ΕΥΡΕΤΗΡΙΑ

ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΔΗΜΟΣΙΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ

Τεύχος I/2012-2013

Τετραμηνιαία περιοδική έκδοση υπό την αιγίδα του Τομέα Δημοσίου Δικαίου του Τμήματος Νομικής του Πανεπιστημίου Αθηνών

Εκδίδεται από το 1987

Αγόρασέ το στο nb.org

ΦΠ €36.00
ΝΠ €40.00 *

* Οι τιμές περιλαμβάνουν ΦΠΑ.

Θεματολογία νέων άρθρων;

Αν έχετε κάποια ιδέα πατήστε εδώ

Αν έχετε κάποια ερώτηση ή ένα άρθρο για δημοσίευση

πατήστε εδώ

ΑΝΤΙΡΡΗΣΙΕΣ ΣΥΝΕΙΔΗΣΗΣ

Παρά την έλλειψη ρητής κατοχύρωσης των δικαιωμάτων των, η υποκινούμενη από εσώτερες ενδότερες θρησκευτικές ή φιλοσοφικές πεποιθήσεις άρνηση εκπλήρωσης της στρατιωτικής θητείας υπάγεται, λόγω της ιδιαίτερης σοβαρότητάς της, στο πεδίο εφαρμογής του άρ. 9 ΕΣΔΑ. Συνιστά παραβίαση του εν λόγω άρθρου η ποινική καταδίκη Μάρτυρα του Ιεχωβά εξαιτίας της απροθυμίας του να υπηρετήσει στις ένοπλες δυνάμεις, καθότι αποτελεί περιορισμό του δικαιώματος της θρησκευτικής συνείδησης μη αναγκαίο σε μια δημοκρατική κοινωνία λόγω αντίθεσης στην αρχή της αναλογικότητας, ιδίως ενόψει της κατοχύρωσης της εναλλακτικής θητείας σε επίπεδο εξέλιξης του συγκριτικού δικαίου (διαφων. γν.). EΔΔΑ 7.7.11, Bayatyan κατά Αρμενίας (Σχόλιο: Α. Μάργαρη),

σελ. 35.

ΔΙΕΘΝΕΣ ΔΙΚΑΙΟ

Δύναται να γίνει επίκληση ορισμένων αρχών και διατάξεων του διεθνούς δικαίου, σε περιστάσεις όπως αυτές της υποθέσεως της κύριας δίκης, προς τον σκοπό της εκτιμήσεως του κύρους της Οδηγίας 2008/101/ΕΚ ώστε να ενταχθούν οι αεροπορικές δραστηριότητες στο σύστημα εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπής αερίων θερμοκηπίου εντός της Κοινότητας, μόνον σε δύο περιπτώσεις. Αφενός, εντός των ορίων του ελέγχου τυχόν πρόδηλης πλάνης εκτιμήσεως της Ένωσης ως προς την αρμοδιότητά της να εκδώσει την ως άνω Οδηγία, των αρχών ότι κάθε κράτος έχει πλήρη και αποκλειστική κυριαρχία επί του εναέριού του χώρου, ότι ουδέν κράτος μπορεί νομίμως να προβάλλει κυριαρχικά δικαιώματα επί οποιουδήποτε τμήματος της ανοικτής θάλασσας και ότι οι πτήσεις πάνω από την ανοικτή θάλασσα είναι ελεύθερες. Αφετέρου δε των άρ. 7 και 11 παρ. 1 και 2(γ) της συμφωνίας αεροπορικών μεταφορών μεταξύ των ΗΠΑ και της Ευρωπαϊκής Κοινότητας και των μελών της καθώς και του άρ. 15 παρ. 3 της εν λόγω συμφωνίας σε συνδυασμό με τα άρ. 2 και 3 παρ. 4 της συμφωνίας αυτής. C-366/10 (21.12.2011) (Σχόλιο: Christina Voigt),

σελ. 94

ΕΣΔΑ

Max Mosley and the right to respect for private life, Μελέτες – Γνωμοδοτήσεις, Stephanie Palmer

σελ. 26.

Παρά την έλλειψη ρητής κατοχύρωσης των δικαιωμάτων των αντιρρησιών συνείδησης, η υποκινούμενη από εσώτερες ενδότερες θρησκευτικές ή φιλοσοφικές πεποιθήσεις άρνηση εκπλήρωσης της στρατιωτικής θητείας υπάγεται, λόγω της ιδιαίτερης σοβαρότητάς της, στο πεδίο εφαρμογής του άρ. 9 ΕΣΔΑ. Συνιστά παραβίαση του εν λόγω άρθρου η ποινική καταδίκη Μάρτυρα του Ιεχωβά εξαιτίας της απροθυμίας του να υπηρετήσει στις ένοπλες δυνάμεις, καθότι αποτελεί περιορισμό του δικαιώματος της θρησκευτικής συνείδησης μη αναγκαίο σε μια δημοκρατική κοινωνία λόγω αντίθεσης στην αρχή της αναλογικότητας, ιδίως ενόψει της κατοχύρωσης της εναλλακτικής θητείας σε επίπεδο εξέλιξης του συγκριτικού δικαίου (διαφων. γν.). EΔΔΑ 7.7.11, Bayatyan κατά Αρμενίας (Σχόλιο: Α. Μάργαρη),

σελ. 35.

Οι δολοφονίες των συγγενών των προσφευγόντων από τις βρετανικές δυνάμεις κατοχής στο Ιράκ κατά την περίοδο από την εισβολή και απομάκρυνση του καθεστώτος μέχρι την ανάληψη των καθηκόντων από την Προσωρινή Κυβέρνηση του Ιράκ (Μάιο 2003 – Ιούνιο 2004), εμπίπτουν στην κατ’ άρ. 1 ΕΣΔΑ αρμοδιότητα του Δικαστηρίου. Παρά την απουσία του εδαφικού κριτηρίου, τυγχάνει εφαρμογής η εξαίρεση του «αποτελεσματικού ελέγχου» καθώς το χρονικό αυτό διάστημα οι κατοχικές δυνάμεις ασκούσαν αρμοδιότητες δημόσιας εξουσίας, οι οποίες υπάγονταν μέχρι πρότινος στην κυρίαρχη κυβέρνηση και αφορούσαν την επιβολή της ασφάλειας, του δικαίου και της τάξης. Συνεπώς οι βρετανικές αρχές ασκούσαν εξουσία και έλεγχο στα υποκείμενα που βρίσκονταν στις περιοχές ελέγχου τους. Συνιστά παραβίαση της διαδικαστικής πτυχής του άρ. 2 ΕΣΔΑ η απουσία διενέργειας αποτελεσματικού ελέγχου από ανεξάρτητο όργανο αναφορικά με τους θανάτους των πέντε εκ των έξι προσφευγόντων από τις βρετανικές στρατιωτικές δυνάμεις. EΔΔΑ 7.7.11, Al Skeini και λοιποί κατά Ηνωμένου Βασιλείου,

σελ. 38.

Η άρνηση των εθνικών δικαστηρίων να επιτρέψουν την ανατροπή της υπάρχουσας πατρότητας υπέρ του βιολογικού πατέρα δεν παραβιάζει τα άρ. 8 και 14 ΕΣΔΑ, καθώς αφενός προβάδισμα δίνεται στο συμφέρον του τέκνου και την αδιατάρακτη συνέχιση της οικογενειακής ζωής και αφετέρου τα κράτη έχουν ευρύ περιθώριο εκτίμησης αναφορικά με την υιοθετούμενη νομοθετική πολιτική ως προς το ζήτημα αυτό. EΔΔΑ 22.3.12, Ahrens κατά Γερμανίας (Σχόλιο: Δ. Παπαδοπούλου),

σελ. 57.

ΕΥΡΕΣΙΤΕΧΝΙΑ

Το άρ. 6 παρ. 2 στοιχ. γ’, της Οδηγίας 98/44/ΕΚ πρέπει να ερμηνευθεί υπό την έννοια ότι αποτελεί «ανθρώπινο έμβρυο» κάθε ανθρώπινο ωάριο ήδη από το στάδιο της γονιμοποιήσεως, κάθε μη γονιμοποιημένο ανθρώπινο ωάριο στο οποίο έχει μεταμοσχευθεί ο πυρήνας ώριμου κυττάρου και κάθε μη γονιμοποιημένο ωάριο που οδηγήθηκε σε διαίρεση και σε πολλαπλασιασμό μέσω παρθενογενέσεως· στον εθνικό δικαστή απόκειται να εξακριβώσει, υπό το πρίσμα των εξελίξεων της επιστήμης, αν βλαστοκύτταρο το οποίο ελήφθη από ανθρώπινο έμβρυο κατά το στάδιο της βλαστοκύστης αποτελεί «ανθρώπινο έμβρυο» κατά την έννοια της οδηγίας. Ο προβλεπόμενος στο άρ. 6 παρ. 2 στοιχείο γ’, της Oδηγίας 98/44 αποκλεισμός της δυνατότητας κατοχυρώσεως με δίπλωμα ευρεσιτεχνίας της χρήσεως ανθρωπίνων εμβρύων για βιομηχανικούς ή εμπορικούς σκοπούς αφορά και τη χρήση ανθρωπίνων εμβρύων για σκοπούς επιστημονικής έρευνας, μόνο δε οι χρήσεις για θεραπευτικούς ή διαγνωστικούς σκοπούς μπορούν να κατοχυρωθούν με δίπλωμα ευρεσιτεχνίας. Το άρ. 6 παρ. 2 στοιχείο γ’, της Oδηγίας 98/44 αποκλείει τη δυνατότητα κατοχυρώσεως εφευρέσεως με δίπλωμα ευρεσιτεχνίας, οσάκις η τεχνική μέθοδος που αποτελεί αντικείμενο της αιτήσεως κατοχυρώσεως συνεπάγεται την καταστροφή ανθρωπίνων εμβρύων ή τη χρήση τους ως βασικό υλικό. C-34/10 (18.10.2011) (Σχόλιο: Τ. Βιδάλης),

σελ. 67.

ΒΟΥΛΗ - ΒΟΥΛΕΥΤΕΣ

Αντισυνταγματική εξουσιοδότηση στον Πρόεδρο της Βουλής από τον Κανονισμό της, Μελέτες – Γνωμοδοτήσεις, Π. Μουζουράκη

σελ. 5

ΕΝΟΧΗ

Σε περίπτωση φερόμενης προσβολής του δικαιώματος της προσωπικότητας μέσω πληροφοριών που αναρτήθηκαν στο διαδίκτυο, το πρόσωπο που θεωρεί ότι θίγεται έχει, βάσει του άρ. 5 σημ. 3 του Κανονισμού 44/2001 την ευχέρεια να ασκήσει αγωγή με αίτημα την επιδίκαση χρηματικής ικανοποιήσεως για το σύνολο της προκληθείσας ζημίας είτε ενώπιον των δικαστηρίων του κράτους μέλους εγκαταστάσεως του φορέα μεταδόσεως των επίμαχων πληροφοριών είτε ενώπιον των δικαστηρίων του κράτους μέλους στο οποίο βρίσκεται το κέντρο των συμφερόντων του θιγομένου. Το πρόσωπο αυτό έχει επίσης τη δυνατότητα να προσφύγει ενώπιον των δικαστηρίων κάθε κράτους μέλους στο έδαφος του οποίου υπάρχει ή υπήρξε πρόσβαση στο επίμαχο δημοσίευμα που αναρτήθηκε στο διαδίκτυο. Τα εν λόγω δικαστήρια είναι αρμόδια να επιδικάσουν χρηματική ικανοποίηση αποκλειστικά και μόνον για τη βλάβη που επήλθε στο έδαφος του κράτους μέλους όπου έχουν την έδρα τους. Το άρ. 3 της Οδηγίας 2000/31/ΕΚ δεν επιβάλλει τη μεταφορά του στο εσωτερικό δίκαιο μέσω θεσπίσεως ειδικού κανόνα ιδιωτικού διεθνούς δικαίου. Παρά ταύτα, τα κράτη-μέλη πρέπει να εξασφαλίζουν ότι, υπό την επιφύλαξη των επιτρεπομένων από την Οδηγία παρεκκλίσεων, ο φορέας υπηρεσίας ηλεκτρονικού εμπορίου δεν υπόκειται σε αυστηρότερες απαιτήσεις από εκείνες που προβλέπει το ουσιαστικό δίκαιο που ισχύει στο κράτος μέλος εγκαταστάσεώς του. C-509/09 και C-161/10 (25.10.2011) (Σχόλιο: Ν. Αντ. Δαβράδος),

σελ. 75.

ΕΝΕΡΓΕΙΑ

Ακυρωτέα η υπ’ αριθμ. 4913/15.5.2003 πράξη του ΠτΒ, κατόπιν εξαφάνισης της υπ’ αριθμ. 1267/2006 εκκαλούμενης απόφασης του ΔΕφΑθ βάσει του άρ. 64 ΠΔ 18/1989, καθώς στερείται νομίμου ερείσματος απόφαση του ΠτΒ περί θέσεως σε ισχύ Ειδικού Εσωτερικού Κανονισμού της Επιστημονικής Υπηρεσίας της Βουλής, η οποία τροποποιεί τον ήδη ψηφισθέντα από την Ολομέλεια της Βουλής Κανονισμό και προβλέπει τριετή θητεία, αντικαθιστώντας τη σχέση εργασίας αορίστου χρόνου των προϊσταμένων των διευθύνσεων επιστημονικών μελετών και των τμημάτων τους, και την αυτοδίκαιη κατάληψη των θέσεων επιστημονικών συνεργατών και προϊσταμένων. Το άρ. 162 παρ. 7 ΚτΒ, έτσι όπως αυτό τροποποιήθηκε με την υπ’ αριθμ. 284/18.12.2001 απόφαση της Ολομέλειας, δεν παρέχει νομίμως σχετική εξουσιοδότηση στον ΠτΒ να τροποποιεί και να συμπληρώνει τις διατάξεις των άρ. 160-163 ΚτΒ για την επιστημονική υπηρεσία της Βουλής, καθώς δεν πρόκειται για θέμα λεπτομερειακού ή ειδικότερου χαρακτήρα, και επομένως έρχεται σε αντίθεση με το άρ. 65 Σ. ΣτΕ 469/2012 (Τμήμα Δ΄, επταμ., 6.2.2012) (Σχόλιο: Βασιλική Αθανασάκη),

σελ. 109.

ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ (INTERNET)

Σε περίπτωση φερόμενης προσβολής του δικαιώματος της προσωπικότητας μέσω πληροφοριών που αναρτήθηκαν στο διαδίκτυο, το πρόσωπο που θεωρεί ότι θίγεται έχει, βάσει του άρ. 5 σημ. 3 του Κανονισμού 44/2001 την ευχέρεια να ασκήσει αγωγή με αίτημα την επιδίκαση χρηματικής ικανοποιήσεως για το σύνολο της προκληθείσας ζημίας είτε ενώπιον των δικαστηρίων του κράτους μέλους εγκαταστάσεως του φορέα μεταδόσεως των επίμαχων πληροφοριών είτε ενώπιον των δικαστηρίων του κράτους μέλους στο οποίο βρίσκεται το κέντρο των συμφερόντων του θιγομένου. Το πρόσωπο αυτό έχει επίσης τη δυνατότητα να προσφύγει ενώπιον των δικαστηρίων κάθε κράτους μέλους στο έδαφος του οποίου υπάρχει ή υπήρξε πρόσβαση στο επίμαχο δημοσίευμα που αναρτήθηκε στο διαδίκτυο. Τα εν λόγω δικαστήρια είναι αρμόδια να επιδικάσουν χρηματική ικανοποίηση αποκλειστικά και μόνον για τη βλάβη που επήλθε στο έδαφος του κράτους μέλους όπου έχουν την έδρα τους. Το άρ. 3 της Οδηγίας 2000/31/ΕΚ δεν επιβάλλει τη μεταφορά του στο εσωτερικό δίκαιο μέσω θεσπίσεως ειδικού κανόνα ιδιωτικού διεθνούς δικαίου. Παρά ταύτα, τα κράτη-μέλη πρέπει να εξασφαλίζουν ότι, υπό την επιφύλαξη των επιτρεπομένων από την Οδηγία παρεκκλίσεων, ο φορέας υπηρεσίας ηλεκτρονικού εμπορίου δεν υπόκειται σε αυστηρότερες απαιτήσεις από εκείνες που προβλέπει το ουσιαστικό δίκαιο που ισχύει στο κράτος μέλος εγκαταστάσεώς του. C-509/09 και C-161/10 (25.10.2011) (Σχόλιο: Ν. Αντ. Δαβράδος),

σελ. 75.

ΠΑΤΡΟΤΗΤΑ

Η άρνηση των εθνικών δικαστηρίων να επιτρέψουν την ανατροπή της υπάρχουσας πατρότητας υπέρ του βιολογικού πατέρα δεν παραβιάζει τα άρ. 8 και 14 ΕΣΔΑ, καθώς αφενός προβάδισμα δίνεται στο συμφέρον του τέκνου και την αδιατάρακτη συνέχιση της οικογενειακής ζωής και αφετέρου τα κράτη έχουν ευρύ περιθώριο εκτίμησης αναφορικά με την υιοθετούμενη νομοθετική πολιτική ως προς το ζήτημα αυτό. EΔΔΑ 22.3.12, Ahrens κατά Γερμανίας (Σχόλιο: Δ. Παπαδοπούλου),

σελ. 57.

ΒΟΥΛΗ - ΒΟΥΛΕΥΤΕΣ

Ακυρωτέα η υπ’ αριθμ. 4913/15.5.2003 πράξη του ΠτΒ, κατόπιν εξαφάνισης της υπ’ αριθμ. 1267/2006 εκκαλούμενης απόφασης του ΔΕφΑθ βάσει του άρ. 64 ΠΔ 18/1989, καθώς στερείται νομίμου ερείσματος απόφαση του ΠτΒ περί θέσεως σε ισχύ Ειδικού Εσωτερικού Κανονισμού της Επιστημονικής Υπηρεσίας της Βουλής, η οποία τροποποιεί τον ήδη ψηφισθέντα από την Ολομέλεια της Βουλής Κανονισμό και προβλέπει τριετή θητεία, αντικαθιστώντας τη σχέση εργασίας αορίστου χρόνου των προϊσταμένων των διευθύνσεων επιστημονικών μελετών και των τμημάτων τους, και την αυτοδίκαιη κατάληψη των θέσεων επιστημονικών συνεργατών και προϊσταμένων. Το άρ. 162 παρ. 7 ΚτΒ, έτσι όπως αυτό τροποποιήθηκε με την υπ’ αριθμ. 284/18.12.2001 απόφαση της Ολομέλειας, δεν παρέχει νομίμως σχετική εξουσιοδότηση στον ΠτΒ να τροποποιεί και να συμπληρώνει τις διατάξεις των άρ. 160-163 ΚτΒ για την επιστημονική υπηρεσία της Βουλής, καθώς δεν πρόκειται για θέμα λεπτομερειακού ή ειδικότερου χαρακτήρα, και επομένως έρχεται σε αντίθεση με το άρ. 65 Σ. ΣτΕ 469/2012 (Τμήμα Δ΄, επταμ., 6.2.2012) (Σχόλιο: Βασιλική Αθανασάκη),

σελ. 109.

ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ (INTERNET)

Οι Οδηγίες 2000/31/ΕΚ, 2001/29/ΕΚ, 2004/48/ΕΚ, 95/46/ΕΚ και 2002/58/ΕΚ είναι αντίθετες προς την επιβολή υποχρεώσεως σε φορέα παροχής υπηρεσιών προσβάσεως στο διαδίκτυο να θέσει σε λειτουργία σύστημα χρήσεως φίλτρου για το σύνολο των επικοινωνιών μέσω διαδικτύου οι οποίες πραγματοποιούνται μέσω των υπηρεσιών του, ιδίως με τη χρήση προγραμμάτων peer-to-peer, όσον αφορά το σύνολο αδιακρίτως της πελατείας του, προληπτικά, με δικά του αποκλειστικώς έξοδα και για απεριόριστο χρονικό διάστημα, ικανό να εντοπίσει εντός του δικτύου του φορέα αυτού τη διακίνηση ηλεκτρονικών αρχείων που περιλαμβάνουν μουσικά, κινηματογραφικά ή ραδιοτηλεοπτικά έργα επί των οποίων ο αιτών διατείνεται ότι κατέχει δικαιώματα και, στη συνέχεια, να παρεμποδίσει τη μεταφορά αρχείων των οποίων η ανταλλαγή συνιστά προσβολή του δικαιώματος του δημιουργού. C-70/10 (24.11.2011) (Σχόλιο: Dr Catherine Seville),

σελ. 81.