Έκδοση: 2020
ISBN: 978-960-654-037-0
Σελίδες: 256
Το έργο «Μεικτά Ορκωτά Δικαστήρια και Εφετεία - Η λαϊκή συμμετοχή στην ελληνική ποινική δίκη» έχει ως αντικείμενο τη λαϊκή συμμετοχή στην ελληνική ποινική δίκη και συγκεκριμένα τον θεσμό των ενόρκων. Χωρίζεται σε δύο κύρια μέρη: α) Δικαιοπολιτική θεμελίωση και βασικά χαρακτηριστικά των μεικτών ορκωτών δικαστικών σχηματισμών, όπου εξετάζονται η ιστορική και δογματική θεμελίωση του θεσμού, η αμήχανη επιβίωση του ορκωτικού θεσμού στο ελληνικό ποινικό δικονομικό δίκαιο, ο έλεγχος των ελαττωματικών διαδικαστικών πράξεων και ο περιοδικός χαρακτήρας των μεικτών ορκωτών δικαστικών σχηματισμών, και β) Συγκρότηση και λειτουργία των μεικτών ορκωτών δικαστηρίων και εφετείων στο πλαίσιο της ελληνικής ποινικής δίκης, στο οποίο αναλύονται τα κριτήρια επιλογής των υποψήφιων λαϊκών δικαστών, τα αρχικά στάδια συγκρότησης των μεικτών ορκωτών δικαστικών σχηματισμών, το πρόβλημα της απροθυμίας ανταπόκρισης στα καθήκοντα του ενόρκου και οι μέθοδοι εξασφάλισης της συμμετοχής των πολιτών, το καταληκτικό στάδιο συγκρότησης των μεικτών ορκωτών δικαστικών σχηματισμών, η δικονομική έκφραση του «μεικτού» ορκωτικού συστήματος, η οριοθέτηση της δικαιοδοτικής ύλης στην οποία συμπράττουν οι λαϊκοί δικαστές, η αποκλειστική αρμοδιότητα των τακτικών δικαστών και οι παρεκκλίνουσες ρυθμίσεις για την κύρια διαδικασία του ακροατηρίου. Το έργο αποτελεί χρήσιμο εργαλείο για τους νομικούς που ασχολούνται, ιδίως, με την ποινική διαδικασία.
  • -20
  • Α΄ ΜΕΡΟΣ1
  • ΔΙΚΑΙΟΠΟΛΙΤΙΚΗ ΘΕΜΕΛΙΩΣΗ ΚΑΙ ΒΑΣΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΩΝ ΜΕΙΚΤΩΝ ΟΡΚΩΤΩΝ ΔΙΚΑΣΤΙΚΩΝ ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΩΝ1
  • § 1 Ιστορική και δογματική θεμελίωση1
  • 1. Η νεωτερική καταγωγή του ορκωτικού συστήματος1
  • 2. Η επιχειρηματολογία υπέρ των ενόρκων3
  • 3. Η κριτική κατά της λαϊκής συμμετοχής στην ποινική δικαιοσύνη 6
  • 4. Η συμβιβαστική λύση του μεικτού ορκωτικού συστήματος8
  • 5. Στοιχεία της ιστορικής πορείας του θεσμού στο νεοελληνικό κράτος 10
  • § 2 Η αμήχανη επιβίωση του ορκωτικού θεσμού στο ελληνικό ποινικό δικονομικό δίκαιο13
  • 1. Η ισχύουσα συνταγματική κατοχύρωση του μεικτού ορκωτικού συστήματος και η καταστρατήγησή της13
  • 2. Η ανεπαρκής αποτίμηση του μεικτού ορκωτικού θεσμού στην ελληνική περίπτωση17
  • 3. Η ατελής ενσωμάτωση του μεικτού ορκωτικού συστήματος στην ελληνική ποινική δίκη και η χαμένη ευκαιρία του νέου ΚΠΔ21
  • § 3 Ο έλεγχος των ελαττωματικών διαδικαστικών πράξεων: ένα αυτόνομο και ατελές σύστημα ελέγχου της συγκρότησης των μεικτών ορκωτών δικαστικών σχηματισμών24
  • 1. Προδιάθεση: Ο προσωρινός χαρακτήρας του ορκωτικού καθήκοντος και η σκοπιμότητα θωράκισης της διαδικασίας συγκρότησης των μεικτών ορκωτών δικαστηρίων και εφετείων24
  • 2. Νομοτεχνικές και δογματικές αστοχίες ως προς τον έλεγχο της εγκυρότητας της «σύνθεσης» των μεικτών ορκωτών δικαστηρίων και εφετείων –και– υπό την ισχύ του νέου ΚΠΔ26
  • 3. Οι ακυρότητες από τη σύνθεση των μεικτών ορκωτών δικαστηρίων και εφετείων 29
  • 4. Κλήρωση και δικαίωμα εξαιρέσεως30
  • 5. Η «κάλυψη» των ακυροτήτων 32
  • § 4 Εισαγωγικές παρατηρήσεις για τον περιοδικό χαρακτήρα των μεικτών ορκωτών δικαστικών σχηματισμών36
  • 1. Προδιάθεση34
  • 2. Τακτική και κατ’ εξαίρεση συγκρότηση35
  • 2.1. Η έννοια των εξαιρετικών λόγων36
  • 2.2. Ο ανέλεγκτος χαρακτήρας της κρίσης του εισαγγελέα εφετών36
  • 3. Η εξακολούθηση της «δικαιοδοσίας» και μετά από το πέρας της συνόδου37
  • 3.1. Προδιάθεση37
  • 3.2. Η έναρξη της «εκδίκασης» της υπόθεσης38
  • 3.3. Συνέπειες από τη μη νόμιμη παράταση της λειτουργικής αρμοδιότητας του δικαστηρίου 42
  • 4. O ρόλος της εισαγγελίας εφετών στη διαδικασία συγκρότησης43
  • 4.1. Προδιάθεση43
  • 4.2. Οι θεσπιζόμενες διατυπώσεις και οι συνέπειες από τη μη τήρησή τους υπό το φως της διδασκαλίας για τις ανυπόστατες διαδικαστικές πράξεις45
  • 4.3. Ο μη ανακλητός χαρακτήρας των εισαγγελικών διατάξεων και ο μετ’ αναβολή προσδιορισμός της υπόθεσης σε δικαστήριο άλλης πρωτοδικειακής έδρας46
  • Β΄ ΜΕΡΟΣ51
  • ΣΥΓΚΡΟΤΗΣΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΩΝ ΜΕΙΚΤΩΝ ΟΡΚΩΤΩΝ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΩΝ ΚΑΙ ΕΦΕΤΕΙΩΝ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΠΟΙΝΙΚΗΣ ΔΙΚΗΣ53
  • § 5 Τα κριτήρια επιλογής των υποψήφιων λαϊκών δικαστών53
  • 1. Τα γενικά προβλήματα επιλογής των λαϊκών δικαστών51
  • 2. Οι κατηγορίες των εισαγόμενων κριτηρίων: θετικά και αρνητικά προσόντα - κωλύματα 52
  • 3. Τα επιμέρους προσόντα - Επισκόπηση 53
  • 3.1. Η επιβιώνουσα αναφορά στη μη αποστέρηση των πολιτικών δικαιωμάτων - Αποστέρηση θέσεων και αξιωμάτων53
  • 3.2. Η κατοικία ή διαμονή στην έδρα του πρωτοδικείου ή εφετείου54
  • 4. Η διαφοροποίηση των δύο βαθμών δικαιοδοσίας - Κρίσιμος χρόνος συνδρομής των προσόντων 55
  • 5. Τα κωλύματα των ενόρκων56
  • 5.1. Δικαιοπολιτική θεμελίωση 56
  • 5.2. «Ισόβια» και προσωρινά κωλύματα - Κρίσιμος χρόνος57
  • 6. Ισόβια ανικανότητα59
  • 7. Προσωρινή ανικανότητα63
  • 7.1. Επισκόπηση63
  • 7.2. Οι επιμέρους βάσεις προσωρινής ανικανότητας64
  • 7.2.1. Παραπομπή για έγκλημα από δόλο64
  • 7.2.2. Δικαστική συμπαράσταση 65
  • 7.2.3. Η καταργηθείσα πρόβλεψη για την πτώχευση66
  • 7.2.4. Λοιπές περιπτώσεις - Χρόνος διαπίστωσης66
  • § 6 Τα αρχικά στάδια συγκρότησης των μεικτών ορκωτών δικαστικών σχηματισμών68
  • 1. Η σταδιακή διαδικασία σχηματισμού68
  • 1.1. Επισκόπηση68
  • 1.2. Ειδικότερα το κριτήριο της αριστείας69
  • 2. Επιλογή από συμβούλιο 71
  • 3. Αριθμητικοί περιορισμοί και διατυπώσεις – Ο προσωρινός χαρακτήρας του καταλόγου 73
  • 4. Η οριστικοποίηση του καταλόγου74
  • 4.1. Δημόσιος έλεγχος 74
  • 4.2. Αιτήσεις και ενστάσεις 74
  • 4.2.1. Το ανέλεγκτο του κριτηρίου της αριστείας74
  • 4.2.2. Οι προβλεπόμενες διατυπώσεις75
  • 4.2.3. Κήρυξη του καταλόγου ως οριστικού - Συνέπειες76
  • 5. Δεύτερο στάδιο προσδιορισμού των υποψήφιων ενόρκων: Κατάλογος για συγκεκριμένη σύνοδο78
  • 5.1. Συνδυασμός εκλογής και κλήρωσης 78
  • 5.2. Η εκλογή των ενόρκων της συνόδου 78
  • 5.3. Κλήρωση ενόρκων της περιόδου - Δημοσιότητα80
  • 5.4. Παράλειψη κλήρωσης ή/και εκλογής81
  • 6. Η πρώτη επαφή των υποψήφιων λαϊκών δικαστών με τον ποινικό μηχανισμό82
  • 6.1. Κλήτευση των ενόρκων της συνόδου82
  • 6.2. Η εμβόλιμη διαδικασία εκκαθάρισης του καταλόγου83
  • 6.3. Το έγκλημα του άρθρου 387 παρ. 6 84
  • 6.3.1. Εισαγωγικές παρατηρήσεις84
  • 6.3.2. Ειδικότερα η περίπτωση παράλειψης της δήλωσης 85
  • 6.3.2.1. Η στέρηση των απαιτούμενων προσόντων κ.λπ. ως άγραφο στοιχείο της αντικειμενικής υπόστασης 85
  • 6.3.2.2. Στοιχεία της νομοτυπικής μορφής - Άδικο, ενοχή 86
  • 6.3.2.3. Συρροές - Ανάλογη εφαρμογή του άρθρ. 227 ΠΚ 87
  • 7. Η τελική εκκαθάριση του καταλόγου 89
  • 7.1. Η έναρξη της «συνεδρίασης» του μεικτού ορκωτού δικαστηρίου89
  • 7.2. Διαγραφή ενόρκων της συνόδου90
  • 7.3. Αντικατάσταση των διαγραφέντων91
  • 7.4. Ο έλεγχος της αναμόρφωσης του καταλόγου92
  • 7.5. Οι «δυσκολίες» κατά τη διάρκεια της συνόδου και η εφαρμογήτων άρθρων 387 παρ. 2-6 και 388 παρ. 1 και 292
  • 7.6. Αμφιβολίες ή αμφισβήτηση για την ταυτότητα του ενόρκου93
  • § 7 Το πρόβλημα της απροθυμίας ανταπόκρισης στα καθήκοντα του ενόρκου και οι μέθοδοι εξασφάλισης της συμμετοχής των πολιτών98
  • 1. Προδιάθεση96
  • 2. Η υποχρέωση εμφάνισης 98
  • 3. Ποινή λιπενορκίας98
  • 3.1. Ο νομικός χαρακτήρας της κύρωσης98
  • 3.2. Η προβληματική πρόβλεψη για την «αυτόματη» επιβολή ποινής - Αρμοδιότητα τακτικών δικαστών 99
  • 3.3. Προϋποθέσεις επιβολής - Νόμιμοι λόγοι απουσίας100
  • 3.4. Αδυναμία τιμώρησης για απείθεια - Δικαστικά έξοδα101
  • 3.5. Αδύνατη κλήρωση λόγω μαζικής απουσίας - Απουσία κατά τη διάρκειαεκδίκασης102
  • 4. Αίτηση ακύρωσης103
  • 4.1. Η άμεση διαδικασία εκτέλεσης103
  • 4.2. Η αίτηση ακύρωσης - Ένδικο βοήθημα103
  • 4.3. Προθεσμία και διατυπώσεις105
  • 4.4. Ανασταλτικό αποτέλεσμα - Αμετάκλητη εκδίκαση της αίτησης106
  • 5. Άδειες απουσίας των ενόρκων 107
  • § 8 Το καταληκτικό στάδιο συγκρότησης των μεικτών ορκωτών δικαστικών σχηματισμών115
  • 1. Εισαγωγή110
  • 2. Δημοσιότητα - Ανάγνωση του καταλόγου110
  • 3. Συμπλήρωση των δέκα ονομάτων 112
  • 4. Κλήρωση για περισσότερες υποθέσεις113
  • 5. Τα «ασυμβίβαστα» ως αιτιολογημένη εξαίρεση των ενόρκων και ο στόχος της δικαστικής αμεροληψίας 115
  • 5.1. Εισαγωγή115
  • 5.2. Η αναποτελεσματική διασφάλιση της αμεροληψίας116
  • 5.3. Τα επιμέρους ασυμβίβαστα119
  • 5.3.1. Ασυμβίβαστα από την ανάμειξη του ενόρκου στην ίδια υπόθεση119
  • 5.3.2. «Αδικηθέντες ή ζημιωθέντες»120
  • 5.3.3. Ασυμβίβαστα λόγω συγγένειας121
  • 5.3.4. Συγκριτική αξιολόγηση σε σχέση με τα άρθρα 14 επ. - Ιδίως η έλλειψη πρόβλεψης για το δεύτερο βαθμό122
  • 5.3.5. Διαδικαστικοί περιορισμοί - Οψιφανή ή οψιγενή ασυμβίβαστα123
  • 5.3.6. Αποσιώπηση «ασυμβιβάστων» και άρθρο 254 ΠΚ125
  • 6. Η αναιτιολόγητη εξαίρεση και οι υπόνοιες μεροληψίας126
  • 6.1. Δικαιοπολιτική θεμελίωση και δομικά προβλήματατου ισχύοντος νομοθετικού πλαισίου126
  • 6.2. Διατυπώσεις άσκησης του δικαιώματος και διαδικασία129
  • 7. Ο θεσμός της αναπλήρωσης και η αρχή της συνεχούς παρουσίας132
  • 8. Η ολοκλήρωση της συγκρότησης: η όρκιση των λαϊκών μελών135
  • 8.1. Προδιάθεση - Ο λειτουργικός προορισμός της όρκισης135
  • 8.2. Τύπος όρκου και διαδικασία135
  • § 9 Η δικονομική έκφραση του «μεικτού» ορκωτικού συστήματος: εισαγωγή στη δικαιοδοτική λειτουργία των λαϊκών μελών και την κατανομή των σχετικών αρμοδιοτήτων141
  • 1. Η ισοτιμία της ψήφου μεταξύ λαϊκών μελών και τακτικών δικαστών141
  • 1.1. Διακηρυκτικός χαρακτήρας141
  • 1.2. Τα «δικαιώματα» των ενόρκων κατά τη συζήτηση142
  • 1.3. Διάσκεψη και ψηφοφορία143
  • 2. Εισαγωγικές παρατηρήσεις για την κατανομή της αρμοδιότητας μεταξύ λαϊκών και τακτικών δικαστών 144
  • 2.1. Δικαιοπολιτική θεμελίωση του διαχωρισμού και νομοτεχνικές αστοχίες144
  • 2.2. Τεκμήριο αρμοδιότητας υπέρ του μεικτού ορκωτού δικαστηρίου και εφετείου146
  • 2.2.1. Προδιάθεση146
  • 2.2.2. Ειδικότερα η «αρμοδιότητα για την αρμοδιότητα» και η σχετικότητα του εισαγόμενου διαχωρισμού 147
  • 2.2.3. Ακυρωτικός έλεγχος 148
  • § 10 Η οριοθέτηση της δικαιοδοτικής ύλης στην οποία συμπράττουν οι λαϊκοί δικαστές149
  • 1. Αρμοδιότητα «για την κατηγορία»149
  • 2. Ειδικότερα η μεταβολή κατηγορίας 150
  • 3. Η εμφατική αναφορά σε όλα τα ζητήματα που σχετίζονται με την απειλούμενη ποινική κύρωση 151
  • 4. Αναβολή μετά από την έναρξη της συζήτησης - Νέα συγκρότηση155
  • § 11 Η αποκλειστική αρμοδιότητα των τακτικών δικαστών168
  • 1. Το «δικαστήριο» των τακτικών δικαστών 157
  • 2. Η σχετική με τη διαδικασία συγκρότησης καθολική αρμοδιότητα των τακτικών δικαστών - «Οψιγενή» ή «οψιφανή» ασυμβίβαστα158
  • 3. Εξέταση αρμοδιότητας πριν από την αποδεικτική διαδικασία - Ορθός νομικός χαρακτηρισμός και αναρμοδιότητα καθ’ ύλη 159
  • 4. Νομιμοποίηση της παράστασης για την υποστήριξη της κατηγορίας161
  • 5. Έγκυρη εισαγωγή στο ακροατήριο, ερήμην εκδίκαση και συναφείς αρμοδιότητες στο δεύτερο βαθμό δικαιοδοσίας162
  • 6. Ζητήματα απαραδέκτου και οριστικής παύσης της ποινικής δίωξης πριν από την έναρξη της κλήρωσης164
  • 7. Ειδικότερα η δήλωση του άρθρου 344 ΠΚ166
  • 8. Η γενική ρήτρα του άρθρου 405 παρ. (1) περ. δ΄168
  • 8.1. Πρώτη οριοθέτηση168
  • 8.2. Ειδικότερα η έννοια των διαδικαστικών ζητημάτων «που αφορούν τη διεξαγωγή της διαδικασίας στο ακροατήριο» - Ταυτότητα του κατηγορουμένου170
  • 8.3. Δικονομικά ζητήματα αρμοδιότητας του μεικτού ορκωτού δικαστηρίου172
  • 9. Παρεμπίπτοντα νομικά ζητήματα που εμφανίζονται και εξετάζονται στη διάρκεια της συζήτησης 175
  • 9.1. Προδιάθεση175
  • 9.2. Τα «παρεμπίπτοντα ζητήματα» στο προϊσχύσαν δίκαιο176
  • 9.3. Συμπερασματικά: Η περιττή και στερούμενη κανονιστικής αξίας ρύθμιση του άρθρου 405 περ. ε΄ 177
  • 10. Άρση αναστολής 180
  • 11. Ανασταλτικό αποτέλεσμα ενδίκου μέσου και αναστολή εκτελέσεως 182
  • 11.1. Προδιάθεση182
  • 11.2. Τα προβλήματα αρμοδιότητας κατά την ψήφιση του Ν 969/1979183
  • 11.3. Η σταδιακή διεύρυνση του ανασταλτικού αποτελέσματος –και– επί αποφάσεων μεικτών ορκωτών δικαστηρίων και τα συναφή προβλήματα αρμοδιότητας 185
  • 11.4. Πρώτη επισκόπηση των ζητημάτων αρμοδιότητας187
  • 11.5. Αναστολή εκτελέσεως του άρθρου 497 παρ. 7 - Οριοθέτηση της αρμοδιότητας του πενταμελούς εφετείου190
  • 11.6. Αρμοδιότητα για την αναστολή εκτελέσεως του άρθρου 471 παρ. 2 - Η προβληματική της «λήξης της συνόδου»196
  • 11.7. Παρέκβαση: Η έλλειψη συστηματικότητας κατά τη διαδικαστική υποδοχή ζητημάτων που ανακύπτουν μετά από την κρίση των μεικτών ποινικών δικαστηρίων για την κατηγορία198
  • 11.8. Τελική θεώρηση της λύσης της ολομέλειας επί αιτημάτων αναστολής μετά από τη λήξη της συνόδου - Αρμοδιότητα επί συναφών ζητημάτων στο πλαίσιο του συστήματος ποινικών κυρώσεων του νέου ΠΚ199
  • 11.9. Αμφισβήτηση της ανασταλτικής δύναμης ενδίκου μέσου201
  • 11.10. Ακύρωση διαδικασίας και απόφασης επί πλημμελημάτων και κακουργημάτων 202
  • 11.10.1. Οριοθέτηση202
  • 11.10.2. Η διαχρονική εξέλιξη της ρύθμισης και η νέα διάταξη του άρθρου 407202
  • 11.10.3. Ειδικότερα η αρμοδιότητα των τακτικών δικαστών επί αίτησης ακύρωσης μετά από τη λήξη της συνόδου204
  • § 12 Παρεκκλίνουσες ρυθμίσεις για την κύρια διαδικασίατου ακροατηρίου209
  • 3.1. Η σκοπιμότητα της ειδικής ρύθμισης και οι τροποποιήσεις του νέου ΚΠΔ209
  • 3.2. Παρέκβαση: η προσπάθεια περαιτέρω εναρμόνισης επιμέρους ρυθμίσεων με το σώμα του νέου ΚΠΔ211
  • 3.3. Η εφαρμογή της νέας ρύθμισης του άρθρου 403212
  • 3.4. Δεύτερος βαθμός δικαιοδοσίας213
  • 3.5. Συνέπειες από την παραβίαση της διάταξης 215
  • 1. Η αρχικά περιορισμένη κάμψη της αρχής της συγκεντρωτικής διαδικασίας και η τροποποίηση του Ν 3904/2010206
  • 2. Αυτεπάγγελτος διορισμός συνηγόρου 208
  • 3. Η διακρίνουσα τυπική έναρξη της συζήτησης209
  • 4. Ειδικές ρυθμίσεις για τα μεικτά ορκωτά εφετεία217
  • Βιβλιογραφία219
  • Αλφαβητικό ευρετήριο233
  • 0
  • 0