ΕΥΡΕΤΗΡΙΟ

ΘΕΩΡΙΑ & ΠΡΑΞΗ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ

Τεύχος 11/2020, Νοέμβριος 2020

Συνταγματικό - Διοικητικό και Ευρωπαϊκό Δίκαιο

Περιοδική έκδοση νομολογίας, νομοθεσίας, αρθρογραφίας & πρακτικής

Εκδίδεται από το 2008 - Μηνιαία έκδοση

Αγόρασέ το στο nb.org

ΦΠ €110.00
ΝΠ €160.00 *

* Οι τιμές περιλαμβάνουν ΦΠΑ.

Θεματολογία νέων άρθρων;

Αν έχετε κάποια ιδέα πατήστε εδώ

Αν έχετε κάποια ερώτηση ή ένα άρθρο για δημοσίευση

πατήστε εδώ

ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΕΣ ΑΡΧΕΣ

Ρυθμιστική αναρχία. Η χαοτική οργάνωση των ρυθμιστικών αρχών στην Ελλάδα. Η οργάνωση της δημόσιας διοίκησης μέσω των Ανεξάρτητων Ρυθμιστικών Αρχών. Η εμφάνιση συστημικών παθολογιών σχετικά με τη δημιουργία και το οργανωτικό καθεστώς των παραπάνω Αρχών. Η προσπάθεια μεταμφύτευσής τους στην ελληνική πραγματικότητα και η απουσία συγκροτημένης πολιτικής. Το έλλειμμα της εθνικής νομοθεσίας σχετικά με τη θέσπιση κανόνων συνεκτικής εφαρμογής καθώς και της εξάλειψης του κινδύνου σύγκρουσης αρμοδιοτήτων. Ευκταία η αυξημένη συνεργασία μεταξύ των δύο μοντέλων της ΕΑ και των τομεακών ρυθμιστών. Η επιτακτική ανάγκη εξορθολογισμού του ελληνικού συστήματος δημόσιας οικονομικής ρύθμισης και της ύπαρξης ενός στρατηγικού ρυθμιστικού σχεδιασμού. Νομικές Συμβολές Γ. Δελλής,

σελ. 961.

ΑΣΤΙΚΗ ΕΥΘΥΝΗ ΤΟΥ ΔΗΜΟΣΙΟΥ

Εθνικές Ενισχύσεις - Παράλειψη θέσπισης νομοθετικού πλαισίου. Αστική ευθύνη του Δημοσίου για αποζημίωση. Για να στοιχειοθετηθεί ευθύνη του Δημοσίου προς αποζημίωση λόγω πράξης ή παράλειψης των οργάνων του κατά την άσκηση της ανατεθειμένης σ’ αυτά δημόσιας εξουσίας, απαιτείται, μεταξύ άλλων, η πράξη ή παράλειψη να είναι παράνομη. Ευθύνη προς αποζημίωση γεννάται, εφόσον συντρέχουν και οι λοιπές προϋποθέσεις του νόμου, όχι μόνο όταν με πράξη ή παράλειψη οργάνου του Δημοσίου παραβιάζεται συγκεκριμένη διάταξη νόμου, αλλά και όταν παραλείπονται τα ιδιαίτερα καθήκοντα και υποχρεώσεις που προσιδιάζουν στη συγκεκριμένη υπηρεσία και προσδιορίζονται από την κείμενη νομοθεσία, τα διδάγματα της κοινής πείρας και τις αρχές της καλής πίστεως. Ευθύνη από παράνομη νομοθέτηση είτε από παράνομη παράλειψη νομοθέτησης. Εκτός αν από την νομοθέτηση ή την παράλειψή της γεννάται αντίθεση προς κανόνες δικαίου υπέρτερης τυπικής ισχύος. Επιδίκαση εύλογης αποζημίωσης λόγω ηθικής βλάβης. Αναιρετικός έλεγχος για τον προσδιορισμό του ύψους της χρηματικής ικανοποίησης μόνο αν κριθεί ότι το δικαστήριο αυτό υπερέβη τα άκρα όρια της διαγραφόμενης από την εν λόγω διάταξη εξουσίας του. Σύνδεση της εθνικής ενίσχυσης με το επίδομα ανεργίας. Αγωγή απολυμένου χαλυβουργικής βιομηχανίας για την καταβολή της ενίσχυσης. Κρίση ότι η παράλειψη των αρμοδίων οργάνων του Ελληνικού Δημοσίου προς θέσπιση νομοθετικού πλαισίου για την καταβολή της επίδικης εθνικής ενίσχυσης στους απολυμένους των χαλυβουργικών βιομηχανιών, ανεξάρτητου εκείνου που αφορά το επίδομα ανεργίας και επομένως, ανεξαρτήτως της συνδρομής των προϋποθέσεων για την καταβολή του επιδόματος αυτού, αντιβαίνει στις υπέρτερης τυπικής ισχύος ρυθμίσεις για την ενίσχυση των απολυμένων από τις χαλυβουργικές βιομηχανίες, που ορίζονται στο άρθρο 56 της Συνθήκης της ΕΚΑΧ. Στοιχειοθέτηση αστικής ευθύνης. Δεν παραγράφεται η επίδικη αξίωση που δεν ήταν δικαστικώς επιδιώξιμη πριν την ψήφιση των διατάξεων περί εθνικής συνεισφοράς. Αναιρετικώς ανέλεγκτη η κρίση περί πρόκλησης ηθικής βλάβης. Δεν χρήζει ειδικής αιτιολογίας ο καταλογισμός των δικαστικών εξόδων εις βάρος του ηττηθέντος διαδίκου. Απορρίπτεται η αίτηση αναίρεσης. ΣτΕ 1652/2020 Τμ. Α΄ (παρατ. Γ. Γαλανόπουλος),

σελ. 1038.

ΔΗΜΟΣΙΕΣ ΣΥΜΒΑΣΕΙΣ

Η σύγκρουση συμφερόντων στις δημόσιες συμβάσεις. Η μελέτη επιχειρεί αρχικώς να εξετάσει τα κύρια εννοιολογικά χαρακτηριστικά της «σύγκρουσης συμφερόντων». Προς τούτο αναλύεται η νομική προέλευση του όρου, η τυπολογία και τα είδη της σύγκρουσης, καθώς και η έννοια που προσέλαβε στο δίκαιο των δημοσίων συμβάσεων. Στην συνέχεια αναπτύσσεται το πεδίο εφαρμογής των κανόνων αποτροπής συγκρούσεων συμφερόντων ως προς τα εμπλεκόμενα πρόσωπα και ως προς την φύση των συμφερόντων. Εξετάζεται επίσης το ζήτημα της αντιμετώπισης των συγκρούσεων συμφερόντων και ιδίως οι διαδικασίες πρόληψης και θεραπείας της. Τέλος, επιχειρείται μία εξαντλητική θεώρηση των υποκειμενικών, των αντικειμενικών και των λειτουργικών προϋποθέσεων συνδρομής καταστάσεων που δημιουργούν σύγκρουση συμφερόντων. Νομικές Συμβολές Α. Τσιρωνάς,

σελ. 970.

ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ

Παράγων διαφύλαξης κοινωνικών δικαιωμάτων η Χριστιανική πίστη. Σε ένα ευρύτερο δικαιικό πλαίσιο η κατοχύρωση της επικρατούσας θρησκείας αποτελεί ένα αποδεκτό και σύνηθες συνταγματικό φαινόμενο που απαντάται σε λαούς με αποκλίνουσες νομικές παραδόσεις. Αντικείμενο της παρούσας μελέτης είναι η θετική επίδραση της Χριστιανικής παράδοσης κυρίως στην Ελλάδα αλλά και ευρύτερα στην Ε.Ε., στο πεδίο των κοινωνικών δικαιωμάτων με έμφαση την εκπαίδευση και τις εργασιακές σχέσεις. Η παρούσα μελέτη επικεντρώνεται αρχικά στη συνταγματική εμβέλεια της κατοχύρωσης της Χριστιανικής Πίστης ως επικρατούσας θρησκείας σε συνάρτηση με την ιστορική και πολιτισμική παράδοση της χώρας και εν συνεχεία στην ανάλυση των επιμέρους κοινωνικών δικαιωμάτων. Η διατήρηση και διαιώνιση του «παγιωμένου» θρησκευτικού φρονήματος στο πλαίσιο της εκπαιδευτικής πολιτικής κατά τις πρόσφατες κρίσεις του ΣτΕ είναι συμβατή με τις επιταγές της ΕΣΔΑ ενισχύοντας παράλληλα το έργο των ίδιων των γονέων. Συνακόλουθα, στο επίπεδο των εργασιακών σχέσεων, ερμηνεύεται η θετική επίδραση της Χριστιανικής παράδοσης στην προστατευτική εμβέλεια κατοχυρωμένων εργασιακών δικαιωμάτων σύμφωνα με την επίκαιρη ερμηνεία του ΔΕΕ. Νομικές Συμβολές Γ. Τσαούσης,

σελ. 995.

ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗ ΔΙΚΟΝΟΜΙΑ

Κυκλοφοριακές ρυθμίσεις στο κέντρο της Αθήνας. Επιβολή προσωρινών κυκλοφοριακών μέτρων και ρυθμίσεων στην περιοχή του Κέντρου της Αθήνας προς αντιμετώπιση του κινδύνου διασποράς του κορωνοϊού COVID -19. Περιορισμός κυκλοφορίας οχημάτων και αύξηση χώρου για την εξυπηρέτηση των πεζών. Παράταση ισχύος της προσβαλλόμενης απόφασης. Θεωρείται συμπροσβαλλόμενη. Δεν τίθεται ζήτημα κατάργησης της δίκης, εφόσον δεν πρόκειται για αντικατάσταση της προσβαλλόμενης πράξης. Έκδοση των προσβαλλομένων κατ’ επίκληση των ΠΝΠ για την αντιμετώπιση της πανδημίας COVID - 19. Κρίση ότι τα θεσπιζόμενα με την προσβαλλόμενη απόφαση μέτρα δεν συνιστούν πράγματι μέτρα περιορισμού της ελεύθερης κυκλοφορίας προσώπων και μέσων μεταφοράς επί σκοπώ άμεσης και επιτακτικής ανάγκης αποφυγής του κινδύνου εμφάνισης της νόσου και περιορισμού της διάδοσής της, αλλά αποτελούν αμιγώς κυκλοφοριακές ρυθμίσεις κατά την έννοια του ΚΟΚ. Μη νόμιμες και ακυρωτέες οι προσβαλλόμενες αποφάσεις, ως στερούμενες εξουσιοδοτικού ερείσματος. ΣτΕ 1992/2020 Τμ. Δ΄ (παρατ. Σ. Τσεβάς, Β. Γκούμας),

σελ. 1032.

Οργανισμός Συλλογικής Διαχείρισης - Προσωρινή ανάκληση άδειας λειτουργίας. Άδεια λειτουργίας ΟΣΔ. Πρόδηλη βασιμότητα κύριου ένδικου βοηθήματος. Έννοια ανεπανόρθωτης βλάβης. Μόνη η οικονομική ζημία, ως κατ’ αρχήν επανορθώσιμη δεν δικαιολογεί την χορήγηση αναστολής εκτέλεσης, εκτός κι εάν συντρέχουν ειδικές περιστάσεις, ως εκ των οποίων θα συνεπάγεται ανεπανόρθωτο ή δυσχερώς επανορθώσιμο κλονισμό της επιχείρησης σε βαθμό που να τίθεται σε κίνδυνο η υπόστασή της. Μη επίκληση από το Δημόσιο λόγων δημόσιου συμφέροντος που να επιβάλει την εκτέλεση της πράξης. Μη χορήγηση αναστολής λόγω του ότι η βλάβη του αιτούντος συνίσταται σε απλή ταμειακή δυσχέρεια και όχι σε ισχυρό οικονομικό κλονισμό. ΔΠρΑθ 639/2020 (Τμ. 31ο Τριμ. ως Συμβούλιο) (παρατ. Π. Λαζαράτος),

σελ. 1025.

ΕΔΔΑ

ΣΙΝΕ ΤΣΑΓΚΑΡΑΚΗΣ ΑΕΕ κατά Ελλάδας. Η αναποτελεσματικότητα του μηχανισμού εναρμόνισης της εθνικής νομολογίας ως αιτία καταδίκης της χώρας από το ΕΔΔΑ για παραβίαση του δικαιώματος δίκαιης δίκης (άρ. 6 παρ. 1 ΕΣΔΑ). Η μελέτη προσεγγίζει δύο ζητήματα, δηλαδή αυτό της σύγκρουσης και προσπάθειας εναρμόνισης των αρχών της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης και της προστασίας του περιβάλλοντος καθώς και το ζήτημα των νομολογιακών αποκλίσεων μεταξύ των Τμημάτων του ΣτΕ και της συνακόλουθης αναποτελεσματικότητας του μηχανισμού εναρμόνισης της εθνικής νομολογίας, το οποίο αποτέλεσε τη βάση για την καταδίκη της χώρας μας από το ΕΔΔΑ για παραβίαση του δικαιώματος σε δίκαιη δίκη. Διάλογος με το Διεθνές Περιβάλλον Μ.-Χ. Βλάχου-Βλαχοπούλου,

σελ. 1047.

ΘΡΗΣΚΕΙΑ

Η Χριστιανική πίστη ως παράγων διαφύλαξης κοινωνικών δικαιωμάτων. Σε ένα ευρύτερο δικαιικό πλαίσιο η κατοχύρωση της επικρατούσας θρησκείας αποτελεί ένα αποδεκτό και σύνηθες συνταγματικό φαινόμενο που απαντάται σε λαούς με αποκλίνουσες νομικές παραδόσεις. Αντικείμενο της παρούσας μελέτης είναι η θετική επίδραση της Χριστιανικής παράδοσης κυρίως στην Ελλάδα αλλά και ευρύτερα στην Ε.Ε., στο πεδίο των κοινωνικών δικαιωμάτων με έμφαση την εκπαίδευση και τις εργασιακές σχέσεις. Η παρούσα μελέτη επικεντρώνεται αρχικά στη συνταγματική εμβέλεια της κατοχύρωσης της Χριστιανικής Πίστης ως επικρατούσας θρησκείας σε συνάρτηση με την ιστορική και πολιτισμική παράδοση της χώρας και εν συνεχεία στην ανάλυση των επιμέρους κοινωνικών δικαιωμάτων. Η διατήρηση και διαιώνιση του «παγιωμένου» θρησκευτικού φρονήματος στο πλαίσιο της εκπαιδευτικής πολιτικής κατά τις πρόσφατες κρίσεις του ΣτΕ είναι συμβατή με τις επιταγές της ΕΣΔΑ ενισχύοντας παράλληλα το έργο των ίδιων των γονέων. Συνακόλουθα, στο επίπεδο των εργασιακών σχέσεων, ερμηνεύεται η θετική επίδραση της Χριστιανικής παράδοσης στην προστατευτική εμβέλεια κατοχυρωμένων εργασιακών δικαιωμάτων σύμφωνα με την επίκαιρη ερμηνεία του ΔΕΕ. Νομικές Συμβολές Γ. Τσαούσης,

σελ. 995.

ΠΑΡΑΓΡΑΦΗ

Δεν παραγράφεται η επίδικη αξίωση που δεν ήταν δικαστικώς επιδιώξιμη πριν την ψήφιση των διατάξεων περί εθνικής συνεισφοράς. Αναιρετικώς ανέλεγκτη η κρίση περί πρόκλησης ηθικής βλάβης. Δεν χρήζει ειδικής αιτιολογίας ο καταλογισμός των δικαστικών εξόδων εις βάρος του ηττηθέντος διαδίκου. Απορρίπτεται η αίτηση αναίρεσης. ΣτΕ 1652/2020 Τμ. Α΄ (παρατ. Γ. Γαλανόπουλος),

σελ. 1038.

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ

Κυκλοφοριακές ρυθμίσεις στο κέντρο της Αθήνας. Επιβολή προσωρινών κυκλοφοριακών μέτρων και ρυθμίσεων στην περιοχή του Κέντρου της Αθήνας προς αντιμετώπιση του κινδύνου διασποράς του κορωνοϊού COVID -19. Περιορισμός κυκλοφορίας οχημάτων και αύξηση χώρου για την εξυπηρέτηση των πεζών. Παράταση ισχύος της προσβαλλόμενης απόφασης. Θεωρείται συμπροσβαλλόμενη. Δεν τίθεται ζήτημα κατάργησης της δίκης, εφόσον δεν πρόκειται για αντικατάσταση της προσβαλλόμενης πράξης. Έκδοση των προσβαλλομένων κατ’ επίκληση των ΠΝΠ για την αντιμετώπιση της πανδημίας COVID - 19. Κρίση ότι τα θεσπιζόμενα με την προσβαλλόμενη απόφαση μέτρα δεν συνιστούν πράγματι μέτρα περιορισμού της ελεύθερης κυκλοφορίας προσώπων και μέσων μεταφοράς επί σκοπώ άμεσης και επιτακτικής ανάγκης αποφυγής του κινδύνου εμφάνισης της νόσου και περιορισμού της διάδοσής της, αλλά αποτελούν αμιγώς κυκλοφοριακές ρυθμίσεις κατά την έννοια του ΚΟΚ. Μη νόμιμες και ακυρωτέες οι προσβαλλόμενες αποφάσεις, ως στερούμενες εξουσιοδοτικού ερείσματος. ΣτΕ 1992/2020 Τμ. Δ΄ (παρατ. Σ. Τσεβάς, Β. Γκούμας),

σελ. 1032.

ΣΙΝΕ ΤΣΑΓΚΑΡΑΚΗΣ ΑΕΕ κατά Ελλάδας. Η αναποτελεσματικότητα του μηχανισμού εναρμόνισης της εθνικής νομολογίας ως αιτία καταδίκης της χώρας από το ΕΔΔΑ για παραβίαση του δικαιώματος δίκαιης δίκης (άρ. 6 παρ. 1 ΕΣΔΑ). Η μελέτη προσεγγίζει δύο ζητήματα, δηλαδή αυτό της σύγκρουσης και προσπάθειας εναρμόνισης των αρχών της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης και της προστασίας του περιβάλλοντος καθώς και το ζήτημα των νομολογιακών αποκλίσεων μεταξύ των Τμημάτων του ΣτΕ και της συνακόλουθης αναποτελεσματικότητας του μηχανισμού εναρμόνισης της εθνικής νομολογίας, το οποίο αποτέλεσε τη βάση για την καταδίκη της χώρας μας από το ΕΔΔΑ για παραβίαση του δικαιώματος σε δίκαιη δίκη. Διάλογος με το Διεθνές Περιβάλλον Μ.-Χ. Βλάχου-Βλαχοπούλου,

σελ. 1047.

ΣΥΝΤΑΓΜΑ

Μέριμνα για τη δημόσια υγεία - Εμβολιασμός. Συνταγμα­τική υποχρέωση του κράτους η μέριμνα για την δημόσια υγεία. Υποχρέωση της πολιτείας να λαμβάνει τα απαραίτητα μέτρα για την πρόληψη της διάδοσης και την καταπολέμηση μεταδοτικών ασθενειών, οι οποίες συνιστούν σοβαρό κίνδυνο για τη δημόσια υγεία. Ο εμβολιασμός των νηπίων και των παιδιών εντάσσεται στα μέτρα αυτά, ο οποίος διενεργείται με σκοπό την προστασία της υγείας, συλλογικώς και ατομικώς, από τις ασθένειες καθώς και την βαθμιαία εξάλειψή τους. Το μέτρο του εμβολιασμού, καθ’ εαυτό, συνιστά σοβαρή μεν παρέμβαση στην ελεύθερη ανάπτυξη της προσωπικότητας και στην ιδιωτική ζωή του ατόμου και δη στη σωματική και ψυχική ακεραιότητα αυτού, πλην όμως συνταγματικώς ανεκτή, υπό τις ακόλουθες προϋποθέσεις: α) ότι προβλέπεται από ειδική νομοθεσία, υιοθετούσα πλήρως τα έγκυρα και τεκμηριωμένα επιστημονικά, ιατρικά και επιδημιολογικά πορίσματα στον αντίστοιχο τομέα και β) ότι παρέχεται δυνατότητα εξαίρεσης από τον εμβολιασμό σε ειδικές ατομικές περιπτώσεις, για τις οποίες αυτός αντενδείκνυται. Η ως άνω παρέμβαση δεν είναι δυσανάλογη για την επίτευξη του προμνημονευθέντος συνταγματικού δημοσίου σκοπού. Θα αντέκειτο στην αρχή της ισότητας η αξίωση προσώπου να μην εμβολιαστεί, επικαλούμενο ότι δεν διατρέχει ατομικό κίνδυνο, εφόσον διαβιώνει σε ασφαλές περιβάλλον οφειλόμενο στο γεγονός ότι τα άλλα πρόσωπα του περιβάλλοντός του έχουν εμβολιαστεί. Δεν παραβιάζεται το Σύνταγμα (άρθρο 4 παρ. 1 και 2, 25 παρ. 1, 5 παρ. 1 Συντ.) και η ΕΣΔΑ (άρθρο 8, 10 ΕΔΣΑ). ΣτΕ 2387/2020 Τμ. Δ επταμ. (παρατ. Χ. Τσιλιώτης),

σελ. 1010.

ΥΓΕΙΑ

Μέριμνα για τη δημόσια υγεία - Εμβολιασμός. Συντα­γμα­τική υποχρέωση του κράτους η μέριμνα για την δημόσια υγεία. Υποχρέωση της πολιτείας να λαμβάνει τα απαραίτητα μέτρα για την πρόληψη της διάδοσης και την καταπολέμηση μεταδοτικών ασθενειών, οι οποίες συνιστούν σοβαρό κίνδυνο για τη δημόσια υγεία. Ο εμβολιασμός των νηπίων και των παιδιών εντάσσεται στα μέτρα αυτά, ο οποίος διενεργείται με σκοπό την προστασία της υγείας, συλλογικώς και ατομικώς, από τις ασθένειες καθώς και την βαθμιαία εξάλειψή τους. Το μέτρο του εμβολιασμού, καθ’ εαυτό, συνιστά σοβαρή μεν παρέμβαση στην ελεύθερη ανάπτυξη της προσωπικότητας και στην ιδιωτική ζωή του ατόμου και δη στη σωματική και ψυχική ακεραιότητα αυτού, πλην όμως συνταγματικώς ανεκτή, υπό τις ακόλουθες προϋποθέσεις: α) ότι προβλέπεται από ειδική νομοθεσία, υιοθετούσα πλήρως τα έγκυρα και τεκμηριωμένα επιστημονικά, ιατρικά και επιδημιολογικά πορίσματα στον αντίστοιχο τομέα και β) ότι παρέχεται δυνατότητα εξαίρεσης από τον εμβολιασμό σε ειδικές ατομικές περιπτώσεις, για τις οποίες αυτός αντενδείκνυται. Η ως άνω παρέμβαση δεν είναι δυσανάλογη για την επίτευξη του προμνημονευθέντος συνταγματικού δημοσίου σκοπού. Θα αντέκειτο στην αρχή της ισότητας η αξίωση προσώπου να μην εμβολιαστεί, επικαλούμενο ότι δεν διατρέχει ατομικό κίνδυνο, εφόσον διαβιώνει σε ασφαλές περιβάλλον οφειλόμενο στο γεγονός ότι τα άλλα πρόσωπα του περιβάλλοντός του έχουν εμβολιαστεί. Δεν παραβιάζεται το Σύνταγμα (άρθρο 4 παρ. 1 και 2, 25 παρ. 1, 5 παρ. 1 Συντ.) και η ΕΣΔΑ (άρθρο 8, 10 ΕΔΣΑ). ΣτΕ 2387/2020 Τμ. Δ επταμ. (παρατ. Χ. Τσιλιώτης),

σελ. 1010.