ΕΥΡΕΤΗΡΙΟ

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ & ΔΙΚΑΙΟ

Τεύχος 2/2019, Απρίλιος - Μάιος - Ιούνιος 2019

Φυσικό Περιβάλλον - Ενέργεια - Χωροταξία - Πολεοδομία - Δόμηση - Δημόσια Έργα - Μνημεία

Εκδίδεται από το 1997 - Τριμηνιαία έκδοση

Αγόρασέ το στο nb.org

ΦΠ €90.00
ΝΠ €135.00 *

* Οι τιμές περιλαμβάνουν ΦΠΑ.

Θεματολογία νέων άρθρων;

Αν έχετε κάποια ιδέα πατήστε εδώ

Αν έχετε κάποια ερώτηση ή ένα άρθρο για δημοσίευση

πατήστε εδώ

ΑΥΘΑΙΡΕΤΗ ΔΟΜΗΣΗ

Δήλωση ένταξης αυθαίρετης κατασκευής. Δεν αποτελεί, εκτελεστή διοικητική πράξη προσβλητή με αίτηση ακυρώσεως η κατά το άρθρο 11 του Ν 4178/2013 υπεύθυνη δήλωση του ενδιαφερομένου. Θα αντέκειτο, άλλωστε, στις διατάξεις του άρθρου 24 του Συντάγματος η επέλευση των σοβαρότατων για το περιβάλλον συνεπειών των ρυθμίσεων του Ν 4178/2013 με μόνη τη δήλωση του ενδιαφερομένου χωρίς παρεμβολή οποιασδήποτε ενέργειας της Διοικήσεως, ενώ θα αντέκειτο και στην αρχή της διακρίσεως των εξουσιών (άρθρο 26 Συντ.) η ανάθεση στο ακυρωτικό δικαστήριο της αρμοδιότητας να ελέγχει πρωτογενώς, χωρίς παρεμβολή κρίσεως διοικητικού οργάνου, την αλήθεια και την ακρίβεια των δηλουμένων από τον ενδιαφερόμενο στοιχείων και, περαιτέρω, τη συνδρομή ή όχι των προϋποθέσεων εφαρμογής του νόμου. Αντίθ. μειοψ. Νομιμοποίηση επίμαχης αυθαίρετης χρήσης, ΣτΕ 1214/2019 Τμ. Ε΄, [παρατ. Δ. Μπατσούλας],

σελ. 247.

ΔΑΣΗ - ΔΑΣΙΚΕΣ ΕΚΤΑΣΕΙΣ

Εκχερσώσεις δασών και δασικών εκτάσεων - Συνταγματικότητα. Παρά την απόλυτη διατύπωση του άρθρου 117 παρ. 3 Συντ., δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι ο συνταγματικός νομοθέτης είχε τη βούληση να απαγορεύσει τη χρησιμοποίηση αναδασωτέων εκτάσεων, ακόμη και για σκοπούς ιδιαίτερης σημασίας για το δημόσιο συμφέρον, που δεν μπορούν να καλυφθούν με άλλο τρόπο. Ως εκ τούτου, δεν αποκλείεται η θέσπιση από το νομοθέτη ρυθμίσεων, με τις οποίες παρέχεται η δυνατότητα να εγκριθεί, σε εξαιρετικές περιπτώσεις δημοσίου συμφέροντος, επέμβαση σε έκταση που έχει κηρυχθεί αναδασωτέα, ακόμη και πριν αυτή ανακτήσει τη δασική μορφή της, προκειμένου να εκτελεσθεί έργο το οποίο αποβλέπει στην εξυπηρέτηση ανάγκης με ιδιαίτερη κοινωνική, εθνική ή οικονομική σημασία, αν η εκτέλεση του έργου στην έκταση αυτή είναι απολύτως αναγκαία και επιτακτική, με αποτέλεσμα η παρέλευση του απαιτούμενου για την πραγματοποίηση της αναδάσωσης χρονικού διαστήματος να οδηγούσε σε ματαίωση του επιδιωκόμενου δημόσιου σκοπού. Ως εκ τούτου, ναι μεν επιτρέπεται, κατ’ εξαίρεση, να εγκριθεί επέμβαση σε καείσες ή παρανόμως αποψιλωθείσες δασικές και αναδασωτέες εκτάσεις, υπό την προϋπόθεση ότι η επέμβαση εξυπηρετεί ανάγκη με ιδιαίτερη κοινωνική, εθνική ή οικονομική σημασία, στην κρινόμενη, όμως, περίπτωση, η επίκληση της ενίσχυσης της εθνικής οικονομίας και της απασχόλησης γίνεται όλως αορίστως, ενώ η αυθαίρετη εκχέρσωση και εν συνεχεία αγροτική εκμετάλλευση δασών και δασικών εν γένει εκτάσεων -και μάλιστα από πρόσωπα μη ασχολούμενα κατ’ επάγγελμα με τη γεωργία-, η δημιουργία πολυετών πραγματικών καταστάσεων και η αποτροπή «αντιδικία[ς] πολιτών και υπηρεσιών για τη χρήση των ακινήτων» δεν συνιστούν, επ’ ουδενί, επίκληση εξαιρετικής ανάγκης με ιδιαίτερη κοινωνική, εθνική ή, έστω, οικονομική σημασία, που θα δικαιολογούσε την έγκριση των, αυθαιρέτως πραγματοποιηθεισών προ του 1975, εκχερσώσεων δασών και δασικών εκτάσεων, αδιαφόρως αν οι εκτάσεις αυτές καλλιεργήθηκαν έκτοτε επί δεκαετίες, ΣτΕ 646/2019 Τμ. Ε΄ επταμ., [παρατ. Φ. Χλύκα],

σελ. 253.

Κήρυξη έκτασης αναδασωτέας – Επαρκής αιτιολογία. Η αναφερόμενη, στην υπ΄αριθμ. πρωτ. ...10.2014 πρόταση της δασικής αρχής, χορτολιβαδική βλάστηση (φρύγανα και χόρτα) δεν μπορεί να προσδώσει στην έκταση δασική μορφή, εφόσον δεν προκύπτει από άλλα νεότερα στοιχεία, παρά μόνο από την Υπουργική Απόφαση έτους 1934, που κρίθηκε μη επαρκής, ότι αυτή περικλείεται από δάσος ή δασική έκταση, οπότε και θα υπαγόταν στη δασική νομοθεσία, ως χορτολιβαδική έκταση, σύμφωνα με την παρ. 3(4) του άρθρου 3 του Ν 998/1979. Επίσης, η ύπαρξη ισχνής δασικής βλάστησης (σχίνων, πρίνων) και μεμονωμένων πεύκων, δεν μπορεί, ενόψει των ανωτέρω να στοιχειοθετήσει δασικό οικοσύστημα, ΔΕφΑθ 10/2019 (ακυρ.), σελ. 263. [παρατ. Στ. Μελιδώνης],

σελ. 263.

Μαχητό τεκμήριο κυριότητος επί των δασών – Χρησικτησία. Με τη συνθήκη της Κωνσταντινουπόλεως της 27ης Ιουνίου (9 Ιουλίου) 1832 και, ειδικότερα, με την έβδομη παράγραφο συμφωνήθηκε, όπως εντός προθεσμίας δεκαοκτώ μηνών από της χρονολογίας κατά την οποία θα τερματισθεί η οροθέτηση, όσοι από τους κατοίκους (Οθωμανούς) θέλουν να εγκαταλείψουν τα παραχωρηθέντα εδάφη έχουν το δικαίωμα να πουλήσουν τις ιδιοκτησίες τους, ειδική δε επιτροπή θα επιμεληθεί, ώστε οι πωλήσεις αυτές να μην γίνουν αντικείμενο εκμετάλλευσης, με δε την πέμπτη και έκτη παράγραφο του Πρωτοκόλλου της 22ας Ιανουαρίου (3Φεβρουαρίου) 1830, επιτράπηκε στους μετανάστες Οθωμανούς η πώληση των ιδιοκτησιών που είχαν στην Ελλάδα, μεταξύ των οποίων και ιδιωτικά δάση, αδιακρίτως αν αυτά βρίσκονταν εντός ή εκτός των μεγάλων αγροκτημάτων (τσιφλικιών). Σε εκτέλεση των προαναφερθέντων Πρωτοκόλλων συστάθηκε η επί των Οθωμανικών Κτημάτων Εξεταστική Επιτροπή, η οποία, με την από 27 Δεκεμβρίου 1832 διακήρυξη της, υποδείκνυε προς τους αγοραστές (Έλληνες), να αποφεύγουν την αγορά βακουφιών, μαχλουλίων (εγκαταλελειμμένων κλπ) γιατί αυτά περιέρχονταν στο Ελληνικό Δημόσιο, κατά τις συμφωνίες του Λονδίνου και των τελούντων υπό τη μεσεγγύηση της Επιτροπής και την ανάγκη σύνταξης έγκυρων τουρκικών τίτλων πωλήσεως (χοτζετίων). Οι αποφάσεις της Επιτροπής αυτής, που επιτελεί έργο της διοίκησης, ως προς τα κτήματα που κείνται στην Αττική, Εύβοια κλπ, οι οποίες εκδόθηκαν μετά την ισχύ του Β.Δ/τος της 17/29.11.1836, δεν είναι δυνατό να παραμερισθούν εντελώς. Εφόσον με αυτές αναγνωρίζεται η εγκυρότητα της μεταβίβασης εμπράγματων δικαιωμάτων από Οθωμανούς προς Έλληνες σε δάσος υφιστάμενο το 1836 και σε αυτές περιλαμβάνεται κρίση, μετά από σχετική έρευνα, για τη μη ύπαρξη απαίτησης του Δημοσίου επί της μεταβιβασθείσας δασικής έκτασης, οι οποίες μάλιστα κηρύσσονται εκτελεστές με πράξη της διοίκησης υπογεγραμμένη από τον επί των Εξωτερικών Γραμματέα της Επικρατείας και από τον Διευθυντή της επί των Οικονομικών Γραμματείας της Επικρατείας, τότε οι αγοραστές ιδιώτες, προβάλλοντας κατά του Δημοσίου δικαίωμα κυριότητας επί της δασικής έκτασης, που αποκτήθηκε με τα προσόντα της έκτακτης χρησικτησίας, μπορούν να επικαλεσθούν τις προαναφερθείσες αποφάσεις, ως στοιχεία που αποδεικνύουν την καλή τους πίστη, κατά την τριακονταετή, με διάνοια κυρίου, κατοχή του ειρημένου δάσους, ΑΠ 826/2018, [παρατ. Π. Γαλάνης],

σελ. 266.

 

ΙΔΙΩΤΙΚΟΠΟΙΗΣΕΙΣ

Ελληνικό - Υπαγωγή της έκτασης στο Πρόγραμμα Ιδιωτικοποιήσεων. Προκειμένου ορισμένη πράξη να υπαχθεί στη διαδικασία της οδηγίας 2001/42/ΕΚ, πρέπει, αυτή να “εγκρίνεται μέσω της νομοθετικής διαδικασίας από το Κοινοβούλιο ή την Κυβέρνηση” και η έκδοσή της να απαιτείται “βάσει νομοθετικών, κανονιστικών ή διοικητικών διατάξεων”. Κατά την προφανή και μη καταλείπουσα εύλογες αμφιβολίες έννοια της εν λόγω διατάξεως, η υπαγωγή στη διαδικασία της οδηγίας δεν αποκλείεται, όταν η πράξη για την οποία πρόκειται, αποτελεί τυπικό νόμο, διότι, στην περίπτωση αυτή, η έκδοσή της δεν απαιτείται, μεν, κατ’ ακριβολογία, βάσει άλλων “νομοθετικών διατάξεων”, ο ίδιος, όμως, ο τυπικός νομοθέτης, κατ’ ενάσκηση της κανονιστικής του εξουσίας, κρίνει επιβεβλημένη τη θεσμοθέτησή της. Καθόσον, μάλιστα, αφορά την ελληνική έννομη τάξη, στο πλαίσιο της οποίας ο χωροταξικός σχεδιασμός ανάγεται σε συνταγματική υποχρέωση (άρθρο 24 παρ. 2 Συντ.), τυπικός νόμος εκδιδόμενος για την υλοποίηση της εν λόγω συνταγματικής επιταγής, δηλαδή κατά συνταγματική απαίτηση, δεν αποκλείεται, κατά μείζονα λόγο, να περιέχει “σχέδιο ή πρόγραμμα”, για τη θεσμοθέτηση του οποίου να απαιτείται, κατά την έννοια της οδηγίας, η προηγούμενη περιβαλλοντική εκτίμηση. Κατά συνέπεια, και παρότι κατά την εξέταση της …/2015 σχετικής αναφοράς της πρώτης αιτούσας και άλλων πολιτών προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ως προς το προσβαλλόμενο ΣΟΑ, κρίθηκε ότι στην παρούσα υπόθεση το έγγραφο που ο αναφερόμενος θεωρεί ότι συνιστά σχέδιο (που εγκρίθηκε με τον Ν 4062/2012) δεν απαιτούνταν από καμία νομοθετική, κανονιστική ή διοικητική διάταξη και, επομένως, δεν μπορεί να θεωρηθεί ως σχέδιο κατά το άρθρο 2 της οδηγίας. Ο σχετικός λόγος ακυρώσεως δεν καθίσταται απορριπτέος με αυτή τη βάση, δεδομένου ότι, κατά τα προαναφερόμενα, και ο τυπικός νόμος μπορεί, υπό προϋποθέσεις, να συνιστά “σχέδιο” υπαγόμενο σε διαδικασία περιβαλλοντικής εκτίμησης. Παρά ταύτα, ο Ν 4062/2012 δεν συνιστά, πράγματι σχέδιο, κατά την έννοια του άρθρου 2 της οδηγίας, για τους λόγους που αναφέρονται στην ένατη σκέψη, διότι, δηλαδή, ο νόμος αυτός αρκείται στην αφηρημένη πρόβλεψη ζωνών με ορισμένα γενικά χαρακτηριστικά, χωρίς να καθορίζει τις ζώνες αυτές στο χώρο και, γενικότερα, χωρίς ο ίδιος, πέραν της γενικής αναφοράς στην όλη έκταση του Μητροπολιτικού Πόλου, να περιέχει συγκεκριμένες χωροταξικές ρυθμίσεις και, μάλιστα, αρκούντως εξειδικευμένες ώστε να καθίσταται επιτρεπτή η εκτέλεση έργων, κατά την έννοια είτε της οδηγίας 85/337/ΕΟΚ είτε των μεταγενεστέρων οδηγιών που ρυθμίζουν το ίδιο θέμα, ΣτΕ Ολ 1305/2019, [παρατ. Σ. Κουστένη],

σελ. 278.

ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΕΣ

Θέματα καταναλωτών. Ενεργειακή απόδοση Άρθρο 11 παρ. 1 της Οδηγίας 2012/27/ΕΕ. Κόστος πρόσβασης στα στοιχεία που αφορούν τη μέτρηση και στα στοιχεία που αφορούν την τιμολόγηση. Δικαίωμα των τελικών καταναλωτών να λαμβάνουν δωρεάν όλους τους λογαριασμούς τους και τα στοιχεία που αφορούν την τιμολόγηση για την ενέργεια που καταναλώνουν. Έξοδα πρόσβασης στο δίκτυο ηλεκτρικής ενέργειας. Έκπτωση επί των τελών πρόσβασης στο δίκτυο ηλεκτρικής ενέργειας χορηγούμενη από επιχείρηση πώλησης ηλεκτρικής ενέργειας στους πελάτες που έχουν επιλέξει την ηλεκτρονική τιμολόγηση, Δικαστήρια της Ευρωπαϊκής Ένωσης, C-294/18,

σελ. 315.

ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΗΣ ΙΔΙΟΚΤΗΣΙΑΣ

Άσκηση ευθείας αγωγής κατά του Ελληνικού Δημοσίου. Φυσικό περιβάλλον. Περιορισμοί της ιδιοκτησίας. Αποζημίωση. Εάν το επιβαλλόμενο μέτρο έχει ως αποτέλεσμα την ουσιώδη στέρηση της χρήσης της ιδιοκτησίας κατά τον προορισμό της, η οποία υπερβαίνει το εύλογο όριο ανοχής και αλληλεγγύης που δικαιούται να αξιώνει το κράτος από τους πολίτες και απολήγει σε θυσία ολίγων, κατά την έννοια της διάταξης του άρθρου 22 παρ. 1 του Ν 1650/1986 ερμηνευόμενης ενόψει της κατοχυρωμένης στο άρθρο 25 παρ. 4 του Συντάγματος αρχής της αναλογικότητας, του κατά το άρθρο 17 παρ. 1 του Συντάγματος κοινωνικού χαρακτήρα του δικαιώματος της ιδιοκτησίας, του άρθρου 1 παρ. 1 του Πρώτου Προσθέτου Πρωτοκόλλου της Σύμβασης της Ρώμης και την αρχή της ισότητας των πολιτών στα δημόσια βάρη, η αποζημίωση του ιδιοκτήτη δεν ανήκει στη διακριτική ευχέρεια της Διοίκησης, αλλά γεννάται αξίωσή του έναντι του Δημοσίου προς αποζημίωση, η οποία θεμελιώνεται ευθέως στη διάταξη αυτή (άρθρο 22 παρ.1), ανάλογα με την έκταση, την ένταση και τη χρονική διάρκεια της ζημίας. Η αποζημίωση αυτή αντιστοιχεί στην κατά προορισμό χρήση του ακινήτου, όπως προβλέπεται από το χωροταξικό και πολεοδομικό καθεστώς που ισχύει στη περιοχή. Έκδοση προεδρικού διατάγματος. Μέχρι την έκδοση του διατάγματος αυτού και το νομοθετικό καθορισμό αφενός μεν των ειδικότερων όρων και προϋποθέσεων αναγνώρισης του δικαιώματος αποζημίωσης του θιγόμενου ιδιοκτήτη, αφετέρου δε της διαδικασίας για την άσκηση της αξιώσεώς του αυτής, η Διοίκηση δεν έχει τη δυνατότητα, ελλείψει νομοθετικής ρύθμισης, να επιλέξει ένα από τα προβλεπόμενα στο νόμο οικονομικά αντισταθμίσματα, προκειμένου να τον αποζημιώσει για τη στέρηση της χρήσης της ιδιοκτησίας του. Εξάλλου, το νομοθετικό αυτό κενό, της μη εισέτι εκδόσεως του προβλεπόμενου στο άρθρο 21 παρ. 4 του Ν 1650/1982 διατάγματος, δεν μπορεί να πληρωθεί ερμηνευτικά από τον δικαστή, η εξουσία του οποίου να ερμηνεύει και να εφαρμόζει το νόμο στις επίδικες υποθέσεις δεν περιλαμβάνει και εξουσία, καθ` υποκατάσταση της νομοθετικής λειτουργίας, να θεσπίζει κανόνες, η θέσπιση των οποίων στη συγκεκριμένη περίπτωση, ανατίθεται στον Πρόεδρο της Δημοκρατίας και την κανονιστικώς δρώσα Διοίκηση κατά το άρθρο 43 του Συντάγματος. Η αδράνεια, εξάλλου, αυτή της Διοίκησης να εκδώσει το σχετικό διάταγμα δεν αντιβαίνει στην κατά το Σύνταγμα και την ΕΣΔΑ προστασία του ιδιοκτήτη. Και τούτο διότι ο θιγόμενος ιδιοκτήτης, κατά την έννοια των ανωτέρω διατάξεων των παρ. 1 και 4 του άρθρου 22 του Ν 1650/1986, ερμηνευομένων σε συνδυασμό με τα διαλαμβανόμενα στη διάταξη της παρ. 1 του άρθρου 32 του ίδιου νόμου, δικαιούται, μέχρι την έκδοση του προεδρικού αυτού διατάγματος, να ασκήσει ευθεία αγωγή αποζημίωσης κατά του Ελληνικού Δημοσίου για την ικανοποίηση της κατά τα εκτεθέντα στην προηγούμενη σκέψη αξιώσεώς του και δεν τίθεται ζήτημα προηγούμενης τήρησης διοικητικής διαδικασίας. Αντίθ. μειοψ., ΣτΕ Ολ 689/2019, [παρατ. Κ. Παπαδοπούλου],

σελ. 303.

ΕΝΕΡΓΕΙΑ

Ασφάλεια εφοδιασμού. Ασφάλεια του εφοδιασμού με αέριο. Υποχρέωση των επιχειρήσεων φυσικού αερίου να λαμβάνουν μέτρα για τη διασφάλιση του εφοδιασμού των προστατευόμενων πελατών με αέριο. Έννοια των “προστατευόμενων πελατών”. Πρόσθετη υποχρέωση. Δυνατότητα των επιχειρήσεων φυσικού αερίου να εκπληρώνουν την υποχρέωσή τους σε περιφερειακό ή σε ενωσιακό επίπεδο. Εθνική κανονιστική ρύθμιση που επιβάλλει στους προμηθευτές αερίου πρόσθετη υποχρέωση αποθήκευσης αερίου και της οποίας το πεδίο εφαρμογής περιλαμβάνει πελάτες που δεν συγκαταλέγονται στους “προστατευόμενους πελάτες” κατά την έννοια του Κανονισμού 994/2010. Υποχρέωση αποθήκευσης η οποία πρέπει να εκπληρωθεί σε ποσοστό 80 % στο έδαφος του οικείου κράτους - μέλους, Δικαστήρια της Ευρωπαϊκής Ένωσης, C-226/16,

σελ. 330.

Διασφάλιση κοινής ωφέλειας. Τομέας του υγροποιημένου αερίου πετρελαίου (LPG). Προστασία των καταναλωτών. Υποχρέωση γενικού οικονομικού συμφέροντος. Ανώτατη τιμή της φιάλης υγραερίου. Υποχρέωση κατ’ οίκον διανομής. Ερμηνεία της αποφάσεως της 20ής Απριλίου 2010, Federutility κ.λπ. (C-265/08, EU:C:2010:205). Αρχή της αναλογικότητας, Δικαστήρια της Ευρωπαϊκής Ένωσης, C-473/17,

σελ. 330.

Διαχωρισμός του δικτύου μεταφοράς από τις δραστηριότητες της παραγωγής και της προμήθειας ηλεκτρικής ενέργειας και πιστοποίηση του Διαχειριστή Συστήματος Μεταφοράς: Κανονιστικό πλαίσιο και ερμηνευτικές προσεγγίσεις. Στόχος της παρούσης μελέτης είναι η κριτική παράθεση, νομική αξιολόγηση και ερμηνεία του ενωσιακού και εθνικού κανονιστικού πλαισίου για τον διαχωρισμό του δικτύου μεταφοράς από τις δραστηριότητες της παραγωγής και της προμήθειας ηλεκτρικής ενέργειας, αλλά και η προβληματική της πιστοποίησης του Διαχειριστή Συστήματος Μεταφοράς. Παράλληλα αναλύεται και η ratio του άρθρου 9 της Οδηγίας 2009/72/ΕΚ, η οποία συνίσταται στην εν τοις πράγμασι διασφάλιση της πλήρους ανεξαρτησίας της εκμετάλλευσης του δικτύου μεταφοράς από συμφέροντα παραγωγής, με ιδιαίτερη έμφαση στην ανάγκη αποτροπής ανταλλαγής εμπιστευτικών πληροφοριών, Αφιέρωμα, Α. Μεταξάς,

σελ. 169.

Διαχωρισμός (unbundling) - Φυσικό Μονοπώλιο. Πιστοποίηση και διορισμός ανεξάρτητου διαχειριστή συστημάτων μεταφοράς. Περιορισμός του αριθμού των κατόχων αδείας μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας στην εθνική επικράτεια, Δικαστήρια της Ευρωπαϊκής Ένωσης, C-347/16,

σελ. 337.

Διεθνείς Διαφορές Ενέργειας που προέκυψαν από την Οικονομική Κρίση στην Αργεντινή (1999–2002). Στο παρόν τεύχος συνεχίζεται η μελέτη διεθνών διαφορών στον τομέα της ενέργειας που προέκυψαν κατά την οικονομική κρίση στην Αργεντινή. Εξετάζονται διαφορές από επενδύσεις στην παραγωγή πετρελαίου και φυσικού αερίου και από σύμβαση παραχώρησης παραγωγής υδρογονανθράκων (BP κατά Αργεντινής) και συμμετοχή σε εταιρεία παραγωγής ηλεκτρισμού διπλού καυσίμου, σε εταιρεία παραγωγής υδροηλεκτρικής ενέργειας, σε παραγωγή υδρογονανθράκων και σε μεταφορά φυσικού αερίου (Total κατά Αργεντινής), Διεθνείς Διαφορές Ενέργειας,

σελ. 350.

Επιτρεπτή η επέμβαση στο δικαίωμα στην ιδιοκτησία όταν αυτή βρίσκεται μέσα ή πλησίον ζώνης επικίνδυνων εγκαταστάσεων. Ανεξαρτήτως από το ζήτημα του ελέγχου από το Κράτος των εταιρειών που εκμεταλλεύονται τους αγωγούς φυσικού αερίου καθώς και τους αγωγούς πετρελαίου, δεν πρόκειται για ιδιωτική διαφορά καθώς οι δικαστικές εντολές της κατεδάφισης επεδίωκαν νόμιμους σκοπούς δημοσίου συμφέροντος, συγκεκριμένα την προστασία της ζωής των ατόμων και της δημόσιας υγείας, την ασφάλεια της εκμετάλλευσης επικίνδυνων εγκαταστάσεων και μια αδιάλειπτη παροχή φυσικού αερίου στους κατοίκους. Η αναλογικότητα της επέμβασης στο δικαίωμα της ιδιοκτησίας προϋποθέτει την ύπαρξη μιας δίκαιης ισορροπίας ανάμεσα στις απαιτήσεις του γενικού συμφέροντος της κοινότητας και τις επιταγές της διαφύλαξης των θεμελιωδών δικαιωμάτων του ατόμου. Αυτή η ισορροπία παραβιάζεται στην περίπτωση που ο ενδιαφερόμενος υπέστη «μια ειδική και υπερβολική επιβάρυνση». Η αρχή εγγραφής δεν μπορούσε να επαληθεύσει αν τα οικόπεδα των προσφευγόντων ή τα κτήριά τους βρίσκονταν σε ζώνες προστατευόμενες ή στις ελάχιστες αποστάσεις ανάμεσα στους αγωγούς φυσικού αερίου και τους οικισμούς και ν’ αρνηθεί, κατά συνέπεια, την εγγραφή δικαιώματος ιδιοκτησίας. Συνεπώς, η εγγραφή του δικαιώματος ιδιοκτησίας των προσφευγόντων δεν συνιστά αφ’ εαυτής αδυναμία των αρχών ν’ αναταποκριθούν εγκαίρως και κατά συνεπή τρόπο. Το Δικαστήριο εξετάζοντας τις ειδικές περιστάσεις της κάθε περίπτωσης καταλήγει ότι δυσανάλογη επέμβαση στο δικαίωμα στην ιδιοκτησία, και συνεπώς παραβίαση του άρθρου 1 του Πρώτου Πρόσθετου Πρωτοκόλλου της ΕΣΔΑ, υπήρξε μόνο στην περίπτωση τριών προσφευγόντων, Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, Υπόθεση Zhidov και λοιποί κατά Ρωσίας,

σελ. 346.

Η αρχή της αλληλεγγύης στο πλαίσιο της ασφάλειας εφοδιασμού φυσικού αερίου. Η παρούσα μελέτη θα επικεντρωθεί στην νομική ανάλυση της καινοτομίας που ο Κανονισμός (ΕΕ) 2017/1938 έχει εισάγει και που δεν είναι άλλη από την επιβολή αλληλεγγύης μεταξύ των κρατών μελών σε μια κρίση αερίου. Προκειμένου να γίνει σαφής η νομική έννοια της εν λόγω καινοτομίας θα αναπτυχθεί αρχικά μια σύντομη περιγραφή του υπό εξέταση Κανονισμού στα κύρια σχετιζόμενα σημεία του, προκειμένου να γίνει κατανοητό το πλαίσιο της εφαρμογής των μέτρων αλληλεγγύης (Παρ. ΙΙ). Στη συνέχεια θα αναπτυχθεί περαιτέρω ο ίδιος ο προβλεπόμενος μηχανισμός αλληλεγγύης, που βασίζεται με τη σειρά του σε δύο μέσα υλοποίησης, τα οποία θα συζητηθούν σε βάθος: αφενός, στις αποκαλούμενες ομάδες κινδύνου στις οποίες τα άμεσα συνδεδεμένα κράτη μέλη οφείλουν να συμμετέχουν (Παρ.ΙΙΙ.1) και, δεύτερον, στα συγκεκριμένα μέτρα αλληλεγγύης που τα κράτη μέλη είναι υποχρεωμένα να λάβουν σε περίπτωση έκτακτης ανάγκης κατά τα περιγραφόμενα στο νέο άρθρο 13 του Κανονισμού (ΕΕ) 2017/1938 (Παρ.IΙΙ.2). Τέλος, η μελέτη θα επικεντρωθεί στην εξέταση της εν λόγω καινοτομίας υπό το πρίσμα του ενωσιακού δικαίου και της ενωσιακής νομολογίας (Παρ.IV). Συγκεκριμένα, θα εξεταστεί τόσο η οριοθέτηση της έννοιας της αρχής της αλληλεγγύης από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο (IV.1) όσο και η ex-post ερμηνεία της αρχής αυτής ως συμπλήρωμα της αρχής της αναλογικότητας (IV.2), Αφιέρωμα, E. Τσουκαλίδου,

σελ. 232.

Η ολοκλήρωση των αγορών ενέργειας στην Ευρύτερη Ευρώπη. Ευρωπαϊκή Ένωση συνιστά μια εσωτερική, ολοκληρωμένη αγορά και στον τομέα της Ενέργειας (Energy Union). Την Ενεργειακή Ένωση συγκροτούν οι ενεργειακές αγορές και βιομηχανίες των κρατών μελών της Ε.Ε., οι οποίες λειτουργούν και δραστηριοποιούνται στο πλαίσιο μιας ενιαίας αγοράς ενέργειας, της Ευρωπαϊκής. Η Ευρωπαϊκή Ενεργειακή Ένωση έχει τους δικούς της κανόνες ευρωπαϊκής προέλευσης και τους δικούς της θεσμούς, με προεξάρχοντα τον θεσμό των ανεξαρτήτων ρυθμιστικών αρχών ενέργειας στα κράτη μέλη, που συντονίζονται από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, με σκοπό να ρυθμίζουν με ενιαίο τρόπο τις εθνικές αγορές ενέργειας των κρατών μελών της Ένωσης. Η Ευρωπαϊκή Ενεργειακή Ένωση υπάγεται έτσι, στο εσωτερικό της, σ’ ένα ενιαίο και ομοιόμορφο δίκαιο, που είναι σε μεγάλο βαθμό ενωσιακής προέλευσης και που διασφαλίζει ίδιους κανόνες παιγνιδιού και ίσους όρους ανταγωνισμού των παικτών στην ενιαία αγορά ενέργειας της Ε.Ε., Αφιέρωμα, Π. Γκλαβίνης, Η. Ανδρεάδης, Η. Κολοβός, Α. Κωνσταντινίδη, Α. Σέμκου,

σελ. 183.

Νομικά θέματα σχετικά με την εφαρμογή της τεχνολογίας Blockchain στον τομέα της ηλεκτρικής ενέργειας. Η παρούσα μελέτη επιχειρεί να παρουσιάσει σε αδρές γραμμές την τεχνολογία blockchain και να αναδείξει τα βασικά της στοιχεία, τις ενδεχόμενες χρήσεις που μπορεί να έχει αυτή στον τομέα του ηλεκτρισμού και ειδικά στον χώρο των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, αλλά και να εντοπίσει ορισμένους νομικούς προβληματισμούς που προκύπτουν από την εισαγωγή της τεχνολογίας στον χώρο των συναλλαγών. Γίνεται ιδιαίτερη αναφορά στα βασικά συστατικά που απαρτίζουν ένα blockchain, στον τρόπο λειτουργίας του, στα “έξυπνα συμβόλαια” και την σύγκρισή τους με τις κλασικές συμβάσεις, στη συμβατότητα της τεχνολογίας με τις επιταγές του Γενικού Κανονισμού Προστασίας των Δεδομένων της Ε.Ε. και τέλος στη δυνατότητα προστασίας ενός blockchain ως βάση δεδομένων, Αφιέρωμα, Α. Γιαννόπουλος,

σελ. 219.

ΥΔΡΟΓΟΝΑΝΘΡΑΚΕΣ

Έρευνα και εκμετάλλευση υδρογονανθράκων στις θαλάσσιες περιοχές της Ελλάδας (Κρήτη) και η προστασία του περιβάλλοντος. Στο θεσμικό καθεστώς και στις νομικές ρυθμίσεις για το θέμα σε διεθνές επίπεδο,περιλαμβανομένων και των μη-δεσμευτικών εργασιών του Διεθνούς Ναυτιλιακού Οργανισμού. Η αντιμετώπιση όμως του φαινομένου της ρύπανσης, όπως θα αναφερθεί στη συνέχεια, από τη λειτουργία εξέδρων στη θάλασσα, δεν έχει αντιμετωπισθεί ικανοποιητικά σε διεθνές επίπεδο, ούτε πρόταση για υιοθέτηση μιας παγκόσμιου χαρακτήρα διεθνούς σύμβασης έχει γίνει δεκτή, ενώ, όπως πιστεύει η Νομική Επιτροπή του Διεθνούς Ναυτιλιακού Οργανισμού, ο καταλληλότερος τρόπος αντιμετώπισης είναι αυτός σε διμερές, και, κυρίως, περιφερειακό επίπεδο. Για το λόγο αυτό, η παρούσα εισήγηση θα επικεντρωθεί στις δύο περιφερειακές προσπάθειες που ενδιαφέρουν την περιοχή μας, και οι οποίες προαναφέρθηκαν, δηλαδή αυτή της Ευρωπαϊκής Ένωσης και του Πρωτοκόλλου της Μαδρίτης, Αφιέρωμα, Α. Μπρεδήμας,

σελ. 169.

ΕΝΕΡΓΕΙΑ

Η αρχή της αλληλεγγύης στο πλαίσιο της ασφάλειας εφοδιασμού φυσικού αερίου. Η παρούσα μελέτη επικεντρώνεται στη νομική ανάλυση της καινοτομίας που ο Κανονισμός (ΕΕ) 2017/1938 έχει εισάγει και που δεν είναι άλλη από την επιβολή αλληλεγγύης μεταξύ των κρατών μελών σε μια κρίση αερίου. Προκειμένου να γίνει σαφής η νομική έννοια της εν λόγω καινοτομίας αναπτύσσεται αρχικά μια σύντομη περιγραφή του υπό εξέταση Κανονισμού στα κύρια σχετιζόμενα σημεία του, προκειμένου να γίνει κατανοητό το πλαίσιο της εφαρμογής των μέτρων αλληλεγγύης (Παρ. ΙΙ). Στη συνέχεια θα αναπτυχθεί περαιτέρω ο ίδιος ο προβλεπόμενος μηχανισμός αλληλεγγύης, που βασίζεται με τη σειρά του σε δύο μέσα υλοποίησης, τα οποία θα συζητηθούν σε βάθος: αφενός, στις αποκαλούμενες ομάδες κινδύνου στις οποίες τα άμεσα συνδεδεμένα κράτη μέλη οφείλουν να συμμετέχουν (Παρ.ΙΙΙ.1) και, δεύτερον, στα συγκεκριμένα μέτρα αλληλεγγύης που τα κράτη μέλη είναι υποχρεωμένα να λάβουν σε περίπτωση έκτακτης ανάγκης κατά τα περιγραφόμενα στο νέο άρθρο 13 του Κανονισμού (ΕΕ) 2017/1938 (Παρ.IΙΙ.2). Τέλος, η μελέτη θα επικεντρωθεί στην εξέταση της εν λόγω καινοτομίας υπό το πρίσμα του ενωσιακού δικαίου και της ενωσιακής νομολογίας (Παρ.IV). Συγκεκριμένα, θα εξεταστεί τόσο η οριοθέτηση της έννοιας της αρχής της αλληλεγγύης από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο (IV.1) όσο και η ex-post ερμηνεία της αρχής αυτής ως συμπλήρωμα της αρχής της αναλογικότητας (IV.2), Αφιέρωμα, E. Τσουκαλίδου,

σελ. 232.

ΧΩΡΟΤΑΞΙΑ - ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΑ

«Οὐδὲν διαφέρει ἢ μὴ κεῖσθαι ἢ μὴ χρῆσθαι» επί 32 έτη! Ο προδρομικός ρόλος του ΣτΕ στη διαμόρφωση των κανόνων του δικαίου περιβάλλοντος – Με αφορμή τη ΣτΕ 2688/2018, Απόψεις - Επικαιρότητα, Α. Παυλόπουλος,

σελ. 239.