Μ. Κανελλοπούλου-Μπότη, Κοινωνικά δίκτυα και προσωπικότητα-ΙΙ

ΔΙΚΑΙΟ ΜΕΣΩΝ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ & ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ

Τεύχος 2/2012, Απρίλιος - Μάιος - Ιούνιος

Τύπος - Εκδόσεις - Ραδιοφωνία - Τηλεόραση - Κινηματογράφος - Ηλεκτρονικές επικοινωνίες - Διαδίκτυο - Πνευματική ιδιοκτησία

Εκδίδεται από το 2004 - Τριμηνιαία έκδοση

Αγόρασέ το στο nb.org

ΦΠ €98.00
ΝΠ €135.00 *

* Οι τιμές περιλαμβάνουν ΦΠΑ.

Θεματολογία νέων άρθρων;

Αν έχετε κάποια ιδέα πατήστε εδώ

Αν έχετε κάποια ερώτηση ή ένα άρθρο για δημοσίευση

πατήστε εδώ

Απόσπασμα

  ΜαρίαΚανελλοπούλου-Μπότη,   Επίκ.ΚαθηγήτριαΙονίουΠαν/μίου,Δικηγόρος   Οιχρήστεςτωνκοινωνικώνδικτύωνπαρατηρείταιότισυχνάδημοσιεύουνεθελοντικάπάραπολλέςαλλάκαθαράιδιωτικέςπληροφορίεςσεαυτά.Ηπραγματικότητααυτήέρχεταισεαντίθεσημετηνπροστασίατηςιδιωτικήςζωήςκατάτουςισχύοντεςκανόνεςδικαίου,οιοποίοιείναιπολύαυστηροί.Ηδιαφοροποίησηαυτήίσωςσηματοδοτείτηνανάγκηεπανεκτίμησηςτηςνομικήςέννοιαςτηςιδιωτικότηταςκαι,αντίστοιχα,τηςανάγκηςενόςπιοσταθερούπροσανατολισμούπροςτηναξίατηςκοινότητας,τηςσχέσης,τηςομάδαςκαιτουσυνόλου. Τακοινωνικάδίκτυα [1] ,μεκέντροτοFacebook,απασχολούντουςνομικούςκυρίωςαπότηνπλευράτηςπιθανήςπροσβολήςτηςιδιωτικήςζωήςτωνχρηστώνκαιτηςπροστασίαςτωνπροσωπικώνδεδομένωντους [2] .Απότηναρχήφαίνεταιότιπαρουσιάστηκετοπαράδοξο,απόνομικήςπλευράς,οιχρήστεςοικειοθελώςναδημοσιεύουνστακοινωνικάδίκτυαπληροφορίεςτιςοποίεςεύλογα,θαήθελαννατηρήσουναυστηράιδιωτικές [3] .Διαμορφώθηκεεπομένωςμιαέντασηκαιμιααπόκλισηαπότηθεωρητικήβάσηπουστηρίζειτοδικαίωμαστηνιδιωτικήζωήκαιτηνπροστασίατωνπροσωπικώνδεδομένωναπότηνπραγματικήπροσφοράκαιδιάχυσηιδιωτικήςφύσηςπληροφοριώναπότουςχρήστεςστακοινωνικάδίκτυα,πληροφοριώνπουσυχνάείναι,κατάτοννόμο,ευαίσθητα,μάλιστα,προσωπικάδεδομένα [4] . Ηθεωρητικήβάσητουδικαιώματοςστηνιδιωτικήζωή,όταναυτόσυνδέεταιμειδιωτικέςπληροφορίες,είναι,συγκεκριμένα,ηπροστασίατηςαυτονομίαςτουατόμουσεσχέσημετοποιεςπληροφορίεςγιααυτόθαγίνουνγνωστέςσεάλλους,καιεπομένως,ηπροστασίατηςελευθερίαςαυτοκαθορισμούτου [5] .Τοδικαίωμαστονπληροφοριακόαυτοκαθορισμόέχειαναχθείσεσυνταγματικόδικαίωμα [6] ,αναδεικνύονταςτησημασίαπουέδωσεοσυντακτικόςνομοθέτηςκαιμάλιστα,σεόλητηνΕυρώπη(προστασίακαιμέσωτηςΕυρωπαϊκήςΣύμβασηςΔικαιωμάτωντουΑνθρώπουκ.λπ. [7] ). Ηανακοίνωση(ανάρτηση)στοFacebookαπόένανχρήστηότιείναιομοφυλόφιλοςήμουσουλμάνος,αποτελεί [8] κατάτοννόμοεπεξεργασίαευαίσθητωνπροσωπικώνδεδομένων.Ησυγκατάθεσητουυποκειμένουευαίσθητωνδεδομένωνδεναρκείγιανανομιμοποιήσειτηνεπεξεργασίατους(άρθρο7παρ.2).Κατάτοημιεδάφιοα΄στ.γ΄τηςπαρ.2άρθρου7Ν2472/1997,απαιτείταιάδειατηςΑρχήςΠροστασίαςΔεδομένωνκαιγιατηνεπεξεργασίαευαίσθητωνδεδομένων,ακόμηκιόταντουποκείμενοέχειδώσειτησυγκατάθεσήτουγιατηνεπεξεργασίατους [9] .Βέβαια,παρατηρείταιότι«…οΝόμοςδενεισάγειπεριορισμούςστοδικαίωμαέκφρασηςτουυποκειμένουτωνδεδομένων,αλλάσταδικαιώματαεκείνωνπουεπεξεργάζονταιπροσωπικάδεδομέναπουδημοσιοποίησετουποκείμενο…» [10] .Σεκάθεπερίπτωσηόμως,είναισαφέςότιτουλάχιστοντοπνεύματουνόμουεπιβάλλει,έστω,κάποιονέλεγχοστηνεπεξεργασίατωνευαίσθητωνδεδομένωντωνυποκειμένωντους,καιθέτεικατάκάποιοντρόπο,ένανπροβληματισμόγιατηνεπεξεργασίααυτή-εδώ,τηδημοσιοποίηση,μάλιστα,στοδιαδίκτυο-έστωκιεάνγίνεταιαπότοίδιοτουποκείμενοτωνδεδομένων.Άλλωστε,καιησυγκατάθεση,απότοίδιοτουποκείμενο,στηνεπεξεργασίαδεδομένωναπότρίτουςδενέχεικριθείπάντοτενόμιμη:ενδεικτικά,στηναπόφαση92/2001τηςΑρχήςΠροστασίαςΠροσωπικώνΔεδομένωνκρίθηκεότιησυναίνεσηστηνεπεξεργασίαστησυγκεκριμένηπερίπτωση(υπόθεσητηλεοπτικήςεκπομπής«BigBrother»)ήταναντισυνταγματική,παράνομηκαιαντίθετησταχρηστάήθη [11] . Κιενώτονομικόπλαίσιοείναισεγενικέςγραμμέςαυτόπουπεριγράφηκε,εντυπωσιάζειηχωρίςπολλήσκέψη,καθώςφαίνεται,αθρόαδημοσίευσηαπότουςίδιουςτουςχρήστεςσυχνάιδιαίτεραιδιωτικώνπληροφοριώνστακοινωνικάδίκτυα [12] .Τιςπληροφορίεςαυτέςλογικά,ποτέδενθααποδέχοντανοιίδιοιναδουνδημοσιευμένεςπ.χ.σεμιαεφημερίδα,ηοποίαμάλιστα,σεευθείααντίθεσημεμιαδιαδικτυακήδημοσίευση,σύντομαμετάτηνέκδοσηκαικυκλοφορίατης,θαείναιιδιαίτεραδύσκολοναανευρεθείκαιναξαναδιαβαστεί. Ησταθερήβούλησητωνχρηστώνναδημοσιεύουνστακοινωνικάδίκτυαακόμηκαιτιςπιοιδιωτικέςπληροφορίεςπουτουςαφορούν [13] μαςαναγκάζειναεπανεξετάσουμετηνέννοιακαιτηναξίατηςιδιωτικότητας,κυρίωςόταναυτήφαίνεταιναυποχωρείέναντιτηςικανοποίησηςκάποιαςάλληςανάγκης-μεπρώτη,λογικά,τηνεπικοινωνία(εδώ,μέσωτωνκοινωνικώνδικτύων)καιτηνελευθερίατηςέκφρασης. Οτρόποςμετονοποίονείναισχεδιασμένατακοινωνικάδίκτυα,βέβαια,παίζειωςπροςαυτόσημαντικόρόλο,γιατίτακοινωνικάδίκτυαείναικατασκευασμέναμεστόχοτηδημόσια,ανοικτήπροσφοράπληροφορίας [14] .Όπωςο«κώδικαςείναικανόνας» [15] ,μετηνέννοιατουLessig(ητεχνολογίατωνυπολογιστώνκαθορίζει,ανάμεσασεάλλα,τησυμπεριφοράτωνχρηστών)κιεδώοκώδικαςείναινόρμα,εκφράζεικαιδημιουργείταυτόχρονατην“bydefault [16] ”ορθήσυμπεριφοράτουχρήστη.Είναιέναεύγλωττοπαράδειγμαγιατηνορθότητατουισχυρισμούότιητεχνολογίαδενείναιουδέτερη:αντίθετα,ητεχνολογίαμαςκατευθύνειπροςσυγκεκριμένησυμπεριφορά,μαςδιδάσκεισυγκεκριμένησυμπεριφοράεπίσης.Ητεχνολογίατουδιαδικτύουκαιειδικότερα,γιαταπαρόνταερωτήματα,ητεχνολογίατωνκοινωνικώνδικτύωνεπαναφέρειτοερώτημαμεποιοντρόποάραγεητεχνολογίααυτήμπορείναχρησιμοποιηθείαπότουςανθρώπουςγιανασχηματοποιήσουνόπωςθέλουνοιίδιοιτηζωήτους [17] ; Tακοινωνικάδίκτυαδενείναι,σεκαμίαπερίπτωσηοιπλατφόρμεςστιςοποίεςθασκεπτότανκανείς,ωςπρώτομέλημάτουμάλιστα,ναεφαρμόσειτιςτεχνικές“privacybydesign”,τονσχεδιασμόδηλαδήτουδικτύουμεήδηενσωματωμένεςαπότεχνολογικήςαπόψεως“δικλείδεςασφαλείας”ωςπροςτηνπροστασίατηςιδιωτικότητας [18] .Ανοικτήεπικοινωνίακαιελευθερίαέκφρασηςέρχονταισεαντίθεσημεοποιαδήποτεσκέψηγιαταυτόχρονηπροστασίατηςιδιωτικότηταςτουχρήστητουκοινωνικούδικτύου.«…Toδιαδίκτυοερμηνεύειτηλογοκρισίασανζημίακαιβρίσκειτρόπουςνα“περνά”γύρωτης...» [19] .Εάνηθέσηαυτήγίνειδεκτή,καιπαραδεχτούμεότιητεχνολογίατουδιαδικτύουκαιτωνκοινωνικώνδικτύωνειδικότεραδενμπορείναενσωματώσειασφαλιστικέςδικλείδεςασφαλείαςπουθαμπορούνναεπιβάλλουντεχνολογικάτηνομικήθέσηπερίπροστασίαςτηςιδιωτικήςζωής,τότεβρισκόμαστεμπροστάσεμιακαταρχήνομολογίααδυναμίαςρύθμισηςμετηντεχνολογία,ηοποίαθαέρθεινασυμπληρώσειτηναδυναμίασυμφωνίαςκαιεπιβολήςμιαςνομικήςρύθμισηςγιατηνπροστασίατηςιδιωτικήςζωήςστονπραγματικόκαιτονψηφιακόκόσμο. Ηερώτησηδενείναιούτεπώςθαβρούμετοντεχνολογικότρόποεπιβολήςτηςπροστασίαςιδιωτικότητας,όπωςτηνξέραμεμέχριτώρα,ούτεπώςθαφτάσουμενασυμφωνήσουμεσεμιανομικήέννοιαγιατηνιδιωτικότητα,εφαρμόσιμηκαιστονπραγματικόκαιστονψηφιακόκόσμο.Αντίθετα,καθώςεπαναδιατυπώνουμεταερωτήματάμας,ηορθήερώτησηεδώείναι,κατάτηγνώμημου,μήπωςταστοιχείαπουέχουμεγιατηνιδιωτικότηταστακοινωνικάδίκτυαμαςδιδάσκουνότιοιάνθρωποιπραγματικάενδιαφέρονταιπερισσότερογιατησχέσητουςμεάλλουςανθρώπουςπαράγιατοαντίθετο,πώςθαπροστατευτούναπότησχέσηαυτή-μήπωςοιάνθρωποιέχουνανάγκηαπόψυχολογικήςπλευράςτηνανοιχτήκαιχωρίςιδιαίτεραόριαεπικοινωνίαμετουςάλλους.Επίσης,«…ηαξίατουFacebookδενέγκειταιμόνοστοπεριεχόμενοπουπαρέχεται...αλλάστηναναπαραγωγή [20] σεηλεκτρονικήμορφήστοδιαδίκτυοτωνανθρωπίνωνσχέσεωνκαιτωνσχέσεωνεμπιστοσύνης,επομένωςμιαδικαστικήδιαμάχηλόγωπαραβίασηςτηςιδιωτικήςζωήςκαιτωνπροσωπικώνδεδομένωνείναιέναάμεσοχτύπημαστονπυρήνατωνσχέσεωνεμπιστοσύνηςκαιτωνσυνδέσμωντουςοποίουςτοFacebookσκοπεύειναυποστηρίξεικαιοιοποίοιείναιένααπαραίτητοσυστατικότηςΚοινωνίαςτηςΠληροφορίας…’ [21] -τηςκοινωνίαςγενικότερα,μπορείκάποιος,ασφαλώς,ναπροσθέσειεδώ. Έτσι,ίσωςπρέπειναεπαναδιατυπώσουμεκαιτονκανόναπερί«αυτόματης»διάπραξηςαδικοπραξίαςκαιπροσβολήςπροσωπικώνδεδομένων,γιατηνοποίαοφείλεταιμάλιστααποζημίωση,ότανκάποιοςαναρτάμιαφωτογραφίαπ.χ.απόμιακοινωνικήσυνεστίασηστοFacebookχωρίςναλάβειτησυναίνεσηόλωντωναπεικονιζόμενων [22] .Ηαποδοχήμαςότιηδημοσίευσητηςφωτογραφίαςαυτής,δενισοδυναμείκαταρχήν(“bydefault”)μεάδικηπράξησυμφωνείμετοσυνήθωςσυμβαίνονστηνπράξηκιεπομένως,απολαμβάνειτοανεκτίμητοπλεονέκτημαυπέροποιουδήποτεκανόναδικαίουότισυμβαδίζειμετηνκοινωνικήπραγματικότητα,καισυγκεκριμέναεκφράζειμιασυμπεριφοράπουείναιστηνπλειονότητατωνχρηστώνεντελώςαποδεκτή.Επίσης,ηπαραδοχήαυτήθαεπαναφέρειτησυζήτηση,λόγωτηςκοινωνικήςσχέσης,λόγωτουότιζούμεμαζίμεάλλουςκαιόχιχωριστάαπόαυτούς,μήπωςπρέπειναανεχόμαστεαυτούτουείδουςτις«προσβολές»-μήπως,μάλιστα,συζητήσουμεκαικατάπόσοπαρόμοιεςπράξειςείναιμάλισταεπιθυμητές,ωςπράξειςπουμαςφέρνουνκοντύτεραστουςάλλους,αντίναμαςαπομονώνουναπόεκείνους.Έτσιαυτόπουσυμβαίνειστακοινωνικάδίκτυαφαίνεταιναεκφράζειστηνπράξητηνιδέατου“ubuntu”,δηλαδήτηςκεντρικήςέννοιαςτηςκοινωνικήςκαιπολιτικήςοργάνωσηςστηναφρικανικήφιλοσοφία,κυρίωςστουςπληθυσμούςπουμιλούντηγλώσσαBantu [23] .Τηνέννοια“ubuntu”αναγνωρίζειηαφρικανικήήπειροςμετηνεπεξήγηση«τοναυπάρχειςσημαίνειναανήκεις»(στηνκοινωνικήομάδα),τοάτομουπάρχειωςάτομομέσωάλλωνατόμων [24] ,ηζωήπρέπειναβασίζεταισεαξίεςόπωςέντονοςανθρωπισμός,φροντίδα,συμπόνιακαισχετικέςαξίεςπουδιασφαλίζουνμιαευτυχισμένηκαιποιοτικήανθρώπινηκοινωνικήζωήμέσαστοπνεύμαμιαςοικογένειας [25] .Aυτόσημαίνειβέβαιαότι«…ηιδιωτικότητα,αξία-κλειδίστιςδυτικέςκοινωνίες,μπορείναθεωρηθείλιγότεροσημαντικήαπόμιαπροοπτικήβασισμένηστηφιλοσοφίατου“ubuntu”,ακόμηκιεάνδεχθoύμεότιυπάρχουνπολλέςέννοιεςγιατηνιδιωτικότηταστηΔύσηκαιτηνΑνατολή...» [26] , [27] . Έτσι,ηφωτογραφίαπουείμαστεμαζίμεκάποιονάλλονκαιτηνοποίαβλέπουμετυχαίαστοFacebookμπορείναμημαςπροκαλέσεικαμίααπολύτωςανησυχία,μπορείναμημαςπροσβάλειμεκανέναντρόπο-αντίθετα,μπορείναεκφράζεικαινααποδεικνύειαυτέςτιςανθρώπινεςσχέσεις,μόνομέσααπότιςοποίεςοκαθέναςμαςμπορείναπραγματωθείκαινααισθανθείυγιής [28] .Παρόμοιααλλαγήστοδίκαιοπερίιδιωτικότητας,μια«αποποινικοποίηση»τηςδημοσιοποίησηςμιαςανθρώπινηςσχέσηςμετοντρόποαυτόν(ανάρτησηφωτογραφίαςστοδιαδίκτυο),θαμαςέφερνεκοντύτερασεκάποιαεπιθυμητή,ίσως,αποδυνάμωσημιαςυπέρτουδέοντοςισχυρήςστοευρωπαϊκόδίκαιοπροστασίαςτηςατομικήςβούλησηςκαιστηνανάλογηενίσχυσητηςσημασίαςτηςκοινότητας,τηςομάδας,τηςσχέσης,τουσυνόλου. Οισκέψειςαυτέςασφαλώςδενυποτιμούντηναξίατηςπροστασίαςτηςιδιωτικήςζωήςγιατουςανθρώπους.Καιμόνοτογεγονός,βέβαια,ότισυζητείταιεάνηαξίατηςιδιωτικότηταςείναιμιααξίαλειτουργικήήμιααξίαεγγενής [29] ,σηματοδοτείμιαυποδεέστερηθέσητηςιδιωτικότηταςέναντιάλλωναξιών,γιατιςοποίεςουδέποτεέγινεπαρόμοιασυζήτηση(π.χ.αξίατηςαξιοπρέπειαςτουανθρώπου).Πραγματικά,ηπραγματοποίησηκαιηολοκλήρωσητουεαυτούσυνδέεταιαναπόσπασταμεμιααίσθησητουχώρου:«ηολοκλήρωσητουεαυτούείναιστενότατασυνδεδεμένημετηδιαδικασίατηςθέσηςτωνορίωντουκαθενός [30] »,ενώηπραγμάτωσητουεαυτούέχεισχέσημετηνελευθερίαναπαραχωρείήνααπαγορεύειτηνπρόσβασηστονεαυτότουκαθενόςήτηνικανότητανααποκαλύπτεικανείςήνακρύβειόψειςτουεαυτούτου,όπωςοκαθέναςεπιθυμεί [31] ».Αλλάηολοκλήρωση,ηπραγμάτωσητουεαυτούδενείναιδυνατή,ούτεεπιθυμητή,ούτεέχεικανένανόημα,όταναυτήεπιχειρείταιμακριάαπότουςάλλουςανθρώπους,όταναφοράέναπρόσωπομόνοτουκαιδεναφοράτιςσχέσειςτουμετουςάλλουςκαιμετοσύνολο.Έτσι,οάνθρωποςπρέπεινααντιμετωπίζεταιμέσαστοδιαπροσωπικότουπλαίσιο-όπωςσχετίζεταιμετουςάλλους [32] .Μεβάσηαυτέςτιςπαραδοχές,πουφαίνονταιναστηρίζονταιαπότηνεπιστήμη,ίσωςναπρέπειναληφθείυπόψηκαιστοδίκαιοότιησυζήτησηγιατηνακριβήθέσηκαιταόριατηςιδιωτικότηταςδενέχειασφαλώςτελειώσει,όπως,άλλωστε,αποδεικνύεται,γιαπαράδειγμα,καιαπότιςεκτενείςκαιζωντανέςδιαφοροποιήσειςσήμεραγιατοδικαίωμαστηλήθη.   [ 1 ].Γιαένανορισμότωνκοινωνικώνδικτύωνβλ.boyd,d.,andEllison,N.,(2007),SocialNetworkingSites:Definition,History,andScholarship,JournalofComputer-MediatedCommunication,13(1),διαθέσιμοστο http://jcmc.indiana.edu/vol13/issue1/boyd.ellison.html .Ηboydαναγράφειτοόνομάτηςμεμικρότοπρώτογράμμα. [ 2 ].Έχειήδησχηματισθείμεγάληβιβλιογραφίασχετικάμεαυτό,βλ.ενδεικτικάΚαράκωσταΙ.,ΔίκαιοκαιInternet,Νομικάζητήματατουδιαδικτύου,2009,τουιδίου,Προστασίατηςιδιωτικότηταςστηνκοινωνίατηςπληροφορίας,ΔiΜΕΕ2004,468επ.,Παναγοπούλου-ΚουτνατζήΦ.,ΙστότοποιΚοινωνικήςΔικτυώσεωςωςΕθνική,ΕυρωπαϊκήκαιΔιεθνήςΠρόκλησητηςπροστασίαςτηςΙδιωτικότητας,ΕκδόσειςΣάκκουλα,Αθήνα-Θεσσαλονίκη2010,ΠισκοπάνηΑ.Μ.,ΤοφαινόμενοFacebook:αποδομώνταςτοδίκαιοπροστασίαςτηςιδιωτικότητας,στοΛαμπρινουδάκηΚ.,ΓκρίτζαληΣ.,ΜήτρουΛ.&ΚάτσικαΣ.,(επιμ.)ΠροστασίατηςΙδιωτικότητας&ΤεχνολογίεςΠληροφορικήςκαιΕπικοινωνιών,ΤεχνικάκαιΚοινωνικάΘέματα,Παπασωτηρίου,2010,σελ.629-654,PapadopoulosM.,KaponiA.,PrivacyinthenookofFacebook,inBottisM.(ed.),AnInformationLawforthe21stcentury,NomikiBibliothiki,2011,σ.310,GrossR.,Informationrevelationandprivacyinonlinesocialnetworks,Proceedings,WPES’05,ProceedingsoftheACMworkshoponPrivacyintheElectronicSociety,doi>10.1145/1102199.110214,DwyerC.,HiltzS.R.PasseriniK.,TrustandPrivacyConcernwithinSocialNetworkingSites:aComparisonwithFacebookandMySpace,ProceedingsofAMCIS20(2006)07,http://aisel.aisnet.org/amcis2007/339,LivingstoneS.,Takingriskyopportunitiesinyouthfulcontentcreation:teenagers’useofsocialnetworkingsitesforintimacy,privacyandself-expression,NewMediaandSociety10(3),393-411(2008),BarnesS.B.,APrivacyParadox:SocialNetworkingintheUnitedStates(2006)FirstMonday11(9),http://www.firstmonday.org/ISSUES/issue11_9/barnes/,LivingstoneS.(2006)Children’sPrivacyOnline:ExperimentingwithBoundariesWithinandBeyondtheFamily,inR.Kraut,M.Brynin&S.Kiesler(eds)Computers,Phones,andtheInternet:DomesticatingInformationTechnology,128–44.Oxford:OxfordUniversityPress,ΒarnesS.,APrivacyParadox:SocialNetworkingintheUnitedStates,FirstMonday,volume11,number9,2006,MaddenM.&LenhartA.,Teens,privacyandonlinesocialnetworks:HowteensmanagetheironlineidentitiesandpersonalinformationintheageofMySpace(2007),PewInternetandAmericanLifeProject,RosenblumD.,ToJoinorNottoJoin:theIllusionofPrivacyinSocialNetworkswithMixedPublicandPrivateUserProfiles,ZhelevaE.&GetoorL.,Proceedingsofthe18thInternationalConferenceonworldwideweb,ACMNewYork,2009,DavidRosenblum,WhatAnyoneCanKnow:ThePrivacyRisksofSocialNetworkingSites,IEEESecurityandPrivacy,vol.5,no.3,pp.40-49,May-June2007,doi:10.1109/MSP.2007.75,BalachanderK.&WillsC.,Characterizingprivacyinonlinesocialnetworks,WOSN2008,Proceedingsonthefirstworkshopononlinesocialnetworks,NewYork,2008,StraterK.&RichterH.,StrategiesandStruggleswithPrivacyinanOnlineSocialNetworkingCommunity,Proceedingsofthe22ndBrithshHCIGroupAnnualConferenceonPeopleandComputers:Culture,Creativity,Interaction,volume1,BritishComputerSocietySwinton,2008, [ 3 ].ΠαραδείγματααναφέρονταιστοάρθροτηςΠαναγοπούλου-ΚουτνατζήΦ.,βλ.ανωτ.σελ.186επ.,πουσχολιάζεταιεδώ.Βλ.καιGrossR.&AcquistiA.,InformationRevelationandPrivacyinOnlineSocialNetworks(TheFacebookCase)Pre-proceedingsversion,ACMWorkshoponPrivacyintheElectronicSociety(WPES),2005. [ 4 ].Βλ.άρθρο7Ν2472/1997,ευαίσθηταπροσωπικάδεδομένα. [ 5 ].Δενεπιχειρείταιεδώμιαπλήρηςανάλυσητηςπροβληματικήςγιατοποιαείναιηκαταλληλότερηθεωρητικήβάσηγιατοδικαίωμαστηνιδιωτικήζωή,καθώςσεσχέσημεαυτόυπάρχει,βέβαια,μεγάληβιβλιογραφίακαιάλλωστε,οιθέσειςπ.χ.μεταξύΕυρωπαίωνκαιΑμερικανώνθεωρητικώνσυχνάδιαφέρουνπολύ.Εντελώςενδεικτικάγι'αυτήτηδιαφοράβλ.Κανελλοπούλου-ΜπότηΜ.,Ηπροστασίατηςιδιωτικήςζωήςκαιηευρωπαϊκήνομοθεσίαγιαταπροσωπικάδεδομένα-σκέψειςσεσχέσημετηνπροστασίατηςιδιωτικήςζωήςστιςΗΠΑ,τιμ.τόμοςΜ.Σταθόπουλου,Σάκκουλας,2010,833-846. [ 6 ].Βλ.ενδεικτικάΣωτηρόπουλοΒ.,Ησυνταγματικήπροστασίατωνπροσωπικώνδεδομένων,εκδ.Α.Σάκκουλα,2006. [ 7 ].ΣτιςΗΠΑμόνοηπροστασίατηςιδιωτικήςζωήςεπιτυγχάνεταισεεπίπεδοκοινήςνομοθεσίαςμεεπιλεκτική,ανάπερίπτωση,ρύθμιση(βλ.Κανελλοπούλου-ΜπότηΜ.,ό.π.). [ 8 ].AπόφασητουΕΔΔΑ,BodilLindqvist,υπόθεσηC-101/01,ΣυλλογήΝομολογίαςΕΔΔΑ2003,Ι-12971,διαθέσιμηστο www.cyberlaw.org . [ 9 ].Βλ.ΑρμαμέντουP.&ΣωτηρόπουλουB.,Προσωπικάδεδομένα,ΕρμηνείαΝ2472/1997,Σάκκουλας2005,σελ.231επ. [ 10 ].ΑρμαμέντουΠ.&ΣωτηρόπουλουΒ.,ό.π.,231. [ 11 ].Mετηναπόφαση92/2001τηςΑρχήςΠροστασίαςΔεδομένωνστηνυπόθεσηBigBrotherκρίθηκεότι«…Μεβάσηταστοιχείααυτά,είναιφανερόότιγιαλόγουςεξυπηρέτησηςτωναναγκώντηςεκπομπής,καιόχιμόνο,αφούηπροβολήείναιαδιάλειπτηκαιμέσωτουδιαδικτύου,οδηγείταισεεξαφάνισηηιδιωτικήζωήωςπυρήναςτηςανθρώπινηςπροσωπικότητας.Ηαναλαμβανόμενηυποχρέωσητείνειστονεξευτελισμότηςαξίαςτουανθρώπουκατάπαράβασηκαιτηςεπιταγήςτουάρθρου2§1Σ.Πράγματι,αριθμόςπολιτώνμεαποκλειστικόσκοπότημικρήπιθανότητακέρδουςκαιτηνεπιτυχία«δημοσιότητας»,εμφανίζεταινααπαλλοτριώνειτηνπροσωπικήτουζωήκαιναγίνεταιέρμαιοτηςτηλεθέασης.Οσυμβαλλόμενοςπολίτηςγνωρίζειότιδενυπάρχειγι’αυτόνπερίπτωσηιδιωτικότητας.Κάθεστιγμήτουεικοσιτετραώρουείναιορατόςαπόαόριστοαριθμόπροσώπων.Ελέγχεταιηπαραμικρήτουκίνηση,δενμπορείνααποκρύψεικαμίαδραστηριότητάτου,ακόμηκαιεκείνηπουκατάπαράδοσηγίνεταισεμοναχικότητα,ενώαδυνατείκαιενστικτώδειςενέργειέςτουναορίσειεκτόςθεαματικότητας.Απαξιώνεταιηανθρώπινήτουύπαρξηκαιπαρασύρεταιαπότηντηλεθέαση,χωρίςναμπορείνααντιδράσει.Εξευτελίζεταιπολλέςφορές,χωρίςοίδιοςνατοαντιλαμβάνεται.Καιούπνοςτουπαρακολουθείταικαιπροβάλλεται.Γίνεταικυριολεκτικάάθυρματουσταθμού,αλλάκαιτουκοινούπουπαρακολουθείτηνεκπομπήήτηνιστοσελίδατουδιαδικτύου.Όλααυτάσυνοδεύονταιμετηνπλήρηαπομόνωσητουαπότονεξωτερικόκόσμο,ακόμακιαναυτόεπιβάλλεταιαπόλόγουςανωτέραςβίας.Δενέχειτηλέφωνο,δενέχειτηλεόρασηήραδιόφωνο,δενμπορείναδεχθείεπισκέψειςτρίτων,ναστείλειμίαεπιστολή,αλλάούτεκαιναικανοποιήσειοποιαδήποτεκαταναλωτικήτουανάγκη,αφούτααναγκαίατρόφιμαπροσκομίζονταιμεμέριμνατουπαραγωγού.Μετιςσυνθήκεςαυτέςησυναίνεσητουυποκειμένου,ηοποίανομιμοποιείτονυπεύθυνοτηςεπεξεργασίαςνασυλλέξειπροσωπικάδεδομένακαιναδημιουργήσειαρχείο,είναιαντισυνταγματική,παράνομηκαιαντίθετημεταχρηστάήθη,αφούδημιουργείσυμπεριφοράαντικείμενηπροςτιςπροεκτεθείσεςσυνταγματικέςδιατάξειςτουσεβασμούκαιτηςπροστασίαςτηςαξίαςτουανθρώπου,απότιςοποίεςαπαγορεύεταιηπαραίτηση,αλλάεπιπρόσθεταμετησυναίνεσηαυτή,συνάπτεταισύμβασημετηνοποίαδεσμεύεταιυπέρμετραηελευθερίακαιωςεκτούτουείναιάκυρη….», www.dpa.gr .Σημειώνεταιότιηαπόφασηαυτήέχειανακληθείμετηναπόφαση73/2011τηςΑρχής. [ 12 ].Βλ.ενδεικτικάTheodorouR.,Onlinevs.offlineprivacy“settings”:apeculiar(anddangerous)paradoxκαιYannopouloG.,Τherighttoprivacy:oscillatingbetweentolerableandintolerablesurveillance,καιταδύοάρθραυπόδημοσίευσηστοSurveillanceinAcademia,BottisM.,(ed.),NομικήΒιβλιοθήκη(2012). [ 13 ].«…Oιέφηβοιαποκαλύπτουντιςπιομύχιεςσκέψειςτουςκαισυμπεριφορέςστοδιαδίκτυο…»,Barnes,APrivacyParadox,ό.π.Βλ.καιπαρατηρήσειςτηςΠαναγοπούλου-ΚουτνατζήΦ.,στοάρθροπουσχολιάζεταιεδώ.Πρόκειταιγιατηλεγόμενη«αυτοέκθεση»,ωςμοντέλοπουσυναντάταιστοFacebook(self-exposure),βλ.ΠισκοπάνηΑ.Μ.,ό.π.,640. [ 14 ].«…Ταίδιατακοινωνικάδίκτυαωθούντουςχρήστεςτουςστηδιατήρησηανοιχτών,δημόσιωνπροφίλ,εκθέτονταςέτσιταστοιχείατουςσεκοινήθέα.Όλεςσχεδόνοιεφαρμογέςκοινωνικήςδικτύωσηςέχουνωςπροκαθορισμένηρύθμισητοανοιχτόπροφίλ.Είτεαυτόαφοράσεευαίσθηταπροσωπικάδεδομένα,είτεόχι.Πρέπειοίδιοςοχρήστης,αφούανοίξειτονπροσωπικότουλογαριασμό,νααλλάξειτιςρυθμίσεις,περιορίζονταςέτσιτοκοινότωνπροςδημοσίευσηπληροφοριών.ΤοFacebookγιαπαράδειγμα,ότανάλλαξετηνπολιτικήπροσωπικώνδεδομένωνπριναπόδύοχρόνια(2009)στιςεπιλογέςπουέδινεστουςχρήστεςτου,σεπερίπτωσηπουείχανπροηγουμένωςορίσειωςκλειστότοπροφίλτους,ωςπροεπιλογήτουσυστήματοςεμφανιζόταντοανοιχτόπροφίλ,καιδευτερευόντωςηεπιλογή«Παλιέςρυθμίσεις»χωρίςωστόσοναδιευκρινίζεταιποιεςείναιαυτέςοιπαλιέςρυθμίσεις( http://www.socialbakers.com/blog/16-wrong-direction-facebook-pushes-users-to-pen-profiles/ ).Έναςόχιιδιαίτεραεξοικειωμένοςχρήστηςθαμπορούσεεύκολαναμπερδευτείκαιναμηναντιληφθείπωςπίσωαπόαυτήντηνεπιλογήκρύβεταιτοδικαίωμάτουναδιατηρήσεικάποιαδεδομέναπροσωπικάήσεπεριορισμένοκύκλο.Επίσης,αφαιρέθηκανκάποιεςδυνατότητεςπεριορισμούπρόσβασηςσεσυγκεκριμένεςπράξεις(όπωςσχόλια,likesκαιλοιπά).Αυτόματαλοιπόν,έναμέροςτηςδιαδικτυακήςζωήςτουχρήστηγίνεται,είτετοθέλειείτεόχισεδημόσιαθέα….»,TheodorouR.,ό.π. [ 15 ].LessigL.,«codeislaw»,βλ.Codeandotherlawsofcyberspace,1999,BasicBooks,‘…στονπραγματικόχώροαναγνωρίζουμεπωςοικανόνεςδικαίουρυθμίζουν,μεΣυντάγματα,νόμουςκαιάλλεςκωδικοποιήσεις.Στονκυβερνοχώρο,πρέπεινακατανοήσουμεπωςρυθμίζειοκώδικας,πωςτολογισμικόκαιτοhardwareταοποίαέχουνκατασκευάσειτονκυβερνοχώροοοποίοςέχειγίνειαυτόπουείναι,αυτάεπίσηςρυθμίζουντονκυβερνοχώροόπωςαυτόςείναι.ΌπωςέχειπειοWilliamMitchel,οκώδικαςστονκυβερνοχώροείναιονόμοςτουκυβερνοχώρου.Οκώδικαςείναικανόνας…Μπορούμεναχτίσουμε,νακατασκευάσουμεήνακωδικοποιήσομετονκυβερνοχώρομεσκοπόμναπροστατέψουμεαξίεςοιοποίεςδενσυμπεριλαμβάνουνκάποιοείδοςκτιρίου.Οκώδικαςδενανευρίσκεταιποτέ,μόνοκατασκευάζεταικαιμόνοαπόεμάς.ΌπωςαναφέρειοMarkStefik,οιδιαφορετικέςπαραλλαγέςτουκυβερνοχώρουυποστηρίζουνδιαφορετικάείδηονείρων.Εμείςεπιλέγουμε,σοφάήόχι.Οκώδικαςείναινόμος»,ό.π.,σ.6. [ 16 ].Βydefault:ωςκανόνας,καιηπαρέκκλισηαπόαυτόείναιηεξαίρεσηστονκανόνα. [ 17 ].CapurroR.,InformationTechnologyandTechnologiesoftheSelf,διαθέσιμοστο www.capurro.de/self.htm . [ 18 ].Bλ.αναλυτικάγιατοντρόποκατασκευήςσεσχέσημετηνιδιωτικότηταΠισκοπάνηΑ.Μ.,ό.π.636. [ 19 ].ΦράσητουGilmoreJ.,βλ.Delmer,Τimemagazine,December6,1993. [ 20 ].“Replication”στοπρωτότυποκείμενο,βλ.επόμενηυποσημείωση. [ 21 ].PapadopoulosM.,&KaponiA.,ό.π.,σελ.348.Μετάφρασητηςγράφουσας. [ 22 ].Εάνδεικανείςαυτότοπραγματικόσεσχέσημεμιααδικοπραξίατης914ΑΚ,παρατηρείότιηαδικοπραξίαπροϋποθέτειπράξηπαράνομηκαιυπαίτιαπουπροκάλεσεζημία,ώστεναθεμελιώνεταιευθύνηπροςαποζημίωση.Όμως,στηνπερίπτωσητηςφωτογραφίαςπουδημοσιεύεταιχωρίςτησυγκατάθεσηενόςαπεικονιζόμενου,έχουμετοπαράνομο,ηυπαιτιότηταουσιαστικάδενερευνάταικαιεπίσης,τίθεταιέναζήτημαωςπροςτοναιτιώδησύνδεσμοκαιωςπροςτηζημία,ηοποίαουσιαστικά«τεκμαίρεται»μεμόνητηνπροσβολήκαιδεναπαιτείκαμίαχωριστήθεμελίωσηκαιαπόδειξη,ενώτοίδιοισχύειγιατοναιτιώδησύνδεσμοπροςαυτήν.Τοπαράδειγμααφοράμιαφωτογραφίαηοποίαδεναποκαλύπτειμιαπληροφορίατηνοποίαδικαίωςθαθεωρούσεκανείςωςεμπίπτουσαστηνιδιωτικήζωήενόςπροσώπου(π.χ.μιαφωτογραφίαενόςμηδημοσίουπροσώπουαπόμιακοινωνικήεκδήλωση). [ 23 ].Βλ.Ramose,M.B.2002.Globalizationandubuntu.ΣτοCoetzee,P.&Roux,A.,PhilosophyfromAfrica:Atextwithreadings,2ndedition.CapeTown:OxfordUniversityPress,626–650,στησελ.642επ. [ 24 ].Olinger,H.N.,Britz,J.J.&Olivier,M.S.2005.Westernprivacyandubuntu:influencesintheforthcomingdataprivacybill.InBrey,P.,Grodzinsky,F.&Introna,L.(eds),Ethicsandnewinformationtechnology,CEPE2005.Enschede,TheNetherlands,291–306. [ 25 ].Broodryk,J.2002.Ubuntu:LifelessonsfromAfrica.UbuntuSchoolofPhilosophy.Pretoria:NationalLibraryofSouthAfrica. [ 26 ].CapurroR.,InformationEthicsforandfromAfrica,IRIEvol.7/9,2007,σ.7.   [  27  ].Γιαμιαδιαπολιτισμικήθεώρησητηςιδιωτικότηταςβλ.Capurro,R.2005.Privacy:Aninterculturalperspective.EthicsandInformationTechnology,7(1):37–47καιγενικότερα,Capurro,R.,Fruhbauer,J.&Hausmanninger,T.(Eds).2007.LocalizingtheInternet:Ethicalissuesininterculturalperspective.ICIESeries,Vol.4,Munich:Fink. [ 28 ].Βλ.γενικάYalomI.,(2001)TheGiftofTherapy:AnOpenLettertoaNewGenerationofTherapistsandTheirPatients. [ 29 ].Ενδεικτικάβλ.RosslerB.,TheValueofPrivacy,PolityPress,2004,TavaniH.,EthicsandTechnology,Controversies,QuestionsandStrategiesforEthicalComputing,3rdedition,Wiley,2011,σελ.140(«…ηιδιωτικότηταπροστατεύεταιαπόμόνητης,έχειάραγεεγγενήαξίαήαξιολογείταιωςμέσοπροςκάποιοσκοπό,δηλαδήέχειλειτουργικήαξία;».Bλ.καιFriedC.,Privacy:aRationalContext,στοErmannM.D.,WilliamsM.B.&GutierrezC.,(επιμ.),Computers,EthicsandSociety,NewYork:OxfordUniversityPress,1990,σελ.51-67,ooποίοςεπιλέγειτημέσηοδό,υποστηρίζονταςότιηιδιωτικότηταέχεικαιλειτουργικήαξία,δηλαδήέχειαξίαωςμέσοπροςκάποιοσκοπό,αλλάεπίσης,είναιαπαραίτητηπροϋπόθεσηγιατηνεπίτευξησημαντικώνανθρώπινωνσκοπών,όπωςηεμπιστοσύνηκαιηφιλία.Αντίθετα,οMoor(MoorJ.,TowardsaTheoryofPrivacyfortheInformationAge,στοBairdR.M.,RamsowerR.,&RosenbaumS.E.(επιμ.),Cyberethics:Moral,SocialandLegalIssuesinComputerEthics,AmherstNY:PrometheusBooks,σελ.200-212)υποστηρίζειότιηιδιωτικότητααπόμόνητηςδενέχειεγγενήαξία,αλλάαποτελείτηνέκφρασητηςκεντρικότερηςκαιβασικότερηςαξίαςτηςασφάλειαςτωνπροσώπων,ηοποίαασφάλειαόντωςείναιδιαπολιτισμικάουσιαστικήγιατηνανάπτυξήτους. [ 30 ].ΗallE.,TheHiddenDimension,GardenCity,NY:Doubleday,1966,σελ.11. [ 31 ].Ό.π. [ 32 ].ΟYalom,βλ.παρακάτω,συνεχίζειεδώ:«…ημελέτητωνπρωτευόντωνθηλαστικώνεκτόςτουανθρώπου,αλλάκαιημελέτητωνπρωτόγονωνανθρώπινωνπολιτισμώνκαιτηςσύγχρονηςκοινωνίαςμαςεφοδιάζειμεπειστικάτεκμήριαπουδείχνουνότιηανάγκημαςναανήκουμεείναιισχυρήκαιθεμελιώδης:ζούσαμεανέκαθενσεομάδεςμεέντονεςκαιμόνιμεςσχέσειςμεταξύτωνμελώντους.Ηεπιβεβαίωσηείναικαθολική:γιανααναφέρωμόνοέναπαράδειγμα,πολλέςπρόσφατεςμελέτεςστηνψυχολογίατηςθετικήςσκέψηςτονίζουνότιοιστενέςσχέσειςείναιέναςαναγκαίοςόροςγιατηνευτυχία….»,YalomI.,ΣτονκήποτουΕπίκουρου-Αφήνονταςπίσωτοντρόμοτουθανάτου,εκδ.Άγρα,2008(μετάφρασητωνΑνδριτσάνουΕ.&ΖέρβαΓ.),σελ.129.

Το παρόν περιεχόμενο είναι συνδρομητικό και πλήρως προσβάσιμο μόνο στους συνδρομητές του περιοδικού.

  • Εάν είστε συνδρομητής παρακαλώ συνδεθείτε εδώ.
  • Εάν θέλετε να γίνετε συνδρομητής αγοραστε το έργο και αποκτήστε πλήρη δικαιώματα πρόσβασης
  • Εάν θέλετε να μάθετε περισσότερα για το πως μπορείτε να γίνετε συνδρομητής στην Ψηφιακή Νομική Βιβλιοθήκη nbonline.gr επικοινωνήστε μαζί μας με email ή τηλεφωνικώς.