ΣτΕ Ολ 26/2014 [Ακύρωση έγκρισης περιβαλλοντικών όρων εκτροπής ποταμού Αχελώου] (Παρατηρήσεις: Ε. Τροβά)

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ & ΔΙΚΑΙΟ

Τεύχος 4/2013, Οκτώβριος - Νοέμβριος - Δεκέμβριος

Φυσικό Περιβάλλον - Ενέργεια - Χωροταξία - Πολεοδομία - Δόμηση - Δημόσια Έργα - Μνημεία

Εκδίδεται από το 1997 - Τριμηνιαία έκδοση

Αγόρασέ το στο nb.org

ΦΠ €90.00
ΝΠ €135.00 *

* Οι τιμές περιλαμβάνουν ΦΠΑ.

Θεματολογία νέων άρθρων;

Αν έχετε κάποια ιδέα πατήστε εδώ

Αν έχετε κάποια ερώτηση ή ένα άρθρο για δημοσίευση

πατήστε εδώ

Απόσπασμα

Το επίδικο σχέδιο διαχείρισης υδάτων, παρ΄ ότι αφορά έργο εθνικής εμβέλειας, τεραστίου εύρους και αντιστοίχων συνεπειών, δεν είναι προϊόν ολοκληρωμένης διαδικασίας προγραμματισμού, αλλ΄ αποσκοπεί αποκλειστικά στην πραγματοποίηση έργου, του οποίου οι περιβαλλοντικοί όροι θεωρήθηκαν δεδομένοι, αφού ελήφθη υπ΄ όψη η ΜΠΕ του 2002, η οποία είχε συνταχθεί πριν την έγκριση του σχεδίου διαχείρισης και προς την οποία προσαρμόστηκε το σχέδιο διαχείρισης. Δεδομένου δε ότι δεν βεβαιώνεται ότι οι στόχοι του σχεδίου δεν μπορούσαν να επιτευχθούν με άλλα μέσα, τα οποία θα συνιστούσαν καλύτερη περιβαλλοντική επιλογή ούτε προκύπτει ότι έχουν ληφθεί όλα τα πρακτικώς εφικτά μέτρα μετριασμού των αρνητικών συνεπειών του σχεδίου μεταφοράς ύδατος στην κατάσταση του συστήματος επιφανειακών και υπογείων υδάτων του ποταμού Αχελώου, με το επίδικο έργο παραβιάζονται οι διατάξεις της Οδηγίας 2000/60/ΕΚ, όπως ερμηνεύτηκαν με την από 11.9.2012 απόφαση ΔΕΕ. Με τη διαδικασία που ακολουθήθηκε δεν ικανοποιήθηκε η απαιτούμενη από την Οδηγία 85/337/ΕΟΚ υποχρέωση ενημερώσεως και συμμετοχής του κοινού. Το επίδικο έργο αναμένεται να επηρεάσει σημαντικά τις προστατευόμενες περιοχές, συνεπώς προκειμένου να επιτραπεί ήταν αναγκαίο να διενεργηθεί η δέουσα εκτίμηση των επιπτώσεών του στις περιοχές που αφορά. Εν τούτοις υπάρχει σοβαρή έλλειψη αξιόπιστων και επικαιροποιημένων ποιοτικών και ποσοτικών δεδομένων για την ορνιθοπανίδα, που καθιστούν αδύνατη τη δέουσα εκτίμηση και δημιουργούν εύλογες αμφιβολίες ως προς την απουσία επιβλαβών συνεπειών για την ακεραιότητα των οικείων προστατευομένων τόπων και ζωνών. Η απουσία πλήρους γνώσης όλων των επιπτώσεων του επιδίκου σχεδίου καθιστά αδύνατη τη στάθμιση της βλάβης των προστατευομένων ειδών και τόπων και των επιτακτικών λόγων σημαντικού δημοσίου συμφέροντος καθώς και τη διαπίστωση της υπάρξεως λιγότερο επιβλαβών εναλλακτικών λύσεων. Εν όψει τούτων, με το επίδικο έργο παραβιάζονται οι διατάξεις της Οδηγίας 92/43/ΕΚ, όπως ερμηνεύτηκαν με την από 11.9.2012 απόφαση ΔΕΕ. Αν ένα έργο ή κατασκευή κριθούν ιδιαιτέρως σημαντικά οποιαδήποτε επέμβαση σε προστατευόμενο στοιχείο πολιτιστικής κληρονομιάς επιτρέπεται, μόνον αν συντρέχει εξαιρετική περίπτωση μείζονος έργου, που εξυπηρετεί ζωτικές ανάγκες του κοινωνικού συνόλου. Στην περίπτωση αυτή μπορεί να επιτραπεί η επέμβαση, μόνον αν διαπιστωθεί ύστερα από εξαντλητική διερεύνηση εναλλακτικών λύσεων, ότι είναι αδύνατη η κατασκευή του έργου σε άλλη θέση ή κατά τέτοιο τρόπον, ώστε να μην θίγεται το μνημείο. Η σχετική κρίση της Διοικήσεως πρέπει να στηρίζεται σε όλως ειδική αιτιολογία ως προς τη σημασία του έργου σε σχέση με την πολιτιστική αξία του θιγομένου μνημείου και ως προς την ανυπαρξία εναλλακτικής λύσεως. Εν προκειμένω ακυρώθηκε η ΚΥΑ, με την οποία εγκρίθηκε η ΜΠΕ 1995 του επιδίκου έργου, για τον λόγο ότι δεν είχε αξιολογηθεί το Μοναστήρι Αγ. Γεωργίου Μυροφύλλου, το οποίο έχει χαρακτηριστεί ως ιστορικό διατηρητέο μνημείο, ούτε τα υπόλοιπα πολιτιστικά στοιχεία περιοχής Συκιάς σε σχέση με τους ορισμούς της Διεθνούς Συμβάσεως της Γρανάδας, προκειμένου να κριθεί, αν αποτελούν μνημειακές κατασκευές ιδιαιτέρως σημαντικές και αν υπάγονται στο αυστηρό προστατευτικό καθεστώς που θεσπίζει καθώς και ότι με τη Μελέτη αυτή δεν εξετάστηκαν εναλλακτικές λύσεις ως προς τον τρόπο κατασκευής, τη διάρθρωση και το μέγεθος των επιμάχων έργων, προκειμένου να πραγματοποιηθεί η εκτροπή του ύδατος του Αχελώου κατά τρόπον, ώστε ν΄ αποτραπεί η καταστροφή τουλάχιστον των περισσότερο αξιόλογων από τα εγγύς κείμενα μνημεία και γενικότερα να μειωθούν οι δυσμενείς επιπτώσεις απ΄ τα έργα. Ως προς τα γεφύρια και τις αρχαιολογικές θέσεις της περιοχής, πλην της θέσης Διάσελλο, στην οποία έχει γίνει ανασκαφή και έχει εκδοθεί απόφαση του Υπουργού Πολιτισμού για την κατάκλυσή της, προβλέπεται εκτέλεση των ανασκαφών πριν την κατάκλυσή τους, όχι πάντως πριν την εκτέλεση των έργων. Ως εκ τούτου στην ουσία μετατίθεται στο μέλλον η ενδελεχής και τεκμηριωμένη αξιολόγηση των εν λόγω πολιτιστικών στοιχείων, ενώ με την προσβαλλομένη πράξη επιτρέπεται η κατασκευή του έργου χωρίς να έχουν ληφθεί υπ΄ όψη τα απαιτούμενα δεδομένα και χωρίς να έχει προηγηθεί η απαιτούμενη εξέταση εναλλακτικών λύσεων ως προς τον τρόπο πραγματοποίησης της εκτροπής. Ως προς τους νερόμυλους της περιοχής, για τους οποίους η καταγραφή δεν είναι πλήρης, αλλ΄ ενδεικτική και τις εκκλησίες δεν γίνεται αναλυτική και τεκμηριωμένη αξιολόγησή τους, αλλά χαρακτηρίζονται συλλήβδην ως μη ιδιαιτέρως σημαντικά μνημεία. Ειδικά δε ως προς τις εκκλησίες αναφέρεται ότι σχεδόν όλες είναι νεότερες. Εν όψει των ανωτέρω είναι πλημμελής η αιτιολογία ως προς την αξιολόγηση των θιγομένων μνημείων με βάση τα κριτήρια του άρθ. 24 παρ. 6 Συντ. και τη Διεθνή Σύμβαση της Γρανάδας. Παράβαση της αρχής της βιώσιμης ανάπτυξης μπορεί να ελεγχθεί ευθέως από τον ακυρωτικό δικαστή μόνον αν από τα στοιχεία της δικογραφίας και με βάση τα διδάγματα της κοινής πείρας προκύπτει ότι η προκαλουμένη από έργο ή δραστηριότητα βλάβη για το περιβάλλον είναι μη επανορθώσιμη και έχει τέτοια έκταση και συνέπειες, ώστε προδήλως να αντιστρατεύεται τη συνταγματική αυτή αρχή. Έχουν ήδη ακυρωθεί τρεις φορές από το Συμβούλιο της Επικρατείας πράξεις έγκρισης περιβαλλοντικών όρων του επιδίκου έργου, το οποίο σχεδιάστηκε αρχικώς κυρίως ως αρδευτικό, στη συνέχεια δε εν όψει των ακυρωτικών αποφάσεων ΣτΕ και των δεσμεύσεων της Χώρας από το Ενωσιακό Δίκαιο, μετεβλήθη σε ενεργειακό, αρδευτικό και δευτερευόντως υδρευτικό, με την προσβαλλομένη δε απόφαση εγκρίνονται και πάλι περιβαλλοντικοί όροι, χωρίς το έργο να έχει μελετηθεί με τον προβλεπόμενο στην εσωτερική και ενωσιακή νομοθεσία τρόπο ως προς τη διαχείριση του υδάτινου δυναμικού και την προστασία περιοχών natura και πολιτιστικών μνημείων. Στο χρονικό διάστημα μετά τους αρχικούς περιβαλλοντικούς όρους του επιδίκου έργου και τη δημοσίευση της απόφ. ΣτΕ Ολ 3478/2000 τέθηκαν σε ισχύ η Οδηγία 2000/60, το δίκτυο Natura 2000 και η νέα Κοινή Αγροτική Πολιτική. Όλα τα παραπάνω δεδομένα δεν υπήρχαν κατά τον χρόνο έκδοσης της απόφασης αυτής του Δικαστηρίου και συνεπώς τίθεται εκ νέου θέμα σεβασμού της αρχής της βιώσιμης ανάπτυξης εν όψει του νέου σχεδιασμού του έργου, των νέων περιβαλλοντικών όρων και πραγματικών και νομικών δεδομένων. Το επίδικο έργο συνεπάγεται εκτεταμένη περιβαλλοντική βλάβη σε περιοχή που περιλαμβάνεται στο δίκτυο Natura 2000, δηλ. σε ευαίσθητη από περιβαλλοντική άποψη περιοχή, υπαγομένη σε νομικό καθεστώς ιδιαίτερης προστασίας. Η επιβαλλόμενη δε από την αρχή της βιώσιμης ανάπτυξης αποτροπή ή μετριασμός και επανόρθωση της βλάβης αυτής προϋποθέτει τήρηση των κανόνων της περιβαλλοντικής νομοθεσίας, πλείστοι από τους οποίους έχουν παραβιαστεί στην προκειμένη περίπτωση. Με τα δεδομένα αυτά, το επίδικο έργο εκτροπής ποσότητας 600 εκατ. κ.μ. ύδατος ετησίως των υδάτων του Αχελώου, όπως έχει σχεδιαστεί και εγκριθεί με την προσβαλλομένη απόφαση, αντίκειται προδήλως στην αρχή της βιώσιμης ανάπτυξης, η δε προσβαλλομένη απόφαση πρέπει ν΄ ακυρωθεί στο σύνολό της.

Το παρόν περιεχόμενο είναι συνδρομητικό και πλήρως προσβάσιμο μόνο στους συνδρομητές του περιοδικού.

  • Εάν είστε συνδρομητής παρακαλώ συνδεθείτε εδώ.
  • Εάν θέλετε να γίνετε συνδρομητής αγοραστε το έργο και αποκτήστε πλήρη δικαιώματα πρόσβασης
  • Εάν θέλετε να μάθετε περισσότερα για το πως μπορείτε να γίνετε συνδρομητής στην Ψηφιακή Νομική Βιβλιοθήκη nbonline.gr επικοινωνήστε μαζί μας με email ή τηλεφωνικώς.