόχου449
  • Γ. Ανάγκη τροποποίησης λόγω απρόβλεπτων περιστάσεων451
  • Δ. Μεταβολές στο πρόσωπο του αναδόχου454
  • Ε. Οι «ήσσονος αξίας (de minimis)» τροποποιήσεις456
  • VI. Έλεγχος της εφαρμογής της ρύθμισης457
  • Ν 4412/2016: Συμβάσεις προμηθειών ειδικότερα ζητήματα και νομολογιακή αντιμετώπιση463
  • I. Εισαγωγή464
  • II. Ειδικότερα ζητήματα προμηθειών464
  • Α. Κάλυψη νομοθετικού κενού στις προμήθειες ύδατος464
  • Β. Συμβάσεις ενεργειακής απόδοσης: προμήθεια ή υπηρεσία;466
  • ΙΙΙ. Καινοτομίες του Ν 4412/2016 - Νομολογιακή αντιμετώπιση στις συμβάσεις προμηθειών466
  • Α. Υποδιαίρεση σε τμήματα466
  • Β. Ισότιμες ή ισοδύναμες προσφορές468
  • Γ. Περιεχόμενο εγγράφων σύμβασης469
  • Δ. Ευρωπαϊκό Ενιαίο Έγγραφο Σύμβασης (Ε.Ε.Ε.Σ.)472
  • Ε. Τροποποίηση της σύμβασης474
  • IV. Επισκόπηση νομολογίας των συμβάσεων προμηθειών υπό το καθεστώς του Ν 4412/2016476
  • Α. Αρχικό στάδιο: Διακήρυξη - Συμμετοχή 476
  • Β. Ενδιάμεσο στάδιο: Διαγωνιστική διαδικασία478
  • Γ. Τελικό στάδιο: Κατακύρωση479
  • VI. Αντί επιλόγου481
  • Συμβάσεις στον τομέα της άμυνας και της ασφάλειας (άρθρα 15-17 Ν 4412/2016)483
  • IV. Η εφαρμογή του Βιβλίου Ι του Ν 4412/2016 στις συμβάσεις του τομέα άμυνας και ασφάλειας 497
  • Α. Άρθρο 15: ανάθεση δημοσίων συμβάσεων στον τομέα της άμυνας και της ασφάλειας497
  • Β. Άρθρο 16: ανάθεση μεικτών συμβάσεων που αφορούν την άμυνα ή την ασφάλεια509
  • Γ. Άρθρο 17: δημόσιες συμβάσεις που αφορούν την άμυνα ή την ασφάλεια και ανατίθενται σύμφωνα με διεθνείς κανόνες511
  • V. Συμπέρασμα513
  • I. Εισαγωγικά484
  • ΙΙ. Ο τομέας άμυνας και ασφάλειας στην ΕΕ - συνοπτική παρουσίαση του νομοθετικού πλαισίου485
  • ΙΙΙ. Οι διατάξεις της Συνθ ΛΕΕ για τις συμβάσεις στον τομέα άμυνας και ασφάλειας489
  • Α. Το άρθρο 346 ΣυνθΛΕΕ489
  • Β. Το άρθρο 347 495
  • Γ. Οι προβλεπόμενες στις διατάξεις για τις θεμελιώδεις ελευθερίες εξαιρέσεις χάριν της δημόσιας ασφάλειας496
  • ΙΙΙ. ΕΚΤΕΛΕΣΗ ΚΑΙ ΕΝΝΟΜΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ515
  • Δικαστική προστασία ενώπιον του ΣτΕ στις δημόσιες συμβάσεις517
  • Ι. Εισαγωγικά517
  • ΙΙ. Προηγούμενοι νόμοι 2522/1997 και 3886/2010519
  • ΙΙΙ. Ο Ν 4412/2016521
  • Α. Γενικά χαρακτηριστικά του συστήματος δικαστικής προστασίας521
  • Β. Αίτηση Αναστολής526
  • Γ. Αίτηση Ακυρώσεως530
  • Δ. Η προστασία των «τρίτων»532
  • Η προδικαστική προστασία κατά την ανάθεση δημοσίων συμβάσεων μέσω της ΑΕΠΠ (Βιβλίο IV άρθρα 345 επ. Ν 4412/2016): Η διοικητική νομολογία της Αρχής ενώπιον των διοικητικών δικαστών535
  • Ι. Μια σύντομη αναδρομή στη μέχρι σήμερα λειτουργία της ΑΕΠΠ. Σκοπός της Μελέτης536
  • ΙΙ. Η διοικητική νομολογία της ΑΕΠΠ ενώπιον των διοικητικών δικαστών538
  • Α. Ο ενδικοφανής χαρακτήρας της προδικαστικής προσφυγής ενώπιον της ΑΕΠΠ: Το δικονομικό απαράδεκτο λόγω παράβασης της διοικητικής προδικασίας ενώπιον της Αρχής 538
  • Β. Το απαράδεκτο της άσκησης αίτησης αναστολής/ακύρωσης από οικονομικό φορέα ο οποίος βλάπτεται από απόφαση της ΑΕΠΠ πλην όμως δεν κατέθεσε παρέμβαση κατά την εξεταστική διαδικασία της, στρεφόμενης κατ’ αυτού, προδικαστικής προσφυγής542
  • Γ. Η κατάθεση ηλεκτρονικού παραβόλου ως προϋπόθεση παραδεκτού για την εξέταση της προδικαστικής προσφυγής545
  • Δ. Η αναθέτουσα αρχή ως διάδικος στην ανασταλτική/ακυρωτική δίκη όπου η αρχικώς προσβαλλόμενη, ενώπιον της ΑΕΠΠ, πράξη ή παράλειψη της καθίσταται πλέον συμπροσβαλλόμενη μετά την έκδοση της απορριπτικής απόφασης της Αρχής551
  • Ε. Το έννομο συμφέρον επί προδικαστικής προσφυγής κατά διακήρυξης552
  • ΣΤ. Ειδικότερα η έλλειψη εννόμου συμφέροντος του προσφεύγοντος να στραφεί κατά αποδοχής προσφοράς ανταγωνιστή του λόγω παράβασης όρου της διακήρυξης, τον οποίο έχει ομοίως παραβιάσει η δική του προσφορά558
  • Ζ. Η εξαιρετική αρμοδιότητα του Συμβουλίου της Επικρατείας για την εκδίκαση υποθέσεων ανάθεσης δημοσίων συμβάσεων (άρθρο 372 παρ. 3 Ν 4412/2016)562
  • Η. Η οίκοθεν συμμόρφωση με το διατακτικό της δικαστικής απόφασης επί της αίτησης αναστολής (άρθρο 372 παρ. 5 Ν 4412/216)566
  • Θ. Η επάνοδος της ΑΕΠΠ σε νομικό ζήτημα το οποίο έχει ήδη κρίνει με προγενέστερη απόφασή της, προκειμένου να ακολουθήσει την αντίθετη συγκριτική νομολογία που εκδόθηκε μεταγενέστερα568
  • ΙΙΙ. Αντί επιλόγου. Η συνέχιση του γόνιμου διαλόγου μεταξύ ΑΕΠΠ και διοικητικών δικαστών570
  • Διοικητική και δικαστική επίλυση διαφορών κατά το στάδιο εκτέλεσης των κατασκευαστικών συμβάσεων (άρθρα 174 - 175 Ν 4412/2016)573
  • Ι. Μία πρώτη γενική προσέγγιση στο νέο σύστημα έννομης προστασίας 574
  • II. Διοικητική διαδικασία επίλυσης των κατασκευαστικών διαφορών εκτελέσεως: Η ενδικοφανής διαδικασία του άρθρου 174 Ν 4412/2016577
  • Α. Ένσταση: νομική φύση και χαρακτηριστικά 577
  • Β. Η διαδικασία συζήτησης της ένστασης ενώπιον του Τεχνικού Συμβουλίου, η έκδοση και κοινοποίηση απόφασης επ’ αυτής 584
  • ΙΙΙ. Δικαστική διαδικασία επίλυσης των κατασκευαστικών διαφορών εκτελέσεως κατά το άρθρο 175 Ν 4412/2016594
  • Α. Εργολαβική προσφυγή ενώπιον του Διοικητικού Εφετείου 594
  • Β. Αίτηση αναίρεσης ενώπιον του ΣτΕ603
  • ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ609
  • ΑΛΦΑΒΗΤΙΚΟ ΕΥΡΕΤΗΡΙΟ619
  • 0
  • 0