ΕΥΡΕΤΗΡΙΟ

ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΔΙΚΑΙΟ

Τεύχος 4, Οκτώβριος-Δεκέμβριος 2020

Νέα έκδοση – Τριμηνιαίο επιστημονικό περιοδικό

Μελέτη & επιστημονικός διάλογος σχετικά με ζητήματα του Δικαίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Ευρωπαϊκής Σύμβασης των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου

ΜΕΛΕΤΕΣ | ΝΟΜΟΛΟΓΙΑ | ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ | VARIA

Θεματολογία νέων άρθρων;

Αν έχετε κάποια ιδέα πατήστε εδώ

Αν έχετε κάποια ερώτηση ή ένα άρθρο για δημοσίευση

πατήστε εδώ

ΑΔΕΙΑ ΕΤΗΣΙΑ

Το δικαίωμα σε ετήσια άδεια μετ’ αποδοχών κατά τη νομολογία του ΔΕΕ – Το δικαίωμα κάθε εργαζόμενου για ετήσια άδεια μετ’ αποδοχών αποτελεί ιδιαίτερης σημασίας αρχή του κοινωνικού δικαίου της Ένωσης η οποία παρέχεται ευθέως από το άρθρο 7 της Οδηγίας 2003/88/ΕΚ. Ο σκοπός του δικαιώματος είναι διττός: αφενός η αναπλήρωση των δυνάμεων των εργαζομένων όσον αφορά την εκτέλεση των καθηκόντων τα οποία έχουν αναλάβει στο πλαίσιο της σχέσεως εργασίας, αφετέρου η διάθεση ενός χρονικού διαστήματος χαλαρώσεως και ψυχαγωγίας. Ο αριθμός προσώπων σε ολόκληρη την ΕΕ που εργάζεται με ευέλικτους όρους εργασίας, σε περιστασιακή βάση ή μόνο κατά διακοπτόμενα χρονικά διαστήματα διαρκώς αυξάνεται. Οι νέες ανάγκες διαμόρφωσης μιας εργασιακής σχέσης η οποία δεν θα θεωρεί τον εργαζόμενο ως το ασθενές μέρος της σύμβασης εργασίας και δεν θα «υποθηκεύει» τα δικαιώματά του στον βωμό της ανάπτυξης και της διαρκούς ανάγκης προσαρμογής σε νέες ευέλικτες μορφές εργασίας απαιτούν ένα σύγχρονο νομικό πλαίσιο το οποίο θα εδράζεται σε κάποιες αδιαπραγμάτευτες σταθερές μεταξύ των οποίων και αυτή του δικαιώματος των εργαζομένων σε ετήσια άδεια μετ’αποδοχών. Στην παρούσα μελέτη παρουσιάζεται η νομολογία του Δικαστηρίου της ΕΕ σχετικά με την εφαρμογή του άρθρου 7 της Οδηγίας 2003/88/ΕΚ με σκοπό να αποσαφηνιστούν όλες οι πτυχές του δικαιώματος που το προαναφερόμενο άρθρο αναγνωρίζει στους εργαζόμενους εντός της ΕΕ. [Mελέτη, Μ. Παπακωνσταντής,

σελ. 302]

ΑΙΤΩΝ ΔΙΕΘΝΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ

Πολιτικές σχετικά με τους ελέγχους στα σύνορα, το άσυλο και τη μετανάστευση – Οδηγίες 2008/115/ΕΚ, 2013/32/ΕΕ και 2013/33/ΕΕ – Διαδικασία χορήγησης διεθνούς προστασίας – Πραγματική πρόσβαση – Διαδικασία στα σύνορα – Διαδικαστικές εγγυήσεις – Υποχρεωτική τοποθέτηση σε ζώνες διέλευσης – Κράτηση – Επιστροφή των παρανόμως διαμενόντων υπηκόων τρίτων χωρών – Προσφυγές που ασκούνται κατά των διοικητικών αποφάσεων περί απόρριψης αίτησης διεθνούς προστασίας – Δικαίωμα διαμονής στην επικράτεια [Επισκόπηση Νομολογίας, ΔΕΕ C-808/18,

σελ. 361]

ΑΣΥΛΟ

Πολιτική ασύλου – Οδηγία 2011/95/ΕΕ – Προϋποθέσεις χορήγησης του καθεστώτος πρόσφυγα – Άρνηση εκπλή-ρωσης στρατιωτικής θητείας – Το δίκαιο της χώρας καταγωγής δεν προβλέπει το δικαίωμα αντίρρησης συνείδησης – Προστασία των προσώπων που διέφυγαν από τη χώρα καταγωγής τους μετά τη λήξη της περιόδου αναβολής στράτευσης – Συσχετισμός μεταξύ των λόγων που μνημονεύονται στο άρθρο 10 της Οδηγίας αυτής και της ποινικής δίωξης και επιβολής ποινής που διαλαμβάνονται στο άρθρο 9, παράγραφος 2, στοιχείο ε’, της Οδηγίας [Επισκόπηση Νομολογίας, ΔΕΕ C-238/19,

σελ. 354]

ΒΙΩΣΙΜΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ

Η Μετασχηματιστική Δυναμική των Στόχων Βιώσιμης Ανάπτυξης του ΟΗΕ: Διεθνείς Δεσμεύσεις και Πρωτογενές Δίκαιο της ΕΕ – Στις μέρες μας, η Ευρωπαϊκή Ένωση, όπως και ολόκληρη η διεθνής κοινότητα, βρίσκεται αντιμέτωπη με ένα σύνολο κρίσιμων προκλήσεων που συνδέονται άρρηκτα με τη βιώσιμη ανάπτυξη και τις δυσμενείς επιπτώσεις της πανδημίας COVID-19 – κοινωνικές και περιφερειακές ανισότητες, ανεργία, μη βιώσιμα συστήματα υγείας, συρρίκνωση των οικονομιών. Οι Στόχοι Βιώσιμης Ανάπτυξης (ΣΒΑ) των Ηνωμένων Εθνών προάγουν την ολιστική και συνολική διαχείριση των σύγχρονων παγκόσμιων προκλήσεων, μέσα από τη βέλτιστη εξισορρόπηση των οικονομικών, κοινωνικών, περιβαλλοντικών και θεσμικών διαστάσεων της ανάπτυξης, και την ενιαία ενσωμάτωσή τους σε ένα ευρύ πλέγμα νομικών κειμένων για τη βιώσιμη ανάπτυξη που θεσπίζονται σε διεθνές και εθνικό επίπεδο, υπό τη μορφή διεθνών συμφωνιών, νομοθετικών πράξεων της ΕΕ, εθνικής νομοθεσίας και διακηρυκτικών κειμένων στρατηγικής σημασίας (hard and soft law). Το άρθρο αυτό πραγματεύεται τον τρόπο με τον οποίο οι πρωταρχικές αρχές, προγραμματικές δεσμεύσεις και προτεραιότητες των ΣΒΑ ενσωματώνονται, διασυνδέονται και εναρμονίζονται κατάλληλα με το διεθνές δίκαιο και κυρίως με ένα εκτεταμένο πλαίσιο θεμελιωδών διατάξεων του πρωτογενούς δικαίου της ΕΕ. [Mελέτη, Ν. Α. Καΐλης,

σελ. 318]

ΔΕΔΟΜΕΝΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ

Επεξεργασία δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα στον τομέα των ηλεκτρονικών επικοινωνιών – Πάροχοι υπηρεσιών ηλεκτρονικών επικοινωνιών – Πάροχοι υπηρεσιών αποθήκευσης και πάροχοι υπηρεσιών πρόσβασης στο διαδίκτυο – Γενική και χωρίς διάκριση διατήρηση των δεδομένων κίνησης και των δεδομένων θέσης – Αυτοματοποιημένη επεξεργασία των δεδομένων – Πρόσβαση στα δεδομένα σε πραγματικό χρόνο – Διαφύλαξη της εθνικής ασφάλειας και καταπολέμηση της τρομοκρατίας – Καταπολέμηση της εγκληματικότητας – Οδηγία 2002/58/ΕΚ – Απόρρητο των ηλεκτρονικών επικοινωνιών – Οδηγία 2000/31/ΕΚ – Άρθρα 4, 6 έως 8 και 11 και άρθρο 52, παράγραφος 1 του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης – Άρθρο 4, παράγραφος 2, ΣΕΕ [Επισκόπηση Νομολογίας, ΔΕΕ C-511/18, C-512/18 και C-520/18,

σελ. 351]

Επεξεργασία δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα στον τομέα των ηλεκτρονικών επικοινωνιών – Πάροχοι υπηρεσιών ηλεκτρονικών επικοινωνιών – Γενική και χωρίς διάκριση διαβίβαση των δεδομένων κίνησης και των δεδομένων θέσης – Διαφύλαξη της εθνικής ασφάλειας – Οδηγία 2002/58/ΕΚ – Απόρρητο των ηλεκτρονικών επικοινωνιών – Άρθρα 7, 8 και 11 καθώς και άρθρο 52, παράγραφος 1 του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης – Άρθρο 4, παράγραφος 2, ΣΕΕ [Επισκόπηση Νομολογίας, ΔΕΕ C-623/17,

σελ. 354]

ΔΙΚΑΙΟΔΟΣΙΑ ΔΙΕΘΝΗΣ

Δικαστική συνεργασία σε αστικές υποθέσεις – Κανονισμός (ΕΕ) 1215/2012 – Διεθνής δικαιοδοσία – Ειδική δωσιδικία των ενοχών εξ αδικοπραξίας ή οιονεί αδικοπραξίας – Αγωγή με αίτημα την παύση εμπορικών πρακτικών που θεωρούνται αντίθετες προς το δίκαιο του ανταγωνισμού – Καταγγελία περί κατάχρησης δεσπόζουσας θέσης μέσω εμπορικών πρακτικών καλυπτόμενων από συμβατικούς όρους – Διαδικτυακή πλατφόρμα κράτησης καταλυμάτων booking.com [Επισκόπηση Νομολογίας, ΔΕΕ C-59/19 ,

σελ. 356]

ΕΠΟΠΤΕΙΑ ΧΡΗΜΑΤΟΠΙΣΤΩΤΙΚΗ

Εχέγγυα ανεξαρτησίας των εθνικών αρχών χρηματοοικονομικής εποπτείας στo πλαίσιo του Κανονισμού (ΕΕ) 2017/1129 περί ενημερωτικού δελτίου κατά τη δημόσια προσφορά κινητών αξιών – Η αναθεώρηση της οδηγίας για το ενημερωτικό δελτίο και η αντικατάστασή της από τον κανονισμό (ΕΕ) 2017/1129, θεωρήθηκε σημαντικό ορόσημο για την Ευρωπαϊκή Ένωση Κεφαλαιαγορών. Ένα από τα ζητήματα που ρυθμίζονται από την εν λόγω νομική πράξη είναι η σύσταση ενιαίων αρμόδιων αρχών, εξουσιοδοτημένων να εγκρίνουν τα ενημερωτικά δελτία που δημοσιεύονται κατά τη δημόσια προσφορά κινητών αξιών ή κατά την εισαγωγή κινητών αξιών προς διαπραγμάτευση σε ρυθμιζόμενη αγορά. Οι εθνικές αρχές, οι οποίες είναι υπεύθυνες για την εποπτεία της συμμόρφωσης με τη σχετική ενωσιακή νομοθεσία, θα πρέπει να είναι ανεξάρτητες από οικονομικούς παράγοντες και να μην υπόκεινται σε συγκρούσεις συμφερόντων. Ωστόσο, όπως κατέδειξε η διεθνής οικονομική κρίση του 2008, οι απαιτήσεις ανεξαρτησίας και αμεροληψίας των εποπτικών αρχώνδεν πληρούνται απόλυτα στην πράξη, καθώς οι φορείς αυτοί υποκύπτουν ενίοτε στη σφαίρα επιρροής ισχυρών παραγόντων της βιομηχανίας ή της πολιτικής. Προκειμένου να εξαλειφθεί η παράνομη παρέμβαση των ιδιωτικών χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων ή άλλων οντοτήτων στο έργο των εθνικών αρμόδιων αρχών, κρίνεται αναγκαία η εφαρμογή ενός πλέγματος απαιτήσεων, εγγυήσεων και διαδικασιών, οι οποίες θα ενισχύσουν τους όρους διαφάνειας, αξιοπιστίας και λογοδοσίας. Σκοπός της παρούσας μελέτης είναι να παρουσιάσει τις διατάξεις του κανονισμού της ΕΕ περί δημόσιας προσφοράς κινητών αξιών που διέπουν τον ορισμό ανεξάρτητων διοικητικών αρχών στα κράτη μέλη, να προσδιορίσει τις προκλήσεις που σχετίζονται με τις απαιτήσεις ανεξαρτησίας και απουσίας σύγκρουσης συμφερόντων των εν λόγω φορέων και να προτείνει ορισμένες ασφαλιστικές δικλείδες, οι οποίες αποσκοπούν στην ενίσχυση της θεσμικής θωράκισης των εθνικών εποπτικών αρχών. [Mελέτη, Ι. Κυριτσάκη,

σελ. 327]

ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΤΟΛΗ ΕΡΕΥΝΑΣ

Δικαστική συνεργασία σε ποινικές υποθέσεις – Ευρωπαϊκή εντολή έρευνας – Οδηγία 2014/41/ΕΕ – Έννοιες της «δικαστικής αρχής» και της «αρχής έκδοσης» – Ευρωπαϊκή εντολή έρευνας εκδοθείσα από εισαγγελία κράτους μέλους – Ανεξαρτησία έναντι της εκτελεστικής εξουσίας [Επισκόπηση Νομολογίας, ΔΕΕ C-584/19,

σελ. 358]

EΥΡΩΠΑΪΚΗ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ (EKT)

Άρθρο 343 ΣΛΕΕ – Προνόμια και ασυλίες της Ευρωπαϊκής Ένωσης – Καταστατικό του Ευρωπαϊκού Συστήματος Κεντρικών Τραπεζών (ΕΣΚΤ) και της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ) – Προνόμια και ασυλίες της ΕΚΤ – Πρωτόκολλο περί των προνομίων και ασυλιών της Ευρωπαϊκής Ένωσης – Αρχή του απαραβίαστου των αρχείων της ΕΚΤ – Κατάσχεση εγγράφων στα γραφεία της Κεντρικής Τράπεζας της Σλοβενίας – Έγγραφα που συνδέονται με την εκπλήρωση της αποστολής του ΕΣΚΤ και του Ευρωσυστήματος – Άρθρο 4, παράγραφος 3, ΣΕΕ – Αρχή της καλόπιστης συνεργασίας [Επισκόπηση Νομολογίας, ΔΕΕ C-316/19,

σελ. 362]

ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΕΝΤΑΛΜΑ ΣΥΛΛΗΨΗΣ

Ευρωπαϊκό ένταλμα συλλήψεως – Απόφαση-πλαίσιο 2002/584/ΔΕΥ – Έννοια της “δικαστικής αρχής εκτέλεσης” – Κανόνας της ειδικότητας – Δίωξη για “αξιόποινη πράξη πέραν εκείνης για την οποία παραδόθηκε” ο καταζητούμενος – Συγκατάθεση της δικαστικής αρχής εκτελέσεως – Συγκατάθεση της εισαγγελικής αρχής του κράτους μέλους εκτελέσεως [Επισκόπηση Νομολογίας, ΔΕΕ C-510/19,

σελ. 355]

ΚΑΤΑΧΡΗΣΗ ΔΕΣΠΟΖΟΥΣΑΣ ΘΕΣΗΣ

Προσωρινή δεσπόζουσα θέση (temporary dominant position) κατά τη διάρκεια της κρίσης Covid 19. Η ακριβής εννοιολογική οριοθέτηση της προσωρινής δεσπόζουσας θέσης εν μέσω πανδημίας Covid 19 είναι ιδιαίτερα κρίσιμη. Ο ορισμός της δεσπόζουσας θέσης είναι εκείνος που, εφόσον αποδοθεί επακριβώς, θα καταστεί δυνατόν στη συνέχεια να οριοθετηθεί με ασφάλεια και το ζήτημα της προσωρινής δεσπόζουσας θέσης. Ως δεσπόζουσα θέση έχει ορισθεί η θέση οικονομικής ισχύος που κατέχει μια επιχείρηση, η οποία της επιτρέπει να εμποδίζει τη διατήρηση αποτελεσματικού ανταγωνισμού στην οικεία αγορά, καθόσον της προσφέρει, σε σημαντικό βαθμό, τη δυνατότητα ανεξάρτητης, έναντι των ανταγωνιστών της, των πελατών της και τελικά των καταναλωτών, συμπεριφοράς. Εφόσον εντοπίζεται μια τέτοια συμπεριφορά (αδιαφορία, δηλαδή, για τυχόν αντιδράσεις ανταγωνιστών, πελατών και καταναλωτών), τότε θα πρέπει να γίνει δεκτό ότι πρόκειται για επιχείρηση με δεσπόζουσα θέση, χωρίς να έχει κάποια σημασία –από πλευράς εννοιολογικής οριοθέτησης– για πόσο διάστημα παρατηρείται αυτή η συμπεριφορά. Μια τέτοια προσέγγιση εκτιμάται ότι δύναται τελικά με ασφάλεια να οδηγήσει και στη θεμελίωση της ύπαρξης προσωρινής δεσπόζουσας θέσης ως αφετηρίας για την αναζήτηση καταχρηστικών συμπεριφορών, με βάση το ενωσιακό δίκαιο. [Mελέτη, Ν. Ε. Ζευγώλης,

σελ. 291]

ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΣ

Οδηγία 2000/31/ΕΚ – Έννοια των «υπηρεσιών της κοινωνίας της πληροφορίας» – Οδηγία 2006/123/ΕΚ – Οδηγία (ΕΕ) 2015/1535 – Έννοια του «κανόνα σχετικά με τις υπηρεσίες» – Έννοια του «τεχνικού κανόνα» – Παράλειψη προηγούμενης κοινοποιήσεως – Δραστηριότητα η οποία διευκολύνει την επικοινωνία μεταξύ ατόμων που επιθυμούν να μετακινηθούν εντός πόλης και αδειοδοτημένων οδηγών ταξί, μέσω εφαρμογής για έξυπνα τηλέφωνα – Εθνική κανονιστική ρύθμιση κατά την οποία η δραστηριότητα αυτή υπάγεται σε καθεστώς προηγούμενης παροχής άδειας [Επισκόπηση Νομολογίας, ΔΕΕ C-62/19,

σελ. 357]

ΚΡΑΤΙΚΕΣ ΕΝΙΣΧΥΣΕΙΣ

Νομολογιακές εξελίξεις στον έλεγχο των κρατικών ενισχύσεων για την προώθηση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας – Στις 28 Μαρτίου 2019 το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, με την απόφασή του επί της υποθέσεως C-405/16 P, έκρινε πως ο νόμος «EEG 2012» της Γερμανίας για την στήριξη των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας δεν αποτελεί κρατική ενίσχυση. Η απόφαση αυτή αναίρεσε την απόφαση του Γενικού Δικαστηρίου T-47/15 και επιβεβαίωσε την από 2017 και από την απόφαση ENEA διαφαινόμενη τάση της νομολογίας προς μία λιγότερο αυστηρή ερμηνεία του άρθρου 107, παράγραφος 1 της Συνθήκης για τη Λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ωστόσο, λίγο αργότερα, στις 20 Σεπτεμβρίου 2019, στην απόφαση T-217/17, το Γενικό Δικαστήριο επεκύρωσε απόφαση της Επιτροπής που είχε διαπιστώσει ότι το από 2006 καθεστώς στήριξης ανανεώσιμων πηγών ενέργειας της Τσεχίας αποτελούσε κρατική ενίσχυση. Το παρόν άρθρο αναλύει τις νομολογιακές αυτές εξελίξεις και εξετάζει την σημασία τους, σε συνδυασμό και με τις πρόσφατες νομοθετικές πρωτοβουλίες, για τα εθνικά σχέδια στήριξης των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. [Mελέτη, Θ. Γ. Ηλιόπουλος,

σελ. 337]

OIKONOMIKH KAI ΝΟΜΙΣΜΑΤΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ

Πρόγραμμα στήριξης σταθερότητας της Κυπριακής Δημοκρατίας – Αναδιάρθρωση του κυπριακού χρέους – Απόφαση του Διοικητικού Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ) για την παροχή επείγουσας ρευστότητας κατόπιν αίτησης της Κεντρικής Τράπεζας της Κυπριακής Δημοκρατίας – Δηλώσεις της Ευρωομάδας της 25ης Μαρτίου, της 12ης Απριλίου, της 13ης Μαΐου και της 13ης Σεπτεμβρίου 2013 – Απόφαση 2013/236/ΕΕ – Μνημόνιο κατανόησης για τη δεσμευτική ειδική οικονομική πολιτική, το οποίο συνήφθη μεταξύ της Κυπριακής Δημοκρατίας και του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Σταθερότητας (ΕΜΣ) – Δικαίωμα της ιδιοκτησίας – Αρχή της προστασίας της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης – Ίση μεταχείριση – Εξωσυμβατική ευθύνη της Ευρωπαϊκής Ένωσης [Επισκόπηση Νομολογίας, ΔΕΕ C-597/18 P, C-598/18 P, C-603/18 P και C-604/18 P,

σελ. 359]

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ

Χορήγηση άδειας χρήσης βιορευστών ως καυσίμων σε σταθμούς παραγωγής ενέργειας [ΔΕΕ C-212/18, Σχολιασμένη Νομολογία, με παράτ. A. Σαμαρά,

σελ. 365]