ΣτΕ 4846/2012 Τμ. Ε΄ [Καθορισμός ζωνών προστασίας σε ΖΟΕ - Ιδιοκτησία - Σύνταγμα] (παρατ. Σ. Κύβελος)

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ & ΔΙΚΑΙΟ

Τεύχος 2/2013, Απρίλιος - Μάιος - Ιούνιος

Φυσικό Περιβάλλον - Ενέργεια - Χωροταξία - Πολεοδομία - Δόμηση - Δημόσια Έργα - Μνημεία

Εκδίδεται από το 1997 - Τριμηνιαία έκδοση

Θεματολογία νέων άρθρων;

Αν έχετε κάποια ιδέα πατήστε εδώ

Αν έχετε κάποια ερώτηση ή ένα άρθρο για δημοσίευση

πατήστε εδώ

Απόσπασμα

Χαρακτηρισμός και καθορισμός ορίων και ζωνών προστασίας των κατ΄ άρθ. 18 Ν 1650/1986 χερσαίων, υδάτινων ή μικτού χαρακτήρα περιοχών και στοιχείων ή συνόλων της φύσεως και του τοπίου εντός Ζώνης Οικιστικού Ελέγχου (ΖΟΕ) καθώς και καθορισμός ειδικών χρήσεων γης, κατωτάτου ορίου κατάτμησης και άλλων όρων, περιορισμών και απαγορεύσεων δόμησης και λοιπών δραστηριοτήτων για την προστασία των περιοχών αυτών, γίνεται με τη διαδικασία του άρθ. 29 Ν 1337/1983 περί καθορισμού ΖΟΕ, δηλ. με προεδρικό διάταγμα εκδιδόμενο με πρόταση του Υπουργού ΠΕΧΩΔΕ, χωρίς να είναι αναγκαία η τήρηση και των κατ΄ άρθ. 21 παρ. 1 Ν 1650/1986 διαδικασιών, στις οποίες περιλαμβάνεται η σύνταξη ειδικής περιβαλλοντικής μελέτης. Με το προσβαλλόμενο διάταγμα καθορίζονται χρήσεις γης, όροι και περιορισμοί δόμησης στην εκτός σχεδίου και εκτός ορίων οικισμών προ του 1923 ευρύτερη περιοχή των Μεσογείων, η οποία περιλαμβάνεται στη Ζώνη Οικιστικού Ελέγχου Ν. Αττικής, όπως τα όριά της καθορίσθηκαν με το από 22.6-7.7.1983 διάταγμα. Νομίμως επομένως εκδόθηκε το προσβαλλόμενο διάταγμα χωρίς πρόταση του Υπουργού Βιομηχανίας, Ενέργειας και Τεχνολογίας και χωρίς προηγούμενη σύνταξη ειδικής περιβαλλοντικής μελέτης. Κατά την έκδοση διαταγμάτων καθορισμού, τροποποίησης ή συμπλήρωσης ΖΟΕ στην ευρύτερη περιοχή της Αθήνας, η οποία υπάγεται στις ρυθμίσεις του Ν 1515/1985 (ΡΣΑ), αντί του Συμβουλίου Χωροταξίας, Οικισμού και Περιβάλλοντος (ΣΧΟΠ) γνωμοδοτεί η Εκτελεστική Επιτροπή του Οργανισμού Αθήνας. Κατά την έκδοση διαταγμάτων καθορισμού ΖΟΕ προβλέπεται συμμετοχή των οικείων ΟΤΑ και άλλων φορέων, με σκοπό την ενημέρωση του κανονιστικού νομοθέτη σε σχέση με τις επιπτώσεις των σχεδιαζομένων ρυθμίσεων σε κάθε περιοχή. Η κατ΄ άρθ. 29 Ν 1337/1983 κανονιστική αρμοδιότητα καθορισμού ΖΟΕ ασκείται από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας με πρόταση των αρμοδίων Υπουργών διά της θεσπίσεως κανόνων, με τους οποίους καθορίζονται χρήσεις γης και όροι και περιορισμοί δόμησης εντός της ΖΟΕ. Οι κανόνες αυτοί διατυπώνονται λεκτικά στο κείμενο του διατάγματος, εν όψει όμως του τεχνικού τους χαρακτήρα γίνονται κατανοητοί από τους ενδιαφερομένους μόνο με παραπομπή στα οικεία διαγράμματα, όπου αποτυπώνονται οι τομείς και οι ζώνες, εντός των οποίων ισχύουν οι αντίστοιχες κανονιστικές ρυθμίσεις. Τα εν λόγω διαγράμματα δεν απαιτείται να υπογράφονται από τον ΠτΔ και τους προτείνοντες Υπουργούς ή να καλύπτονται από την υπογραφή τους, αλλ΄ αρκεί να παραπέμπουν ρητά σε αυτά οι λεκτικώς διατυπούμενοι στο κείμενο του διατάγματος κανόνες και να συνδημοσιεύονται ενιαίως στην ΕτΚ το κείμενο και τα αντίστοιχα διαγράμματα. Κατά την έκδοση κανονιστικών διαταγμάτων για τον καθορισμό ειδικών χρήσεων γης και όρων και περιορισμών δόμησης σε εκτός σχεδίου και εκτός ορίων οικισμών περιοχές η κρίση της Διοικήσεως για τον χαρακτήρα των υπό ρύθμιση εκτός σχεδίου περιοχών νομίμως ερείδεται, όσον αφορά μεν τα δάση και τις δασικές περιοχές στις παρεχόμενες από τις αρμόδιες δασικές υπηρεσίες πληροφορίες, με βάση τα υφιστάμενα στοιχεία φωτογραφήσεως και χαρτογραφήσεως κάθε συγκεκριμένης περιοχής, τις διενεργηθείσες αυτοψίες ή άλλα πρόσφορα σχετικά στοιχεία, χωρίς να απαιτείται προηγούμενη σύνταξη δασολογίου και δασικών χαρτών ή προηγούμενη έκδοση πράξεων χαρακτηρισμού κατ΄ άρθ. 14 Ν 998/1979, όσον αφορά δε τις αναδασωτέες περιοχές στις υφιστάμενες σχετικές πράξεις κήρυξης αναδάσωσης. Κατά τη θέσπιση ζωνών εντός ΖΟΕ λαμβάνεται υπ΄ όψη η ιδιαίτερη φύση και ο συγκεκριμένος χαρακτήρας των προς προστασία περιοχών, το μέγεθος και το είδος των προβλημάτων τους και άλλες παράμετροι, που αξιολογούνται αυτοτελώς σε σχέση με τις ιδιαιτερότητες κάθε περιοχής, επομένως οι επιβαλλόμενοι περιορισμοί δεν αποκλείεται να διαφοροποιούνται ακόμη και εντός μείζονος περιοχής με την ίδια ονομασία, εφ΄ όσον κατά την εκτίμηση της Διοικήσεως δεν συντρέχουν οι αυτές συνθήκες. Η ύπαρξη κτισμάτων σε εκτός σχεδίου περιοχή και η σύνδεσή τους με δίκτυα οργανισμών κοινής ωφελείας δεν μεταβάλλει τον δασικό της χαρακτήρα. Δεν υπόκειται σε ακυρωτικό δικαστικό έλεγχο η ουσιαστική αξιολόγηση από τη Διοίκηση των ιδιαιτέρων μορφολογικών και άλλων χαρακτηριστικών μιας περιοχής, προκειμένου αυτή να ενταχθεί σε συγκεκριμένη ζώνη κανονιστικών ρυθμίσεων. Μόνο νομίμως υφιστάμενοι οικισμοί δεν θίγονται από τις διατάξεις του ΡΣΑ, καθ΄ όσον βασικό στόχο του αποτελεί η ανάσχεση της εξάπλωσης της πόλης και η προστασία του περιβάλλοντος. Προς επίτευξη των στόχων του Ρυθμιστικού Σχεδίου πρόσφορο μέσο αποτελεί ο καθορισμός ΖΟΕ, η οποία συνιστά προσωρινό υποκατάστατο, σε περιορισμένη κλίμακα, της αξιούμενης από το άρθ. 24 Συντ. ορθολογικής χωροταξίας και αποβλέπει στον άμεσο έλεγχο των χρήσεων γης σε περιαστικές και άλλες εκτός σχεδίου περιοχές με σκοπό την πρόληψη περαιτέρω επιδείνωσης των προβλημάτων τους, την προστασία του περιβάλλοντος και την παρεμπόδιση της δημιουργίας δεδομένων και πραγματικών καταστάσεων, που δυσχεραίνουν και υπονομεύουν τον μελλοντικό πολεοδομικό σχεδιασμό. Οι προσβαλλόμενες ρυθμίσεις που καθορίζουν ζώνη πρασίνου στην περιοχή Περιβολάκια Ραφήνας καίτοι έχει διαμορφωθεί στην περιοχή αυτή αυθαίρετος οικισμός, αποβλέπουσες προδήλως στη μη περαιτέρω υποβάθμιση του περιβάλλοντος, στην ανάσχεση της de facto δημιουργίας οικιστικών συνόλων σε εκτός σχεδίου περιοχή και στην αποτροπή πραγματικών καταστάσεων που υπονομεύουν τον μελλοντικό πολεοδομικό σχεδιασμό, είναι σύμφωνες προς τις διατάξεις του Ρυθμιστικού Σχεδίου. Τα εκτός οικιστικών περιοχών ακίνητα, εφ΄ όσον δεν υπάγονται σε ειδικό προστατευτικό καθεστώς, προορίζονται για γεωργική ή άλλη σχετική εκμετάλλευση, είναι δε κατ΄ εξαίρεση δυνατόν να δομηθούν, εφ΄ όσον τούτο επιτρέπεται από τον νόμο, υπό αυστηρότερες προϋποθέσεις σε σχέση με τις προϋποθέσεις δόμησης εντός οικιστικών περιοχών, κατά τρόπο προσιδιάζοντα στην ιδιομορφία κάθε περιοχής, έτσι ώστε το φυσικό περιβάλλον να θίγεται στο ελάχιστο δυνατόν. Προκειμένου να επιτευχθεί ο συνταγματικός στόχος της διαφύλαξης του περιβάλλοντος, επιτρέπεται η λήψη μέτρων, που μπορούν να συνίστανται και σε περιορισμό των δυνατών χρήσεων του ακινήτου ή της έντασης της εκμετάλλευσής του. Τα μέτρα αυτά πρέπει να θεσπίζονται με αντικειμενικά κριτήρια και κατά τρόπο σύμφωνο προς τη συνταγματική αρχή της αναλογικότητας, όταν δε έχουν ως αποτέλεσμα ουσιώδη στέρηση της χρήσης της ιδιοκτησίας σε σχέση με τον προορισμό της γεννάται αξίωση των τυχόν θιγομένων ιδιοκτητών προς αποζημίωση. Το ζήτημα της αποζημιώσεως είναι αυτοτελές κρινόμενο από τον δικαστή της αποζημιώσεως και όχι από τον ακυρωτικό δικαστή. Απουσία σχετικής ρήτρας στην οικεία κανονιστική πράξη δεν ασκεί επιρροή στη νομιμότητα του χαρακτηρισμού ορισμένης εκτάσεως ως περιοχής προστασίας και επιβολής περιοριστικών μέτρων. Τυχόν εκτεταμένη οικοδομική δραστηριότητα, που έχει ήδη αναπτυχθεί εν τοις πράγμασι σε εκτός σχεδίου περιοχές χωρίς να έχει ποτέ ενταχθεί σε νομικό πλαίσιο δημιουργίας οικιστικής περιοχής βάσει συγκεκριμένων διατάξεων της πολεοδομικής νομοθεσίας, δεν επάγεται υποχρέωση του Κράτους προς διατήρηση της δημιουργηθείσας καταστάσεως ως έχει ή προς ένταξη της διαμορφωθείσης περιοχής σε σχέδιο πόλεως, έστω και εάν η οικοδομική δραστηριότητα έγινε ανεκτή από τη Διοίκηση επί μακρό χρονικό διάστημα. Τούτο δεν συνιστά παράβαση της αρχής της προστατευόμενης εμπιστοσύνης του διοικουμένου, η οποία αποτελεί ειδικότερη εκδήλωση της συνταγματικής αρχής της ασφάλειας δικαίου, που απορρέει από την αρχή του κράτους δικαίου και ιδίως από τις διατάξεις των άρθ. 2 παρ. 1 και 5 παρ. 1 Συντ. και επιβάλλει τη διατήρηση ισχύος ευμενούς για τον καλόπιστο διοικούμενο πράξεως. Η αρχή αυτή δεν επιβάλλει ούτε διαιώνιση ισχυουσών σε δεδομένη χρονική στιγμή ευνοϊκών ρυθμίσεων για το καθεστώς των εκτός σχεδίου περιοχών, ούτε διατήρηση και νομιμοποίηση αυθαιρέτων οικιστικών συνόλων, ιδίως μάλιστα όταν η ένταξή τους στο σχέδιο δεν εναρμονίζεται με τον οικείο ευρύτερο χωροταξικό σχεδιασμό. Η κρίση περί οριστικής εξαίρεσης από την κατεδάφιση ανεγερθέντων μέχρι την 31.1.1983 αυθαιρέτων κατασκευών εκτός οικιστικών περιοχών, θα ήταν επιτρεπτή μόνον αν είχε προηγηθεί ένταξη της περιοχής, όπου βρίσκονται, σε πολεοδομικό σχέδιο, είχε καταστεί δηλ. αυτή οικιστική, διαφορετικά το αποτέλεσμα θα ήταν η γενικευμένη νομιμοποίηση αυθαιρέτων, που θα καθιστούσε λίαν δυσχερή ή και αδύνατο τον πολεοδομικό σχεδιασμό. Προϋπόθεση πολεοδόμησης εκτάσεως που ανήκει σε οικοδομικό συνεταιρισμό και περιλαμβάνεται σε περιοχή προβλεπομένη ως οικιστική από τον οικείο χωροταξικό σχεδιασμό, είναι η κίνηση της σχετικής διαδικασίας με πρωτοβουλία του συνεταιρισμού. Πριν την κίνηση της διαδικασίας αυτής δεν νοείται δημιουργία προστατευόμενης εμπιστοσύνης περί του ότι η ανήκουσα στον συνεταιρισμό έκταση μπορεί να καταστεί οικιστική. Τυχόν δε ανοχή οικοδομικής δραστηριότητας που αναπτύχθηκε εντός της εκτάσεως αυτής και η συνεπεία της ανοχής δημιουργηθείσα πραγματική κατάσταση, δεν μπορούν να θεμελιώσουν προσδοκία μετεξελίξεως της εκτός σχεδίου περιοχής σε οικιστική.

Το παρόν περιεχόμενο είναι συνδρομητικό και πλήρως προσβάσιμο μόνο στους συνδρομητές του περιοδικού.

  • Εάν είστε συνδρομητής παρακαλώ συνδεθείτε εδώ.
  • Εάν θέλετε να γίνετε συνδρομητής αγοραστε το έργο και αποκτήστε πλήρη δικαιώματα πρόσβασης
  • Εάν θέλετε να μάθετε περισσότερα για το πως μπορείτε να γίνετε συνδρομητής στην Ψηφιακή Νομική Βιβλιοθήκη nbonline.gr επικοινωνήστε μαζί μας με email ή τηλεφωνικώς.