ΕΥΡΕΤΗΡΙΟ

ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΔΙΚΑΙΟ

Τεύχος 4/2019, Οκτώβριος - Δεκέμβριος 2019

Νέα έκδοση – Τριμηνιαίο επιστημονικό περιοδικό

Μελέτη & επιστημονικός διάλογος σχετικά με ζητήματα του Δικαίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Ευρωπαϊκής Σύμβασης των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου

ΜΕΛΕΤΕΣ | ΝΟΜΟΛΟΓΙΑ | ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ | VARIA

Αγόρασέ το στο nb.org

ΦΠ €80.00
ΝΠ €125.00 *

* Οι τιμές περιλαμβάνουν ΦΠΑ.

Θεματολογία νέων άρθρων;

Αν έχετε κάποια ιδέα πατήστε εδώ

Αν έχετε κάποια ερώτηση ή ένα άρθρο για δημοσίευση

πατήστε εδώ

ΒREXIT

Η ανακλησιµότητα της απόφασης αποχώρησης του ΗΒ από την ΕΕ λυδία λίθος της µοίρας του Brexit - Η απόφαση της 10ης ∆εκεµβρίου 2018 του ∆ΕΕ, υπόθ. C-621/18 (Wightman and others / Secretary of State for Exiting the European Union. To ΔΕΕ (σε Ολομέλεια) με την απόφαση της 10 ∆εκεµβρίου 2018, αρ. υπόθεσης C-621/18 (Wightman and others / Secretary of State for Exiting the European Union) απεφάνθη επί προδικαστικού ερωτήματος που του απηύθυνε το Court of Session της Σκωτίας, δικάσαν ως Εφετείο, ότι το άρθρο 50 ΣΕΕ επιτρέπει σε ένα κράτος μέλος που έχει γνωστοποιήσει στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο την πρόθεσή του να αποχωρήσει από την Ένωση, να ανακαλέσει μονομερώς τη γνωστοποίηση αυτή υπό τέσσερις διαδικαστικές προϋποθέσεις: 1. Να έχει λάβει την απόφαση αυτή σύμφωνα με τους συνταγματικούς του κανόνες κατ’ αναλογική εφαρμογή του άρθρου 50 παρ. 1 ΣΕΕ. 2. Να γνωστοποιήσει γραπτώς την ανάκληση αυτή στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο κατ’ αναλογική εφαρμογή του άρθρου 50 παρ. 2 εδ. α΄ ΣΕΕ και υπό την ερμηνευτική επίδραση του άρθρου 67 παρ. 1 Σύμβασης της Βιέννης για το Δίκαιο των Συνθηκών. 3. Η ανάκληση να είναι κατηγορηματική και ανεπιφύλακτη, υπό την έννοια ότι έχει σκοπό να επιβεβαιώσει ότι το ενδιαφερόμενο κράτος παραμένει μέλος της Ένωσης υπό όρους αμετάβλητους όσον αφορά την ιδιότητά του ως κράτους μέλους και 4. Σε κάθε περίπτωση η ανάκληση είναι δυνατή πριν επέλθουν οι έννομες συνέπειες της αποχώρησης κατά την παρ. 3 του άρθρου 50 ΣΕΕ, ήτοι προτού τεθεί σε ισχύ η συμφωνία αποχώρησης ή εν απουσία αυτής, προτού παρέλθει η διετής από την κοινοποίηση περίοδος των διαπραγματεύσεων, με την επιφύλαξη μη παράτασής της με συναινετική απόφαση του ενδιαφερομένου κράτους μέλους και του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, οπότε σε αυτή την περίπτωση η ανάκληση μπορεί να γίνει και κατά τη διάρκεια της παράτασης της περιόδου διαπραγματεύσεων. Η απόφαση είναι εξαιρετικής νομικοπολιτικής σημασίας και μπορεί τελικά να κρίνει την μοίρα του Brexit, εάν και εφόσον το Ηνωμένο Βασίλειο αποφασίσει διά των αρμοδίων συνταγματικών οργάνων του να ανακαλέσει την από 29.3.2017 γνωστοποίηση αποχώρησης που απηύθυνε η Κυβέρνησή του προς το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο. [Μελέτη, Χ. Τσιλιώτης,

σελ. 381]

ΔΕΔΟΜΕΝΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ

Προστασία των φυσικών προσώπων έναντι της επεξεργασίας δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα – Έννοια του όρου «υπεύθυνος της επεξεργασίας» – Εθνική κανονιστική ρύθμιση η οποία παρέχει στις ενώσεις προστασίας των καταναλωτών ενεργητική νομιμοποίηση για προσφυγή στη δικαιοσύνη [Επισκόπηση Νομολογίας, ΔΕΕ C-40/17,

σελ. 422]

Δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα – Προστασία φυσικών προσώπων έναντι της επεξεργασίας – Διαδικτυακές μηχανές αναζήτησης – Επεξεργασία δεδομένων που περιλαμβάνονται σε ιστοσελίδες – Εδαφικό πεδίο του δικαιώματος διαγραφής συνδέσμων [Επισκόπηση Νομολογίας, ΔΕΕ C-507/17,

σελ. 426]

ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ (INTERNET)

Δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα – Προστασία φυσικών προσώπων έναντι της επεξεργασίας δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα που περιλαμβάνονται σε ιστοσελίδες – Οδηγία 95/46/ΕΚ – Κανονισμός (ΕΕ) 2016/679 – Διαδικτυακές μηχανές αναζήτησης – Επεξεργασία δεδομένων που περιλαμβάνονται σε ιστοτόπους [Επισκόπηση Νομολογίας, ΔΕΕ C-136/17,

σελ. 425]

Επεξεργασία των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα και προστασία της ιδιωτικής ζωής στον τομέα των ηλεκτρονικών επικοινωνιών – Cookies – Έννοια συγκατάθεσης [Επισκόπηση Νομολογίας, ΔΕΕ C-673/17,

σελ. 427]

ΔΙΑΜΟΙΡΑΣΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

H oικονομία των πλατφορμών (“platform economy”) και η εσωτερική αγορά της ΕΕ. Οι παραδοσιακές νομικές κατηγορίες «διαταράσσονται» (get disrupted) από την οικονομία των πλατφορμών. Η σύναψη τριμερών συμβάσεων για διακριτές αλλά αλληλεξαρτώμενες υπηρεσίες δύσκολα καλύπτεται από το παραδοσιακό ενοχικό δίκαιο που βασίζεται σε διμερείς σχέσεις. Η δυσκολία του χαρακτηρισμού των έννομων σχέσεων που προκύπτουν από τις τριμερείς σχέσεις καθιστά την πρόσβαση στην αγορά των εμπλεκομένων μερών, δηλαδή το μείζον ζητούμενο της εσωτερικής αγοράς, ζήτημα νομικά αμφιλεγόμενο. Οι κατηγορίες του εργατικού δικαίου φαίνονται ομοίως ανεπαρκείς, ενώ το γεγονός ότι οι πάροχοι υπηρεσιών δεν είναι επαγγελματίες καθιστά το δίκαιο προστασίας των καταναλωτών ανεφάρμοστο. Ταυτόχρονα, η συστηματική επεξεργασία μέγα-δεδομένων, η δημιουργία «προφίλ» των χρηστών και η εμπορική εκμετάλλευσή τους καθιστούν τον νέο Κανονισμό της ΕΕ για τη Γενική Προστασία των Δεδομένων (GDPR) ήδη ξεπερασμένο. Οι προαναφερθείσες εξελίξεις θέτουν υπό αμφισβήτηση θεμελιώδεις έννοιες και εργαλεία της «εσωτερικής αγοράς», ενώ, ταυτόχρονα αντιμάχονται την υλοποίηση της Ψηφιακής Ενιαίας Αγοράς (Digital Single Market) της ΕΕ και, ευρύτερα, τους στόχους της στρατηγικής «Ευρώπη 2020». Εν όψει των παραπάνω, η ΕΕ υποκαθιστά την αρχική της στάση αναμονής με μια πιο ενεργή, αλλά ταυτόχρονα ευέλικτη, ρυθμιστική πολιτική. Το παρόν άρθρο εξετάζει τους τρόπους με τους οποίους η οικονομία των πλατφορμών θέτει υπό αμφισβήτηση (διαταράσσει) το δίκαιο της εσωτερικής αγοράς της ΕΕ και συζητάει πιθανές ρυθμιστικές λύσεις. [Μελέτη, Β. Χατζόπουλος,

σελ. 353]

ΔΙΚΑΣΤΕΣ - ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ

Άρθρο 19, παρ. 1, δεύτερο εδάφιο, ΣΕΕ – Κράτος δικαίου – Αποτελεσματική δικαστική προστασία στους τομείς που διέπονται από το δίκαιο της Ένωσης – Αρχές της ισοβιότητας και της ανεξαρτησίας των δικαστών – Μείωση του ορίου της ηλικίας συνταξιοδοτήσεως των δικαστών του Ανωτάτου Δικαστηρίου – Εφαρμογή στην περίπτωση των εν ενεργεία δικαστών [Επισκόπηση Νομολογίας, ΔΕΕ C-619/18 PPU,

σελ. 415]

ΕΙΔΙΚΟΣ ΦΟΡΟΣ ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗΣ

Ειδικοί φόροι κατανάλωσης για την αλκοόλη και τα αλκοολούχα ποτά – Εφαρμογή χαμηλότερου συντελεστή ειδικού φόρου κατανάλωσης στην παραγωγή των εγχώριων προϊόντων με την ονομασία τσίπουρο και τσικουδιά [Επισκόπηση Νομολογίας, ΔΕΕ C-91/18,

σελ. 418]

ελευθερη κυκλοφορια προσωπων

Ελεύθερη κυκλοφορία των προσώπων. Ίση μεταχείριση. Κοινωνικά πλεονεκτήματα. Οικονομικό βοήθημα για ανώτατες και μεταλυκειακές σπουδές. Σπουδαστές μη διαμένοντες στην ημεδαπή. Προϋπόθεση αφορώσα τη διάρκεια εργασίας των γονέων τους στο εν λόγω κράτος μέλος. Ελάχιστη διάρκεια πέντε ετών. Περίοδος αναφοράς επτά ετών. Τρόπος υπολογισμού της περιόδου αναφοράς. Ημερομηνία υποβολής της αίτησης για χορήγηση οικονομικού βοηθήματος. Έμμεση διάκριση. Δικαιολόγηση. Αναλογικότητα. [Σχολιασμένη Νομολογία, ΔΕΕ C-410/18, με παρατ. Απ. Σαμαρά,

σελ. 439]

ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΤΟΥ ΤΥΠΟΥ

Δικαίωμα πνευματικής ιδιοκτησίας και συγγενικά δικαιώματα – Παρουσίαση της επικαιρότητας – Παράθεση αποσπασμάτων – Χρήση υπερσυνδέσμων – Νόμιμη διάθεση στο κοινό – Άρθρο 11 – Ελευθερία έκφρασης και πληροφόρησης [Επισκόπηση Νομολογίας, ΔΕΕ C-516/17,

σελ. 421]

ΕΝΕΡΓΕΙΑ

Η γενική αρχή της ενεργειακής αλληλεγγύης στην Ευρωπαϊκή Ένωση [Σχολιασμένη Νομολογία, ΓΔΕΕ Τ-883/16, με παρατ. Α. Πλιάκου,

σελ. 429]

ΤΡΑΠΕΖΕΣ

Εξωσυμβατική ευθύνη – Οικονομική και νομισματική πολιτική – Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα – Εθνικές κεντρικές τράπεζες – Αναδιάρθρωση του ελληνικού δημοσίου χρέους – Κατάφωρη παράβαση κανόνα δικαίου που απονέμει δικαιώματα σε ιδιώτες [Επισκόπηση Νομολογίας, ΓΔΕΕ Τ-107/17,

σελ. 423]

ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ (ΕΔΔΑ)

ΔΕΕ και ΕΔΔΑ: Σχέση και αλληλεπίδραση μετά τη γνωμοδότηση 2/2013 του ΔΕΕ. Το ΔΕΕ και το ΕΔΔΑ τελούν ανέκαθεν υπό έναν «τακτικό διάλογο», ο οποίος θα αποτελέσει και το αντικείμενο εξέτασης της παρούσης μελέτης, από τη σκοπιά της νομολογίας αμφοτέρων ειδικά στο θέμα της προστασίας των ανθρωπίνων δικαιωμάτων λόγω και της εξειδίκευσης του ΕΔΔΑ στον τομέα αυτό. Ταυτόχρονα, θα γίνει απόπειρα διαλεύκανσης των μελλοντικών σχέσεων των δύο δικαστηρίων στον τομέα αυτόν, στόχος που υλοποιείται με εγγύτερη θέαση της πορείας προς τη γνωμοδότηση 2/13 του ΔΕΕ, αλλά και των νομικών ζητημάτων που αναφύονται από αυτή. Εν συνεχεία, διατυπώνονται ευρύτερες παρατηρήσεις και προβληματισμοί για το ειδικότερο ζήτημα της νομικής βάσης συνέχισης του διαλόγου μεταξύ τους και συνοψίζονται με τρόπο περισσότερο ενδεικτικό περαιτέρω ζητήματα που θα προέκυπταν από την ενδεχόμενη προσχώρηση της ΕΕ στην ΕΣΔΑ. [Μελέτη, Π. Γαλάνης-Ε.Κ. Αναστοπούλου,

σελ. 397].

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΕΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΕΣ

Καθολική υπηρεσία και δικαιώματα των χρηστών όσον αφορά δίκτυα και υπηρεσίες ηλεκτρονικών επικοινωνιών [Επισκόπηση Νομολογίας, ΔΕΕ C-417/18,

σελ. 424]

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΕΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΕΣ

Δίκτυα και υπηρεσίες ηλεκτρονικών επικοινωνιών – Έννοια των «υπηρεσιών ηλεκτρονικών επικοινωνιών» [Επισκόπηση Νομολογίας, ΔΕΕ C-142/18,

σελ. 412]

ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΣ

Κοινωνία της πληροφορίας – Ελεύθερη παροχή υπηρεσιών – Ευθύνη των ενδιάμεσων παρόχων – Πάροχος υπηρεσιών φιλοξενίας διαδικτυακού περιεχομένου – Δυνατότητα να αξιωθεί η εκ μέρους του παρόχου παύση ή πρόληψη προσβολής [Επισκόπηση Νομολογίας, ΔΕΕ C-18/18,

σελ. 428]

ΜΕΤΑΒΙΒΑΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗΣ

Μεταβίβαση τμήματος επιχειρήσεως – Διατήρηση των δικαιωμάτων των εργαζομένων – Έννοια του όρου «μεταβίβαση» – Έννοια του όρου «οικονομική οντότητα» – Μεταβίβαση τμήματος της οικονομικής δραστηριότητας μητρικής εταιρίας σε νεοϊδρυθείσα θυγατρική [Επισκόπηση Νομολογίας, ΔΕΕ C-664/17,

σελ. 413]

ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΗ ΙΔΙΟΚΤΗΣΙΑ

Δικαίωμα πνευματικής ιδιοκτησίας και συγγενικά δικαιώματα – Δικαίωμα αναπαραγωγής – Παρουσίαση στο κοινό – Εξαιρέσεις και περιορισμοί [Επισκόπηση Νομολογίας, ΔΕΕ C-469/17,

σελ. 419]

ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΗ

Προστασία των καταναλωτών – Οδηγία 2011/83/ΕΕ – Υποχρεώσεις πληροφορήσεως στο πλαίσιο συμβάσεων εξ αποστάσεως και συμβάσεων που συνάπτονται εκτός εμπορικού καταστήματος [Επισκόπηση Νομολογίας, ΔΕΕ C-649/17,

σελ. 418]

ΣΥΓΓΕΝΙΚΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ

Δικαίωμα πνευματικής ιδιοκτησίας και συγγενικά δικαιώματα – Δειγματοληψία (sampling) – Παραγωγός φωνογραφημάτων – Δικαίωμα αναπαραγωγής – Δικαίωμα διανομής [Επισκόπηση Νομολογίας, ΔΕΕ C-476/17,

σελ. 420]

ΤΗΛΕΟΠΤΙΚΕΣ ΕΚΠΟΜΠΕΣ

Ελεύθερη παροχή υπηρεσιών – Υπηρεσίες οπτικοακουστικών μέσων – Τηλεοπτική εκπομπή – Ελευθερία λήψης και αναμετάδοσης – Υποκίνηση εθνικού μίσους – Μέτρα του κράτους μέλους λήψης [Επισκόπηση Νομολογίας, ΔΕΕ C-622/17,

σελ. 417]

ΦΟΡΟΛΟΓΙΑ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΩΝ

Άρθρα 18, 34, 56 και 92 ΣΛΕΕ – Ρύθμιση κράτους μέλους η οποία προβλέπει τέλος υποδομών για τα επιβατηγά αυτοκίνητα οχήματα [Επισκόπηση Νομολογίας, ΔΕΕ C-591/17,

σελ. 414]

ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΑΔΙΚΗΜΑΤΑ

Οι αποφάσεις Taricco I και Taricco II, η υπεροχή του ενωσιακού δικαίου και η υπεροχή της εφαρμογής του. Η παρούσα μελέτη παρουσιάζει τις αποφάσεις Τaricco I και Taricco II του Δικαστηρίου της Ένωσης, που αφορούν τις ιδιαίτερα περίπλοκες και χρονοβόρες ποινικές διαδικασίες για εγκλήματα σχετικά με τον ΦΠΑ (φορολογικές απάτες) σε συσχετισμό με εθνική νομοθεσία προβλέπουσα προθεσμίες παραγραφής που θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε ατιμωρησία των εγκλημάτων αυτών. Παρουσιάζεται το ιστορικό της υπόθεσης και το σκεπτικό του Δικαστηρίου –τόσο στην Taricco I όσο και στη «διορθωτική» Taricco II– καθώς και η κλιμακούμενη διαφωνία αλλά και ο ανοιχτός διάλογος μεταξύ του Δικαστηρίου της Ένωσης και του Ιταλικού Συνταγματικού Δικαστηρίου, ενώ επιπλέον αναλύεται το πραγματικό ζήτημα υπεροχής του ενωσιακού δικαίου που τίθεται και μάλιστα στο πλαίσιο του ουσιαστικού ποινικού δικαίου. [Μελέτη, Θ. Δ. Αντωνίου,

σελ. 369]