Έκδοση: 2020
ISBN: 978-960-654-021-9
Σελίδες: 600
Συγγραφέας: Γ. Τριανταφυλλάκης

Η μελέτη του θεσμού του ανταγωνισμού ως της κεντρικής οργανωτικής αρχής της οικονομίας μας, έχει καταστεί βασική ανάγκη όχι μόνο για εκείνον που θέλει να κατανοήσει τη βαθύτερη ουσία του οικονομικού γίγνεσθαι και των πολύπλοκων συναρτήσεων υπό τις οποίες αυτό διαμορφώνεται, αλλά και για τον κάθε ενεργό άνθρωπο που έχει γενικά ενδιαφέροντα και θέλει να έχει ενεργητική συμμετοχή στην οικονομική ζωή, βελτιώνοντας έτσι και τις συνθήκες και τους όρους της δικής του επαγγελματικής και εν γένει κοινωνικής παράστασης (εύρεση ικανοποιητικής εργασίας, καλύτερους όρους αποδοχών, βελτίωση προσωπικών κριτηρίων).

Από την άλλη πλευρά, επισημαίνονται οι δυσκολίες του εγχειρήματος: Κανένας άλλος τομέας στην έννομη τάξη μας δεν έχει τον πολυπρισματικό χαρακτήρα του δικαίου του ανταγωνισμού. Καλύπτει και επεκτείνεται σε περισσότερους κλάδους δικαίου: Εμπορικό, Αστικό, Δικονομικό, Ποινικό, Συνταγματικό, Διοικητικό, Ευρωπαϊκό και Διεθνές. Ενδεικτικό κι αυτό της σημασίας του για την οικονομική τάξη της κοινωνίας.

Εξάλλου, το δίκαιο αυτό αποτελεί το κατ’ εξοχήν πεδίο «συνάντησης» της οικονομικής (μικροοικονομίας) με τη νομική επιστήμη. Γι’ αυτό, μόνον η σύνδεση των δύο αυτών επιστημών μπορεί να εξασφαλίσει ορθή κατανόηση και εφαρμογή του αντικειμένου αυτού.

Οι σύνθετες αυτές «προδιαγραφές» του δικαίου ανταγωνισμού καθιστούν δυσχερή την κατανόηση της ύλης του, γι αυτό καταβλήθηκε η προσπάθεια με τη χρήση εποπτικών μέσων (πινάκων-διαγραμμάτων) να καταστεί πιο προσιτή στον χρήστη . Ειδική βοήθεια παρέχουν τα ευάριθμα πρακτικά (ειλημμένα από τη νομολογία και την πρακτική των Αρχών Ανταγωνισμού), τα οποία θα βοηθήσουν στην εμπέδωση της γνώσης.

Με την τέταρτη αυτή έκδοση επιχειρείται η ολοκλήρωση της ύλης από την γ’ έκδοση, με την προσθήκη των κεφαλαίων για τις συγκεντρώσεις επιχειρήσεων και την κρατική παρέμβαση στη λειτουργία του ανταγωνισμού. Καλύπτονται έτσι οι βασικές πτυχές του δικαίου αυτού, που όπως ειπώθηκε δεν είναι ένας κοινός κλάδος δικαίου˙ συνιστά τη Magna Charta της οικονομικής ελευθερίας και της ελεύθερης επιχειρηματικής δράσης, ρυθμίζοντας τους κανόνες του οικονομικού παιχνιδιού (rules of the market game) και το πλαίσιο των δικαιωμάτων και υποχρεώσεων των επιχειρήσεων.

  • 0
  • Ι. Θεμελιώδεις έννοιες1
  • Α. Τα δύο βασικά συστήματα οικονομικής οργάνωσης των κοινωνιών1
  • Β. Ο ανταγωνισμός ως ρυθμιστική αρχή της οικονομίας3
  • 1. Το πεδίο αναφοράς: Η αγορά3
  • 2. Έννοια, μορφή και λειτουργίες του ανταγωνισμού5
  • 2.1 Έννοια και μορφή5
  • 2.2. Λειτουργίες8
  • 3. Λόγοι προστασίας του ανταγωνισμού11
  • 3.1. Το παράδοξο της αυτοαναίρεσης του ανταγωνισμού11
  • 3.2. Η ανάσχεση της διαδικασίας συγκέντρωσης12
  • 3.2.1. Έννοια συγκέντρωσης12
  • 3.2.2. Είδη12
  • 3.2.3. Στόχος: Οι ανοικτές αγορές12
  • 3.3. Η ratio της προστασίας: οικονομικο-κοινωνικοπολιτική13
  • 4. Ο ρόλος του δικαίου του ανταγωνισμού15
  • 4.1. Η σημασία του δικαίου του ανταγωνισμού15
  • 4.2. Οι σκοποί15
  • 4.3. Η προέλευση: Αμερικανικό δίκαιο16
  • 4.4. Ευρωπαϊκό δίκαιο (γενικά)17
  • 4.5. Ελληνικό δίκαιο18
  • 4.6. Διάκριση από αθέμιτο ανταγωνισμό19
  • Γ. Υπάρχει κάποιο πρότυπο ανταγωνισμού;20
  • 1. Ο ανταγωνισμός ως αυτοσκοπός20
  • 2. Ο βαθμός ανταγωνισμού20
  • 3. Οι διάφορες Σχολές22
  • 3.1. Τέλειος ανταγωνισμός (πολυπώλιο στην τέλεια αγορά, Νεοκλασσική Σχολή)22
  • 3.2. Η νεοαυστριακή Σχολή25
  • 3.3. Η Σχολή του Freiburg (Ordoliberalismus)26
  • 3.4. Ατελής - αποτελεσματικός ανταγωνισμός (workability concepts)28
  • 3.4.1. Η συμβολή του Schumpeter - η καινοτόμος επιχείρηση28
  • 3.4.2. Ο αποτελεσματικός ανταγωνισμός (workable competition)28
  • 3.4.3. Η Σχολή του Harvard29
  • 3.4.4. Ο λειτουργικός ανταγωνισμός (Funktionsfähiger Wettbewerb)31
  • 3.5. Η Σχολή του ελεύθερου ανταγωνισμού (Konzept der Wettbewerbs­freiheit)31
  • 3.6. Η Σχολή του Chicago32
  • 3.6.1. Το ιδεολογικό υπόβαθρο32
  • 3.6.2. Σκοπός δικαίου ανταγωνισμού33
  • 3.6.3. Ιδιότητες/γνωρίσματα αγοράς34
  • 3.6.4. Πρακτικές συνέπειες σε επίπεδο πολιτικής ανταγωνισμού34
  • 3.6.5. Κριτική36
  • 3.7. Η Post-Chicago προσέγγιση: Η νέα κλαδική Οικονομική36
  • 4. Αποτίμηση - Προς μια (νομική) θεωρία περιορισμών του ανταγωνισμού;37
  • Δ. Ιστορικά: Η πορεία προς τη δημιουργία ανταγωνιστικής αγοράς45
  • 1. Παράγοντες γένεσης45
  • 1.1. Η κοινωνική αποδοχή του κέρδους ως κινήτρου οικονομικής δράσης46
  • 1.2. Η «απελευθέρωση» των βασικών συντελεστών παραγωγής (γη-εργασία-κεφάλαιο)49
  • 1.3. Η επινόηση της μετοχικής επιχείρησης50
  • 1.4. Η ανάδειξη του ανταγωνισμού ως γενικής οργανωτικής αρχής της οικονομίας51
  • 2. Κατάληξη52
  • ΙΙ. Απαγόρευση οριζόντιων συμπράξεων: Συμφωνίες, αποφάσεις και εναρμονισμένες πρακτικές [άρθρο 101 §1 ΣΛΕΕ, άρθρο 1 Ν 3959/2011]55
  • Α. Εισαγωγικά: καρτέλ-σύμπραξη-συνεργασία επιχειρήσεων55
  • B. Η δομή του κανόνα59
  • 1. Η αλλαγή παραδείγματος: Η εκ του νόμου εξαίρεση άμεσης εφαρμογής59
  • 2. Αξιολόγηση σε 2 στάδια60
  • 3. Η θεμελιώδης αρχή της υπεροχής του ενωσιακού δικαίου61
  • 4. Πεδίο εφαρμογής: Οριζόντιες και κάθετες συμφωνίες62
  • 5. Η σχετική αγορά63
  • Γ. Τα στοιχεία του πραγματικού63
  • 1. Γενικά63
  • 2. Παρεμπόδιση, περιορισμός ή νόθευση του ανταγωνισμού ως αντικείμενο ή αποτέλεσμα της συμφωνίας, της απόφασης ή της εναρμονισμένης πρακτικής64
  • 2.1. Οι 3 εκφάνσεις των περιορισμών του ανταγωνισμού64
  • 2.2. Inter partes ή τριτενέργεια;64
  • 2.3. Ο περιορισμός του ανταγωνισμού ως αντικείμενο ή αποτέλεσμα της σύμπραξης68
  • 2.4. Τελολογικός περιορισμός εφαρμογής του κανόνα απαγόρευσης70
  • 3. Υποκείμενα απαγόρευσης: επιχειρήσεις και ένωση επιχειρήσεων72
  • 3.1. Επιχείρηση72
  • 3.1.1. Στοιχεία της έννοιας72
  • 3.1.2. Η «υποκειμενικοποίηση» της επιχείρησης73
  • 3.1.3. Συμπέρασμα - Ορισμός73
  • 3.1.4. Περιπτωσιολογία: άρνηση και κατάφαση της ιδιότητας της επιχείρησης73
  • 3.2. Ενώσεις επιχειρήσεων80
  • 4. Αντικείμενα απαγόρευσης: τα μέσα υλοποίησης σύμπραξης (συμφωνία, απόφαση, εναρμονισμένη πρακτική)80
  • 4.1. Συμφωνία80
  • 4.1.1. Έννοια80
  • 4.1.2. Οι συμφωνίες κυρίων (gentlemen’s agreement)82
  • 4.1.3. Οι ex lege συμπράξεις83
  • 4.1.4. Οι συλλογικές συμβάσεις εργασίας83
  • 4.1.5. Τυπολογία ανάλογα με τη φύση της συμφωνίας84
  • 4.2. Απόφαση ένωσης επιχειρήσεων101
  • 4.3. Εναρμονισμένες πρακτικές102
  • 4.3.1. Εννοιολογική προσέγγιση - οριοθέτηση102
  • 4.3.2. Ο προβληματισμός της διάκρισης προς την παράλληλη συμπεριφορά104
  • 4.3.3. Οριοθέτηση της απλής από την ενσυνείδητη παράλληλη συμπεριφορά108
  • 4.3.4. Η απόδειξη της εναρμόνισης116
  • 5. Επηρεασμός του εμπορίου μεταξύ των κρατών-μελών132
  • 6. Έννομες συνέπειες των αντιανταγωνιστικών συμπράξεων135
  • 6.1 Αυτοδίκαιη ακυρότητα (ipso jure)135
  • 6.2. Αποζημίωση θιγόμενων από απαγορευμένες συμπράξεις137
  • 7. Η γενική ρήτρα της εκ του νόμου εξαίρεσης138
  • 7.1. Σύστημα αυτοαξιολόγησης138
  • 7.2. Η Μαύρη λίστα139
  • 7.3. Οι προϋποθέσεις της εξαίρεσης140
  • 7.3.1. Γενικές παρατηρήσεις140
  • 7.3.2. Οι κατ’ ιδίαν προϋποθέσεις142
  • ΙΙΙ. Κάθετες συμπράξεις149
  • Α. Η λογική της διακριτής αντιμετώπισής τους149
  • Β. Έννοια - Διακρίσεις 150
  • Γ. Οικονομική - εμπορική λειτουργία και αξιολόγηση καθέτων συμφωνιών152
  • Δ. Νομική αντιμετώπιση καθέτων συμπράξεων155
  • 1. Εισαγωγικές παρατηρήσεις155
  • 2. Οι Κανονισμοί ομαδικής απαλλαγής (block exemptions/regulations) για τις κάθετες συμπράξεις157
  • 2.1. Οι προϊσχύοντες Κανονισμοί ομαδικής απαλλαγής157
  • 2.2. Ο ισχύων Καν. (ΕΕ) 330/2010158
  • 2.2.1. Εισαγωγικές παρατηρήσεις158
  • 2.2.2. Η απαλλαγή160
  • 2.2.3. Άρση απαλλαγής162
  • 3. Η αντιμετώπιση των καθέτων συμφωνιών εκτός πεδίου εφαρμογής του Καν. (ΕΕ) 330/2010165
  • 3.1. Εισαγωγικές παρατηρήσεις165
  • 3.2. Στάδια αξιολόγησης μεμονωμένου κάθετου περιορισμού166
  • 4. Οι κάθετες συμφωνίες ήσσονος σημασίας (de minimis)167
  • 5. Τελική τυπολογική αξιολόγηση169
  • Ε. Μορφές καθέτων περιορισμών του ανταγωνισμού172
  • 1. Αποκλειστική διανομή172
  • 2. Επιλεκτική διανομή174
  • 3. Αποκλειστική προμήθεια180
  • 4. Δικαιόχρηση/franchising182
  • 5. Εμπορική αντιπροσωπεία184
  • ΙV. Έλεγχος μονομερούς αντιανταγωνιστικής (μονοπωλιακής) συμπεριφοράς: Απαγόρευση κατάχρησης δεσπόζουσας θέσης191
  • Εισαγωγικές παρατηρήσεις191
  • Α. Η δομή του κανόνα (άρθρο 102 ΣΛΕΕ)193
  • Β. Η έννοια της επιχείρησης193
  • Γ. Η έννοια της δεσπόζουσας θέσης195
  • 1. Γενικά στοιχεία 195
  • 2. Συλλογική δεσπόζουσα θέση198
  • Δ. Σχετική αγορά199
  • 1. Σχετική αγορά προϊόντων/υπηρεσιών200
  • 2. Σχετική γεωγραφική αγορά202
  • 3. Σχετική χρονική αγορά203
  • 4. Οριοθέτηση σχετικής αγοράς - SSNIP test204
  • 5. Μερίδια αγοράς205
  • 6. Δευτερoγενείς αγορές (aftermarkets)207
  • Ε. Δεσπόζουσα θέση εντός της εσωτερικής αγοράς ή σημαντικού τμήματός της208
  • ΣΤ. Καταχρηστική εκμετάλλευση209
  • 1. Έννοια κατάχρησης209
  • 2. Εκφάνσεις καταχρηστικής εκμετάλλευσης213
  • 2.1. Συμφωνίες αποκλειστικότητας (exclusive dealing)213
  • 2.1.1. Υποχρέωση αποκλειστικής αγοράς (exclusive purchasing)214
  • 2.1.2. Χορήγηση εκπτώσεων υπό προϋποθέσεις (conditional rebates) 216
  • 2.2. Δέσμευση και δεσμοποίηση (tying bundling)221
  • 2.3. Τακτική εξόντωσης (predation)226
  • 2.4. Άρνηση συναλλαγής (πώλησης/ προμήθειας, Refusal to Supply) και συμπίεση του περιθωρίου κέρδους (Margin squeeze)230
  • 2.5. Variae καταχρηστικές πρακτικές240
  • 2.5.1. Καταχρηστική (παρελκυστική) προσφυγή στο δικαστήριο240
  • 2.5.2. Επηρεασμός της νομοθετικής/εκτελεστικής εξουσίας241
  • 2.5.3. Συγκεντρώσεις επιχειρήσεων241
  • Ζ. Επηρεασμός ενωσιακού εμπορίου242
  • 1. Γενική θεώρηση242
  • 2. Ειδικές περιπτώσεις244
  • 2.1. Καταχρήσεις δεσπόζουσας θέσης που καλύπτουν ένα μόνο κράτος μέλος244
  • 2.2. Κατάχρηση δεσπόζουσας θέσης που καλύπτει μέρος μόνο κράτους μέλους245
  • V. Συγκεντρώσεις επιχειρήσεων247
  • Α. Εισαγωγικές παρατηρήσεις - Η προβληματική των συγκεντρώσεων247
  • Β. Έννοια συγκέντρωσης – Διακρίσεις – Σχετική αγορά250
  • 1. Δημιουργία μίας ενιαίας οικονομικής μονάδας250
  • 2. Διακρίσεις250
  • 2.1. Συγχώνευση 252
  • 2.2. Απόκτηση ελέγχου 253
  • 2.2.1 Γενικά - Οι μορφές, οι τρόποι και το αντικείμενο του ελέγχου253
  • 2.2.2. Ειδικότερα: Η έννοια του ελέγχου στο δίκαιο των συγκεντρώσεων255
  • 3. Ορισμός της σχετικής αγοράς265
  • 3.1. Γενικά265
  • 3.1.1. Αγορά προϊόντων265
  • 3.1.2. Γεωγραφική αγορά266
  • 3.2. «Επηρεαζόμενες» αγορές267
  • 4. Εμπόδια εισόδου (entry barriers)268
  • Γ. Αξιολόγηση συγκεντρώσεων 269
  • 1. Κριτήρια απαγόρευσης269
  • 1.1. Η δημιουργία ή ενίσχυση δεσπόζουσας θέσης269
  • 1.2. Η δημιουργία ή ενίσχυση συλλογικής δεσπόζουσας θέσης (επιπτώσεις συντονισμένης συμπεριφοράς – tacit collusion)271
  • 1.3. Μονομερείς επιπτώσεις (μη συντονισμένες συμπεριφορές)274
  • 2. Επιτρεπτές συγκεντρώσεις. Δικαιολογητικοί λόγοι277
  • 2.1. Συγκεντρώσεις συνδεόμενες με βελτίωση αποτελεσματικότητας (efficiency defense)277
  • 2.2. Εξυγιαντικές συγχωνεύσεις (failing firm defense)279
  • 3. Πεδίο εφαρμογής281
  • 3.1. Οριζόντιες συγκεντρώσεις281
  • 3.2. Μη οριζόντιες συγκεντρώσεις282
  • 3.2.1. Κάθετες συγκεντρώσεις285
  • 3.2.2. Συγκεντρώσεις εταιριών ετερογενών δραστηριοτήτων289
  • 3.3. Συγκέντρωση με δυνητικό ανταγωνιστή291
  • 3.4. Συγκεντρώσεις ΜΜΕ 292
  • Δ. Δικαιοδοσία – Κριτήρια προσδιορισμού294
  • 1. Γενικά294
  • 2. Συγκεντρώσεις με ενωσιακή διάσταση 296
  • 3. Συγκεντρώσεις που υπάγονται στην αρμοδιότητα της Ελληνικής Επιτροπής Ανταγωνισμού297
  • 4. Κύκλος εργασιών298
  • 5. Σύστημα παραπομπής υποθέσεων συγκέντρωσης – Ανακατανομή δικαιοδοσίας299
  • 5.1. Παραπομπές πριν τη γνωστοποίηση 300
  • 5.2. Παραπομπές μετά τη γνωστοποίηση303
  • Ε. Διαδικασία306
  • 1. Ενώπιον της Ευρωπαϊκής Επιτροπής 306
  • 1.1. Υποχρέωση προς γνωστοποίηση306
  • 1.2. Αναστολή πραγματοποίησης της συγκέντρωσης 307
  • 1.3. Αρχική έρευνα (1η φάση)308
  • 1.4. Σε βάθος έρευνα (2η φάση)309
  • 2. Ενώπιον της Ελληνικής Επιτροπής Ανταγωνισμού311
  • 2.1. Υποχρέωση προς γνωστοποίηση311
  • 2.2. Αναστολή πραγματοποίησης της συγκέντρωσης 313
  • 2.3. Προκαταρκτική έρευνα (1η φάση)314
  • 2.4. Διαδικασία πλήρους διερεύνησης (2η φάση)315
  • 3. Δεσμεύσεις - Διορθωτικά μέτρα317
  • ΣΤ. Δικαστικός έλεγχος αποφάσεων 318
  • 1. Ευρωπαϊκής Επιτροπής318
  • 2. Ελληνικής Επιτροπής Ανταγωνισμού 320
  • VI. Η προβληματική της κρατικής παρέμβασης στην οικονομία323
  • Α. Οι ιδιαιτερότητες των δημοσίων επιχειρήσεων κατ’ άρθρο 106 ΣΛΕΕ323
  • 1. Γενικά323
  • 2. Δέσμευση των κρατών-μελών από το άρθρο 106 §1 ΣΛΕΕ324
  • 2.1. Τα υποκείμενα της απαγόρευσης324
  • 2.1.1. Οντότητες με οικονομική δραστηριότητα324
  • 2.1.2. Δημόσια επιχείρηση 325
  • 3. Κρατικό μέτρο326
  • 4. Η εξαίρεση από τον κανόνα: Η εκπλήρωση υπηρεσιών γενικού οικονομικού συμφέροντος326
  • Β. Κρατικές ενισχύσεις327
  • 1. Γενικά327
  • 2. Προϋποθέσεις εφαρμογής της διάταξης του άρθρου 107 §1 ΣΛΕΕ328
  • 2.1. Χορήγηση οικονομικού πλεονεκτήματος σε μία επιχείρηση ή κλάδο παραγωγής328
  • 2.2 Επιλεκτικότητα (selectivity) 329
  • 2.3. Χρηματοδότηση του πλεονεκτήματος με κρατικούς πόρους330
  • 2.4. Πιθανότητα νόθευσης του ανταγωνισμού και διατάραξης των ενδοενωσιακών συναλλαγών331
  • 3. Απαλλασσόμενες ενισχύσεις332
  • 4. Ανακτήσεις333
  • 4.1. Γενικά333
  • 4.2. Έννοια - σκοπός333
  • 4.3. Διαδικασία334
  • Παράρτημα Βασική νομοθεσία Δικαίου Ελεύθερου Ανταγωνισμού337
  • 1. Ν 3959/2011339
  • 2. Συνθήκη για τη Λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΣΛΕΕ)398
  • 3. Κανονισµός (ΕΚ) 1/2003 του Συµβουλίου της 16ης Δεκεµβρίου 2002403
  • 4. Κανονισµός (ΕΕ) 330/2010 της Επιτροπής της 20ής Απριλίου 2010436
  • 5. Κανονισµός (ΕΚ) 139/2004 του Συµβουλίου της 20ής Ιανουαρίου 2004446
  • 6. Sherman antitrust Act, 15 U.S.C. §§ 1-9486
  • 7. Clayton Act, 15 U.S.C. §§ 12-18a489
  • 8. Gesetz gegen Wettbewerbsbeschränkungen (GWB) 507
  • 9. Competition Act 1998 542
  • 10. Code de commerce547
  • Βιβλιογραφία551
  • 0
  • 0