Φ. Παναγοπούλου-Κουτνατζή, Κοινωνικά δίκτυα και προσωπικότητα-Ι

ΔΙΤΕ (π. ΔΙΜΕΕ)

Τεύχος 2/2012, Απρίλιος - Μάιος - Ιούνιος

Εκδίδεται από το 2004 - Τριμηνιαία έκδοση

.

• Ιδιωτικότητα & Προστασία Προσωπικών Δεδομένων

• Cybersecurity – Cybercrime

• Διανοητική Ιδιοκτησία και Ονόματα Τομέα

• Ηλεκτρονικό εμπόριο και νέες μορφές συναλλαγών

• Νέες τεχνολογίες και Legal Tech

• Ηλεκτρονικές επικοινωνίες (τηλεφωνία – δίκτυα)

• Ραδιοτηλεόραση – Τύπος

• Προσβολή προσωπικότητας μέσω ΜΜΕ και Διαδικτύου

Θεματολογία νέων άρθρων;

Αν έχετε κάποια ιδέα πατήστε εδώ

Αν έχετε κάποια ερώτηση ή ένα άρθρο για δημοσίευση

πατήστε εδώ

Απόσπασμα

  Κοινωνικάδίκτυακαιπροσωπικότητα*-Ι ΦερενίκηΠαναγοπούλου-Κουτνατζή,   Δ.Ν.(Ηumboldt),M.Δ.Ε. (Παν.Αθηνών),Μ.P.H.(Harvard)     Τακοινωνικάδίκτυααποτελούνμεγάληαπειλήπροσβολήςτηςπροσωπικότηταςλόγωτηςεπεμβάσεωςστηνιδιωτικήσφαίρατωνχρηστώντουςμεαποτέλεσμαναθίγεταιτοδικαίωμάτουςγιαπληροφοριακήαυτοδιάθεσηκαιγιαπροστασίατουιδιωτικούτουςβίου.Συνιστούνόμωςκαιμεγάληπρόκλησηγιατονομοθέτηνααναδομήσειτουπάρχονδίκαιοπουδιέπειτοδιαδίκτυοσεπαγκόσμιοεπίπεδο.Στοπλαίσιοτηςπαρούσηςμελέτηςεξετάζεταιηεπίδρασητωνκοινωνικώνδικτύωνστοδικαίωμαπροσωπικότηταςτωνχρηστώντους,αφούπροηγουμένωςαναλυθούνοικίνδυνοιπουτακοινωνικάδίκτυαελλοχεύουνγιατησκιαγράφησηενόςδιεξοδικούψυχογραφήματοςτουχρήστη,προσιτούσεμεγάλοκύκλοπροσώπων. Ι.Eισαγωγή Oικαιροίέχουναλλάξεικαιμαζίμεαυτούςκαιεμείς.Ακόμακαιανδενβρισκόμαστεσταόριατωνκαιρών,είμαστεαντιμέτωποιμεκαταστάσειςπουδενθαμπορούσαμεναδιανοηθούμεούτεωςσενάριοεπιστημονικήςφαντασίας.Ποιοςθαμπορούσεναπροβλέψειότιθαδεχόμαστανευχέςμέσωεφαρμογώντωνκοινωνικώνδικτύων,ταοποίαμάλισταυπενθυμίζουνστουςχρήστεςτουςποιοςαπότουςφίλουςτουςέχειγενέθλια;Ποιοςθαμπορούσεναφανταστείότιστακοινωνικάδίκτυαθακαταγράφουμετασυναισθήματάμας,μέσωαυτώνθαδημιουργούμενέουςφίλουςκαιθααναζητούμεπαλαιότερουςήπολύπερισσότεροθαβρίσκουμεερωτικούςσυντρόφουςκαιγενικότεραεκείθα«αυτοπροβάλλουμε»τηνπροσωπικότητάμας;Eίναιπιαγεγονόςότιμέσωτωνκοινωνικώνδικτύωνεπαναπροσδιορίζεταιοτρόποςεπικοινωνίαςεκατομμυρίωνανθρώπων [1] .Ταόσαεκείκαταγράφουμεεμείςγιαεμάςήγιαάλλους,ταόσαεκείκαταγράφουνάλλοιγιαεμάςδιαδίδονταιμεαστρονομικήταχύτητασεπεραιτέρωχρήστες,μεαποτέλεσμαναδιαδίδονταιμεεξαιρετικήευκολίαστοιχείαπουσυνθέτουντηνπροσωπικότητάμας.Kρίσιμοείναιεπίσηςότιτοδιαδίκτυοδενξεχνάτίποτακαι,ωςεκτούτου,ό,τικαταγράφεταιστακοινωνικάδίκτυαμαςσυνοδεύειεσαείσεόλημαςτηζωή.Τακοινωνικάδίκτυα,εκτόςαπότηδιάδοσητωνστοιχείωντηςπροσωπικότητάςμας,καισυνακόλουθατηςεπεμβάσεωςστοδικαίωμαιδιωτικότητας,έχoυνσυμβάλειαποφασιστικάστηδιαμόρφωσητηςπροσωπικότητας,μέσωενός«διαδικτυακώςκοινωνικούεξαναγκασμού» [2] νασυμμετέχουμεσενέεςυπηρεσίεςκαιεφαρμογές,επηρεάζονταςτοντρόποζωήςμας,τιςσυνήθειέςμας,τιςσχέσειςμαςμετουςγύρωμαςκαιγενικότερατηνέκφρασητωνσυναισθημάτωνμας.Ηδύναμητου«φαίνεσθαι»στακοινωνικάδίκτυα(δηλαδήηανάγκηναδείξουμεότιέχουμεπολλούςφίλους,ότιείμαστετέλειοισεαυτάπουκάνουμεκ.ο.κ.)αποδεικνύειπόσοπολύτακοινωνικάδίκτυαεπηρεάζουντηνπροσωπικότητάμας.Ηδυνατότηταεπεμβάσεωςστηνεικόνατηςπροσωπικότητας(εφαρμογέςτύπουprofiles-avatars),ηανάρτησηφωτογραφίας,ηεπισήμανσηονόματοςσεφωτογραφίαπροσώπου,ηδημιουργίαπροφίλεναγνοίατουυποκειμένου,αλλάκαιηκλοπήταυτότητας,αποτελούνάλλαχαρακτηριστικάπαραδείγματαεπεμβάσεωςστηνπροσωπικότητάμας.Eπιπρόσθετα,ηυπερβολικήχρήσητωνπροσφερόμενωνκοινωνικώνδικτύωνεγείρειυπόνοιεςγιαπιθανήαντικοινωνικότητατωνχρηστών. ΙΙ.Ηιδιαιτερότητατουδιαδικτύου Α.Τοδιαδίκτυοωςομεγαλύτεροςσυλλέκτης δεδομένων Τοδιαδίκτυοείναιομεγαλύτεροςσυλλέκτηςπληροφοριώνόλωντωνεποχώνσεπαγκόσμιοεπίπεδο [3] .Στοδιαδίκτυοείναιαποθηκευμέναενδεχομένωςοαριθμόςδιαβατηρίουήταυτότητας,οαριθμόςφορολογικούμητρώου(ΑΦΜ),οαριθμόςμητρώουκοινωνικήςασφαλίσεως(ΑΜΚΑ),ηημερομηνίαγεννήσεως,ταδακτυλικάαποτυπώματα,οαριθμόςτηςπιστωτικήςκάρτας,τοιστορικότωναγορών,οιεπισκέψειςτουκάθεχρήστη,ηφήμητουσεέναδιαδικτυακόπλειστηριασμόήστοηλεκτρονικόεμπόριο,τοπροφίλτουσεμίασελίδακοινωνικήςδικτυώσεως,οισκέψειςτουσεέναιστολόγιο [4] ,προσωπικάέγγραφακαιφωτογραφίεςαποθηκευμένασεδιαδικτυακούςχώρουςφιλοξενίαςαρχείων,αλλάκαιηχρηματοδότησήτουαπότονδημόσιοτομέα,ηπρόσληψήτουσεμίαθέση,μετάθεση,απόλυσηκ.ο.κ.,ηαπουσίατουσεεπαγγελματικόταξίδιχρηματοδοτούμενοαπότονδημόσιοτομέα [5] ,ιατρικάδεδομένα,προσωπικάδεδομέναεργαζομένων,ταοποίαέχουνκαταχωρισθείσεκάποιαιστοσελίδαανευρέσεωςεργασίας [6] ,δεδομένακινήσεωςεργαζομένωνκ.λπ. Β.Οικίνδυνοιαπότησυλλογήκαισυσχέτιση τωνδεδομένων Μέσωκατασκοπευτικώνλογισμικώνείναιδυνατήηκαταγραφή,αποθήκευσηκαισυστηματοποίησητηςδραστηριότηταςκαιτηςεπικοινωνίαςτουατόμου [7] .Παράλληλαηεικόνατουπροσώπουκαθώςκαιπολλέςπληροφορίεςεμφανίζονταισεέναμηελεγχόμενοκοινό [8] .Έντονοπροβληματισμόπροκαλείεπίσηςηδυνατότητασυσχετίσεωςτωνδεδομένωναυτών [9] .Έναμεμονωμένοστοιχείομπορείναμηνέχειιδιαίτερησημασία,αλλάησύνδεσηκαισυσχέτισηόλωναυτώντωνστοιχείωνκαθίσταταιπροβληματική [10] . Ηδημοσίευσηπράξεωνπουπεριέχουνπροσωπικάδεδομέναστοδιαδίκτυοενέχειιδιαίτερουςκινδύνουςγιατηνπροσωπικότητατουατόμουπουσυνδέονταιμετηφύσητουδιαδικτύου,όπωςηελεύθερη,καθολική,καιτυχόνμηελεγχόμενηπρόσβασηστηνπληροφορίαπαντόςενδιαφερομένου,ηχρήσημηχανώναναζητήσεωςπληροφοριώνμεολοένααυξανόμενεςδυνατότητεςαναζητήσεως [11] σεκάθεείδουςκείμενα(π.χ.κείμενασεμορφότυποHTML,PDF),ητυχόναπεριόριστηδυνατότητασυσχετισμούτωνπληροφοριών,μεκίνδυνοτοάτομονακαθίσταταιπληροφοριακόαντικείμενοκαιηεικόνατουσεπτυχέςτηςζωήςτουπουάπτονταιθεμάτωνδημοσίουενδιαφέροντοςναείναιαπολύτωςδιαφανής [12] .ΌπωςεπισημαίνειηΕυρωπαϊκήΕπιτροπήσεέγγραφότης [13] ,«οιπροαναφερθείσεςπροκλήσεις[πουθέτουνηπαγκοσμιοποίησηκαιοινέεςτεχνολογίες]απαιτούννααναπτύξειηΕΕμιασυνολικήκαισυνεπήπροσέγγισηπουθαεγγυάταιτονπλήρησεβασμό,εντόςκαιεκτόςτηςΕΕ,τουθεμελιώδουςδικαιώματοςτηςπροστασίαςτωνδεδομένων. Γ.Το«μνησίκακο»διαδίκτυο; Ιδιαίτεροπροβληματισμόπροκαλείτογεγονόςότιτοδιαδίκτυοδενξεχνάει,δενδίνειμίαδεύτερηευκαιρίαδιαγραφήςμίαςμαύρηςσελίδαςστηζωήτουατόμου.Δίνεισάρκακαιοστάστοπαρελθόνμας,τοοποίομαςκυνηγάεικαταδιωκτικάκαιγιατοοποίουποχρεούμαστεσεκάθεστιγμήτηςζωήςμαςνααπολογηθούμε.Ό,τικαταγράφεταιστοδιαδίκτυοπαραμένειεκείεσαείκαιμαςσυνοδεύειγιαπάντα.Μίαατυχήςστιγμήμας,π.χ.μίαπροκλητικήφωτογραφίαμεκάποιονπρώηνσύντροφο,μίαμαύρησελίδατηςζωήςμας,ακόμηκαιμίαποινήπουέχειεκτιθείμπορείναανατρέξεισεέναπαρελθόνπουδενθέλουμεναθυμόμαστεούτενασυζητούνοιάλλοιγιααυτό.Τοδιαδίκτυοδενείναι,ωστόσο,μνησίκακο,είναιαπλώςμνήμονκαιημνήμηαυτήεκτόςαπότηναρνητικήτηςπλευράέχεικαιτηθετικήτηςαναφορικάμετηνελευθερίατουλόγου,τηδιάδοσηκαιδιατήρησημίαςπληροφορίαςστοπλαίσιομίαςέρευνας.Αυτόπουέχεισημασίαπάντωςείναιότιτοδιαδίκτυοοφείλειυπόπροϋποθέσειςναπαρέχειέναδικαίωμαστηλήθηυπότηνέννοιατηςπαροχήςμηχανισμώναφαιρέσεωςανεπιθύμητωνπληροφοριών.Τοδικαίωμααυτόστηλήθηέχειιδιάζουσαβαρύτηταστηνπερίπτωσημίαςπρώηνκαταδίκης.Στιςπεριπτώσειςαυτές,ότανδεντίθεταιεύλογοενδιαφέρονενημερώσεως,ηποινήέχειήδηεκτιθεί,τοποινικόμητρώοδιαγραφείκαιηπράξηδενέχειεπαναληφθεί,τότετοάτομοέχειτοδικαίωμα,αλλάκαιτηναξίωσηαπόθεσμικάόργαναναξεχάσουνμίασελίδατουπρότερουδυσάρεστουβίουτου,προκειμένουναεπανενταχθείομαλάσεαυτήμετάαπότηνέκτισητηςποινήςτου [14] . Τηνάποψηαυτήγιατηναναγνώρισηενόςδικαιώματοςστηλήθηυιοθετείτοάρθρο17τηςΠροτάσεωςΚανονισμούτουΕυρωπαϊκούΚοινοβουλίουκαιτουΣυμβουλίουαναφορικάμετηνπροστασίατουατόμουαπότηνεπεξεργασίαπροσωπικώνδεδομένωνκαιτηνελεύθερηδιακίνησηαυτών(ΓενικόςΚανονισμόςΠροστασίαςΔεδομένων) [15] . ΟΚανονισμόςυιοθετείτονόρομάλισταδιαγραφή(erasure)τωνδεδομένωνκαιόχιαπλόσβήσιμο(delete)αυτών.Πρόβλημα,πάντως,θαδημιουργηθείεάντοδικαίωμαστηλήθηοδηγήσεισεμίακαταστρατήγησητηςελευθερίαςτουλόγου [16] .ΑςσημειωθείότιηΠρότασηΚανονισμούαναφέρεταισταδεδομέναπουιδίωςδημοσίευσετοίδιοτουποκείμενοτωνδεδομένων,ότανήτανπαιδί.Πρόκειταιδηλαδήγιααναρτήσειςφωτογραφιών,προκλητικώνδημοσιεύσεωναπόταίδιαταυποκείμενατωνδεδομένωνπουανατρέχουνστηπαιδικήτουςηλικία,ότανδηλαδήδενείχαντηνωριμότητανασκεφτούνότιοιαναρτήσειςθατουςσυνοδεύουναργότερα,π.χ.κατάτηναξιολόγησήτουςαπότουςεργοδότεςτουςήκατάτηνεισαγωγήτουςσεπανεπιστήμια.Ηαξίωσηδιαγραφήςαυτώντωνδεδομένωνταιριάζειαπόλυταστηνπερίπτωσητωνκοινωνικώνδικτύων [17] ,ότανδηλαδήτουποκείμενοτωνδεδομένωνσεμίαπαλαιότερηπερίοδοανεμελιάςήενδεχομένωςκαιαπερισκεψίαςανήρτησεδεδομέναγιατονεαυτότου,γιαταοποίααργότεραμετάνιωσε.Ωςεκτούτου,οιχρήστεςπουθέλουνν αξεχάσουνδενπρέπεινασυνοδεύονταιεσαείαπότιςπαλαιότερεςαναρτήσειςτους [18] .Τοδικαίωμαστηλήθησυνιστάστηνπερίπτωσηαυτήαπόρροιατουδικαιώματοςστηνελεύθερηανάπτυξητηςπροσωπικότηταςτουχρήστη.Τοίδιοαφοράκαισεμηχανέςαναζητήσεως,όπωςοιGoogleκαιYahoo. ΙΙΙ.Ηιδιαιτερότητατωνιστότοπωνκοινωνικήςδικτυώσεως ΜέσααπότιςλειτουργίεςτουFacebook,στιςοποίεςοχρήστηςσυμμετέχειοικειοθελώς,μπορείναεπιτευχθείμιαπλήρηςσκιαγράφησητουυποκειμένουτωνδεδομένων.ΈναπλήρωςσυμπληρωμένοπροφίλστοFacebookπεριλαμβάνειπερίπουσαράνταείδηπληροφοριώνπουκαθιστούντοχρήστηπλήρωςαναγνωρίσιμο,π.χ.όνομα,ημερομηνίαγεννήσεως,πολιτικέςκαιθρησκευτικέςαπόψεις,στοιχείαεπικοινωνίας,φύλο,σεξουαλικέςπροτιμήσεις,προσωπικήκατάσταση,αγαπημέναβιβλία,αγαπημένεςταινίες,ιστορικότηςεκπαιδεύσεωςκαιτηςεπαγγελματικήςεμπειρίαςκαισαφώςφωτογραφία.Επίσης,τοFacebookπροσφέρειστουςχρήστεςτουπολλάεργαλείαγιατηνανεύρεσηπιθανώνεπαφών [19] .Περαιτέρωεφαρμογέςπροσφέρουνμιασωρείαπληροφοριώνγιατονχρήστη.Χαρακτηριστικόπαράδειγμασυνιστούνοιαναρτήσειςστοντοίχο.Μέσααπόμίαανάρτησημπορούμεναλάβουμεπληροφορίεςτόσογιααυτόνπουέκανετηνανάρτησηόσοκαιγιατοδέκτητης,π.χ.ότιοσυγκεκριμένοςχρήστηςβρίσκεταισεδιακοπέςσεεξωτικόνησίήακόμακαιγιατουςδύο,π.χ.γιακάποιοκοινότουςταξίδι.Εάνοχρήστης«σκουντήξει»κάποιον,τότεγνωρίζουμεότιεκείνητηστιγμήείναιενεργοποιημένοςκαισκέφτεταικάποιονχρήστη.Ηεπισήμανσηπροσώπουσεφωτογραφίαμπορείναμαςδώσειπολλέςπληροφορίεςγιατοπρόσωπο,τουςφίλουςτουκαιτομέροςπουβρίσκεται.ΠαιχνίδιαστοLexulousαποκαλύπτουντοεπίπεδοτουλεξιλογίουτουχρήστη.Ηλίσταμετιςσελίδεςκαιτιςομάδες,στιςοποίεςοχρήστηςείναιεγγεγραμμένος,υποδεικνύειτιςπροτιμήσειςκαιτηφιλοσοφίατουκάθεχρήστη.Ησυμμετοχήσεquizαποκαλύπτειτοεπίπεδοτωνγνώσεων,απόψεωνκαιπροτιμήσεωνσεπολλούςτομείς.Μέσωενόςquiz,τοοποίοσυνιστάδιασκέδασηγιατοχρήστη,παρέχεταιεναγνοίατουέναψυχογράφηματουεαυτούτου.Ηδήλωσηότιθαπαρευρεθούμεσεμίαεκδήλωσηδίνειπληροφορίεςγιατοπούβρισκόμαστεσεμίαχρονικήστιγμή.Μεάλλαλόγια,τοπροφίλτουχρήστηστοFacebookσυνιστάέναψυχογράφηματουεαυτούτου [20] . Στοπλαίσιολειτουργίαςενόςιστότοπουκοινωνικήςδικτύωσεωςηπροσωπικότητατωνχρηστώναποτελείπεδίοεκμεταλλεύσεωςτόσοαπότουςπαρόχουςτωνυπηρεσιώνκοινωνικήςδικτυώσεως,οιοποίοιστοχεύουνμέσωσυγκεκριμένωνπρακτικώνστηνοικονομικήεκμετάλλευσητωνπροσωπικώνδεδομένωντωνχρηστώνόσοκαιαπότουςίδιουςτουςχρήστες,οιοποίοιέχουντηδυνατότητανααναδημοσιεύουνστοιχείακαιπτυχέςτηςπροσωπικότηταςάλλωνχρηστώνχωρίςτηλήψητηςαπαραίτητηςσυγκαταθέσεώςτους. Μέσωτηςδιαμορφώσεωςενόςπροσωπικούπροφίλδιαφοροποιείταιοτρόποςεμφανίσεωςτουατόμου,αλλάκαιτηςτελικήςμορφήςτηςταυτότητας,καθώςοκαθέναςδυνητικάκαθορίζεταιαπόαυτόπουεπιλέγειοίδιοςναπαρουσιάσει(μέσωτωνενδιαφερόντων,φίλων,φωτογραφιών,συνδέσμωνκαιομάδωνπουεπιλέγειναδημοσιοποιήσει)σεσυνδυασμόμεαυτόπου,άθελάτουενμέρει,τουεπιβάλλεταιαπότηναρχιτεκτονική,αισθητικήκαικατάστασητουπλαισίουτουεκάστοτεχώρου,στονοποίοεπιλέγειναπαρουσιάσειτονεαυτότου.ΟιανώνυμεςδημοσιεύσειςστοFacebookμέσωτηςχρήσεωςψευδωνύμωνείναιαρκετάσυχνές.Ηανωνυμίαπροασπίζειτηνελευθερίατουλόγου,αλλάδημιουργείπροβλήματααναφορικάμετηνεύρεσητουυπευθύνουσεπερίπτωσηπαρανόμωνδημοσιεύσεων. Περαιτέρω,οιχρήστεςπροστίθενταισεομάδες,χωρίςναέχουνπροηγουμένωςσυγκατατεθείκαιχωρίςναέχουνεπαρκώςενημερωθείγιατηνένταξήτους,καιμετοντρόποαυτόσυνάγονταισυμπεράσματαγιατοχρήστηαπότηνένταξησεμίαομάδα(πολιτικού,θρησκευτικού,φιλοσοφικούπεριεχομένουκ.ο.κ.),χωρίςενδεχομένωςοχρήστηςναγνωρίζειγιατηνένταξήτουστηνενλόγωομάδα.Επιπλέον,εάνοχρήστηςεπιθυμείνασβήσειτολογαριασμότου,ολογαριασμόςτουαπενεργοποιείται,αλλάδενδιαγράφεται,μεαποτέλεσματαδεδομένατουναείναιεσαείκαταγεγραμμένα.Ταπροσωπικάδεδομέναπουσυλλέγονται,δενδιαγράφονται,ότανολόγοςσυλλογήςτουςδενυφίσταταιπια,π.χ.ότανοχρήστηςέχειαπενεργοποιήσειτολογαριασμότου.Επιπρόσθετα,οιχρήστεςδενγνωρίζουνεπαρκώςότιηείσοδόςτουςστολογαριασμότουςαπόδιαφορετικόυπολογιστή,καταγράφεται,μεαποτέλεσμανακαταγράφονταιπληροφορίεςγιατηθέσητουκάθεχρήστη.Άξιομνείαςείναιεπίσηςότιοιχρήστεςδενγνωρίζουντοεύροςτωνκαταγεγραμμένωνδεδομένων,ότανδίδουντησυγκατάθεσήτουςγιατηνενεργοποίησηεφαρμογών,εξωτερικώντουFacebook. Μολονότιπολλοίχρήστεςείναιευαισθητοποιημένοισεθέματατωνπροσωπικώντουςδεδομένωνκαιπροστατεύουντονλογαριασμότουςμέσωτωνρυθμίσεωναπορρήτου,αισθάνονταιαδυναμίαελέγχουτωνπληροφοριώνπουαναρτώνταισχετικάμεαυτούς.ΤογεγονόςότιτοFacebookπαρέχειτηδυνατότηταστουςχρήστεςνααποφασίσουνμόνοιτουςαναφορικάμετοβαθμόπροστασίαςτηςιδιωτικήςτουςσφαίραςοδηγείστονκίνδυνοότιόσοιείναιπερισσότεροεξοικειωμένοιμετηντεχνολογίακαιγενικότεραμετοδιαδίκτυοθαπροβούνσεαποτελεσματικότεραμέτραπροστασίας,σεαντίθεσημετουςαρχάριουςήανίδεους. ΤηναδήριτηανάγκησεβασμούτωνδικαιωμάτωνκαιελευθεριώντωνχρηστώντωνκοινωνικώνδικτύωνεκφράζειηΣύσταση4/2012τηςΕπιτροπήςΥπουργών [21] ,αλλάκαιτουπόμνηματηςΙρλανδικήςΑρχήςΠροστασίαςΠροσωπικώνΔεδομένωνπροςτοFacebook [22] . Α.Ησυγκατάθεσητουχρήστημετουςόρους προστασίαςτηςιδιωτικότηταςτoυFacebook ToFacebookπροβάλλειωςεπιχείρημαότιοχρήστηςσυγκατατίθεταιμετουςόρουςχρήσεώςτους προτούγίνειμέλος.Έντοναερωτήματαανακύπτουν,ωστόσο,κατάπόσοησυγκατάθεσητωνχρηστώνείναιελεύθερη,ρητή,ειδικήκαιπαρέχεταιμετάαπόεπαρκήενημέρωσηκαιμεπλήρηεπίγνωσητωνσυνεπειώντηςσυλλογήςκαιεπεξεργασίαςτωνδεδομένωντους.Δενπρόκειταιπερίμίαςδυνατότηταςδιαπραγματεύσεωςτωνόρωνσυναλλαγώνεκμέρουςτουχρήστη.Πρόκειταιγιαμίατυπικήδιαδικασία,ένααπλό«κλικ»σεένακουτάκι,όπουείναιγραμμένοιπολλοίόροιμεμικράγράμματακαιμεδυσνόητογιαμηνομικούςπεριεχόμενο.Είναιγεγονόςότιοιπερισσότεροιχρήστεςδενδιαβάζουντουςόρουςτηςπολιτικήςιδιωτικότηταςτουεκάστοτε ιστοχώρου,διότιείναιπολύπλοκαγραμμένοικαιδεντουςκαταλαβαίνουν.ΟμέσοςόροςτωνχρηστώντουFacebook,π.χ.,δενείναισεθέσηνακατανοήσειτουςόρουςκαισυνεπώςδενείναισεθέσηνακατανοήσεισετισυγκατατίθεται [23] .Οιπερισσότεροιχρήστεςδενκατανοούνεπίσηςτηνέκτασητωνδεδομένωνπουσυλλέγεταικαικαταγράφεται [24] .Επίσης,δενπρέπειναπαραγνωρίζεταιηπρακτικήαδυναμίατωνχρηστώνναπροσδιορίσουντιςπιθα νέςμελλοντικέςχρήσειςτωνκαταγεγραμμένωνπληροφοριώνκαι,ωςεκτούτου,καιτηνενδεχόμενηοικονομικήαξίακτήσεωςκαιχρήσεωςτωνπληροφοριών [25] .ΣύμφωναμεταστοιχείατουίδιουτουFacebook,λιγότεροαπότοένατέταρτοτωνχρηστώνενεργοποιείτιςρυθμίσειςπροστασίαςτηςιδιωτικότητας [26] .Καιαυτόόχιδιότιοιχρήστεςαδιαφορούνγιατηνιδιωτικότητάτους,αλλάδιότιτοένατρίτοαυτώνδενγνωρίζειγιατηδυνατότηταρυθμίσεωςτηςπροστασίαςαπορρήτου [27] ,αλλάούτεκαιτουςόρουςπροστασίαςτωνπροσωπικώντουςδεδομένων. ΑξίζειεπίσηςνασημειωθείότιοιόροιπροστασίαςτηςιδιωτικότηταςστοFacebookτροποποιούνταιδιαρκώς,χωρίςναενημερώνεταιοχρήστηςεπαρκώςκαιχωρίςναυποχρεούταιναανανεώσειτησυγκατάθεσήτου.ΗενημέρωσηαναφορικάμετηντροποποίησητωνόρωντηςπολιτικήςιδιωτικότηταςτουFacebookγίνεταισεειδικέςενημερωτικέςσελίδες.Συνεπώςστοθέμααυτόσημειώνεταιέλλειψηρητήςσυγκαταθέσεως,διότιδενμπορείνααξιώνεταιαπότοχρήστηναενημερώνεταιδιαρκώς. ΗΟμάδαΕργασίαςτουάρθρου29,αφουγκραζόμενητηνπροβληματικήτηςσυγκαταθέσεωςσεκοινωνικάδίκτυαδιατύπωσετηΓνώμη15/2011.ΣύμφωναμετηνενλόγωΓνώμη,ηλήψητηςσυγκαταθέσεωςαπαιτείτηχρήσημηχανισμώνπουδεναφήνουνκαμίααμφιβολίααναφορικάμετηνπρόθεσητουυποκειμένουτωνδεδομένωννασυγκατατεθείστηνεπεξεργασίαπροσωπικώνδεδομένων.Ωςεκτούτου,απότησιωπήήτηναδράνειαδενμπορείνασυναχθείσυγκατάθεσητουυποκειμένου.Γιαπαράδειγμα,ότανκάποιοςεγγράφεταισεένανιστότοποκοινωνικήςδικτυώσεωςκαιοιπροεγκατεστημένεςρυθμίσειςτουιστοτόπουορίζουνότιταπροσωπικάδεδομένατουθαείναιορατάστουςφίλουςτωνφίλωντου,δενθαμπορούσενααντιταχθείωςεπιχείρημαότιοενλόγωχρήστηςσυγκατατίθεταιμετηδημοσιοποίησητωνπροσωπικώνπληροφοριώντου.Έμφασηπρέπειναδοθεί,σύμφωναμετηΓνώμη,στηνανικανότηταορισμένωνυποκειμένων,όπωςτωνανηλίκων,νασυγκατατεθούν.Τέλος,ουπεύθυνοςεπεξεργασίαςφέρειτοβάροςτηςαποδείξεωςότιέχειαποσπάσειέγκυρησυγκατάθεσηαπότουποκείμενοτωνδεδομένων. Β.Aποκάλυψηπροσωπικώνδεδομένων απότουςίδιουςτουςχρήστες AξιoσημείωτοείναιότιηπλειοψηφίατωνχρηστώνστοFacebookδενδιστάζεινααναρτήσειπολλάπροσωπικάδεδομένα.Χαρακτηριστικόείναιότιοιχρήστεςαναγράφουντοπραγματικότουςόνομακαιόχιψευδώνυμο,τηνπόληκαταγωγήςτους,τοσχολείοήτοπανεπιστήμιοαπότοοποίοαποφοίτησαν,τηνπροσωπικήτουςκατάσταση,ταενδιαφέροντάτους,τηναγαπημένητουςμουσική,τααγαπημένατουςβιβλία,τιςαγαπημένεςτουςταινίεςκαιπολύσυχνάφωτογραφίεςτουεαυτούτους.Πρόκειταισυνεπώςπερίμίαςαυτοεκθέσεωςτουατόμου [28] .Ομηδισταγμόςαναρτήσεωςπροσωπικώνδεδομένωνκαικυρίωςτουαληθινούονόματοςκαιτηςφωτογραφίαςσυνίσταταιστηνεπιθυμίατωνχρηστώνναμπορούνναδικτυώνονταιεύκολαμεάλλουςχρήστες,οιοποίοιθατουςαναζητούνχωρίςδυσκολίααναγράφονταςμόνοτοόνοματουχρήστη. Αυτόόμωςπουείναιαξιοσημείωτοείναιότισεπολλέςπεριπτώσειςοιχρήστεςαποδέχονταιτιςπροσκλήσειςφιλίαςαγνώστωνχρηστών,μεαποτέλεσμαναμοιράζονταιμεαυτούςταπροσωπικάτουςδεδομένα,όπωςπ.χ.στοιχείαεπικοινωνίαςκαιφωτογραφίες. Δενείναιλίγεςοιπεριπτώσεις,στιςοποίεςοιεργοδότες,προτούπροσλάβουντονεργαζόμενοελέγχουνμεδιάφοραμέσατησελίδατουστιςυπηρεσίεςκοινωνικήςδικτυώσεως.Μετοντρόποαυτόμπορούνκατάκάποιοντρόποναψυχογραφήσουντονυποψήφιοεργαζόμενοκαιναεξετάσουν,αντοπροφίλτουταιριάζειμεαυτότηςεπιχειρήσεώςτουςήτηςυπηρεσίαςτους.ΣύμφωναμεδιεξαχθείσαέρευνααπότοCareerBuilder.com,12%απότους1.150υπευθύνουςπροσλήψεωνπουερωτήθηκαν,παραδέχτηκανότιεξετάζουντησελίδακοινωνικήςδικτυώσεωςτουυποψηφίουεργαζομένου.63%εξαυτώναρνήθηκανναπροσλάβουντονυποψήφιοεργαζόμενοστηριζόμενοισταευρήματάτουςαπότιςσελίδεςκοινωνικήςδικτυώσεως [29] .ΕπίσηςδικηγορικοίσύλλογοιστιςΗΠΑπαραδέχονταιότιδικηγόροι,πουείναιμέλητους,ελέγχουνταπροφίλτωνπροσώπωνπουείναιυποψήφιοιγιαένορκοισεδίκεςήμάρτυρεςσεποινικέςκαιαστικέςυποθέσειςπ.χ.διαζυγίων.Περαιτέρω,τράπεζεςκαιεπιχειρήσειςελέγχουντοπροφίλτωνανθρώπωνπουπρόκειταινασυνεργαστούνγιαναδιαπιστώσουντηφερεγγυότητάτουςήσύμβουλοιπανεπιστημίωνελέγχουντοπροφίλεφήβωνπουείναιυποψήφιοιγιαεισαγωγήσταπανεπιστήμιακ.ο.κ. [30] . Στηνπερίπτωσηπουκάποιοςπ.χ.ζήτησεαναρρωτικήάδειααπότονεργοδότητου,αλλάαπότησελίδατουστοFacebookπροκύπτειότιτηνημέρα,πουυποτίθεταιότιήτανάρρωστος,έλειπεεκδρομήκαισυνεπώςδενήτανάρρωστοςφέρειδιπλήευθύνη:καιγιατίείπεψέματαστονεργοδότητουκαιγιατίαπόμόνοςτουδημοσιοποίησεταπροσωπικάτουδεδομένα.Παραδείγματααποκαλύψεωςτουιδιωτικούβίουμέσωτηςκοινωνικήςδικτυώσεωςυπάρχουνπολλά.Έναάλλοπολύχαρακτηριστικόπαράδειγμααφοράστιςπροσωπικέςμαςσχέσεις:ο/ησύζυγοςείπεστο/ησύζυγότου/τηςότιβρισκότανστοχώροεργασίας,αλλάτελικάαπόαναφορέςσεσελίδεςτηςκοινωνικήςδικτυώσεωςπροέκυπτεότιδιασκέδαζεμεάλλοπρόσωποσενυχτερινόκέντρο.Άλλοπαράδειγμααφοράστηναξιοπιστίαμας.Σεερώτησητηςαστυνομίαςδήλωσεκάποιοςότιδενγνώριζεκαθόλουτοδράστη,ενώαπότησελίδατουστοFacebookπροκύπτειότιείναιφίλοικαιμάλισταδιατηρούντακτικήεπικοινωνία.Ηπρώτηαντίδρασηπουθαμπορούσεναπροκύψεισταενλόγωπαραδείγματαείναιότισκοπόςτουδικαίουδενείναιναπροστατεύειπαραβατικέςσυμπεριφορές.Δενπροστατεύειούτετονεργαζόμενοπουψεύδεταιστονεργοδότηούτετο/τησύζυγοπουμοιχεύει.Επομένωςαυτόςπουπαραβατείπρέπειναγνωρίζειότιστησύγχρονηεποχήηλεκτρονικής«διακινδυνεύσεως» [31] διατρέχειέντονατονκίνδυνονααποκαλυφθείμεποικίλαμέσα.Ηαπάντησηστοερώτημααυτόθαπρέπειναείναιότισκοπόςτουδικαίουδενείναιναπροστατεύσειπαραβατικέςσυμπεριφορές,αλλάτηνιδιωτικήσφαίρατουατόμου.Γιατίακόμακαιανηενλόγωσυμπεριφοράδενείναιπαραβατική,πρόκειταιπ.χ.περίμίαςαπλήςκοινωνικήςεπισκέψεως,πουθαεπιθυμούσαμεναδιατηρηθείκρυφή,τότεδικαιούμαστεπροστασίας,ηοποίαπηγάζειαπότηνανάγκηπροστασίαςτηςιδιωτικήςμαςσφαίρας.Σαφώςόμωςοπολίτηςπρέπειναγνωρίζειότιαναποκαλύπτειοίδιοςπροσωπικέςτουπληροφορίες,δενμπορείναέχειτηναξίωσηοιπληροφορίεςαυτέςναπαραμείνουνμυστικές. Γ.Aποκάλυψηπροσωπικώνδεδομένων σεευρύτεροαπότονεπιδιωκόμενοκύκλο προσώπων Tισυμβαίνειόμωςστηνπερίπτωσηπουοιχρήστεςεπιθυμούνναδημοσιοποιήσουνορισμένεςπροσωπικέςπληροφορίεςμόνοσεένασυγκεκριμένοκαιεπιλεγμένοαπόαυτούςκύκλοατόμων,αλλάηδημοσιοποίησηαυτήπολλέςφορέςγίνεταιχωρίςτηγνώσητουςήκαιτηνεπιθυμίατουςκαισεένανευρύτερο,μηεπιθυμητόγιααυτούςκύκλοπροσώπων;ΣύμφωναμετηνπολιτικήιδιωτικότηταςτουFacebook,τοFacebookμπορείνααποκαλύψειτιςπληροφορίεςχρηστώνσεεκτέλεσηνόμιμωνεπιταγών,όπωςεντάλματακαιδικαστικέςαποφάσεις,σύμφωναμετουςισχύοντεςνόμους.Επίσης,μπορείνακοινοποιείπληροφορίεςτωνχρηστών,ότανείναιαναγκαίογιατηνεκπλήρωσηνομικήςυποχρεώσεωςήγιατηνπροστασίασυμφερόντωντηςείτεγιαναεμποδίσειμορφέςδια- δικτυακούεγκλήματος,όπωςαπάτημέσωυπηρεσιώντουFacebook,είτεγιανααποτρέψειπρόκλησηάμεσηςσωματικήςβίας.Ηεταιρείαενδέχεταινακοινοποιήσειγιατουςπροαναφερόμενουςλόγουςπληροφορίεςσεεταιρείες,δικηγόρουςκαικρατικέςαρχές. ΑυτότοοποίοαξίζειναδιερευνηθείενπροκειμένωείναιποιεςπροσδοκίεςδιατηρήσεωςτηςιδιωτικότηταςέχεικάποιοςπουαναρτάμίαπληροφορίαστοFacebookκαθιστώνταςτηνπροσιτήσεέναπεριορισμένοκύκλοπροσώπων.Πολύπλούσιαενπροκειμένωείναιηνομολογίααμερικανικώνδικαστηρίωνσεπαρεμφερήζητήματααποκαλύψεωςπληροφοριώνσεένανευρύτεροαπότονεπιδιωκόμενοκύκλοπροσώπων.ΣύμφωναμετηναπόφασηSandersv.AmericanBroadcastingCo [32] ,τοαπλόγεγονόςότιέναάτομοείναιορατόμετηβούλησήτουαπόκάποιονδενσημαίνειότιπρέπειναείναιορατόαπόόλους.Αντιστοίχωςαπότογεγονόςότιέναςενάγωναποκαλύπτειορισμένεςπληροφορίεςγιατονεαυτότουσεμερικούςδενσυνάγεταιότιδενέχειτοδικαίωμαναδιατηρήσειτιςπληροφορίεςαυτέςιδιωτικέςαπόάλλους [33] .ΠολύενδιαφέρουσαείναικαιηυπόθεσηMultimediaWMAZ,Inc.v.Kubach [34] ,σύμφωναμετηνοποίατογεγονόςότιέναςφορέαςτουςAIDSέχειαποκαλύψειτογεγονόςότιείναιφορέαςσεαρκετόκόσμοδενσημαίνειότιτούτοπρέπειναγίνειγνωστόσεόλουςκαιότιδενχαίρειπροστασίας. Τογεγονόςότιχρήστηςυπηρεσιώνκοινωνικήςδικτυώσεωςκαθιστάτοπροφίλτουπροσιτόσεεκατοντάδεςήακόμακαισεχιλιάδεςχρήστεςδενθαμπορούσενααποτελείτημοναδικήένδειξηγιατοανοχρήστηςέχειμιαλογικήπροσδοκίαπροστασίαςτηςιδιωτικότητάςτουέναντιάλλωνμηεπιθυμητώνγιααυτώνχρηστών.Δενείναιλίγεςοιπεριπτώσεις,στιςοποίεςταδικαστήριαέχουνδεχθείότιηαξίωσητηρήσεωςτηςεμπιστευτικότηταςδενμπορείνανοηθεί,ότανκάποιοςαναρτάπληροφορίεςσεέναδημοσίωςπροσβάσιμομέσο,όπωςτοδιαδίκτυο,χωρίςναλαμβάνειοιοδήποτεμέσοπροστασίαςτωνπληροφοριώναυτών [35] .Είναιγεγονόςότιεάνκάποιοςπροβείσεπεριοριστικέςρυθμίσειςτουαπορρήτουτηςπροσωπικήςτουσελίδαςδικαιούταιμεγαλύτερηςπροστασίαςτηςιδιωτικότητάςτουαπόάλλουςχρήστεςπουδενέχουνπροβείσεαντίστοιχεςπεριοριστικέςρυθμίσεις [36] . ΑυτόόμωςπουείναιδυσχερέςνααπαντηθείείναικατάπόσονμίαπροσπάθειαπροστασίαςτηςιδιωτικότηταςμέσωπεριοριστικώνρυθμίσεωντουαπορρήτουστοFacebookεπαρκείγιαναπροστατεύσειτηνπροσδοκίαπροστασίαςτηςιδιωτικότητας.Είναιπολύπιθανόνκάποιοςναέχεικαταστήσειτοπροφίλτουπροσιτόσεορισμένουςμόνοχρήστεςκαιοιυπόλοιποιχρήστεςπουδενδικαιούνταιπροσβάσεωςναχρησιμοποιούντοόνομαχρηστώνπουέχουνπρόσβασηκαιτονκωδικόπροσβάσεώςτους(μεέγκρισήτους),προκειμένουναμπορούνναέχουνκαιεκείνοιέμμεσηπρόσβασηστησελίδα.Π.χ.οεργοδότηςπαρακαλείκάποιονεργαζόμενοναμπειστολογαριασμότουστοFacebook,προκειμένουναελέγξειτησελίδαάλλουεργαζομένου.Αυτότοοποίοενδεχομένωςθαμπορούσεναισχυριστείτοδικαστήριοστηνπερίπτωσητωνυπηρεσιώνκοινωνικήςδικτυώσεωςείναιότιεξαιτίαςτηςμεγάληςπροσβασιμότηταςστοδιαδίκτυο,είναιεξαιρετικάδύσκολογιατουςχρήστεςυπηρεσιώνκοινωνικήςδικτυώσεωςναέχουναξίωσηπροστασίαςτηςεμπιστευτικότηταςτωνπληροφοριώνπουαναρτούνστοδιαδίκτυο [37] . Πολύενδιαφέρουσαενπροκειμένωείναιπρόσφατηγαλλικήνομολογία,σύμφωναμετηνοποίαχρήστης,αφούρύθμισετιςπαραμέτρουςπροσβάσεωςστοπροφίλτουεπιλέγονταςναμοιράζεταιτιςπληροφορίεςπουδημοσιοποιείμετουςφίλουςτουκαιτουςφίλουςτωνφίλωντου,πραγματοποίησεανάρτηση,ηοποίαοδήγησεστηναπόλυσήτου.Τοδικαστήριο(εργατοδικείο)απεφάνθηότιαυτόςοτρόποςσυνδέσεωςστησυγκεκριμένησελίδακοινωνικήςδικτυώσεωςξεπερνάτηνιδιωτικήσφαίρατουατόμουκαιέτσιηχρησιμοποίησηκατάτηδιαδικασίααποδείξεωνμετηχρήσητηςενλόγωιστοσελίδαςαπότηνοποίασυνάγεταιηπαραβατικήσυμπεριφοράτουεργαζομένουαποτελείμίανόμιμηαπόδειξητηςουσίαβάσιμηςαπολύσεώςτου [38] .ΣτηνίδιακατεύθυνσηκινείταικαιηΓνώµη5/2009(άρθρο3.1.2.)«σχετικάµετιςεπιγραµµικέςυπηρεσίεςκοινωνικήςδικτύωσης»,σύμφωναμετηνοποία,«ότανηπρόσβασηστιςπληροφορίεςπροφίλεπεκτείνεταιπέραντωνεπαφώντηςεπιλογήςτουχρήστη,π.χ.ότανπαρέχεταιπρόσβασησεέναπροφίλσεόλουςτουςχρήστεςτηςυπηρεσίαςκοινωνικήςδικτύωσηςήότανταδεδοµέναπαρέχουνδυνατότητακαταγραφήςαπότιςµηχανέςαναζήτησης,ηπρόσβασηυπερβαίνειτοπροσωπικόήτοοικιακόπλαίσιο.» Ωςεκτούτου,τακριτήριααξιολογήσεωςγιατοεάνμίαανάρτησησειστοσελίδακοινωνικήςδικτυώσεωςχαίρειεύλογηςπροσδοκίαςπροστασίαςτηςιδιωτικότητάςτηςείναιοιεπιλεγμένεςρυθμίσειςαπορρήτου,αλλάκαιοαριθμόςτωνφίλωντουχρήστη.Είναιγεγονόςότιεάνέναςχρήστηςέχειεπιλέξειναέχειμεγάλοαριθμόφίλωνστοπροφίλτουδενμπορείευλόγωςναπροσδοκάαπόλυτηπροστασίατηςιδιωτικότηταςτωναναρτήσεώντου. Στηνεποχήτηςηλεκτρονικήςδιακινδυνεύσεωςπρέπειναγνωρίζουμε,ωστόσο,ότιηοποιαδήποτεανάρτησηπροσωπικώνδεδομένωνστοδιαδίκτυοδενδύναταιεκτωνπραγμάτωνναείναιασφαλής.Ηδιαβίβασητηςπληροφορίαςσεμηεπιθυμητάπρόσωπαείναιεξαιρετικάπιθανή.Γιατολόγοαυτόπροτείνεταιοιρυθμίσειςαπορρήτουτωνυπηρεσιώνκοινωνικήςδικτυώσεωςναείναιεκτωνπροτέρωνεξαιρετικάπεριοριστικέςγιατουςχρήστες(αρχή«εναμφιβολίαυπέρτηςιδιωτικότητας»)καιανοχρήστηςεπιλέξειναέχειμεγαλύτερηδημοσιοποίησηησελίδατου(ανπ.χ.πρόκειταιπερίενόςσυγγραφέαήπολιτικούπουεπιδιώκειναδημοσιοποιείφωτογραφίεςκαικείμεναπουοίδιοςέχειεπιλέξεισεευρύκοινό),τότεθαπρέπειναπροβείαπόμόνοςτουωςχρήστηςσεαλλαγήτωνσχετικώνρυθμίσεωνκαιναπαραιτηθείαπότηνπροεπιλεγμένηγιααυτόνπροστασία. Ηπροεπιλογήτηςαυστηρήςπροστασίαςτωνπροσωπικώνδεδομένωνδενπρέπειναθεωρείταιότισυνιστάαποτέλεσμαάκρατηςπατερναλιστικήςαντιμετωπίσεωςτωνχρηστών.Στηνπερίπτωσηαυτήέχουμενακάνουμεμεμίαεπιτρεπτήελαφράμορφήπατερναλισμού(απότηνοποίαπηγάζειεξάλλουκαιηιδέατηςπροστασίαςτωνπροσωπικώνδεδομένων)καιόχιμετηνανεπίτρεπτησκληρήμορφήπατερναλισμού.ΠροτείνεταιαφενόςλόγωτηςαπαιτούμενηςπροστασίαςπροςτουςανήλικουςκαιαφετέρουλόγωτουότιαρκετοίχρήστεςεγγράφονταιστοFacebookχωρίςναδιαθέτουντηνκατάλληλητεχνογνωσίαγιατηνπροστασίατωνπροσωπικώντουςδεδομένωνστοδιαδίκτυο.Καιαυτήηέλλειψητεχνογνωσίαςμπορείναοδηγήσειανύποπτουςχρήστεςστηναποκάλυψηδεδομένωνεναγνοίατους.Ηκαθιέρωσητηςαρχήςεναμφιβολίαυπέρτηςπροστασίας(ενπροκειμένωυπέρτηςιδιωτικότητας)θακαταστήσειπροθυμότερουςτουςδιστακτικούςχρήστεςστονασυμμετάσχουνστακοινωνικάδίκτυα,απαλλαγμένοιαπότοναόριστοφόβοότιακόμακαιηαναπνοήτουςκαταγράφεται.Είναιγεγονόςότιαυτόςοφόβοςτουαγνώστουπουσυλλέγειποικιλοτρόπωςδεδομένακαιταδιαβιβάζειπεραιτέρω,ηανασφάλειααναφορικάμετηνανεπαρκήπροστασίατουατόμουστακοινωνικάδίκτυαέχειοδηγήσειαρκετούςσεαποχή,ηοποίαδεναποτελείτηλύσηστηναντιμετώπισηπολύπλοκωνζητημάτων.ΗκαθιέρωσητηςαρχήςεναμφιβολίαυπέρτηςπροστασίαςδενεφαρμόζεταιδυστυχώςστοFacebook.Aντιθέτως,καθιερώνεταιηαρχήότιοιχρήστεςεπιθυμούνναμοιράζονταιτιςαναρτημένεςαπόαυτούςπληροφορίεςμεάλλουςχρήστεςκαι,ωςεκτούτου,ανεπιθυμούνπεραιτέρωναπεριορίσουντονκύκλοτωνπροσώπωνπουέχειπρόσβασηστοπροφίλτουςκαιγενικότεραστιςαναρτήσειςτου,θαπρέπεινατοπράξουναπόμόνοιτους [39] .Θεσπίζεται,συνεπώς,τεκμήριοότιοχρήστηςεπιθυμείτηδιάδοσητωνπληροφοριώνκαιόχιότιεπιθυμείτηνπροστασίατους. Παράλληλαμετηνυποχρεωτικήπροεπιλογήτωνρυθμίσεωναπορρήτουυπέρτηςπροστασίαςτωνπροσωπικώνδεδομένωντουχρήστηκρίσιμηκρίνεταικαιηευαισθητοποίησηκαιηεκπαίδευσητουκοινούσεθέματαπροστασίαςτωνπροσωπικώντουςδεδομένων.Μεγάληςσημασίαςστηνπερίπτωσηαυτήαποτελούνοιενημερωτικέςεκστρατείεςτωνδιαφόρωναρχώνπροστασίαςδεδομένωνπροσωπικούχαρακτήρα [40] ,αλλάκαιτωνυπηρεσιώνασφαλούςδιαδικτύου [41] .Ηενημερωτικήεκστρατείαδενθαπρέπει,ωστόσο,νααποτελείαποκλειστικήευθύνητωναρχώναυτών.Ηευαισθητοποίησησεθέματαπροστασίαςπροσωπικώνδεδομένωνθαπρέπειναγίνεταιαπότοίδιοτοσχολείο.ΤοσχολείοδενθαπρέπεινααποθαρρύνειτουςμαθητέςαπότονασυμμετέχουνστοFacebookήακόμακαινατιμωρείγιααυτό,αλλάναεκπαιδεύειτουςμαθητέςκαιτουςγονείςπώςνααξιοποιούνταπλεονεκτήματατωνυπηρεσιώνκοινωνικήςδικτυώσεωςχωρίςναυφίστανταιτιςαρνητικέςτουςεπιπτώσεις [42] καιπώςνασυμπεριφέρονταιμεευπρέπειαστοδιαδίκτυο. Τέλος,αδήριτηκρίνεταιηανάγκηπροστασίαςκατάκύριολόγοτωνανηλίκωνσειστότοπουςκοινωνικήςδικτυώσεως,μέσωτηςαναγνωρίσεωςτουδικαιώματοςστηλήθη [43] .Πρόκειταιγιατοδικαίωμαδιαγραφήςφωτογραφιών,προκλητικώνδημοσιεύσεωναπόταίδιαταυποκείμενατωνδεδομένωνπουανατρέχουνκατάκύριολόγοστηνπαιδικήτουςηλικία,ότανδηλαδήδενείχαντηνωριμότητανασκεφτούνότιοιαναρτήσειςθατουςσυνοδεύουναργότερα,π.χ.κατάτηναξιολόγησήτουςαπότουςεργοδότεςτουςήκατάτηνεισαγωγήτουςσεπανεπιστήμια [44] . Δ.Oιφωτογραφίεςπροσώπωνκαιηπερίπτωση τηςεπισημάνσεωςπροσώπουσεφωτογραφία Σύμφωναμεπάγιαθέσητηςθεωρίαςκαιτηςνομολογίας,ηφωτογράφησηενόςατόμουκαιηέκθεσητηςεικόναςτουσεκοινήθέααπαγορεύεταιχωρίςτησυναίνεσητουατόμουεκτόςκαιανπρόκειταιγιαφωτογραφίεςτηςεπικαιρότηταςήγιαπρόσωπαπουανήκουνστησύγχρονηιστορία.Επίσηςείναιπολύπιθανόνναπροσβάλλεταιητιμήκαιηυπόληψηενόςατόμουαπότηνπαράλειψηαναφοράςτουονόματοςενόςατόμουκατάτηδημοσίευσηφωτογραφίαςπουτοαπεικονίζεισεδημοσίευμαπουαναφέρεταιγιατησυμμετοχήενόςατόμουσεγεγονόςστοοποίοσυμμετείχε [45] .Εφόσονλοιπόναπαραίτητηπροϋπόθεσηγιατηδημοσίευσηκαιχρήσητηςεικόναςενόςατόμουαποτελείησυγκατάθεσήτου,σεπερίπτωσηάρσεωςτηςσυγκαταθέσεωςαυτήςηδιατήρησημιαςφωτογραφίαςσεσυγκεκριμένοτόποήχρόνο,τονοποίοδενεγκρίνειτουποκείμενοθεωρείταιπαράνομη [46] .Πολλέςφορέςοιχρήστεςτωνκοινωνικώνδικτύων,οιοποίοιδημοσιεύουνφωτογραφίεςάλλωνχρηστώνχωρίςτησυγκατάθεσήτους,δικαιολογούντησυγκεκριμένηενέργειαμετοεπιχείρημαπωςηφωτογραφίατραβήχτηκεενγνώσειτουατόμου,τοοποίοαπεικονίζεται.Εντούτοις,τοενλόγωεπιχείρημαδεναρκείγιατηνανάρτησημιαςφωτογραφίαςσεένανιστότοποκοινωνικήςδικτυώσεως.Βεβαίωςδικαίωμαπνευματικήςιδιοκτησίαςστηφωτογραφίαπροσώπουέχειαποκλειστικάκαιμόνοοδημιουργόςαυτής,δηλαδήοφωτογράφος,αυτόόμωςδεντουεπιτρέπειναδημοσιεύσειτηφωτογραφίαοποιουδήποτεκαιοπουδήποτεχωρίςτησυγκατάθεσήτου,καθώςέχεικριθεί,ότιτοδικαίωματουπροσώπουστηνπροσωπικότητάτουχρήζειπερισσότερηςκαιαυξημένηςπροστασίαςέναντιτουδικαιώματοςτουφωτογράφουστοδημιούργημάτου.Εξάλλουσεό,τιαφοράτηγνώσητουατόμουπερίτηςλήψεωςτηςφωτογραφίας,ακόμηκαιανθαμπορούσαμεναχαρακτηρίσουμετησυμμετοχήτουστηφωτογράφησηωςσιωπηρήσυγκατάθεση,ησυγκατάθεσηαυτήδενκαλύπτειτηναναδημοσίευσηκαιαναπαραγωγήτηςεικόναςτουστοδιαδίκτυο,κάτιγιατοοποίοαπαιτείταιειδικήσυγκατάθεση. Στηνεποχήτηςηλεκτρονικήςδιακινδυνεύσεωςπρέπειναεπωμιζόμαστετηνευθύνηγιαταδεδομέναπουμεδικήμαςπρωτοβουλίαδημοσιοποιούμεστοδιαδίκτυο.Τισυμβαίνειόμωςστιςπεριπτώσεις,όπουηδημοσιοποίησηπροσωπικώνδεδομένωνγίνεταιεναγνοίατουυποκειμένου,πολλέςφορέςμάλισταχωρίςκανναειδοποιείταιγιατηνανάρτηση;Χαρακτηριστικόπαράδειγμαενπροκειμένωσυνιστάηεπισήμανση(tag)προσώπουσεφωτογραφίαχωρίςτηβούλησήτου.ΣεποινικήδίκητηςΠολιτείαςτουRhodeIslandoκατήγοροςεπεχείρησενααποδείξειμέσωφωτογραφιώναναρτημένωνχωρίςτησυμμετοχήτουκατηγορουμένουσεσελίδακοινωνικήςδικτυώσεωςότιησυμπεριφοράτουκατηγορουμένουμετάαπόέναατύχημαπουπροκάλεσελόγωκαταναλώσεωςαλκοόλκάθεάλλοπαράτημεταμέλειάτουδενυποδείκνυε.Συγκεκριμένα,οκατηγορούμενοςδύοεβδομάδεςμετάτοαυτοκινητικόατύχημαπουπροκάλεσεαπεικονίζεταισεμίακοινωνικήσυγκέντρωσηενδεδυμένοςωςκατάδικοςφορώνταςμίαμπλούζα,στηνοποίααναγραφόταντοσύνθημα«τοπουλίτηςφυλακής».Οδικαστήςεπηρεασμένοςενδεχομένωςαπότιςφωτογραφίεςσχολίασεαρνητικάτησυμπεριφοράτουκατηγορουμένου,τονκαταδίκασεσεδύοχρόνιαφυλακίσεωςλέγονταςότιοιφωτογραφίεςσυνιστούσανένδειξητηςδιαθέσεωςτουκατηγορουμένουλίγοδιάστημαμετάαπότοατύχημααστειευόμενοςμετηνπιθανότηταφυλακίσεώςτου [47] .Σεάλληπερίπτωσηηαστυνομίαοδηγείταιστησύλληψηανηλίκωνγιακατανάλωσηαλκοόλ,λόγωαναρτημένωνφωτογραφιώντωνανηλίκωνπουκαταναλώνουναλκοόλσεσελίδεςκοινωνικήςδικτυώσεως [48] . Ηανάρτησηφωτογραφιώνσεσελίδεςκοινωνικήςδικτυώσεωςπροκαλείέντονοπροβληματισμόαναφορικάμετηνπροστασίατηςπροσωπικότηταςτουαπεικονιζομένου.ΣτοFacebookυπάρχουντέσσεραεπίπεδααπορρήτουαναφορικάμετιςφωτογραφίες.Οχρήστηςέχειςτιςεξήςεπιλογέςαναφορικάμετοποιοςμπορείναδειτιςφωτογραφίες,στιςοποίεςαπεικονίζεται:α)όλοιοιφίλοι,β)οιφίλοιτωνφίλων,γ)οιφίλοι,οιφίλοιτωνφίλωνκαιταδίκτυασταοποίαανήκειοχρήστηςκαιγ)όλοιοιχρήστες.Ταμέτρααυτάεπιχειρούννααποτρέψουνεισχωρήσειςστηνιδιωτικήσφαίρα.Γιαπαράδειγμα,ηδιαδικασίαεπισημάνσεωςσυμπεριλαμβάνειτηγνωστοποίησητουαπεικονιζομένου.ΌτανκάποιοςχρήστηςτουFacebookαπεικονίζεται,ειδοποιείταιμέσωηλεκτρονικούμηνύματοςγιατηναπεικόνισηαυτήκαιέχειτηδυνατότητανααφαιρέσειτηνεπισήμανσηκαισυνεπώςναμηφαίνεταιτοόνομάτουστηφωτογραφίατου.Πρέπεινασημειωθεί,ωστόσο,ότιοαπεικονιζόμενοςδενέχεικάποιοπεριθώριοπερισυλλογήςαπότοχρονικόσημείοτηςαναρτήσεωςμέχριτηςδικήςτουαποφάσεως.Είναι,συνεπώς,πολύπιθανόνότιέωςότουδιαβάσειτοηλεκτρονικόμήνυμακάποιοιάλλοιχρήστεςτουFacebookθαέχουντηδυνατότηταναδουντηνεπισήμανσηκαινααποθηκεύσουνσεπροσωπικότουςαρχείοτηφωτογραφίααυτή.Μολονότιεπίσηςμέσωτηςδιαδικασίαςτηςαφαιρέσεωςτηςεπισημάνσεωςείναιπολύπιοδύσκολοναανακαλύψεικανείςτηφωτογραφία,διότιδεναναρτάταιπλέονστοπροφίλτουαπεικονιζόμενου,πρέπεινασημειωθείότιηφωτογραφίαπαραμένειακόμαστησελίδατηςκοινωνικήςδικτυώσεωςκαιτοαπεικονιζόμενοπρόσωποεξακολουθείναείναιορατόαπότουςχρήστεςπουέχουνπρόσβασηστιςφωτογραφίεςαυτούπουανήρτησετηνεπίμαχηφωτογραφία.Επίσης,ανκάποιοιάλλοιέχουνεπισημανθείστηνίδιαφωτογραφίακαιδενέχουνεπιλέξεινααφαιρέσουντηνεπισήμανση,τοπρόσωποπουεπιδιώκειναμηνείναιορατόσεάλλουςείναιεκτεθειμένοσεμιαανεπιθύμητηδημοσιότητα [49] .Συνεπώς,ηπροστασίαμέσωτηςδυνατότηταςαφαιρέσεωςτηςεπισημάνσεωςείναιανεπαρκής.ΜολονότιτοFacebookδέχεταικαθημερινάπληθώραπαραπόνωνγιατηνανεπάρκειαπροστασίαςτηςιδιωτικήςσφαίραςτουατόμουδενπαρέχειτηδυ νατότητααφαιρέσεωςμιαςφωτογραφίας(όχιαπλώςτηςεπισημάνσεως),ανηφωτογραφίααυτήδενείναιπροσβλητική.Ωςλύσηπροτείνειστοθιγόμενοχρήστηναεπικοινωνήσειμετονχρήστηπουανήρτησετηφωτογραφίακαινατονπαρακαλέσεινατηναφαιρέσειαπόμόνοςτου [50] .Ωςεκτούτου,ηπροστασίατηςιδιωτικήςσφαίραςτωνθιγομένωνχρηστώνεναπόκειταιστηδιακριτικήευχέρειατουχρήστηπουανήρτησετηφωτογραφία.Εάν,συνεπώς,οχρήστηςπουανήρτησετηφωτογραφίααρνείταινατηναφαιρέσειανακύπτειέναέντονοκενόπροστασίαςτηςιδιωτικότητας.Αυτόπουθαμπορούσενακάνειοθιγόμενοςαπότηφωτογραφίαείναιναστραφείιδιωτικάεναντίοναυτούπουτηνανήρτησε.Toερώτημαπουανακύπτειείναι,ανοθιγόμενοςθαμπορούσεναχαίρεικάποιαςάλληςμορφήςπροστασίαςτουιδιωτικούτουβίου,πέραντουναστραφείιδιωτικάεναντίοναυτούπουτονπροσβάλειμέσωτηςαναρτήσεως.Θαμπορούσετοδίκαιόμαςναπροστατεύσειπροληπτικάτονθιγόμενο;Θαυπήρχεκάποιοςμηχανισμόςπροστασίαςπουδενθαεξουδετέρωνετιςθετικέςπλευρέςτηςκοινωνικήςδικτυώσεως;Είναιγεγονόςότιακόμακαιανοισελίδεςυπόκειντοσεέλεγχοεκμέρουςτουπαρόχου,τότεοιδυνατότητεςελέγχουτουςθαήτανπεριορισμένεςκαιθαεστιάζοντανκατάκύριολόγοστηναφαίρεσηπροσβλητικώνφωτογραφιών.Αυτότοοποίοθαμπορούσεναπραγματοποιηθείείναιοπάροχοςναυποχρεούταινααφαιρέσειμίαφωτογραφία,εάνδεχότανκάποιακαταγγελίααπότονθιγόμενοαπεικονιζόμενο.Μετοντρόποαυτόηπροστασίατουθιγομένουθαήταναρτιότερη,αμεσότερηκαιαποτελεσματικότερηαπότοναστρεφότανδικαστικάεναντίοντουπαρόχου.Στηνπερίπτωσηαυτήδενθαετίθετοθέμαδιακριτικήςευχέρειαςτουχρήστηπουανήρτησετιςφωτογραφίεςωςπροςτοανθατιςαφαιρέσει,αλλάηαφαίρεσηθαγινόταναυτομάτωςαπότονπάροχο.Ηλύσηαυτήθαπροκαλούσεσαφώςμεγάληεπιβάρυνσηστοσυντονισμότωνσελίδωνκοινωνικήςδικτυώσεως.Προτείνεταιόμωςστοπλαίσιοτηςπαρούσηςμελέτηςωςκατάλληλη,αναγκαίακαιπρόσφορηπροκειμένουοιυπηρεσίεςτηςκοινωνικήςδικτυώσεωςνασ

Το παρόν περιεχόμενο είναι συνδρομητικό και πλήρως προσβάσιμο μόνο στους συνδρομητές του περιοδικού.

  • Εάν είστε συνδρομητής παρακαλώ συνδεθείτε εδώ.
  • Εάν θέλετε να γίνετε συνδρομητής αγοραστε το έργο και αποκτήστε πλήρη δικαιώματα πρόσβασης
  • Εάν θέλετε να μάθετε περισσότερα για το πως μπορείτε να γίνετε συνδρομητής στην Ψηφιακή Νομική Βιβλιοθήκη nbonline.gr επικοινωνήστε μαζί μας με email ή τηλεφωνικώς.