ΕΥΡΕΤΗΡΙΑ

ΘΕΩΡΙΑ & ΠΡΑΞΗ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ

Τεύχος 5, Μάιος 2017

Συνταγματικό - Διοικητικό και Ευρωπαϊκό Δίκαιο

Περιοδική έκδοση νομολογίας, νομοθεσίας, αρθρογραφίας & πρακτικής

Εκδίδεται από το 2008 - Μηνιαία έκδοση

Θεματολογία νέων άρθρων;

Αν έχετε κάποια ιδέα πατήστε εδώ

Αν έχετε κάποια ερώτηση ή ένα άρθρο για δημοσίευση

πατήστε εδώ

ΑΙΤΗΣΗ ΑΚΥΡΩΣΕΩΣ

Προϋποθέσεις στοιχειοθέτησης παράλειψης οφειλόμενης νόμιμης ενέργειας. Πράξεις δεκτικές ευθείας ακυρωτικής προσβολής. Είναι δυνατή η άσκηση αιτήσεως ακυρώσεως και κατά παράλειψης της διοικητικής αρχής να προβεί σε οφειλόμενη νόμιμη ενέργεια ή κατά ρητής άρνησής της να προβεί στην ενέργεια αυτή, εφόσον ο νόμος ή ο υπερκείμενος του νόμου κανόνας δικαίου επιβάλλει την υποχρέωση σε αυτήν να ρυθμίσει συγκεκριμένο ζήτημα με την έκδοση εκτελεστής διοικητικής πράξης. Τέτοια παράλειψη ή άρνηση δεν στοιχειοθετείται, κατ’ αρχήν, όταν ο νόμος παρέχει την εξουσία στην διοικητική αρχή να ρυθμίζει ζήτημα με κανονιστική πράξη, διότι η εκτίμηση της σκοπιμότητας για την έκδοση ή όχι κανονιστικής πράξης και για τον χρόνο έκδοσής της ανήκει στην, ανέλεγκτη από τον ακυρωτικό δικαστή, κρίση της διοικητικής αρχής. ΣτΕ 303/2017, Τμ. Ε΄ επταμ. (παρατ. Ε. Πρεβεδούρου),

σελ. 452.

ΔΗΜΟΣΙΟΙ ΥΠΑΛΛΗΛΟΙ

Πειθαρχικό δίκαιο. Οι κανόνες της ΕΣΔΑ που συγκαθορίζουν το πλαίσιο του ζητήματος της δέσμευσης του πειθαρχικού δικαστή από τις αθωωτικές αποφάσεις των ποινικών δικαστηρίων: τα κριτήρια Engel, το τεκμήριο αθωότητας, και η αρχή ne bis in idem. Επισκόπηση της εθνικής νομολογίας και της νομολογίας του ΕΔΔΑ επί του ζητήματος. Καταληκτικές σκέψεις και διατύπωση πρότασης διευθέτησής του προβλήματος όσον αφορά τόσο τις πειθαρχικές υποθέσεις των δημόσιων υπαλλήλων όσο και τις δασμοφορολογικές διαφορές. Νομ. Συμβολές Χ. Χρυσανθάκης,

σελ. 401.

ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

Ανώτατα Εκπαιδευτικά Ιδρύματα. Συνταγματική αναθεώρηση άρθρου 16. Προτάσεις για ίδρυση και λειτουργία μη κρατικού ΑΕΙ υπό κρατική εποπτεία και έλεγχο ως μέσο εκσυγχρονισμού της ανώτατης εκπαίδευσης. Νομ. Συμβολές Σ. Ταλιαδούρος,

σελ. 405.

Διευθυντές σχολικών μονάδων. Τα συγκεκριμένα χαρακτηριστικά και προσόντα του υποψηφίου που σχετίζονται με το κριτήριο της συμβολής στο εκπαιδευτικό έργο, της προσωπικότητας και της γενικής συγκροτήσεώς του, δεν αξιολογούνται με αιτιολογία, αφού η επίδικη διαδικασία καταλήγει στην βαθμολογική αποτίμηση του κριτηρίου αυτού, η οποία προκύπτει από την αναγωγή του ποσοστού των ψήφων που έλαβε αυτός κατά την μυστική ψηφοφορία σε ποσοστό επί του αριθμού των κατ’ ανώτατο όριο μονάδων που αναλογούν στο εν λόγω κριτήριο. Η έλλειψη αιτιολογίας και ειδικότερα πρακτικού ή άλλου στοιχείου, στο οποίο διατυπώνονται ειδικές σκέψεις και κρίσεις που τεκμηριώνουν την αποτίμηση του κριτηρίου αυτού σύμφωνα με τον φάκελο, καθιστά την επίδικη διαδικασία, αντίθετη στις αρχές της ισότητας και της αξιοκρατίας και δη στην αρχή της ελεύθερης προσβάσεως και σταδιοδρομίας κάθε Έλληνα στις δημόσιες θέσεις κατά τον λόγο της προσωπικής του αξίας και ικανότητας, διότι δεν εξασφαλίζονται οι προϋποθέσεις αξιοκρατικής κρίσεως και αφετέρου δεν καθίσταται γνωστή στους υποψήφιους και ελέγξιμη από τον ακυρωτικό δικαστή, εν όψει του κατά το άρθρο 20 παρ. 1 του Συντ. δικαιώματος παροχής έννομης προστασίας και του άρθρου 95 παρ. 1 εδ. α΄ του Συντ. περί κατοχυρώσεως της αιτήσεως ακυρώσεως ενώπιον του Συμβουλίου της Επικρατείας, η αξιολόγηση των υποψηφίων ως προς το μνησθέν κριτήριο. (Μειοψ.) ΣτΕ Ολ 711/2017 (παρατ. Κ. Μαργαρίτης),

σελ. 442.

ΕΣΔΑ

Δέσμευση του «πειθαρχικού» δικαστή από τις [αθωωτικές] αποφάσεις των ποινικών δικαστήριων. Οι κανόνες της ΕΣΔΑ που συγκαθορίζουν το πλαίσιο του ζητήματος της δέσμευσης του πειθαρχικού δικαστή από τις αθωωτικές αποφάσεις των ποινικών δικαστηρίων: τα κριτήρια Engel, το τεκμήριο αθωότητας, και η αρχή ne bis in idem. Επισκόπηση της εθνικής νομολογίας και της νομολογίας του ΕΔΔΑ επί του ζητήματος. Καταληκτικές σκέψεις και διατύπωση πρότασης διευθέτησης του προβλήματος όσον αφορά τόσο τις πειθαρχικές υποθέσεις των δημόσιων υπαλλήλων όσο και τις δασμοφορολογικές διαφορές. Νομ. Συμβολές Χ. Χρυσανθάκης,

σελ. 401.

Εμπορία ανθρώπων. Υπόθεση «Μανωλάδα». Στην υπόθεση Chowdury και λοιποί κατά Ελλάδας (προσφυγή αριθ. 21884/15) το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου συνεδριάζοντας σε δικαστικό τμήμα (πρώτο τμήμα), απεφάνθη ομόφωνα ότι υπήρξε παραβίαση του άρθρου 4 παρ. 2 της Ευρωπαϊκής Σύμβασης για την Προστασία των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και των Θεμελιωδών Ελευθεριών. Η υπόθεση αφορά 42 υπηκόους Μπαγκλαντές οι οποίοι ισχυρίζονταν ότι η εργασία τους στις καλλιέργειες φράουλας στη Μανωλάδα συνιστούσε καταναγκαστική εργασία και ότι η κατάστασή τους σχετιζόταν με εμπορία ανθρώπων (άρθρο 4 της Σύμβασης). ΕΔΔΑ προσφ. αρ. 21884/15 απόφ. της 30.3.2017 υπόθ. Chowdury κ.λπ. κατά Ελλάδας (παρατ. Τ. Κυριαζή),

σελ. 483.

ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΑΣΦΑΛΙΣΗ

Υποχρεωτικά Ταμεία Επαγγελματικής Ασφάλισης Ν 4052/2012. Τα Ταμεία Επαγγελματικής Ασφάλισης (ΤΕΑ) του Ν 4052/2012, άρα και το πρώτο παρεμβαίνον, κατά το μέρος που παρέχουν υποχρεωτική επικουρική ασφάλιση, αποτελούν δημόσιους φορείς κοινωνικής ασφάλισης, ασκούντες δημόσια εξουσία, με την έκδοση διοικητικών πράξεων περί την υποχρεωτική υπαγωγή στην ασφάλιση και την επιβολή εισφορών. Οι διατάξεις του άρθρου 36 του Ν 4052/2012, κινούνται εντός των ορίων που θέτει το άρθρο 22 παρ. 5 του Συντάγματος και αποτελούν σύμφωνο με τις διατάξεις του άρθρου 43 παρ. 2 του Συντάγματος εξουσιοδοτικό έρεισμα του Καταστατικού των νέων αυτών φορέων κοινωνικής ασφάλισης. Η νομοθετική εξουσιοδότηση του άρθρου 36 του Ν 4052/2012 προς τον Υπουργό Εργασίας και Κοινωνικής Αλληλεγγύης είναι σύμφωνη με τη διάταξη του άρθρου 43 παρ. 2 Συντ. Το ΕΤΕΑΠΕΠ ασκεί δημόσια εξουσία, μεταξύ δε αυτού, των ασφαλισμένων και των εργοδοτών τους υφίσταται σχέση δημόσιου δικαίου, στο πλαίσιο της οποίας μπορεί να επιβάλλονται μονομερώς υποχρεώσεις σε βάρος των εργοδοτών, μη εφαρμοζομένων εν προκειμένω των αρχών της ιδιωτικής αυτονομίας. «Επιχείρηση», κατά την έννοια των διατάξεων των άρθρων 102 και 107 της ΣΛΕΕ. ΣτΕ 960/2017, Τμ. Α΄ επταμ. (παρατ. Ε.-Ε. Γαληνού),

σελ. 457.

ΜΕΣΑ ΜΑΖΙΚΗΣ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ

Τηλεοπτικές άδειες. Ζητήματα συνταγματικότητας κατά την χορήγηση των τηλεοπτικών αδειών. Ιστορική αναδρομή. Το νομοθετικό πλαίσιο των Ν 4339/2015 και 4367/2016 και των κατ’ εξουσιοδότηση αυτών υπουργικών αποφάσεων. Η απόφαση της Ολομέλειας του ΣτΕ 95/2017. Ζητήματα αρμοδιότητας και συγκρότησης του ΕΣΡ ενόψει των άρθρων 15 παρ. 2 και 101 α του Συντάγματος. Νομοθετικές παρεμβάσεις μετά τις νεώτερες νομολογιακές εξελίξεις. Η ανάγκη θέσπισης νεώτερου νομοθετήματος. Forum Ν. Παππάς,

σελ. 493.

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ

Αδειοδότηση μικρών ανεμογεννητριών. Άρθρο 4 Ν 4203/2013. Όροι και προϋποθέσεις για εγκατάσταση μικρών ανεμογεννητριών. Είναι δυνατή η άσκηση αιτήσεως ακυρώσεως και κατά παράλειψης της διοικητικής αρχής να προβεί σε οφειλόμενη νόμιμη ενέργεια ή κατά ρητής άρνησής της να προβεί στην ενέργεια αυτή, εφόσον ο νόμος ή ο υπερκείμενος του νόμου κανόνας δικαίου επιβάλλει την υποχρέωση σε αυτήν να ρυθμίσει συγκεκριμένο ζήτημα με την έκδοση εκτελεστής διοικητικής πράξης. Τέτοια παράλειψη ή άρνηση δεν στοιχειοθετείται, κατ’ αρχήν, όταν ο νόμος παρέχει την εξουσία στην διοικητική αρχή να ρυθμίζει ζήτημα με κανονιστική πράξη, διότι η εκτίμηση της σκοπιμότητας για την έκδοση ή όχι κανονιστικής πράξης και για τον χρόνο έκδοσής της ανήκει στην, ανέλεγκτη από τον ακυρωτικό δικαστή, κρίση της διοικητικής αρχής. ΣτΕ 303/2017, Τμ. Ε΄ επταμ. (παρατ. Ε. Πρεβεδούρου),

σελ. 452.

ΡΥΜΟΤΟΜΙΚΗ ΑΠΑΛΛΟΤΡΙΩΣΗ

Άρση και επανεπιβολή ρυμοτομικής απαλλοτρίωσης. Η κρίση της διοίκησης περί συνδρομής των κατά νόμον προϋποθέσεων για την επανεπιβολή της απαλλοτρίωσης, με τον χαρακτηρισμό του επίδικου ακινήτου εκ νέου ως κοινόχρηστου χώρου πρασίνου, ευρίσκει έρεισμα στα στοιχεία του φακέλου. Σοβαρή πολεοδομική ανάγκη διατήρησης του επίδικου κοινόχρηστου χώρου, ο οποίος βρίσκεται στο στερούμενο ελεύθερων χώρων πρασίνου κέντρο της πόλης, στο δε ισχύον ΓΠΣ του παρεμβαίνοντος δήμου ο χώρος αυτός προβλέπεται ήδη ως χώρος πρασίνου. Προκύπτει επίσης, όχι μόνον η καταρχήν πρόθεση και η δυνατότητα της διοίκησης να αποζημιώσει την θιγόμενη από την ρυμοτομική απαλλοτρίωση αιτούσα, ιδιοκτήτρια του εν λόγω χώρου, αλλά και η παρακατάθεση εκ μέρους του «Πράσινου Ταμείου» συγκεκριμένου χρηματικού ποσού υπέρ του παρεμβαίνοντος δήμου προς το σκοπό καταβολής της αποζημίωσης που οφείλεται στην αιτούσα λόγω της ένδικης απαλλοτρίωσης. Υποχρεώνεται ο δήμος να επισπεύσει τις νόμιμες διαδικασίες προκειμένου να προβεί στην άμεση καταβολή προς την αιτούσα του περιεχόμενου στον προϋπολογισμό του δήμου ποσού καθώς και κάθε άλλου ποσού που θα ορισθεί αρμοδίως ως οφειλόμενο. (Αντίθ. μειοψ.) Απορρίπτεται η αίτηση. ΣτΕ 2142/2016, Τμ. Ε΄ επταμ. (παρατ. Ε. Πρεβεδούρου),

σελ. 475.

ΣΥΜΜΟΡΦΩΣΗ ΤΗΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ

Απορριπτικές αποφάσεις. Η κρίση της διοίκησης περί συνδρομής των κατά νόμον προϋποθέσεων για την επανεπιβολή της απαλλοτρίωσης, με τον χαρακτηρισμό του επίδικου ακινήτου εκ νέου ως κοινόχρηστου χώρου πρασίνου, ευρίσκει έρεισμα στα στοιχεία του φακέλου. Σοβαρή πολεοδομική ανάγκη διατήρησης του επίδικου κοινόχρηστου χώρου, ο οποίος βρίσκεται στο στερούμενο ελεύθερων χώρων πρασίνου κέντρο της πόλης, στο δε ισχύον ΓΠΣ του παρεμβαίνοντος δήμου ο χώρος αυτός προβλέπεται ήδη ως χώρος πρασίνου. Προκύπτει επίσης, όχι μόνον η καταρχήν πρόθεση και η δυνατότητα της διοίκησης να αποζημιώσει την θιγόμενη από την ρυμοτομική απαλλοτρίωση αιτούσα, ιδιοκτήτρια του εν λόγω χώρου, αλλά και η παρακατάθεση εκ μέρους του «Πράσινου Ταμείου» συγκεκριμένου χρηματικού ποσού υπέρ του παρεμβαίνοντος δήμου προς το σκοπό καταβολής της αποζημίωσης που οφείλεται στην αιτούσα λόγω της ένδικης απαλλοτρίωσης. Υποχρεώνεται ο δήμος να επισπεύσει τις νόμιμες διαδικασίες προκειμένου να προβεί στην άμεση καταβολή προς την αιτούσα του περιεχόμενου στον προϋπολογισμό του δήμου ποσού καθώς και κάθε άλλου ποσού που θα ορισθεί αρμοδίως ως οφειλόμενο. (Αντίθ. μειοψ.) Απορρίπτεται η αίτηση. ΣτΕ 2142/2016, Τμ. Ε΄ επταμ. (παρατ. Ε. Πρεβεδούρου),

σελ. 475.

ΣΥΝΤΑΓΜΑ

ΑΕΙ. Συνταγματική αναθεώρηση άρθρου 16. Προτάσεις για ίδρυση και λειτουργία μη κρατικού ΑΕΙ υπό κρατική εποπτεία και έλεγχο ως μέσο εκσυγχρονισμού της ανώτατης εκπαίδευσης. Νομ. Συμβολές Σ. Ταλιαδούρος,

σελ. 405.

Άρθρο 21 παρ. 2 Συντ. Υποχρέωση του νομοθέτη να λαμβάνει ιδιαίτερη μέριμνα («ειδική φροντίδα»), μεταξύ άλλων, για τις πολύτεκνες οικογένειες και, συγκεκριμένα, να τους παρέχει αποτελεσματική ελάφρυνση από τα δημόσια βάρη με την θέσπιση ειδικού αφορολογήτου ορίου κατά τη φορολόγηση του εισοδήματος. Θεσπίζεται ευθέως υπέρ των πολυτέκνων οικογενειών δικαίωμα να αξιώνουν την ανωτέρω «ειδική φροντίδα» από το Κράτος. Η παράλειψη του νομοθέτη να ορίσει συγκεκριμένο ειδικό αφορολόγητο όριο για τις πολύτεκνες οικογένειες συνιστά ευθεία παραβίαση του άρθρου 21 παρ. 2 Συντ. και ενεργοποιεί το δικαίωμα του φορολογούμενου πολύτεκνου, όπως ανταποδείξει το όριο του εισοδήματός του που πρέπει να παραμείνει αφορολόγητο, ως εκδήλωση της ανωτέρω «ειδικής φροντίδας». (μειοψ.) ΣτΕ Ολ 1087/2017 (παρατ. Β. Αθανασάκη),

σελ. 433.

Προστασία κοινωφελούς διαθήκης ή δωρεάς. Η ελληνική έννομη τάξη ρυθμίζει εδώ και περίπου έναν αιώνα το βασικό περίγραμμα της προστασίας της κοινωφελούς ιδιωτικής πρωτοβουλίας ήδη σε συνταγματικό επίπεδο. Λόγω της ιδιαίτερης επαφής ιδιωτικής αυτονομίας και κρατικής παρέμβασης στο πεδίο των κοινωφελών διαθηκών και δωρεών ο έλεγχος της πραγμάτωσης των επιταγών του άρθρου 109 του Συντάγματος απόκειται άλλοτε στο ιδιωτικό και άλλοτε στο δημόσιο δίκαιο. Υπό το πρίσμα αυτό η προκειμένη μελέτη επιχειρεί να συνθέσει ένα μεικτό corpus κριτηρίων ερμηνείας της εν λόγω συνταγματικής διάταξης, βασιζόμενη ιδίως στη συστηματική επεξεργασία της νομολογίας των πολιτικών και των διοικητικών δικαστηρίων. Νομ. Συμβολές Δ. Λιάππης,

σελ. 410.

Ανεξάρτητες Επιτροπές προσφυγών. Δεν αποτελούν μεν δικαστήρια, κατά την έννοια του Συντάγματος, συνιστούν όμως επιτροπές που ασκούν αρμοδιότητες δικαιοδοτικού χαρακτήρα κατά την έννοια της συνταγματικής διάταξης του άρθρου 89 παρ. 2 και, ως εκ τούτου, επιτρεπτώς κατά το Σύνταγμα μετέχουν σε αυτές εν ενεργεία δικαστικοί λειτουργοί. Στοιχεία, τα οποία λαμβάνονται υπ’ όψη προκειμένου να κριθεί αν όργανο που προβλέπεται από την εθνική έννομη τάξη συνιστά «δικαστήριο» κατά την έννοια της ως άνω διάταξης, είναι η ίδρυση του οργάνου αυτού με νόμο, η μονιμότητά του, ο δεσμευτικός χαρακτήρας της δικαιοδοσίας του, ο κατ’ αντιμωλία χαρακτήρας της ενώπιόν του διαδικασίας, η εκ μέρους του οργάνου αυτού εφαρμογή κανόνων δικαίου καθώς και η ανεξαρτησία του, εν πάση δε περιπτώσει το «δικαίωμα πραγματικής προσφυγής ενώπιον δικαστηρίου» διασφαλίζεται τελικώς από το σύνολο του διοικητικού και δικαστικού μηχανισμού κάθε κράτους μέλους. ΣτΕ Ολ 1237/2017 (παρατ. Σ. Κυβέλος),

σελ. 424.

ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ

Πολύτεκνοι. Αρχή της φορολογικής ισότητας. Υποχρέωση του κοινού νομοθέτη να μην επιβαρύνει με φόρο τα πρόσωπα που δεν διαθέτουν φοροδοτική ικανότητα, η δε τελευταία (φοροδοτική ικανότητα) διαγιγνώσκεται κατ’ αρχήν μέσω της θέσπισης αφορολογήτου ορίου. Το τεκμήριο ύπαρξης φοροδοτικής ικανότητας δεν μπορεί παρά να είναι μαχητό. Στην περίπτωση όπου δεν έχει θεσπιστεί από τον νομοθέτη αφορολόγητο όριο, ο φορολογούμενος δύναται να ανταποδείξει ενώπιον του αρμόδιου δικαστηρίου ότι τμήμα του εισοδήματός του, που αναλώθηκε για την κάλυψη στοιχειωδών βιοτικών αναγκών του ιδίου και της οικογένειάς του, δεν πρέπει να φορολογηθεί, αφού δεν υφίσταται για αυτό φοροδοτική ικανότητα. Άρθρο 21 παρ. 2 Συντ. Υποχρέωση του νομοθέτη να λαμβάνει ιδιαίτερη μέριμνα («ειδική φροντίδα»), μεταξύ άλλων, για τις πολύτεκνες οικογένειες και, συγκεκριμένα, να τους παρέχει αποτελεσματική ελάφρυνση από τα δημόσια βάρη με την θέσπιση ειδικού αφορολογήτου ορίου κατά τη φορολόγηση του εισοδήματος. Θεσπίζεται ευθέως υπέρ των πολυτέκνων οικογενειών δικαίωμα να αξιώνουν την ανωτέρω «ειδική φροντίδα» από το Κράτος. Η παράλειψη του νομοθέτη να ορίσει συγκεκριμένο ειδικό αφορολόγητο όριο για τις πολύτεκνες οικογένειες συνιστά ευθεία παραβίαση του άρθρου 21 παρ. 2 Συντ. και ενεργοποιεί το δικαίωμα του φορολογούμενου πολύτεκνου, όπως ανταποδείξει το όριο του εισοδήματός του που πρέπει να παραμείνει αφορολόγητο, ως εκδήλωση της ανωτέρω «ειδικής φροντίδας». (μειοψ.) ΣτΕ Ολ 1087/2017 (παρατ. Β. Αθανασάκη),

σελ. 433.