ΔΕΕ C-61/11 PPU, απόφ. της 28.4.2011 [Επιβολή ποινής φυλάκισης σε παράνομα διαμένοντα υπήκοο τρίτου κράτους - Παράβαση διαταγής εγκατάλειψης του εδάφους του κράτους εντός ορισμένης προθεσμίας] (παρατ. Χρ. Νάιντος)

ΠΟΙΝΙΚΗ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ

Τεύχος 11/2016, Νοέμβριος

Νομοθεσία, Νομολογία, Θεωρία & Πράξη του Ποινικού Δικαίου

Εκδίδεται από το 1998 - Μηνιαία έκδοση

Αγόρασέ το στο nb.org

ΦΠ €120.00
ΝΠ €180.00 *

* Οι τιμές περιλαμβάνουν ΦΠΑ.

Θεματολογία νέων άρθρων;

Αν έχετε κάποια ιδέα πατήστε εδώ

Αν έχετε κάποια ερώτηση ή ένα άρθρο για δημοσίευση

πατήστε εδώ

Απόσπασμα

Εισαγωγή ΤοεγχείρηματηςΕυρωπαϊκήςολοκλήρωσηςστοντομέατουποινικούδικαίουκαιτηςδικαστικήςσυνεργασίαςσεποινικέςυποθέσεις,ιδίωςμετάτηΣυνθήκητηςΛισαβόναςμετιςδιατάξειςτουχώρουελευθερίας,ασφάλειαςκαιδικαιοσύνηςκαιτηθέσησεισχύτουΧάρτητωνΘεμελιωδώνΔικαιωμάτωντηςΕΕ,έχειπλέοναποκτήσειένανιδιαίτεραταχύκαιεπιταχυνόμενορυθμό,οοποίοςσεεπίπεδοεπικαιρότηταςαπαιτείεναργήπαρακολούθησηκαισυνεχήενημέρωση.Τόσοσενομοθετικό,όσοκαισενομολογιακόεπίπεδοηεξέλιξηείναιραγδαίακαισυνεχής.Ηγνώσηκαιενημέρωσηδε,γύρωαπότηνεπίκαιρηνομολογίατουΔΕΕκαιτουΕΔΔΑκαθίσταταιπλέον,ενόψεικαιτηςdelegeαποκλειστικήςαρμοδιότηταςτωνδικαστηριώναυτώνστηναυθεντικήερμηνείατωνδιατάξεωντουΕνωσιακούδικαίου(άρθρο267ΣυνθΛΕΕ)καιτηςΕΣΔΑ(άρθρα1,32,46)αντίστοιχα,απαραίτητηγιατονσύγχρονονομικόκαι,κυρίως,γιατονομικότηςπράξης.ΤούτοδιότιταπλείσταζητήματαπουεγείρονταιστηνομολογίατωνΔικαστηρίωντουΛουξεμβούργουκαιτουΣτρασβούργουπροέρχονταικαιαφορούνσεπραγματικέςκαικαθημερινέςκαταστάσειςπουαντιμετωπίζουνκαιπροβληματίζουνόλαταδικαστήριατωνκρατών-μελώντηςΕΕκαιτουΣυμβουλίουτηςΕυρώπης.ΙδίωςηνομολογίατουΔΕΕ,ενόψειμάλιστακαιτηςθέσηςσεισχύτουΧάρτητωνΘεμελιωδώνΔικαιωμάτων,έχειαποκτήσειεπιπλέονπροστιθέμενηαξίαδεδομένηςκαιτηςευρείαςνομοθετικήςδραστηριότηταςσεεπίπεδοΕυρωπαϊκήςΈνωσηςκαι,φυσικά,σεεθνικόεπίπεδο,καιτηςανάγκηςτηνοποίαηνομολογίααυτήεξυπηρετείγιααυτοτελήκαιενιαίαερμηνείααυτώντωννεοπαγώνκαισυχνάρηξικέλευθωνδιατάξεωνκαιθεσμώνσεόλητηνΈνωση [1] . ΣτοπαρόντεύχοςτηςΠοινικήςΔικαιοσύνηςλοιπόν,ξεκινάμιαπροσπάθειαπουαπόκαιρόήτανεπιβεβλημένη,ώστενακαλυφθείσυστηματικάτοκενόσεεπίπεδοενημέρωσηςπουυπάρχεισταεπιστημονικάπεριοδικάγύρωαπότιςνομολογιακέςκυρίωςεξελίξειςστηνομολογίατουΔικαστηρίουτηςΕυρωπαϊκήςΈνωσηςκαισεαυτήντουΕυρωπαϊκούΔικαστηρίουτωνΔικαιωμάτωντουΑνθρώπου,όσοναφοράζητήματαπουάπτονταιτουποινικούδικαίουκαιτηςδικονομίας.Εφεξήςκαιμεσυχνότητατριμήνου/τετραμήνουκαισταδιακάπυκνότερη,ηΠοινικήΔικαιοσύνηθαεμπεριέχειειδικότμήμααφιερωμένοαποκλειστικάστιςνομολογιακέςεξελίξειςσεΕυρωπαϊκόεπίπεδο,μεπαρατηρήσεις,άρθρακαισχόλιααπόνομικούςτηςπράξηςμεθεωρητικήκατάρτισηστασυναφήπεδία.Αρχικά,σταπρώτατεύχηθαεπιχειρηθείναπαρουσιαστείησχετικήκαιπρόσφατηνομολογίαγύρωαπόειδικότερεςθεματικέςμεαυξημένοενδιαφέρονκαιπρακτικήεφαρμογήγύρωαπότοποινικόδίκαιοκαιδικονομία,ενώστησυνέχεια,ηστήληθαεστιάζειαποκλειστικάστηνεπίκαιρηνομολογίαγύρωαπόποινικάκαιποινικοδικονομικάζητήματα. Παρουσίασητηςθεματικήςτουπαρόντοςτεύχους Ι.ΜεταναστευτικήπολιτικήκαιδίκαιοτηςΕΕ Ωςπρώτηθεματικήπροςπαρουσίασηεπιλέχθηκαν,ταζητήματαποινικούδικαίουπουεγείρονταιστηνομολογίατουΔΕΕκαιτέμνονταιμετημεταναστευτικήπολιτικήτηςΕΕκαιτοσχετικόνομικόπλαίσιο.Είναιδε,γεγονόςπωςστομεγαλύτεροβαθμότοπροσφυγικόκαιμεταναστευτικόζήτημαεμπίπτειστιςαρμοδιότητεςτηςΕΕκαιαντιμετωπίζεταιμέσωτηςΕνωσιακήςνομοθεσίας,ηοποία,είτεεφαρμόζεταιάμεσα(Κανονισμοί),είτεενσωματώνεταιμεδιατάξειςεσωτερικούδικαίου(Οδηγίες). ΣτοπλαίσιοτηςΕΕ,ησημαντικότερηαλλαγήεπήλθεμετηΣυνθήκητουΆμστερνταμτου1999μετηνοποίαη(τότε)ΕΚαπέκτησεουσιαστικήαρμοδιότητα [2] γιατηθέσπισηκοινώνμέτρωνπουαφορούντηχορήγησηασύλουστουςπρόσφυγες(λ.χ.,καθορισμόςτουαρμόδιουκράτους-μέλους,ελάχιστακριτήριαγιατηνυποδοχήκαιχαρακτηρισμότωναιτούντωνάσυλοωςπρόσφυγες,προσωρινήπροστασίακ.λπ.).ΉδημετάτοΣυμβούλιοτουΤάμπερετο1999τέθηκεοστόχοςγιατηθέσπισηενόςκοινούσυστήματοςασύλου.Βάσειαυτώνακολούθησανοιπρώτες«εφαρμοστικές»κοινοτικέςΟδηγίεςγύρωαπότοπροσφυγικόκαιμεταναστευτικόζήτημα,όπωςοιΟδηγίες2003/9(κυρ.ΠΔ220/2007),2004/83(γιατονκαθορισμόατόμωνωςπρόσφυγες),2005/85(γιατιςκοινέςδιαδικασίεςχορήγησηςασύλου)(κυρ.ΠΔ113/2013),καιοΚανονισμός343/2003,ΔουβλίνοΙΙ,πουαντικατέστησετηΣυνθήκητουΔουβλίνουτου1997,γιατουςκανόνεςκαθορισμούτουκράτους-μέλουςπουείναιυπεύθυνογιατηνεξέτασητουασύλου. ΗΣυνθήκητηςΝίκαιαςμετάεισήγαγετοσύστηματηςαυξημένηςπλειοψηφίαςστοΣυμβούλιοκαιτηςσυναπόφασηςμετοΕυρ.Κοιν.(άρθρο67παρ.5ΣυνθΕΚ).Κατάτηνπερίοδοαυτήν,θεσπίστηκεστονΚώδικαΣυνόρωντουΣένγκενηυποχρέωσηεπιβολήςκυρώσεωνγιατηνπαράνομηείσοδοεκτόςαπόσημείαεισόδουτωνεξωτερικώνσυνόρωνήεκτόςτηςπροβλεπόμενηςδιάρκειας [3] .Κατάτοίδιοδιάστημαθεσπίστηκανεπίσηςταευρωπαϊκάνομοθετήματαπουπροέβλεπανκυρώσειςγιαταπρόσωπαπουδιευκολύνουντηνπαράνομηείσοδο,παραμονήκ.λπ.προσώπωνπουδενέχουνδικαίωμαεισόδουστηνΕΕ.ΗνομοθεσίααυτήπουρητάαναφέρεταισεκυρώσειςγιατέτοιουείδουςσυμπεριφορέςείναιηΟδηγία2001/51/ΕΚτουΣυμβουλίου,της28ηςΙουνίου2001,γιατησυμπλήρωσητωνδιατάξεωντουάρθρου26τηςΣύμβασηςεφαρμογήςτηςΣυμφωνίαςτουΣένγκεντης14ηςΙουνίου1985 [4] ,ηΟδηγία2002/90/ΕΚτουΣυμβουλίου,της28ηςΝοεμβρίου2002,γιατονορισμότηςυποβοήθησηςτηςπαράνομηςεισόδου,διέλευσηςκαιδιαμονής [5] ,ηΑπόφαση-πλαίσιο2002/946/ΔΕΥτουΣυμβουλίου,της28ηςΝοεμβρίου2002,γιατηνενίσχυσητουποινικούπλαισίουγιατηνπρόληψητηςυποβοήθησηςτηςπαράνομηςεισόδου,διέλευσηςκαιδιαμονής [6] μετιςοποίεςηεθνικήέννομητάξηουσιαστικάεναρμονίστηκεμετοΝ3386/2005 [7] .Καθόσονόμωςκατάτοδιάστημααυτό,ηαρμοδιότητατης(πρώην)ΕΚστοντομέατουποινικούδικαίουδενείχεαποσαφηνιστεί,οιοδηγίες2001/51/ΕΚκαι2002/90/ΕΚ,όπωςοΚώδικαςΣυνόρωντουΣένγκεν,έκανανλόγοαορίστωςσε«αποτελεσματικές,ανάλογεςκαιαποτρεπτικέςκυρώσεις»γιατιςοριοθετούμενεςσεαυτέςσυμπεριφορές,χωρίςνακάνουνκάποιαρητήαναφοράσευποχρέωσηποινικοποίησης,καίτοιαυτόήτανπουξεκάθαραυπονοούσαν,διότιρητώςτυποποιούσανσυμπεριφορέςκαιτρόπουςσυμμετοχικήςδράσης [8] .ΣαφήςυποχρέωσηποινικοποίησηςυπήρχεμόνοστηνΑπόφαση-πλαίσιο2002/946/ΔΕΥ,ηοποίαέθετεκαικατώταταπλαίσιαποινών [9] - [10] . Στησυνέχεια,καιστοπλαίσιοτουπρογράμματοςτηςΧάγης(2005-2009),ενισχύθηκεηεναρμόνισητωνσχετικώνμέτρων,μεπιοχαρακτηριστικόπαράδειγμααυτότηςΟδηγίας2008/115/ΕΚγιατηνεπιστροφήτωνπαρανόμωςδιαμένοντωνυπηκόωντρίτωνχωρών(κυρ.Ν3907/2011)καιτηνΟδηγία2009/52/ΕΚΣχετικάμετηνεπιβολήελάχιστωνπροτύπωνόσοναφοράτιςκυρώσειςκαιταμέτρακατάτωνεργοδοτώνπουαπασχολούνπαράνομαδιαμένοντεςυπηκόουςτρίτωνχωρών(κυρ.Ν4052/2012) [11] .Κατάτοίδιοχρονικόδιάστημα,δηλαδήμέχρικαιτηθέσησεισχύτηςΣυνθήκηςτηςΛισαβόναςτο2009,ορόλοςτουΔΕΚπαρέμεινεπεριορισμένος,ανκαιαπότο2007ξεκίνησεηυποβολήτωνπρώτωνπροδικαστικώνερωτημάτωνκαιυποθέσεων. ΣτησυνέχειαηΣυνθήκητηςΛισαβόνας,χωρίςναεπιφέρειαλλαγέςστοσύστηματηςαυξημένηςπλειοψηφίας,αντιμετώπισετοζήτηματηςχορήγησηςασύλου(προσφυγικού)καιτηςαντιμετώπισηςτηςμετανάστευσηςσταάρθρα78,79και80τηςΣυνθΛΕΕ,τοοποίο,τουλάχιστονκατάτιςδιακηρύξειςτηςΣυνθήκηςκαιπλέονφυσικάτουπροϋπάρχοντοςστόχουγιατηθέσπισηενόςενιαίουκαθεστώτοςασύλου,μηχανισμώνκ.λπ.,στηρίζεταιστιςαρχές«τηςαλληλεγγύηςκαιτηςδίκαιηςκατανομήςευθυνώνμεταξύτωνκρατών-μελών [12] ,«τηςμηεπαναπροώθησης»τωνπροσφύγωνσύμφωναμεταισχύονταστηΣύμβασητηςΓενεύηςκαιτοΠρωτόκολλοτηςΝέαςΥόρκης [13] .ΌπωςέχεισυναφώςτονιστείκαιαπότοΔΕΕ«ηΣύμβασητηςΓενεύηςαποτελείτοθεμέλιολίθοτουδιεθνούςνομικούπλαισίουγιατηδιεθνήπροστασίατωνπροσφύγων»καιοιΕυρωπαϊκέςοδηγίεςθεσπίστηκανγιανακαθοδηγήσουντακράτη-μέληκατάτηνεφαρμογήτης [14] . Επιπλέοναξίζεινααναφερθείηεξήςπρόβλεψηστοάρθρο78παρ.3ΣυνθΛΕΕ(πρώηνάρθρο64παρ.2ΣυνθΕΚ)ότι:«Εφόσονέναήπερισσότερακράτη-μέληαντιμετωπίζουνεπείγουσακατάσταση,λόγωαιφνίδιαςεισροήςυπηκόωντρίτωνχωρών,τοΣυμβούλιομπορείναεκδίδει,μετάαπόπρότασητηςΕπιτροπής,προσωρινάμέτραυπέρτουενλόγωκράτους-μέλουςήτωνενλόγωκρατών-μελών.ΤοΣυμβούλιοαποφασίζειμετάαπόδιαβούλευσημετοΕυρωπαϊκόΚοινοβούλιο». Πλέον,βάσειτηςΣυνθήκηςτηςΛισαβόναςείναιδεδομένοότιηΕΕέχειτηναρμοδιότηταναεναρμονίσειπλήρωςταεθνικάδίκαιαωςπροςτηχορήγησηασύλου,δηλαδήτηναναγνώρισητουκαθεστώτοςτουπρόσφυγα,τηρουμένωντωναρχώντηςεπικουρικότηταςκαιαναλογικότητας [15] .Βέβαια,ηαρμοδιότητααυτήείναισυντρέχουσα,ηΕΕδηλαδήδενυπέχειυποχρέωσηναπράξεικάτιτέτοιο.Επίσης,ηΣυνθΛΕΕ [16] κάνειλόγογια«εταιρικέςσχέσειςκαισυνεργασίαμετρίτεςχώρεςγιατηδιαχείρισητωνροώνπροσώπωνπουζητούνάσυλοήεπικουρικήήπροσωρινήπροστασία»σηματοδοτώνταςέτσιτηναρμοδιότηταπλέοντηςΕΕνασυνάπτειδιεθνείςσυμφωνίεςμετρίτακράτηγιατηναντιμετώπισητωνπροσφυγικώνροών.Επιπλέον,οισημαντικότερεςαλλαγέςπουηΣυνθήκητηςΛισαβόναςεπέφερεείναιηπλήρηςαρμοδιότητατου(νυν)ΔΕΕστοντομέααυτόκαιηθέσησεισχύτουΧάρτητωνΘεμελιωδώνΔικαιωμάτων,οοποίοςρητάκατοχυρώνειτοδικαίωμαασύλου [17] καιτηναπαγόρευσητηςμηεπαναπροώθησης [18] .ΣτοπλαίσιοτηςτελευταίαςέχειεπικαιροποιηθείτοισχύονκαθεστώςμετηνέκδοσητηςΟδηγίας2011/95/ΕΕ,γιατιςπροϋποθέσειςαναγνώρισηςδικαιούχωνδιεθνούςπροστασίαςκαιπροσφύγων(κυρ.ΠΔ141/2013),τουνέουΚανονισμούΔουβλίνου«ΙΙΙ»,604/2013/ΕΕγιατονπροσδιορισμότουκράτους-μέλουςπουείναιυπεύθυνογιατηνεξέτασηαίτησηςδιεθνούςπροστασίας,τηνΟδηγία2013/32/ΕΕσχετικάμεκοινέςδιαδικασίεςγιατηχορήγησηκαιανάκλησητουκαθεστώτοςδιεθνούςπροστασίας(κυρ.Ν4251/2014μετονοποίοντροπ.οΝ3917/2011,καικυρ.μετοΝ4375/2016),τηνΟδηγία2013/33/ΕΕγιατιςδιαδικασίεςγιατηνυποδοχήτωναιτούντωνδιεθνήπροστασία(κυρ.μερικώςμετοΝ4375/2016)κ.λπ. II.Οιαποφάσειςτουπαρόντοςτεύχους ΟιαποφάσειςτουΔΕΕπουπαρουσιάζονταιστοπαρόντεύχοςεπιλύουνπολύενδιαφέρονταζητήματαπουόμοιάτουςαντιμετωπίζονταικαθημερινάαπόταποινικάδικαστήριατηςχώρας,ανκαισυχνάχωρίςναλαμβάνονταιυπόψηοιΕυρωπαϊκέςπαράμετροι.Οιπερισσότερεςαπόαυτέςεντάσσονταιστηνευρύτερηθεματικήπουαφοράστιςεθνικέςποινικέςκυρώσειςγιαπαράνομηείσοδο,παραμονή,διαμονήκαιεπανείσοδουπηκόωντρίτωνχωρών [19] πουδενέχουνδικαίωμαεισόδουστηχώρακαιτησυμβατότητααυτώνμετοΕνωσιακόδίκαιοκαι,συγκεκριμένα,μετηνΟδηγία2008/115ΕΚ,ηοποίαστηνημεδαπήενσωματώθηκεμετονΝ3907/2011 [20] ,καιτιςυποχρεώσειςπουαπορρέουναπόαυτήν [21] .ΠαράτηνπάγιαθέσητουΔΕΕότιοιΣυνθήκεςκαιηΟδηγία2008/115,«δεναποκλείουντηνποινικήαρμοδιότητατωνκρατών-μελώνστοντομέατηςπαράνομηςμετανάστευσηςκαιτηςπαράνομηςδιαμονής»καιότιτακράτη-μέλημπορούν«ναχαρακτηρίσουντηνπαράνομηείσοδο,διαμονή,κ.λπ.,ωςπλημμέλημακαιναπροβλέψουνποινικέςκυρώσειςγιανααποτρέψεικαινατιμωρήσειτηδιάπραξητέτοιωνπαραβιάσεων» [22] ,σεόλεςτιςπαραπάνωαποφάσειςπληντηςαπόφασηςτης1ηςΟκτ.2015,C-290/14,SkerdjanCelaj,ηοποίααφορούσεστηνεπανείδοσοστοέδαφοςκράτους-μέλους,τοΔΕΕ,διαπίστωσεασυμβατότητατωνεθνικώννομοθεσιώνπουπροβλέπουνποινέςστερητικέςτηςελευθερίαςκαιτηςεφαρμογήςτουςμετοΕυρωπαϊκόπλαίσιο,γιατολόγοότιοικυρώσειςαυτέςστηνπραγματικότηταυπέσκαπταντηνΕυρωπαϊκήνομοθεσίακαιτοσκοπότηςπουείναιηαπομάκρυνσητωνπαρανόμωςεισελθόντωνκαιδιαμενόντωνυπηκόωντρίτωνχωρώναπότοέδαφοςτηςΕΕ. ΤοσκεπτικόπουουσιαστικάακολουθείτοΔΕΕστιςπαρουσιαζόμενεςαποφάσειςείναιαρκετάσαφέςκαιεύκολακατανοητό:Στοβαθμόπουοιποινικέςκυρώσειςυποβάλλονταισεπρόσωπαπουδενέχουνυπαχθείσεαναγκαστικάμέτρααπομάκρυνσης(διοικητικήκράτησηκαιαναγκαστικήεγκατάλειψητουεδάφουςτωνκρατών-μελών),αυτέςέχουν,έστωδυνητικά,ωςαποτέλεσματηνπαραμονήτωνπαράτυπωνμεταναστώνστακράτη-μέλητηςΈνωσης,τοοποίοόμωςαντιβαίνειτοσκοπότηςΟδηγίας2008/115πουείναιηεπιστροφήκαιηαπομάκρυνσήτουςαπότοέδαφοςτηςΕΕ.Γιατολόγοαυτό,οιεθνικέςδιατάξειςπρέπειναυποχωρούνσετέτοιεςπεριπτώσειςώστεναδιασφαλίζεταιηαποτελεσματικήεφαρμογήτουδικαίουτηςΕΕκαιναεξυπηρετούνταιοιστόχοιτου.Ενολίγοιςδηλαδή,τοΔΕΕδέχεταιωςκατ’αρχήνσύμφωνημετοδίκαιοτηςΕΕτηνεπιβολήποινικώνκυρώσεωνστερητικώντηςελευθερίαςμόνονότανουπήκοοςτρίτηςχώραςπουδιώκεταιγιαπαράνομηείσοδο,διαμονή,κ.λπ.δενέχειυπαχθείστααναγκαστικάμέτρααπομάκρυνσης,ταοποίαπροβλέπονταιαπότηνΟδηγία2008/115 [23] .Ωστόσο,τοΔΕΕδέχεταιότιηεπιβολήποινικώνκυρώσεωνδεναντιβαίνεισεόλεςτιςπεριπτώσειςτοσκοπότηςΟδηγίας2008/115,όπωςλ.χ.συμβαίνειμετηνεπιβολήχρηματικώνπροστίμων [24] ήστηνπερίπτωσηεπανεισόδουτουαλλοδαπούκατόπιντηςαπέλασήςτουμεαναγκαστικάμέτρακαιτηςεπιβολήςσεαυτόναπαγόρευσηςεισόδου,τοοποίοστηχώραμαςγίνεταιμεεγγραφήστονκατάλογοανεπιθύμητωναλλοδαπών [25] . Στοπλαίσιοαυτό,αξιοσημείωτοενδιαφέρονπαρουσιάζουνεπίσηςηαπόφασητης19ηςΣεπ.2013,C-297/12,FilevκαιOsmani,πουαφοράστημεγίστηδιάρκειααπαγόρευσηςεπανεισόδουκαιστηνέγερσηποινικώνευθυνώνλόγωπαραβίασηςτηςαπαγόρευσηςαυτήςκαισεζητήματαμεταβατικούδικαίου,όπωςκαιηαπόφασητης11ηςΙουν.2015,C-554/13,Ι.O.,ηοποίαοριοθετείτακριτήριαγιατονχαρακτηρισμόενόςπροσώπουωςεπικίνδυνουγιατηδημόσιατάξηπουαπαιτείταινασυντρέχειγιατηνεπιβολήτηςαπέλασηςκαιτηςαπαγόρευσηςεπανεισόδουστηχώραειςβάροςτουκαιτηδιατήρησηαυτή.Τέλος,ιδιαίτεροενδιαφέρονπαρουσιάζεικαιηαπόφασητης10ηςΑπρ.2012,C-83/12PPU,MinhKhoaVo,στηνοποίαεξετάστηκετοζήτηματουκατάπόσονμπορείνααξιολογηθείστοπλαίσιοποινικήςδίκηςενώπιοντωνδικαστηρίωνενόςκράτους-μέλουςηθεώρησηεισόδουμεταναστώνπουαποκτήθηκεμεαπατηλάμέσα,ηοποίαόμωςχορηγήθηκεαπόάλλοκράτος-μέλος,τοοποίοδεντηνέχειακυρώσει.   ΔΕΕC-61/11PPU,απόφ.της28.4.2011[Επιβολήποινήςφυλάκισηςσεπαράνομαδιαμένονταυπήκοοτρίτουκράτους-Παράβασηδιαταγήςεγκατάλειψηςτουεδάφουςτουκράτουςεντόςορισμένηςπροθεσμίας](παρατ.Χρ.Νάιντος) Οδηγία2008/115/ΕΚ–Επιστροφήτωνπαράνομαδιαμενόντωνυπηκόωντρίτωνχωρών–Εθνικήρύθμισηηοποίαπροβλέπειποινήφυλάκισηςγιατουςπαράνομαδιαμένοντεςυπηκόουςτρίτωνχωρώνσεπερίπτωσημησυμμόρφωσηςπροςδιαταγήπερίεγκατάλειψηςτουεδάφουςκράτους-μέλους-ΗΟδηγία2008/115/ΕΚέχειτηνέννοιαότιαπαγορεύεινομοθεσίακράτους-μέλους,ηοποίαπροβλέπειτηνεπιβολήποινήςφυλάκισηςσεπαράνομαδιαμένονταυπήκοοτρίτουκράτουςγιατονμοναδικόλόγοότιαυτός,κατάπαράβασηδιαταγήςεγκατάλειψηςτουεδάφουςτουκράτουςαυτούεντόςορισμένηςπροθεσμίας,παραμένειεντόςτουενλόγωεδάφουςχωρίςνασυντρέχειδικαιολογητικόςλόγος(διατ.τηςαπόφ.). *Βλ.κατωτέρω,σελ.1074,τιςπαρατηρήσειςτουΧρ.Νάιντου. ΠραγματικάΠεριστατικά&ΠροδικαστικάΕρωτήματα ΟHassenElDridi,υπήκοοςτρίτηςχώρας,εισήλθεπαράνομαστηνΙταλία.Το2004εκδόθηκεειςβάροςτουαπόφασηαπέλασης,βάσειτηςοποίαςτο2010διετάχθηναεγκαταλείψειτοεθνικόέδαφοςεντόςπροθεσμίαςπέντεημερών.?ςαιτιολογίατουμέτρουαυτούπροβλήθηκεηαπουσίαεγγράφωνταυτότητας,ηέλλειψηδιαθέσιμουμεταφορικούμέσου,καθώςκαιηαδυναμία—λόγωέλλειψηςθέσεων—φιλοξενίαςτουπροσωρινώςσεκέντροκράτησης.Δεδομένουότιδενσυμμορφώθηκεπροςτηδιαταγήαυτή,οHassenElDridiκαταδικάστηκεαπότοTribunalediTrento(Ιταλία)σεφυλάκισηενόςέτους.ΤοΕφετείοτουTrento,ενώπιοντουοποίουοHassenElDridiάσκησεέφεση,ζήτησεκατ’ουσίαναπότοΔικαστήριοναδιευκρινίσειενόψεικαιτηςαρχήςτηςκαλόπιστηςσυνεργασίας,καθώςκαιτουσκοπούδιασφάλισηςτηςπρακτικήςαποτελεσματικότηταςτουδικαίουτηςΈνωσης,κατάπόσονταάρθρα15και16τηςΟδηγίας2008/115/ΕΚγιατηνεπιστροφήτωνπαράνομαδιαμενόντωνυπηκόωντρίτωνχωρώναπαγορεύουνεθνικήνομοθεσία,ηοποίαπροβλέπειτηνεπιβολήποινήςφυλάκισηςσεπαράνομαδιαμένοντααλλοδαπόγιατονμοναδικόλόγοότιπαραμένει,κατάπαράβασηδιαταγήςεγκατάλειψηςτουεθνικούεδάφουςεντόςορισμένηςπροθεσμίας,στοενλόγωέδαφοςχωρίςνασυντρέχειδικαιολογητικόςλόγος(18-25,29τηςαπόφασης). Σκεπτικότηςαπόφασης 31.Πρέπειναυπομνησθείότι,κατάτηδεύτερηαιτιολογικήτηςσκέψη,ηΟδηγία2008/115επιδιώκειτηνκαθιέρωσημιαςαποτελεσματικήςπολιτικήςαπομάκρυνσηςκαιεπαναπατρισμού,μεβάσηκοινούςκανόνες,ώστεοιενδιαφερόμενοιναεπιστρέφουνμεανθρώπινουςόρουςκαιμεπλήρησεβασμότωνθεμελιωδώνδικαιωμάτων,καθώςκαιτηςαξιοπρέπειάςτους. 32.Όπωςπροκύπτειτόσοαπότοντίτλοτηςόσοκαιαπότοπρώτοτηςάρθρο,ηΟδηγία2008/115καθιερώνει«τουςκοινούςκανόνεςκαιδιαδικασίες»πουπρέπειναεφαρμόζονταιαπόκάθεκράτος-μέλοςκατάτονεπαναπατρισμότωνπαράνομαδιαμενόντωνυπηκόωντρίτωνχωρών.Απότηνπροαναφερθείσαφράση,αλλάκαιαπότηγενικήοικονομίατηςΟδηγίαςαυτήςσυνάγεταιότιτακράτη-μέληδενμπορούννααποκλίνουναπότουςενλόγωκανόνεςκαιδιαδικασίεςπαράμόνονυπότιςσυνθήκεςπουαυτήπροβλέπει,μεταξύάλλων,αυτέςπουκαθορίζονταιστοάρθρο4αυτής. 33.Εκτωνανωτέρωσυνάγεταιότι,καίτοιηπαρ.3τουενλόγωάρθρου4παρέχειστακράτη-μέλητηνευχέρειαναθεσπίζουνήναδιατηρούνσεισχύδιατάξειςπουείναιευνοϊκότερεςγιατουςπαράνομαδιαμένοντεςυπηκόουςτρίτωνχωρώναπόεκείνεςτηςΟδηγίας2008/115,υπότονόροότιοιενλόγωδιατάξειςείναισυμβατέςπροςαυτήν,εντούτοις,ηενλόγωΟδηγίαδενεπιτρέπειστακράτηαυτάναεφαρμόσουναυστηρότερουςκανόνεςστοντομέαπουαυτήδιέπει. 34.Σημειωτέον,εξάλλου,ότιηΟδηγία2008/115καθιερώνειεπακριβώςτηδιαδικασίαπουπρέπειναεφαρμόζεικάθεκράτος-μέλοςγιατονεπαναπατρισμότωνπαράνομαδιαμενόντωνυπηκόωντρίτωνχωρώνκαικαθορίζειτηχρονικήσειράδιεξαγωγήςτωνδιαφόρωνσταδίωνπουπεριλαμβάνειδιαδοχικώςηδιαδικασίααυτή. 35.Επομένως,τοάρθρο6παρ.1τηςίδιαςαυτήςΟδηγίαςπροβλέπεικαταρχάς,κατάκύριολόγο,υποχρέωσητωνκρατών-μελώνναεκδώσουναπόφασηπερίεπιστροφήςειςβάροςκάθευπηκόουτρίτηςχώραςπουδιαμένειπαράνομαστοέδαφόςτους. 36.Στοπλαίσιοτουαρχικούαυτούσταδίουτηςδιαδικασίαςεπιστροφής,πρέπειναδίνεταιπροτεραιότητα,μετηνεπιφύλαξηεξαιρέσεων,στηνοικειοθελήεκτέλεσητηςυποχρέωσηςπουσυνεπάγεταιηαπόφασηπερίεπιστροφής,δεδομένουότιτοάρθρο7παρ.1τηςΟδηγίας2008/115ορίζειότιηενλόγωαπόφασηπροβλέπεικατάλληλοχρονικόδιάστημαγιατηνοικειοθελήαναχώρησηπουκυμαίνεταιαπόεπτάέωςτριάνταημέρες. 37.Απότοάρθρο7παρ.3και4τηςενλόγωΟδηγίαςπροκύπτειότιμόνονυπόειδικέςπεριστάσεις,όπωςηύπαρξηκινδύνουδιαφυγής,μπορούντακράτη-μέλη,αφενός,ναεπιβάλουνστοναποδέκτηαπόφασηςπερίεπιστροφήςτηνυποχρέωσηναεμφανίζεταιτακτικώςενώπιοντωναρχών,νακαταθέσεικατάλληληοικονομικήεγγύηση,νακαταθέσειέγγραφαήναπαραμένεισεορισμένομέροςή,αφετέρου,ναμηχορηγούνχρονικόδιάστημαοικειοθελούςαναχώρησηςήναχορηγούνχρονικόδιάστημαμικρότεροαπόεπτάημέρες. 38.Στηντελευταίαωςάνωπερίπτωση,όπωςεπίσηςστηνπερίπτωσηστηνοποίαηυποχρέωσηεπιστροφήςδεντηρήθηκεεντόςτηςπροθεσμίαςπουχορηγήθηκεγιατηνοικειοθελήαναχώρηση,προκύπτειαπότοάρθρο8παρ.1και4τηςΟδηγίας2008/115ότι,προκειμένουναδιασφαλισθείηαποτελεσματικότητατωνδιαδικασιώνεπιστροφής,οιδιατάξειςαυτέςεπιβάλλουνστοκράτος-μέλος,τοοποίοεξέδωσεαπόφασηπερίεπιστροφήςειςβάροςπαράνομαδιαμένοντοςυπηκόουτρίτηςχώρας,τηνυποχρέωσηναεκτελέσειτηναπομάκρυνση,λαμβάνονταςόλατααναγκαίαμέτρα,συμπεριλαμβανομένων,ενδεχομένως,αναγκαστικώνμέτρων,κατάτρόποαναλογικόκαιμεσεβασμό,μεταξύάλλων,τωνθεμελιωδώνδικαιωμάτων. 39.Ωςπροςτούτο,απότηδέκατηέκτηαιτιολογικήσκέψητηςπροαναφερθείσαςΟδηγίας,όπωςκαιαπότογράμματουάρθρου15παρ.1αυτής,προκύπτειότιτακράτη-μέληοφείλουνναεκτελέσουντηναπομάκρυνσηχρησιμοποιώνταςτακατάτοδυνατόνλιγότεροαναγκαστικάμέτρα.Μόνονεάνηυπότημορφήαπομάκρυνσηςεκτέλεσητηςαπόφασηςπερίεπιστροφήςκινδυνεύει,βάσειεκτίμησηςκάθεσυγκεκριμένηςπερίπτωσης,ναπαρακωλυθείεξαιτίαςτηςσυμπεριφοράςτουενδιαφερομένου,μπορούντακράτηαυτάναπροβούνσεστέρησητηςελευθερίαςτουμέσωκράτησης. 40.Ηστέρησηαυτήτηςελευθερίαςπρέπει,κατάτοάρθρο15,παρ.1δεύτεροεδάφιοτηςΟδηγίας2008/115,ναέχειτημικρότερηδυνατήδιάρκειακαιναδιατηρείταιμόνονκαθόσονχρόνοηδιαδικασίααπομάκρυνσηςεξελίσσεταικαιεκτελείταιμετηδέουσαεπιμέλεια.Κατάτιςπαρ.3και4τουπροαναφερθέντοςάρθρου15,μιατέτοιαστέρησητηςελευθερίαςυπόκειταισεεπανεξέτασηανάεύλογαχρονικάδιαστήματακαιαίρεταιότανπροφανώςδενυφίσταταιπλέονεύλογηπροοπτικήαπομάκρυνσης.Οιπαρ.5και6τουίδιουάρθρουκαθορίζουντημέγιστηδιάρκειατηςενλόγωστέρησηςστους18μήνες,όριοπουεπιβάλλεταισεόλατακράτη-μέλη.Εξάλλου,τοάρθρο16παρ.1τηςΟδηγίαςαυτήςαπαιτείνατοποθετούνταιοιενδιαφερόμενοισεειδικέςεγκαταστάσειςκαι,σεκάθεπερίπτωση,νακρατούνταιχωριστάαπότουςκρατούμενουςτουκοινούδικαίου. 41.ΕκτωνανωτέρωπροκύπτειότιηχρονικήσειράδιεξαγωγήςτωνσταδίωντηςδιαδικασίαςεπιστροφήςπουκαθιερώνειηΟδηγία2008/115αντιστοιχείπροςμιαδιαβάθμισητωνμέτρωνπουπρέπειναληφθούνπροκειμένουναεκτελεσθείηαπόφασηπερίεπιστροφής,διαβάθμισηπουκυμαίνεταιαπότομέτροπουαφήνειτημεγαλύτερηελευθερίαστονενδιαφερόμενο,ήτοιηχορήγησηπροθεσμίαςγιατηνοικειοθελήτουαναχώρηση,έωςμέτραπουπεριορίζουνπερισσότεροτηνελευθερίααυτή,ήτοιηκράτησησεειδικέςεγκαταστάσεις,τηρουμένηςτηςαρχήςτηςαναλογικότηταςκαθόλητηδιάρκειατωνσταδίωναυτών. 42.Είναιπροφανέςότιακόμακαιηχρήσητουωςάνωμέτρου,τοοποίοσυνιστάτοεπαχθέστεροστερητικότηςελευθερίαςμέτροπουεπιτρέπειηπροαναφερθείσαΟδηγίαστοπλαίσιοδιαδικασίαςαναγκαστικήςαπομάκρυνσης,οριοθετείταιαυστηρώς,κατ’εφαρμογήτωνάρθρων15και16τηςενλόγωΟδηγίας,προκειμένου,μεταξύάλλων,ναδιασφαλίζεταιοσεβασμόςτωνθεμελιωδώνδικαιωμάτωντωνσυγκεκριμένωνυπηκόωντρίτωνχωρών. 43.Ειδικότερα,ημέγιστηδιάρκειαπουπροβλέπεταιστοάρθρο15παρ.5και6τηςΟδηγίας2008/115έχειωςσκοπόνατεθούνπεριορισμοίστηστέρησητηςελευθερίαςτωνυπηκόωντρίτωνχωρώνπουτελούνυπόαναγκαστικήαπομάκρυνση(απόφασητης30ήςΝοεμβρίου2009,C-357/09PPU,Kadzoev,Συλλογή2009,σελ.I-11189,σκέψη56).Επιδίωξη,επομένως,τηςΟδηγίας2008/115είναιναλαμβάνεταιυπόψητόσοηνομολογίατουΕυρωπαϊκούΔικαστηρίουΑνθρωπίνωνΔικαιωμάτων,κατάτηνοποίαηαρχήτηςαναλογικότηταςεπιτάσσειναμηνπαρατείνεταιγιαδυσανάλογοχρονικόδιάστημαηκράτησηπροσώπουεναντίοντουοποίουεκκρεμείδιαδικασίααπέλασηςήέκδοσης,ήτοιναμηνυπερβαίνειτοχρονικόδιάστημαπουαπαιτείταιγιατηνεπίτευξητουεπιδιωκόμενουσκοπού(βλ.,μεταξύάλλων,ΕΔΔΑ,απόφασηSaadiκατάΗνωμένουΒασιλείουτης29ηςΙανουαρίου2008,μηδημοσιευθείσαακόμαστοRecueildesarretsetdecisions,§72και74),όσοκαιηόγδοηαπότις«Είκοσικατευθυντήριεςαρχέςσχετικάμετηναναγκαστικήεπιστροφή»,τιςοποίεςυιοθέτησεηΕπιτροπήΥπουργώντουΣυμβουλίουτηςΕυρώπηςστις4Μαΐου2005καιστιςοποίεςπαραπέμπειηΟδηγίαμετηντρίτηαιτιολογικήτηςσκέψη.Κατάτηναρχήαυτή,κάθεκράτησηπριντηναπομάκρυνσηπρέπειναείναικατάτοδυνατόνσυντομότερη. 44.ΥπότοπρίσματωνωςάνωσκέψεωνπρέπειακριβώςναεκτιμηθείκατάπόσονοικοινοίκανόνεςπουθεσπίζειηΟδηγία2008/115απαγορεύουνεθνικήνομοθεσίαόπωςηεπίμαχηστηνυπόθεσητηςκύριαςδίκης. 45.Ωςπροςτούτο,πρέπεινασημειωθεί,πρώτον,ότι,όπωςπροκύπτειαπότιςπληροφορίεςπουπαρέσχετόσοτοαιτούνδικαστήριο,όσοκαιηΙταλικήΔημοκρατίαστιςγραπτέςτηςπαρατηρήσεις,ηΟδηγία2008/115δενμεταφέρθηκεστηνιταλικήεσωτερικήέννομητάξη. 46.Κατάπάγιαόμωςνομολογία,οσάκιςκράτος-μέλοςέχειπαραλείψειναμεταφέρειεμπροθέσμωςΟδηγίαστοεσωτερικόδίκαιοήέχειπροβείσεεσφαλμένημεταφοράτηςΟδηγίας,οιιδιώτεςδύνανταιναεπικαλεστούνέναντιτουκράτουςαυτούτιςδιατάξειςτηςενλόγωΟδηγίαςοιοποίες,απόάποψηπεριεχομένου,είναιπροφανώςαπηλλαγμένεςαιρέσεωνκαιαρκούντωςακριβείς(βλ.,συναφώς,μεταξύάλλων,αποφάσειςτης26ηςΦεβρουαρίου1986,152/84,Marshall,Συλλογή1986,σελ.723,σκέψη46,καιτης3ηςΜαρτίου2011,C-203/10,AutoNikolovi,ηοποίαδενδημοσιεύθηκεακόμηστηΣυλλογή,σκέψη61). 47.Τοίδιοισχύειγιαταάρθρα15και16τηςΟδηγίας2008/115,ταοποία,όπωςπροκύπτειαπότησκέψη40τηςπαρούσαςαπόφασης,είναιαπηλλαγμένααιρέσεωνκαιαρκούντωςακριβήώστεναμηνχρειάζονταιπεραιτέρωειδικάστοιχείαπροκειμένουναμπορούνναεφαρμοσθούναπότακράτη-μέλη. 48.Εξάλλου,έναπρόσωποπουβρίσκεταιστηνκατάστασητουHassenElDridiεμπίπτειστοπροσωπικόπεδίοεφαρμογήςτηςΟδηγίας2008/115,καθότι,κατάτοάρθρο2παρ.1αυτής,ηενλόγωΟδηγίαεφαρμόζεταισευπηκόουςτρίτωνχωρώνπουδιαμένουνπαράνομαστοέδαφοςκράτους-μέλους. 49.Όπωςεπεσήμανεογενικόςεισαγγελέαςστασημεία22έως28τηςγνώμηςτου,τοσυμπέρασμααυτόδενμπορείνατεθείυπόαμφισβήτησηλόγωτουάρθρου2παρ.2στοιχ.β΄τηςΟδηγίαςαυτής,τοοποίοεπιτρέπειστακράτη-μέληνααποφασίζουνναμηνεφαρμόσουντηνενλόγωΟδηγίαστουςυπηκόουςτρίτωνχωρών,οιοποίοιυπόκεινταισεαπόφασηεπιστροφήςωςποινικήκύρωσηήωςσυνέπειαποινικήςκύρωσηςσύμφωναμετοεθνικόδίκαιο,ήυπόκεινταισεδιαδικασίεςέκδοσης.Συγκεκριμένα,απότηναπόφασηπερίπαραπομπήςπροκύπτειότι,στηνυπόθεσητηςκύριαςδίκης,ηυποχρέωσηεπιστροφήςαπορρέειαπόδιάταγματουΝομάρχητουΤορίνοτης8ηςΜαΐου2004.Εξάλλου,οιποινικέςκυρώσειςτηςπροαναφερθείσαςδιάταξηςδεναφορούντημητήρησητηςπροθεσμίαςπουχορηγήθηκεγιατηνοικειοθελήαναχώρηση. 50.Δεύτερον,επιβάλλεταιηδιαπίστωσηότι,παρότιτοδιάταγματουΝομάρχητουΤορίνοτης8ηςΜαΐου2004εμπίπτειστηνέννοιατης«απόφασηςπερίεπιστροφής»,όπωςαυτήκαθορίζεταιστοάρθρο3σημείο4τηςΟδηγίας2008/115καιχρησιμοποιείται,μεταξύάλλων,σταάρθρα6παρ.1και7παρ.1αυτής,στομέτροπουεπιβάλλειστονHassenElDridiτηνυποχρέωσηναεγκαταλείψειτοεθνικόέδαφος,ηδιαδικασίααπομάκρυνσηςτηνοποίαπροβλέπειηιταλικήνομοθεσίαστηνυπόθεσητηςκύριαςδίκηςδιαφέρειαισθητώςαπόαυτήνπουκαθιερώνειηενλόγωΟδηγία. 51.Επομένως,ενώηΟδηγίααυτήεπιβάλλειτηχορήγησηπροθεσμίαςγιαοικειοθελήαναχώρηση,ηοποίακυμαίνεταιαπόεπτάέωςτριάνταημέρες,τονομοθετικόδιάταγμα286/1998δενπροβλέπειτηνπροσφυγήστομέτροαυτό. 52.Όσοναφορά,ενσυνεχεία,τααναγκαστικάμέτραπουμπορούνναεφαρμόσουντακράτη-μέληδυνάμειτουάρθρου8παρ.4τηςΟδηγίας2008/115,όπως,μεταξύάλλων,ηπροβλεπόμενηστοάρθρο13παρ.4τουνομοθετικούδιατάγματος286/1998αναγκαστικήπροπομπήστασύνορα,επιβάλλεταιηδιαπίστωσηότι,στηνπερίπτωσηπουτέτοιαμέτραδενεπέτρεψαντηνεπίτευξητουεπιδιωκόμενουαποτελέσματος,ήτοιτηναπομάκρυνσητουυπηκόουτρίτηςχώραςειςβάροςτουοποίουαυτάελήφθησαν,τακράτη-μέληέχουντηνευχέρειαναλαμβάνουνμέτρα,ακόμακαιποινικήςφύσης,πουεπιτρέπουνειδικότερατηναποθάρρυνσητωνενλόγωυπηκόωνναπαραμείνουνεντόςτουεδάφουςτωνκρατώναυτών. 53.Εντούτοις,πρέπειναεπισημανθείότικαίτοι,κατ’αρχήν,ηποινικήνομοθεσίακαιοικανόνεςτηςποινικήςδικονομίαςεμπίπτουνστηναρμοδιότητατωνκρατών-μελών,εντούτοις,οενλόγωτομέαςτουδικαίουμπορείναεπηρεάζεταιαπότοδίκαιοτηςΈνωσης(βλ.συναφώς,μεταξύάλλων,αποφάσειςτης11ηςΝοεμβρίου1981,203/80,Casati,Συλλογή1981,σελ.2595,σκέψη27·της2αςΦεβρουαρίου1989,186/87,Cowan,Συλλογή1989,σελ.195,σκέψη19,καιτης16ηςΙουνίου1998,C-226/97,Lemmens,Συλλογή1998,σελ.I-3711,σκέψη19). 54.Κατάσυνέπεια,παράτογεγονόςότιούτετοάρθρο63πρώτοεδάφιοσημείο3στοιχ.β΄EΚ,διάταξηπουπεριλήφθηκεστοάρθρο79παρ.2στοιχείογ΄ΣΛΕΕ,ούτεηΟδηγία2008/115,πουεκδόθηκεειδικότεραβάσειτηςενλόγωδιάταξηςτηςΣυνθήκηςΕΚ,αποκλείουνποινικήαρμοδιότητατωνκρατών-μελώνστοντομέατηςπαράνομηςμετανάστευσηςκαιτηςπαράνομηςδιαμονής,ταενλόγωκράτηπρέπεινατροποποιήσουντηνομοθεσίατουςστοντομέααυτόκατάτρόποώστεναδιασφαλισθείητήρησητουδικαίουτηςΈνωσης. 55.Ειδικότερα,ταενλόγωκράτηδενμπορούνναεφαρμόσουνμιαρύθμιση,έστωκαιποινικήςφύσης,ικανήναθέσεισεκίνδυνοτηνεπίτευξητωνσκοπώνπουεπιδιώκειμιαΟδηγίακαι,συνεπώς,νατηςαφαιρέσουντηνπρακτικήτηςαποτελεσματικότητα. 56.Συγκεκριμένα,κατάτοδεύτεροκαιτρίτοαντιστοίχωςεδάφιοτουάρθρου4παρ.3τηςΣΕΕ,τακράτη-μέλη,ειδικότερα,«λαμβάνουνκάθεγενικόήειδικόμέτροικανόναδιασφαλίσειτηνεκτέλεσητωνυποχρεώσεωνπουαπορρέουναπότιςΣυνθήκεςήπροκύπτουναπόπράξειςτωνθεσμικώνοργάνωντηςΈνωσης»και«απέχουναπότηλήψηοποιουδήποτεμέτρουικανούναθέσεισεκίνδυνοτηνπραγματοποίησητωνστόχωντηςΈνωσης»,συμπεριλαμβανομένωνκαιεκείνωνπουεπιδιώκουνοιοδηγίες. 57.Σεό,τιειδικότερααφοράτηνΟδηγία2008/115,πρέπειναυπομνησθείότι,κατάτηδέκατητρίτηαιτιολογικήτηςσκέψη,εξαρτάρητώςτηχρήσηαναγκαστικώνμέτρωναπότηντήρησητωναρχώντηςαναλογικότηταςκαιτηςαποτελεσματικότηταςόσοναφοράταχρησιμοποιούμεναμέσακαιτουςεπιδιωκόμενουςστόχους. 58.Κατάσυνέπεια,τακράτη-μέληδενμπορούν,προςαντιμετώπισητηςαποτυχίαςτωναναγκαστικώνμέτρωνπουελήφθησανπροςεκτέλεσητηςαναγκαστικήςαπομάκρυνσηςσύμφωναμετοάρθρο8παρ.4τηςενλόγωΟδηγίας,ναπροβλέπουνποινήστερητικήτηςελευθερίας,όπωςαυτήτουάρθρου14παρ.5ter,τουνομοθετικούδιατάγματος286/1998,γιατονμοναδικόλόγοότιέναςυπήκοοςτρίτηςχώραςεξακολουθεί,μετάτηνκοινοποίησησεαυτόνδιαταγήςναεγκαταλείψειτοεθνικόέδαφοςκαιμετάτηνεκπνοήτηςπροθεσμίαςπουτάχθηκεμεαυτήτηδιαταγή,ναπαραμένειπαράνομαεντόςτουεδάφουςκράτους-μέλους,αλλάοφείλουννασυνεχίσουντιςπροσπάθειέςτουςπροκειμένουναεκτελεσθείηαπόφασηπερίεπιστροφής,ηοποίαεξακολουθείναπαράγειτααποτελέσματάτης. 59.Συγκεκριμένα,μιατέτοιαποινή,εξαιτίαςειδικότερατωνπροϋποθέσεώντηςκαιτουτρόπουεφαρμογήςτης,παρακωλύειενδεχομένωςτηνεπίτευξητουσκοπούπουεπιδιώκειηενλόγωΟδηγία,ήτοιτηνκαθιέρωσημιαςαποτελεσματικήςπολιτικήςαπομάκρυνσηςκαιεπαναπατρισμούτωνπαράνομαδιαμενόντωνυπηκόωντρίτωνχωρών.Ειδικότερα,όπωςεπεσήμανεογενικόςεισαγγελέαςστοσημείο42τηςγνώμηςτου,εθνικήρύθμιση,όπωςηεπίμαχηστηνυπόθεσητηςκύριαςδίκης,ενδέχεταιναυπονομεύσειτηνεφαρμογήτωνμέτρωντουάρθρου8παρ.1τηςΟδηγίας2008/115καινακαθυστερήσειτηνεκτέλεσητηςαπόφασηςπερίεπιστροφής. 60.Τούτοδεναποκλείειτηδυνατότητατωνκρατών-μελώνναθεσπίζουν,τηρουμένωντωναρχώντηςΟδηγίας2008/115καιτουσκοπούτης,διατάξειςπουρυθμίζουντηνπερίπτωσηστηνοποίατααναγκαστικάμέτραδενκατέστησανεφικτήτηναπομάκρυνσηυπηκόουτρίτηςχώρας,οοποίοςδιαμένειπαράνομαεντόςτουεδάφουςτους. 61.Κατόπιντωνανωτέρωσκέψεων,εναπόκειταιστοαιτούνδικαστήριο,τοοποίοπρέπει,στοπλαίσιοτηςδικαιοδοσίαςτου,ναεφαρμόσειδιατάξειςτουδικαίουτηςΈνωσηςκαιναδιασφαλίσειτηνπλήρηαποτελεσματικότητάτους,νααφήσειανεφάρμοστηκάθεδιάταξητουνομοθετικούδιατάγματος286/1998,ηοποίααντίκειταιστοαποτέλεσματηςΟδηγίας2008/115,ειδικότερα,τοάρθρο14παρ.5ter,τουνομοθετικούαυτούδιατάγματος(βλ.,συναφώς,αποφάσειςτης9ηςΜαρτίου1978,106/77,Simmenthal,Συλλογήτόμος1978,σελ.239,σκέψη24,της22αςΜαΐου2003,C-462/99,ConnectAustria,Συλλογή2003,σελ.I-5197,σκέψεις38και40,καιτης22αςΙουνίου2010,C-188/10καιC-189/10,MelkiκαιAbdeli,ηοποίαδενδημοσιεύθηκεακόμηστηΣυλλογή,σκέψη43).Κατ’αυτόντοντρόπο,τοαιτούνδικαστήριοθαπρέπειναλάβειπροσηκόντωςυπόψητηναρχήτηςαναδρομικήςεφαρμογήςτηςελαφρύτερηςποινής,ηοποίασυγκαταλέγεταιστιςκοινέςσυνταγματικέςπαραδόσειςτωνκρατών-μελών(αποφάσειςτης3ηςΜαΐου2005,C-387/02,C-391/02καιC-403/02,Berlusconiκ.λπ.,Συλλογή2005,σελ.I-3565,σκέψεις67έως69,καθώςκαιτης11ηςΜαρτίου2008,C-420/06,Jager,Συλλογή2008,σελ.I-1315,σκέψη59). 62.Ωςεκτούτου,στουποβληθένερώτημαπρέπειναδοθείηαπάντησηότιηΟδηγία2008/115,καιειδικότεραταάρθρα15και16αυτής,έχειτηνέννοιαότιαπαγορεύεινομοθεσίακράτους-μέλους,όπωςηεπίμαχηστηνυπόθεσητηςκύριαςδίκης,ηοποίαπροβλέπειτηνεπιβολήποινήςφυλάκισηςσεπαράνομαδιαμένονταυπήκοοτρίτουκράτουςγιατονμοναδικόλόγοότιαυτός,κατάπαράβασηδιαταγήςεγκατάλειψηςτουεδάφουςτουκράτουςαυτούεντόςορισμένηςπροθεσμίας,παραμένειεντόςτουενλόγωεδάφουςχωρίςνασυντρέχειδικαιολογητικόςλόγος.   [ 1 ].Βλ.λ.χ.τουςΝ3251/2004,Ν4236/2014,κ.λπ. [ 2 ].Άρθρα63παρ.1και2ΣυνθΕΚ. [ 3 ].Άρθρο4(3),Κανονισμός(ΕΚ)αριθ.562/2006τουΕυρωπαϊκούΚοινοβουλίουκαιτουΣυμβουλίου,της15ηςΜαρτίου2006,γιατηθέσπισητουκοινοτικούκώδικασχετικάμετοκαθεστώςδιέλευσηςπροσώπωναπότασύνορα,ΕΕL105της13.4.2006. [ 4 ].ΕΕL187της10.7.2001,σελ.45.Αυτήαφορούσεστηνυποχρέωσητωνμεταφορέωνναεπαναπροωθούντουςυπηκόουςτρίτωνχωρώνκαιτιςκυρώσειςγιατηνπαραβίασητηςυποχρέωσηςαυτής,όπωςχρηματικέςποινές,καιτηνκατάσχεσηήδήμευσητουμέσουμεταφοράς,ήπροσωρινήαναστολήήαφαίρεσητηςάδειαςεκμετάλλευσης. [ 5 ].ΕΕL328της5.12.2002,σελ.17. [ 6 ].ΕΕL328της5.12.2002,σελ.1. [ 7 ].Βλ.τηνΑιτΕκθΝ3386/2005,στηνιστοσελίδατηςΒουλήςτωνΕλλήνωνhttp://www.hellenicparliament.gr/και,Ν.Σαρρής,ΘεσμικόΠλαίσιοτηςΜετανάστευσηςσεΕθνικόκαιΕυρωπαϊκόΕπίπεδο,ΚείμεναΕργασίας2008/18,ΕθνικόΚέντρο,ΚοινωνικώνΕρευνών,Αθήναστηνιστοσελίδαhttp://www.ekke.gr/publications/wp/wp18.pdf [ 8 ].Βλ.ενδ.Οδηγία2002/90/ΕΚ,γιατονορισμότηςυποβοήθησηςτηςπαράνομηςεισόδου,διέλευσηςκαιδιαμονής,άρθρα1,2και3. [ 9 ].Άρθρο1παρ.1,2και3. [ 10 ].Βλ.αναλ.,MarkPovera,TheCriminalisationofIrregularMigrationintheEuropeanUnion,CEPSPaperinLibertyandSecurity,No.80,February2015. [ 11 ].ΕΕLL168της30.6.2009,σελ.24. [ 12 ].Άρθρο80ΣυνθΛΕΕ. [ 13 ].Άρθρο78παρ.1ΣυνθΛΕΕ. [ 14 ].Βλ.ΔΕΕ,συνεκδ.υποθέσειςC-175/08,C-176/08,C-178/08andC-179/08Συλλ.Νομ.2010,I-01493,SalahadinAbdullaandOthersv.BundesrepublikDeutschland,2Μαρ2010,σκ.52. [ 15 ].Βλ.StevePeers,EUJusticeandHomeAffairsLaw,3rded.2011,σελ.308. [ 16 ].Άρθρο78παρ.2στ.λ. [ 17 ].Άρθρο18Χάρτη. [ 18 ].Άρθρο19Χάρτη. [ 19 ].Άρθρα182ΠΚκαι83π.1Ν3386/2005. [ 20 ].ΦΕΚΑ΄7. [ 21 ].Βλ.τιςΔΕΕαπόφ.της28ηςΑπρ.2011,C–61/11PPU,ElDridi,Συλλ.Νομ.2011I-03015,ΔΕΕαπόφ.της6ηςΔεκ.2011,C-329/11,Achughbabian,Συλλ.Νομ.2011I-12695,ΔΕΕαπόφ.της6ηςΔεκ.2012,C-430/11,MdSagor,Γεν.Συλλ.2012,ECLI:EU:C:2012:777,ΔΕΕαπόφ.της19ηςΣεπ.2013,C-297/12,FilevκαιOsmani,Γεν.Συλλ.2012,ECLI:EU:C:2013:569,ΔΕΕαπόφ.της23ηςΑπρ.2015,C-38/14,SamirZaizoune,ECLI:EU:C:2015:260,ΔΕΕαπόφ.της1ηςΟκτ.2015,C-290/14,SkerdjanCelaj,ECLI:EU:C:2015:640,ΔΕΕαπόφ.της7ηςΙουν.2016,C-47/15,SélinaAffum,ECLI:EU:C:2016:408. [ 22 ].Βλ.,μεταξύάλλων,ΔΕΕαποφ.της28ηςΑπρ.2011,C-61/11PPU,ElDridi,Συλλ.Νομ2011,σελ.I-3015,σκ.54και55,καθώςκαιτης6ηςΔεκ.2011,C-329/11,Achughbabian,Συλλ.Νομ.2011,σελ.I-12695,σκ.28,33,απόφ.της19ηςΣεπ.2013,C-297/12,FilevκαιOsmani,Γεν.Συλλ.2012,ECLI:EU:C:2013:569,σκ.35. [ 23 ].Βλ.μεταξύάλλων,ΔΕΕαπόφ.της6ηςΔεκ.2011,C-329/11,Achughbabian,Συλλ.Νομ.2011I-12695,καιτης7ηςΙουν.2016,C-47/15,SélinaAffum,ECLI:EU:C:2016:408. [ 24 ].Βλ.ΔΕΕαπόφ.της6ηςΔεκ.2012,C-430/11,MdSagor,Γεν.Συλλ.2012,ιδίωςσκ.36. [ 25 ].Βλ.ΔΕΕαπόφ.της1ηςΟκτ.2015,C-290/14,SkerdjanCelaj.

Το παρόν περιεχόμενο είναι συνδρομητικό και πλήρως προσβάσιμο μόνο στους συνδρομητές του περιοδικού.

  • Εάν είστε συνδρομητής παρακαλώ συνδεθείτε εδώ.
  • Εάν θέλετε να γίνετε συνδρομητής αγοραστε το έργο και αποκτήστε πλήρη δικαιώματα πρόσβασης
  • Εάν θέλετε να μάθετε περισσότερα για το πως μπορείτε να γίνετε συνδρομητής στην Ψηφιακή Νομική Βιβλιοθήκη nbonline.gr επικοινωνήστε μαζί μας με email ή τηλεφωνικώς.