Έκδοση: 2020
ISBN: 978-960-654-058-5
Σελίδες: 384
Συγγραφέας: Ρ.-Ε. Παπαδοπούλου, Μ. Περάκης, Β. Χριστιανός

Η δεύτερη έκδοση του έργου «Εισαγωγή στο δίκαιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης» έχει σκοπό να διατηρήσει την πληρότητα αλλά και την απλότητα της πρώτης έκδοσης, ενώ παράλληλα εκθέτει με εύληπτο, συνοπτικό και συστηματικό τρόπο μία νέα μεθοδολογία προσέγγισης του θεσμικού δικαίου της Ένωσης, όπως διαμορφώνεται μέσα από τη Συνθήκη για την Ευρωπαϊκή Ένωση και τη Συνθήκη για τη Λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, λαμβάνοντας υπόψη τις νομοθετικές μεταρρυθμίσεις και τις έως σήμερα άδηλες μετεξελίξεις μέσα από τη νομολογία του ΔΕΕ. Ειδικότερα, εξετάζονται στο βιβλίο, μεταξύ άλλων, τα θεμελιώδη χαρακτηριστικά του ενωσιακού δικαίου, η οργάνωση του δικαιοδοτικού συστήματος της Ένωσης μετά τη Λισαβόνα, οι μηχανισμοί δικαστικής προστασίας και οι σχέσεις της ενωσιακής με την εσωτερική έννομη τάξη, καθώς και οι αρχές και οι κανόνες που εφαρμόζονται σε βασικά πεδία νομοθετικής δράσης της Ένωσης, στα οποία βασίστηκε και εξακολουθεί να βασίζεται το ενοποιητικό εγχείρημα. Την έκδοση πλαισιώνουν στην ενότητα «Παραρτήματα»: i) λεξιλόγιο με επεξήγηση θεμελιωδών εννοιών του δικαίου της ΕΕ, ii) ευρετήριο παρατιθέμενης νομολογίας με αποφάσεις και διατάξεις του Δικαστηρίου και του Γενικού Δικαστηρίου όπως και του Διαρκούς Δικαστηρίου Διεθνούς Δικαιοσύνης κατʼ αλφαβητική σειρά καθώς και iii) αλφαβητικό ευρετήριο με τα κυριότερα λήμματα.

  • 0
  • ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΤΟ ΔΙΚΑΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ25
  • § 1. Εισαγωγικές παρατηρήσεις25
  • § 2. Ευρωπαϊκό δίκαιο, Κοινοτικό δίκαιο και δίκαιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης27
  • § 3. Μέθοδος προσέγγισης31
  • Α΄. Διαφοροποίηση από το εσωτερικό δίκαιο31
  • α’. Όροι και έννοιες του εσωτερικού δικαίου των κρατών μελών32
  • β΄. Οι νομικές κατηγορίες του εσωτερικού δικαίου34
  • i. Η διάκριση των διαφορών σε διαφορές ιδιωτικού και δημοσίου δικαίου35
  • ii. Το δίκαιο του ανταγωνισμού και η κατάταξή του στο εμπορικό, αστικό ή διοικητικό δίκαιο37
  • iii. Η εξωσυμβατική ευθύνη υπό το φως του ενωσιακού δικαίου37
  • γ’. Η σημασία της νομολογίας40
  • δ΄. Οι γενικές αρχές43
  • Β΄. Διαφοροποίηση από το δημόσιο διεθνές δίκαιο44
  • α΄. Διεθνείς Συνθήκες Συνεργασίας και Διεθνείς Συνθήκες Ενοποίησης44
  • β΄. Το ζήτημα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων46
  • γ΄. Η γενικότερη απομάκρυνση από το δημόσιο διεθνές δίκαιο47
  • § 4. Συμπεράσματα51
  • ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ΘΕΜΕΛΙΩΔΗ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΚΑΙ ΑΡΧΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ53
  • § 1. Θεμελιώδη χαρακτηριστικά 53
  • Α΄. Η Ευρωπαϊκή Ένωση ως έννομη τάξη και ως Ένωση δικαίου53
  • α΄. Αξίες της Ένωσης και ο μηχανισμός προστασίας τους54
  • i. Το άρθρο 2 ΣΕΕ54
  • ii. Ο μηχανισμός του άρθρου 7 ΣΕΕ55
  • β΄. Προστασία των θεμελιωδών δικαιωμάτων59
  • Β΄. Τα υποκείμενα της ενωσιακής έννομης τάξης61
  • Γ΄. Αυτονομία της ενωσιακής έννομης τάξης63
  • α΄. Άμεση ισχύς και «αρχή της υπεροχής»66
  • β΄. Άμεση εφαρμογή και «άμεσο αποτέλεσμα»69
  • i. Οι προϋποθέσεις παραγωγής αμέσου αποτελέσματος από τον ενωσιακό κανόνα71
  • ii. Διατάξεις του πρωτογενούς ενωσιακού δικαίου73
  • iii. Διατάξεις διεθνών συμφωνιών που έχουν συναφθεί από την Ένωση74
  • iv. Διατάξεις παραγώγου δικαίου76
  • v. Διατάξεις οδηγιών77
  • § 2. Αρχές λειτουργίας 82
  • Α΄. Η αρχή της καλόπιστης συνεργασίας82
  • Β΄. Η απονομή αρμοδιοτήτων στην Ένωση85
  • Γ΄. Η κατανομή αρμοδιοτήτων με τα κράτη μέλη86
  • α΄. Κατηγορίες αρμοδιοτήτων86
  • β΄. Ενισχυμένες συνεργασίες89
  • Δ΄. Αρχές άσκησης αρμοδιοτήτων90
  • α΄. Η αρχή της επικουρικότητας90
  • β΄. Η αρχή της αναλογικότητας93
  • § 3. Συμπεράσματα95
  • ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ΠΗΓΕΣ ΤΟΥ ΕΝΩΣΙΑΚΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ98
  • § 1. Άγραφες πηγές98
  • Α΄. Γενικές αρχές του δικαίου98
  • Β΄. Θεμελιώδη δικαιώματα100
  • § 2. Γραπτές πηγές103
  • Α΄. Το πρωτογενές δίκαιο103
  • Β΄. Το παράγωγο δίκαιο - Τυπολογία104
  • α΄. Κανονισμός104
  • β΄. Οδηγία105
  • γ΄. Απόφαση107
  • δ΄. Σύσταση και Γνώμη108
  • Γ΄. Διεθνείς κανόνες που δεσμεύουν την Ένωση108
  • § 3. Ιεραρχία κανόνων του ενωσιακού δικαίου112
  • § 4. Η θέση του ηπίου δικαίου (soft law)113
  • § 5. Συμπεράσματα115
  • ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 ΘΕΣΜΙΚΑ ΟΡΓΑΝΑ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ116
  • § 1. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο116
  • Α΄. Οργάνωση, Σύνθεση και Λειτουργία116
  • Β΄. Αρμοδιότητες του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου119
  • § 2. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή120
  • Α΄. Οργάνωση, Σύνθεση και Λειτουργία120
  • α΄. Σύνθεση της Επιτροπής - Ορισμός των μελών της121
  • β΄. Ανεξαρτησία της Επιτροπής122
  • γ΄. Θητεία και ευθύνη123
  • Β΄. Αρμοδιότητες της Επιτροπής124
  • α΄. Εξουσία υποβολής προτάσεων125
  • β΄. Εγγύηση τήρησης Συνθηκών125
  • γ΄. Νομοθετικές - Κανονιστικές αρμοδιότητες126
  • δ΄. Δημοσιονομικές αρμοδιότητες127
  • ε΄. Λοιπές εξουσίες127
  • § 3. Το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης127
  • Α΄. Οργάνωση, Σύνθεση και Λειτουργία127
  • Β΄. Αρμοδιότητες του Συμβουλίου129
  • Γ΄. Η περίπτωση της Ευρωομάδας (Eurogroup)130
  • α΄. Οργάνωση, Σύνθεση και Λειτουργία130
  • β΄. Νομική φύση131
  • § 4. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο131
  • Α΄. Οργάνωση, Σύνθεση και Λειτουργία131
  • Β΄. Αρμοδιότητες του Κοινοβουλίου133
  • § 5. Το Ελεγκτικό Συνέδριο134
  • Α΄. Οργάνωση, Σύνθεση και Λειτουργία135
  • B΄. Αρμοδιότητες του Ελεγκτικού Συνεδρίου136
  • § 6. Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα137
  • Α΄. Σκοποί και καθήκοντα138
  • Β΄. Ανεξαρτησία και λογοδοσία138
  • Γ΄. Όργανα της ΕΚΤ139
  • Δ΄. Πράξεις της ΕΚΤ140
  • ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 Η ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΣΤΗΝ ΕΝΩΣΗ143
  • § 1. Η συνήθης και οι ειδικές νομοθετικές διαδικασίες143
  • § 2. Ειδικότερα οι μη νομοθετικές πράξεις144
  • ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6 ΤΟΜΕΙΣ ΔΡΑΣΗΣ ΤΗΣ ΕΝΩΣΗΣ148
  • § 1. Η Εσωτερική Αγορά της Ευρωπαϊκής Ένωσης148
  • Α΄. Οι οικονομικές ελευθερίες149
  • α΄. Γενικά149
  • β΄. Οι επιμέρους ελευθερίες151
  • i. Η ελεύθερη κυκλοφορία των εμπορευμάτων151
  • ii. Η ελεύθερη κυκλοφορία των προσώπων154
  • α. Η ελεύθερη κυκλοφορία των εργαζομένων154
  • β. Η ελευθερία εγκατάστασης155
  • iii. Η ελεύθερη παροχή υπηρεσιών157
  • iv. Η ελεύθερη κίνηση κεφαλαίων157
  • Β΄. Ο ανταγωνισμός158
  • α΄. Γενικά158
  • β΄. Οι απαγορευμένες συμπεριφορές των επιχειρήσεων160
  • i. Παράνομη σύμπραξη επιχειρήσεων (άρθρο 101 ΣΛΕΕ)160
  • ii. Καταχρηστική εκμετάλλευση δεσπόζουσας θέσης (άρθρο 102 ΣΛΕΕ)162
  • iii. Ο έλεγχος της εφαρμογής των άρθρων 101 και 102 ΣΛΕΕ: δημόσια και ιδιωτική επιβολή των κανόνων του ανταγωνισμού163
  • γ΄. Οι απαγορευμένες συμπεριφορές των κρατών μελών164
  • i. Απαγορεύσεις βάσει των άρθρων 101 και 102 ΣΛΕΕ164
  • ii. Απαγόρευση κρατικών ενισχύσεων164
  • iii. Οι δημόσιες επιχειρήσεις166
  • § 2. Η Οικονομική και Νομισματική Πολιτική (ΟΝΕ)167
  • Α΄. Η νομισματική πολιτική168
  • Β΄. Η οικονομική πολιτική171
  • α΄. Η πολυμερής εποπτεία172
  • β΄. Η δημοσιονομική πειθαρχία173
  • γ΄. Η ρήτρα μη-διάσωσης (no-bailout clause) και ο ΕSM174
  • δ΄. Η νέα οικονομική διακυβέρνηση στην Ένωση175
  • § 3. Η Κοινή Εξωτερική Πολιτική και Πολιτική Ασφαλείας (ΚΕΠΠΑ)178
  • Α΄. Νομική βάση, σκοποί και μέσα179
  • α΄. Αρμοδιότητα179
  • β΄. Σκοποί179
  • γ΄. Μέσα άσκησης180
  • Β΄. Τα ενωσιακά όργανα στην ΚΕΠΠΑ181
  • Γ΄. Η ειδικότερη έκφανση της αρχής της καλόπιστης συνεργασίας στο πλαίσιο της ΚΕΠΠΑ184
  • § 4. Ο Χώρος Ελευθερίας, Ασφάλειας και Δικαιοσύνης (ΧΕΑΔ)186
  • Α΄. Γενικά187
  • Β΄. Τα θεσμικά χαρακτηριστικά του ΧΕΑΔ188
  • Γ΄. Οι επιμέρους τομείς του Χώρου Ελευθερίας, Ασφάλειας και Δικαιοσύνης190
  • α΄. Έλεγχοι στα σύνορα, άσυλο, μετανάστευση190
  • i. Οι έλεγχοι στα σύνορα - Το σύστημα Σένγκεν191
  • ii. Η πολιτική θεωρήσεων192
  • iii. Η πολιτική ασύλου193
  • β΄. Δικαστική συνεργασία σε αστικές υποθέσεις195
  • γ΄. Δικαστική συνεργασία σε ποινικές υποθέσεις198
  • δ΄. Αστυνομική συνεργασία201
  • ΚΕΦΑΛΑΙΟ 7 ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥ ΔΙΚΑΙΟΔΟΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΕΝΩΣΗΣ203
  • § 1. Οι πηγές του ενωσιακού δικαιοδοτικού συστήματος203
  • Α΄. Γραπτές πηγές204
  • α΄. Πρωτογενές δίκαιο: Διατάξεις της Συνθήκης και sui generis πράξεις της Ένωσης204
  • β΄. Παράγωγο δίκαιο205
  • Β΄. Άγραφες Πηγές206
  • α΄. Πρωτογενές δίκαιο206
  • β΄. Δικαστική πρακτική206
  • α΄. Έλλειψη κωδικοποίησης207
  • β΄. Ατελής και ανολοκλήρωτος χαρακτήρας207
  • γ΄. Πηγές έμπνευσης: Τα δικονομικά δίκαια των κρατών μελών και το Ρωμαϊκό Δίκαιο συνιστούν πηγές έμπνευσης του δικαιοδοτικού συστήματος και του δικονομικού δικαίου της Ένωσης209
  • δ΄. Επιρροές από τη ρωμανογερμανική «οικογένεια» δικαίου καθώς και τις «οικογένειες» του common law και του σκανδιναβικού συστήματος209
  • § 2. Θεμελιώδη Χαρακτηριστικά του δικαιοδοτικού συστήματος της Ευρωπαϊκής Ένωσης207
  • § 3. Τα ζητήματα οργάνωσης και λειτουργίας του ενωσιακού δικαιοδοτικού συστήματος210
  • Α΄. Όργανα του ενωσιακού δικαιοδοτικού συστήματος210
  • α΄. Αποκεντρωμένα δικαιοδοτικά όργανα της Ένωσης211
  • β΄. Κεντρικά δικαιοδοτικά όργανα της Ένωσης212
  • Β΄. Οι αρμοδιότητες του ενωσιακού δικαστή215
  • Γ΄. Κανόνες διαδικασίας217
  • α΄. Χαρακτηριστικά της διαδικασίας217
  • i. Ιδιαιτερότητες217
  • ii. Αρχές218
  • Ι. Έγγραφη διαδικασία218
  • ΙΙ. Προφορική διαδικασία221
  • β΄. Η δομή της Απόφασης222
  • γ΄. Η αμφισβήτηση της Απόφασης223
  • Δ΄. Η αναγκαστική εκτέλεση των αποφάσεων του Δικαστηρίου και του Γενικού Δικαστηρίου224
  • α΄. Εκτελεστός τίτλος225
  • β΄. Ενεργητική και παθητική νομιμοποίηση226
  • i. Ενεργητική νομιμοποίηση226
  • ii. Παθητική νομιμοποίηση227
  • γ΄. Αρμόδια δικαστήρια και διαδικασία228
  • § 4. Συμπεράσματα229
  • ΚΕΦΑΛΑΙΟ 8 ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΔΙΚΑΣΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ233
  • § 1. Ο άμεσος έλεγχος κρατών μελών233
  • Α΄. Έννοια της παράβασης233
  • α΄. Νομοθετικές, κανονιστικές ή διοικητικές πράξεις ή συμπεριφορά (διοικητική πρακτική) του κράτους που αντίκεινται στο δίκαιο της Ένωσης234
  • β΄. Παραλείψεις ή αδράνεια του κράτους235
  • γ΄. Γενική και διαρκής ή συστηματική παράβαση κράτους237
  • δ΄. Αφηρημένη ή ενδεχόμενη παράβαση του δικαίου της Ένωσης239
  • Β΄. Διαδικασία241
  • α΄. Αναγκαιότητα ειδικής προδικασίας241
  • β΄. Ανάγκη ταυτότητας αντικειμένου αιτιολογημένης γνώμης και προσφυγής245
  • γ΄. Απόδειξη της παράβασης και βάρος αποδείξεως246
  • δ΄. Μέσα άμυνας του κράτους μέλους247
  • i. Ανάγκη προηγούμενης εξάντλησης των ένδικων μέσων247
  • ii. Exceptio non adimpleti contractus251
  • Γ΄. Συνέπειες της διαπίστωσης παράβασης - Μηχανισμός επιβολής κυρώσεων250
  • § 2. Ο άμεσος έλεγχος της δράσης των ενωσιακών οργάνων και οργανισμών256
  • Α.΄ Η προσφυγή ακυρώσεως - Γενικά οι προσφεύγοντες και οι λόγοι προσφυγής256
  • Β΄. Ειδικότερα η άσκηση της προσφυγής από ιδιώτες261
  • α΄. Πράξεις με αποδέκτες φυσικά ή νομικά πρόσωπα263
  • β΄. Πράξεις που αφορούν τα φυσικά ή νομικά πρόσωπα άμεσα και ατομικά263
  • γ΄. Κανονιστικές πράξεις που αφορούν τα φυσικά ή νομικά πρόσωπα άμεσα χωρίς να περιλαμβάνουν εκτελεστικά μέτρα266
  • δ΄. Αποτίμηση της νέας ρύθμισης της προσφυγής ακυρώσεως268
  • Γ΄. Προσφυγή κατά παραλείψεως270
  • Δ΄. Ένσταση ελλείψεως νομιμότητας272
  • Ε΄. Εξωσυμβατική ευθύνη της Ένωσης274
  • α΄. Λόγοι ευθύνης276
  • i. Ευθύνη από παράνομη πράξη276
  • ii. Ευθύνη από νόμιμη πράξη;277
  • β΄. Ζημία278
  • γ΄. Αιτιώδης συνάφεια279
  • § 3. Ο έμμεσος έλεγχος κρατών και θεσμικών οργάνων281
  • Α΄. Η προδικαστική παραπομπή281
  • Β΄. Αντικείμενο του προδικαστικού ερωτήματος283
  • Γ΄. Γιατί τα δικαστήρια κράτους μέλους καθίστανται αρμόδια;287
  • Δ΄. Υπό ποιες προϋποθέσεις τα εθνικά δικαστήρια ασκούν τις αρμοδιότητες;290
  • Ε΄. Τα αποτελέσματα των προδικαστικών αποφάσεων του Δικαστηρίου293
  • ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9 Η ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ ΕΝΩΣΙΑΚΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ ΣΤΗΝ ΕΘΝΙΚΗ ΕΝΝΟΜΗ ΤΑΞΗ298
  • § 1. Η θεσμική και δικονομική αυτονομία των κρατών μελών298
  • A΄. Η θεσμική αυτονομία των κρατών μελών298
  • B΄. Η έννοια της δικονομικής αυτονομίας των κρατών μελών299
  • Γ΄. Οι περιορισμοί στη δικονομική αυτονομία των κρατών μελών299
  • § 2. Η σύμφωνη με το ενωσιακό δίκαιο ερμηνεία του εθνικού δικαίου302
  • Α΄. Η αρχή της σύμφωνης ερμηνείας302
  • Β΄. Σύμφωνη ερμηνεία στις διαφορές μεταξύ ιδιώτη και κράτους304
  • Γ΄. Σύμφωνη ερμηνεία στις διαφορές μεταξύ ιδιωτών306
  • Δ΄. Σύμφωνη ερμηνεία «κατά το μέτρο του δυνατού»308
  • Ε΄. Αυτεπάγγελτη ερμηνεία και εφαρμογή του δικαίου της Ένωσης από τον εθνικό δικαστή312
  • § 3. Εξωσυμβατική ευθύνη κράτους μέλους315
  • Α΄. Νομική βάση316
  • Β΄. Προϋποθέσεις323
  • α΄. Πρώτη Προϋπόθεση: Απονομή δικαιωμάτων σε φυσικά ή νομικά πρόσωπα324
  • β΄. Δεύτερη Προϋπόθεση: Κατάφωρη παραβίαση328
  • i. Συγκεκριμένο αντικείμενο παράβασης328
  • ii. Υπεύθυνα για την παράβαση κρατικά όργανα329
  • iii. Τα κριτήρια της κατάφωρης παράβασης337
  • γ΄. Τρίτη προϋπόθεση: Αιτιώδης συνάφεια μεταξύ κατάφωρης παράβασης και επέλευσης ζημίας342
  • § 4. Συμπεράσματα347
  • Παραρτήματα349
  • Ι. Λεξιλόγιο349
  • ΙΙ. Ευρετήριο παρατιθέμενης νομολογίας357
  • Ευρετήριο377
  • 0
  • 0